{"id":195071,"date":"2020-07-24T08:17:54","date_gmt":"2020-07-24T05:17:54","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=195071"},"modified":"2020-07-24T08:17:54","modified_gmt":"2020-07-24T05:17:54","slug":"ilham-%c9%99liyevin-yaninda-su-t%c9%99s%c9%99rrufatinin-v%c9%99ziyy%c9%99tin%c9%99-h%c9%99sr-olunmus-musavir%c9%99-kecirildi-yenil%c9%99nib-foto-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=195071","title":{"rendered":"\u0130lham \u018fliyevin yan\u0131nda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irildi &#8211; YEN\u0130L\u018fN\u0130B + FOTO\/V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p>\u0130yulun 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin yan\u0131nda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f videoformatda m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259ni giri\u015f nitqi il\u0259 a\u00e7\u0131b.<\/p>\n<div><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin giri\u015f\u00a0<\/strong><strong>nitqi<\/strong><\/div>\n<p>&#8211; Bu g\u00fcn biz su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda m\u00f6vcud olan probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda su layih\u0259l\u0259rinin x\u00fcsusi yeri vard\u0131r. Biz \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u00fct\u00fcn infrastruktur layih\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 icra edirik. Bu layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259miz s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib. \u018fg\u0259r biz bu layih\u0259l\u0259ri icra etm\u0259s\u0259ydik, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ola bilm\u0259zdi. T\u0259bii ki, infrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda prioritetl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259li idi v\u0259 2004-c\u00fc ild\u0259 regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair birinci D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul olunanda bu prioritetl\u0259r \u00e7ox a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyuldu.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>O vaxt bizim infrastrukturla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi idi. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 enerji q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vcud idi. Biz elektrik enerjisinin istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idik, idxaldan as\u0131l\u0131 idik. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t normalla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki \u0259ks t\u0259qdird\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir inki\u015fafdan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259zdi. Son ill\u0259rd\u0259 enerji sektoruna qoyulan v\u0259sait, bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259 imkan yaratd\u0131 ki, biz n\u0259inki \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131q uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min edirik, eyni zamanda, bizim \u0259lav\u0259 generasiya g\u00fccl\u0259rimiz n\u0259tic\u0259sind\u0259 ixrac imkanlar\u0131m\u0131z da yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ixrac art\u0131q \u00f6z co\u011frafiyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. T\u0259bii ki, bu sah\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck investisiyalar qoyulmal\u0131 idi v\u0259 qoyuldu. Bu g\u00fcn 30-dan \u00e7ox elektrik stansiyam\u0131z enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Son vaxtlar bu sah\u0259d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb v\u0259 itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z h\u0259llini tap\u0131b. M\u00f6vcud stansiyalarda t\u0259qrib\u0259n 800 meqavatdan \u00e7ox itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259r b\u0259rpa edildi v\u0259 bu proses davam etdirilir. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn enerji t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u00fcasirl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, o vaxt \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qazla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259viyy\u0259si \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 idi. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn qazla\u015fd\u0131rma \u00f6lk\u0259mizd\u0259 96 faiz\u0259 \u00e7at\u0131b. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu, d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biridir. Amma n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, s\u0259nayemiz, \u0259halimiz art\u0131r, t\u0259bii qaza t\u0259l\u0259bat art\u0131r v\u0259 bizim elektrik stansiyalar\u0131m\u0131z yaln\u0131z t\u0259miz enerji resurslar\u0131 &#8211; t\u0259bii qaz v\u0259 su \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz bu sah\u0259ni bundan sonra da prioritet olaraq diqq\u0259timizd\u0259 saxlayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>N\u0259qliyyat infrastrukturu b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fib. B\u00fct\u00fcn n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rini sadalamaq hesab edir\u0259m ki, yersizdir. \u00c7\u00fcnki bu bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u0259lumat verilib. Sad\u0259c\u0259 olaraq, onu dem\u0259k kifay\u0259tdir ki, Davos \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun hesabat\u0131nda bu sah\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verilir. Hava n\u0259qliyyat\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada 11-ci, d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 12-ci yerd\u0259dir. Avtomobil yollar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan 27-ci yerd\u0259dir. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 infrastrukturla ba\u011fl\u0131 olan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnya miqyas\u0131nda 34-c\u00fc yerd\u0259dir.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, bu infrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda i\u00e7m\u0259li su v\u0259 meliorasiya layih\u0259l\u0259ri \u00f6z yerini tap\u0131bd\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu sah\u0259 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmad\u0131. Sad\u0259c\u0259 olaraq, bir ne\u00e7\u0259 r\u0259q\u0259mi ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim. Regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair birinci D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n q\u0259bul edildiyi 2004-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259minat 40 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 idi. Bu g\u00fcn is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 70 faiz\u0259 \u00e7at\u0131bd\u0131r. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u00e7m\u0259li suyu davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 alan \u0259halinin say\u0131 29 faiz idi. Bu g\u00fcn bu r\u0259q\u0259m t\u0259xmin\u0259n 82 faiz\u0259 \u00e7at\u0131bd\u0131r. Regionlarda is\u0259 \u0259halinin i\u00e7m\u0259li su il\u0259 \u0259hat\u0259 dair\u0259si c\u0259mi 9 faiz idi. Bu g\u00fcn bu r\u0259q\u0259m 63 faizdir. Bu, do\u011frudan da tarixi nailiyy\u0259tdir. Biz bunu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, iqtisadiyyat\u0131n, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn etmi\u015fik. Ancaq bununla b\u0259rab\u0259r, bu r\u0259q\u0259ml\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, biz ist\u0259diyimiz\u0259 tam nail ola bilm\u0259mi\u015fik. Buna g\u00f6r\u0259 bundan sonra i\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri, meliorasiya layih\u0259l\u0259ri bizim g\u00fcnd\u0259liyimizd\u0259 \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r kimi duracaq. Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259nin \u0259sas m\u0259qs\u0259di odur ki, bu sah\u0259d\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015f s\u0259hvl\u0259r, m\u00f6vcud \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar bundan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 aradan qald\u0131r\u0131ls\u0131n, vahid idar\u0259etm\u0259 mexanizmi i\u015fl\u0259nib t\u0259qdim edilsin v\u0259 biz ard\u0131c\u0131l olaraq q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli, ortam\u00fcdd\u0259tli v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131m\u0131z\u0131 icra ed\u0259k. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u00e7m\u0259li su v\u0259 suvarma suyu il\u0259 t\u0259minat 100 faiz olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Suvarma suyu il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r d\u0259 hesab edir\u0259m ki, diqq\u0259t\u0259layiqdir. \u018fg\u0259r biz bu i\u015fl\u0259ri g\u00f6rm\u0259s\u0259ydik, bu g\u00fcn v\u0259ziyy\u0259timiz \u00e7ox a\u011f\u0131r ola bil\u0259rdi. Bir ne\u00e7\u0259 layih\u0259, h\u0259m i\u00e7m\u0259li su layih\u0259si, h\u0259m d\u0259 suvarma suyu layih\u0259si kimi xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n n\u0259h\u0259ng su layih\u0259l\u0259ri v\u0259ziyy\u0259ti tamamil\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. M\u0259n onlar\u0131n aras\u0131nda O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259rini x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. Bu k\u0259m\u0259rin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 t\u0259miz i\u00e7m\u0259li su Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizim su resurslar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 formala\u015f\u0131r, O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri s\u0131rf yerli m\u0259nb\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 in\u015fa edilmi\u015f b\u00f6y\u00fck layih\u0259dir. Bu layih\u0259nin in\u015fas\u0131 dem\u0259k olar ki, bizim ilk neft g\u0259lirl\u0259rimiz \u0259ld\u0259 olunandan sonra ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. O vaxt m\u0259n demi\u015fdim ki, biz qara q\u0131z\u0131l\u0131 insan kapital\u0131na \u00e7evirm\u0259liyik v\u0259 O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri bunun \u0259yani s\u00fcbutudur. \u00c7\u00fcnki bizim neft g\u0259lirl\u0259rimiz 2006-c\u0131 ild\u0259n sonra \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. O vaxt Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri istismara verildi. O zaman bizim g\u0259lirl\u0259rimiz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi. Ancaq, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, biz bu g\u0259lirl\u0259ri m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin probleml\u0259rinin v\u0259 su m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdik.<\/p>\n<p>\u0130ndi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, \u0259g\u0259r bu g\u00fcn O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri olmasayd\u0131, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin su probleml\u0259ri \u00e7ox k\u0259skinl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Bu, yegan\u0259 layih\u0259 deyil. Hesab edir\u0259m ki, Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131n\u0131n tikintisi tarixi layih\u0259dir. \u00c7\u00fcnki bu anbar\u0131n su tutumu kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr &#8211; 270 milyon kubmetr. Eyni zamanda, Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131ndan Ceyranbatan su anbar\u0131na q\u0259d\u0259r yeni beton kanal\u0131 tikilibdir. Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131n\u0131n x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti ondad\u0131r ki, Samur \u00e7ay\u0131n\u0131n sular\u0131 orada y\u0131\u011f\u0131l\u0131r, t\u0259bii yollarla t\u0259mizl\u0259nir v\u0259 bel\u0259likl\u0259 yeni bir rezervuardan Ceyranbatan anbar\u0131na su g\u0259lir. \u00c7\u00fcnki buna q\u0259d\u0259r Samur \u00e7ay\u0131ndan birba\u015fa kanal vasit\u0259sil\u0259 su Ceyranbatana g\u0259lirdi. \u018fg\u0259r ortada bu b\u00f6y\u00fck su h\u00f6vz\u0259si olmasayd\u0131, biz bu g\u00fcn Bak\u0131n\u0131 i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259zdik. Bu, birm\u0259nal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bu layih\u0259nin icras\u0131 v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Samur \u00e7ay\u0131n\u0131n sular\u0131n\u0131n \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Eyni zamanda, bu, \u015eabran, Siy\u0259z\u0259n, X\u0131z\u0131 rayonlar\u0131nda suvar\u0131lan \u0259kin sah\u0259l\u0259rini b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131b, t\u0259qrib\u0259n 30 min hektar suvar\u0131lmayan torpaqlara su verilir v\u0259 indi o torpaqlarda geni\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Dig\u0259r b\u00f6y\u00fck layih\u0259 Ceyranbatan su anbar\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 m\u00fcasir t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular\u0131n in\u015fa edilm\u0259sidir. O vaxt layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atanda bu t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fu d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fusu hesab olunurdu. O vaxtdan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259lk\u0259 d\u0259 haradasa daha da b\u00f6y\u00fck qur\u011fular tikilib. Amma s\u00f6hb\u0259t ondan getmir. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 keyfiyy\u0259tli suyun verilm\u0259si art\u0131q m\u00fcmk\u00fcn olub.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, m\u0259n \u015e\u0259mkir\u00e7ay su anbar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m. Bu g\u00fcn \u015e\u0259mkir\u00e7ay su anbar\u0131 bizim su resurslar\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131nda v\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi rol oynay\u0131r. Bu anbar\u0131n su tutumu 165 milyon kubmetrdir v\u0259 q\u0259rb zonas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 rayonu bu imkanlardan faydalan\u0131r, orada \u0259kin sah\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirilir. Bel\u0259likl\u0259, Taxtak\u00f6rp\u00fc \u015fimal zonas\u0131n\u0131n, Bak\u0131n\u0131n, \u015e\u0259mkir\u00e7ay q\u0259rb b\u00f6lg\u0259sinin su il\u0259 t\u0259minat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla paralel olaraq, son ill\u0259rd\u0259 c\u0259nub zonas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n G\u00f6yt\u0259p\u0259 v\u0259 Tovuz\u00e7ay su anbarlar\u0131 da in\u015fa edilib. Son 15 il \u0259rzind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck su anbarlar\u0131n\u0131n h\u0259cmi 470 milyon kubmetrdir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunu yax\u015f\u0131 bilir, bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259mdir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bu layih\u0259l\u0259rin x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. M\u0259nim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcml\u0259 bu layih\u0259l\u0259r ard\u0131c\u0131l olaraq icra edilir. Bu g\u00fcn bizim \u0259ks\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizd\u0259 i\u00e7m\u0259li su v\u0259 kanalizasiya layih\u0259l\u0259ri icra olunub. C\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 bu i\u015fl\u0259r h\u0259l\u0259 ki, tamamlanmay\u0131b, amma i\u015f gedir. Biz bu sah\u0259d\u0259 h\u0259m m\u00fcsb\u0259t, h\u0259m m\u0259nfi t\u0259cr\u00fcb\u0259ni t\u0259hlil etm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki m\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, b\u0259zi hallarda suyun m\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ilm\u0259mi\u015fdir v\u0259 t\u0259bi\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259si, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n son iki il \u0259rzind\u0259 ya\u015fanan quraql\u0131q v\u0259 bunun riskl\u0259ri hesablanmam\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 i\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri ba\u015fa \u00e7atan b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131b. Odur ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7ox ciddi ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, bayaq g\u0259tirdiyim r\u0259q\u0259ml\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, biz b\u00f6y\u00fck inki\u015fafa nail olduq. Ancaq h\u0259l\u0259 ki, g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Son vaxtlar m\u0259n\u0259 yerl\u0259rd\u0259n h\u0259r g\u00fcn m\u0259ktublar g\u0259lir. Quraql\u0131q v\u0259 b\u0259zi hallarda aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n laqeyd m\u00fcnasib\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7ox ciddi probleml\u0259r yaran\u0131bd\u0131r. Daha \u00e7ox fermerl\u0259r, sahibkarlar yaz\u0131rlar, g\u00fcnd\u0259 t\u0259qrib\u0259n 10-dan \u00e7ox rayondan m\u0259ktublar g\u0259lir. Bu m\u0259ktublara Prezident Administrasiyas\u0131nda v\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetind\u0259 bax\u0131l\u0131r. Bu siqnallar n\u0259zar\u0259td\u0259dir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r operativ qaydada h\u0259ll olunur. Ancaq biz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kompleks \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll etm\u0259liyik ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259bii probleml\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 xo\u015fag\u0259lm\u0259z m\u0259nz\u0259r\u0259y\u0259 v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 haz\u0131r olaq.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 qeyd etdiyim m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, i\u00e7m\u0259li su v\u0259 meliorasiya probleml\u0259ri n\u0259inki diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir, bu probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Ancaq ke\u00e7\u0259n il ya\u015fanan quraql\u0131q onu g\u00f6st\u0259rdi ki, biz bu b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 haz\u0131r deyilik. B\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 n\u0259 etm\u0259yin laz\u0131m oldu\u011funu aidiyy\u0259ti qurumlar d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilm\u0259yibl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 ke\u00e7\u0259n il biz vaxt itirmi\u015fik. \u018fg\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar ke\u00e7\u0259n il f\u0259al i\u015fl\u0259s\u0259ydil\u0259r, g\u00fcnah\u0131 bir-birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131xmasayd\u0131lar v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rs\u0259ydil\u0259r, bu g\u00fcn biz bu probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259c\u0259kdik. Bu probleml\u0259r h\u0259m insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, h\u0259m d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki su h\u0259yat dem\u0259kdir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259miz i\u00e7m\u0259li sudan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, su resurslar\u0131 ekoloji tarazl\u0131\u011fa, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131m\u0131z\u0131 intensiv yollarla inki\u015faf etdirm\u0259liyik v\u0259 buna nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su m\u0259nb\u0259l\u0259rimiz olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu, var. Sad\u0259c\u0259 olaraq, \u0259g\u0259r, d\u0259h\u015f\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 bu itkil\u0259r olmasayd\u0131, biz m\u00f6vcud su resurslar\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc tam t\u0259min ed\u0259 bil\u0259rdik. \u0130ndi bu m\u0259s\u0259l\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, b\u0259zi hallarda itkil\u0259r 40 faizdir v\u0259 50 faiz\u0259 \u00e7at\u0131r, bu, d\u00f6z\u00fclm\u0259zdir. Biz suyu itiririk. Bel\u0259likl\u0259, o, \u0259kin sah\u0259sin\u0259, insanlar\u0131n evin\u0259 \u00e7atm\u0131r, \u0259ksin\u0259, torpaqlara ziyan vurur. Bizim indi \u0259n \u00e7ox \u0259m\u0259ktutumlu sah\u0259l\u0259r tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r. Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, su olmadan inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z. Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda t\u0259qrib\u0259n 200-300 min adam i\u015fl\u0259yir, \u00f6z ail\u0259 b\u00fcdc\u0259sini t\u0259min edir. Biz m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin m\u00f6vcud oldu\u011fu tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda h\u0259r hektardan t\u0259qrib\u0259n 70-80 sentner bu\u011fda al\u0131r\u0131q. Bu, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. Y\u0259ni, bu, d\u00fcnyada \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259dir, bundan y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259 yoxdur. \u018fg\u0259r su olmasa, biz buna nail ola bil\u0259rikmi?<\/p>\n<p>Biz indi tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131qda m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si il\u0259 m\u00f6vcud \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir q\u0259d\u0259r az \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha \u00e7ox m\u0259hsul istehsal ed\u0259 bil\u0259rik, idxaldan daha az as\u0131l\u0131 ola bil\u0259rik. Su h\u0259m h\u0259yatd\u0131r, h\u0259m inki\u015fafd\u0131r, h\u0259m t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikdir. Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd yana\u015fmaq olmaz. A\u00e7\u0131q dem\u0259liy\u0259m, bu i\u015f ba\u015fl\u0131-ba\u015f\u0131na burax\u0131l\u0131b, he\u00e7 kim bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmay\u0131b. Aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6z i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi, koordinasiya apar\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rsu, meliorasiya qurumlar\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq, d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131 m\u00fczakir\u0259 olunark\u0259n f\u0259alla\u015f\u0131rd\u0131lar ki, onlara n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n pay d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k. B\u0259zi hallarda onlar\u0131n t\u0259klif etdikl\u0259ri layih\u0259l\u0259r, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, diqq\u0259t\u0259layiq deyildi. Sad\u0259c\u0259 olaraq g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm ki, burada m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti g\u00f6t\u00fcr\u00fcb ondan istifad\u0259 etm\u0259kdir. Amma ondan sonra bu layih\u0259l\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 kims\u0259 bax\u0131b? Kims\u0259 bunu t\u0259hlil edib? Yox. Ona g\u00f6r\u0259 b\u0259zi b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 investisiya qoyulmu\u015f layih\u0259l\u0259r faktiki olaraq he\u00e7 bir s\u0259m\u0259r\u0259 verm\u0259yib. Nec\u0259 ola bil\u0259r ki, suyun m\u0259nb\u0259yi d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edilmir? O q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck x\u0259rc \u00e7\u0259kilir, boru x\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0259kilir, v\u0259t\u0259nda\u015flar buna sevinir. Sonradan min d\u0259n\u0259 b\u0259han\u0259 g\u0259tirirl\u0259r ki, bel\u0259 oldu, el\u0259 oldu, su \u00e7atmad\u0131, yeni m\u0259nb\u0259 axtarmal\u0131y\u0131q, yen\u0259 v\u0259sait verin, yeni m\u0259nb\u0259 axtaraca\u011f\u0131q. Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259ri m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil qaydada t\u0259nziml\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. Aidiyy\u0259ti qurumlara g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib. Ciddi n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, x\u0259rcl\u0259r\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r. Yoxsa Az\u0259rsudan, \u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tind\u0259n sifari\u015f g\u0259lir, m\u0259n\u0259 bu q\u0259d\u0259r pul laz\u0131md\u0131r ki, bunu edim. Amma sonra bax\u0131b g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, bunun texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rmas\u0131 yoxdur. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r haradan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Havadan.<\/p>\n<p>\u0130nvestisiya proqram\u0131na ciddi n\u0259zar\u0259t yox idi, n\u0259yi sifari\u015f edirdil\u0259r, onu da verirdil\u0259r. B\u0259s sonra nec\u0259 x\u0259rcl\u0259nirdi? Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 m\u0259n giri\u015f s\u00f6z\u00fcmd\u0259 deyir\u0259m hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Amma bu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 daha b\u00f6y\u00fck s\u0259m\u0259r\u0259 \u0259ld\u0259 oluna bil\u0259rdi. \u018ffsuslar olsun ki, bu, bel\u0259 deyil. Bundan sonra bu i\u015fl\u0259r yaln\u0131z koordinasiya \u015f\u0259klind\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130ndi m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verilir ki, bizd\u0259 he\u00e7 vaxt su balans\u0131 t\u0259rtib edilm\u0259mi\u015fdir. Nec\u0259 ola bil\u0259r? Bizim enerji balans\u0131m\u0131z t\u0259rtib olunur. Buna g\u00f6r\u0259 biz bilirik ilboyu bu sah\u0259d\u0259 n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r? Hans\u0131 quruma n\u0259 q\u0259d\u0259r yanacaq laz\u0131md\u0131r? M\u0259g\u0259r su balans\u0131n\u0131 t\u0259rtib etm\u0259yi Prezidentmi dem\u0259lidir?! Bunu aidiyy\u0259ti qurumlar etm\u0259lidirl\u0259r. Bizim yeralt\u0131, yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131m\u0131z qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259yib. Son d\u0259f\u0259 sovet vaxt\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilib, ondan sonra qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259yib. \u0130ndi artezian quyular\u0131n\u0131n qaz\u0131lmas\u0131 prosesi gedir. Amma baxmaq laz\u0131md\u0131r, harada qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r, nec\u0259 qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r? Yeralt\u0131 su m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 bunun t\u0259siri nec\u0259 olacaq? D\u00fczg\u00fcn yerl\u0259r se\u00e7ilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki m\u0259n deyir\u0259m, burada \u0259sas m\u0259qs\u0259di bu qurumlar onda g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, pul ver artezian qaz\u0131m, pul ver su \u00e7\u0259kim, pul ver n\u0259 bilim bunu edim. Yax\u015f\u0131, bunu veririk, amma sonra? Bir \u00e7ox hallarda s\u0259m\u0259r\u0259siz olur. X\u0259rcl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir.<\/p>\n<p>Dediyim kimi, indi m\u0259n\u0259 h\u0259r g\u00fcn 10-dan \u00e7ox m\u0259ktub g\u0259lir. M\u0259n Prezident Administrasiyas\u0131na, Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verir\u0259m. Onlar bax\u0131rlar, operativ \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edirl\u0259r. Ax\u0131, bu, onlar\u0131n dem\u0259k olar ki, \u0259sas i\u015fi deyil. Bunu aidiyy\u0259ti qurumlar etm\u0259lidirl\u0259r. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259ktublar m\u0259n\u0259 yaz\u0131l\u0131r? Ona g\u00f6r\u0259 ki, aidiyy\u0259ti qurumlara yaz\u0131landa onlar \u0259h\u0259miyy\u0259t vermirl\u0259r, ba\u015fdan edirl\u0259r. N\u0259 q\u0259d\u0259r bel\u0259 faktlar var. Biz n\u0259 q\u0259d\u0259r buna d\u00f6zm\u0259liyik?<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n v\u0259ziyy\u0259ti tam t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n bu il aprel ay\u0131nda x\u00fcsusi komissiya yaratm\u0131\u015fam. Art\u0131q komissiya \u00fc\u00e7 ayd\u0131r ki, i\u015fl\u0259yir v\u0259 bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r, m\u00f6vcud probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verib. Komissiyan\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ba\u015f Nazirin m\u00fcavini \u015eahin Mustafayevdir. Komissiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 nazirl\u0259r, aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. \u018fg\u0259r b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti qurumlar \u00f6z i\u015fini d\u00fczg\u00fcn qursayd\u0131lar, bu komissiyaya ehtiyac olmayacaqd\u0131. Nec\u0259 ola bil\u0259r ki, \u00fc\u00e7 ay \u0259rzind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komissiya b\u0259lk\u0259 d\u0259 son 20 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n, t\u0259hlil v\u0259 t\u0259klif bax\u0131m\u0131ndan daha d\u0259y\u0259rli, \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u0259tic\u0259 hasil edib? Dem\u0259li, bunu etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sad\u0259c\u0259 olaraq, he\u00e7 kimin vecin\u0259 deyildi, biri-birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131x\u0131rd\u0131. Ortal\u0131qda da n\u0259 &#8211; quraql\u0131q. Bu problem iki ildir var v\u0259 g\u0259l\u0259n il d\u0259 ola bil\u0259r. \u0130ndi iqlim d\u0259yi\u015fikliyi el\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, bunu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fczakir\u0259 edir. B\u0259zi hesablamalara g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r operativ t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259, 2030-cu ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 s\u0259hrala\u015fma prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259 ged\u0259c\u0259k. N\u0259dir, siz ist\u0259yirsiniz Az\u0259rbaycan s\u0259hraya d\u00f6ns\u00fcn? Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259t\u0259 son qoyulmal\u0131d\u0131r. Q\u00fcsurlara yol ver\u0259n, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 laqeyd yana\u015fan b\u00fct\u00fcn v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 \u015eahin Mustafayev g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat v\u0259 t\u0259klifl\u0259r versin.<\/p>\n<p>Ba\u015f Nazirin m\u00fcavini\u00a0<strong>\u015eahin Mustafayev<\/strong>\u00a0\u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dedi:<\/p>\n<p>-T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, cari ilin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n yekunlar\u0131na v\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 m\u0259ruz\u0259 olundu\u011fu kimi, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n az olmas\u0131, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259si, orta temperaturun y\u00fcks\u0259lm\u0259si, \u0259sas\u0259n qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n daxil olan yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131n\u0131n, \u00e7aylarda sululu\u011fun v\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmas\u0131, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin, suvarma v\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 \u00fczr\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 suya t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131 son ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirmi\u015fdir. M\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Sizin x\u00fcsusi vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, b\u00fct\u00fcn bunlar son n\u0259tic\u0259d\u0259 su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259sini \u0259n aktual m\u00f6vzulardan birin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir. Bu bax\u0131mdan, x\u00fcsusil\u0259 cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin su ehtiyatlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259t yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda \u0259sas su anbarlar\u0131nda 20,5 milyard kubmetr tutuma qar\u015f\u0131 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259n k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 &#8211; c\u0259mi 11,1 milyard kubmetr su m\u00f6vcuddur ki, bunun da 8,6 milyard kubmetri \u00f6l\u00fc h\u0259cmdir. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edim ki, \u0259sas su anbarlar\u0131nda suyun h\u0259cmi 2019-cu ild\u0259 12,9 milyard, 2018-ci ild\u0259 14,1 milyard, 2017-ci ild\u0259 14,2 milyard, 2016-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 16,5 milyard kubmetr olmu\u015fdur. Eyni zamanda, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131nda 15,7 milyard kubmetr tutuma qar\u015f\u0131 8,8 milyard kubmetr su m\u00f6vcuddur ki, bunun da 7 milyard kubmetri \u00f6l\u00fc h\u0259cmdir. Halbuki h\u0259min anbarda suyun h\u0259cmi 2019-cu ild\u0259 9,7, 2018-ci ild\u0259 10,9, 2017-ci ild\u0259 11,6, 2016-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 13,6 milyard kubmetr t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Sizin r\u0259hb\u0259rliyinizl\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 i\u015fl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, ehtiyat t\u0259dbirl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, Taxtak\u00f6rp\u00fc, \u015e\u0259mkir\u00e7ay, Tovuz\u00e7ay, G\u00f6yt\u0259p\u0259, Nax\u00e7\u0131vanda Heyd\u0259r \u018fliyev (Vayx\u0131r) su anbarlar\u0131n\u0131n, O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259rinin v\u0259 dig\u0259r layih\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, haz\u0131rda k\u0259skin su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si, su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla komissiya yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 sah\u0259l\u0259raras\u0131 koordinasiyan\u0131n z\u0259if olmas\u0131, sudan istifad\u0259d\u0259 itkil\u0259rin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131, sudan optimal b\u00f6lg\u00fc \u0259sas\u0131nda v\u0259 q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259m\u0259si, suvarmada suya q\u0259na\u0259t ed\u0259n m\u00fcasir texnologiyalardan istifad\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131, n\u0259zar\u0259td\u0259nk\u0259nar qo\u015fulmalar, u\u00e7ot v\u0259 n\u0259zar\u0259t sisteminin z\u0259ifliyi kimi probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si komissiyaya tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Komissiya \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 su anbarlar\u0131nda yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti, suvarma m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq operativ t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini intensiv formada t\u0259\u015fkil etmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n koordinasiyas\u0131 t\u0259min olunmu\u015fdur. \u00d6t\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formatlarda m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f, kritik \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n obyektl\u0259r\u0259 bax\u0131\u015f ke\u00e7irilmi\u015f, onlayn m\u00fc\u015favir\u0259 formas\u0131nda komissiyan\u0131n tam t\u0259rkibd\u0259 \u00fc\u00e7 iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f, z\u0259ruri hallarda komissiyada t\u0259msil olunmayan bir s\u0131ra dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 c\u0259lb edilmi\u015f v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fh\u0259miyy\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim: Su ehtiyatlar\u0131 bar\u0259d\u0259 operativ m\u0259lumat sistemi qurulmu\u015f, aidiyy\u0259ti qurumlardan al\u0131nan m\u0259lumatlar t\u0259hlil edilmi\u015f, sudan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n icras\u0131na g\u00fcnd\u0259lik n\u0259zar\u0259t t\u0259min olunmu\u015fdur. Operativ m\u0259lumat mexanizmi haz\u0131rda \u201cElektron su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d informasiya sistemin\u0259 inteqrasiya olunur. X\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik Ming\u0259\u00e7evir v\u0259 Ceyranbatan su anbarlar\u0131 \u00fczr\u0259 suvarma, i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 v\u0259 energetika m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn sudan istifad\u0259 rejimi t\u0259sdiq olunmu\u015f, h\u0259tta Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131nda sudan istifad\u0259 \u00fczr\u0259 h\u0259r on g\u00fcnd\u0259n bir yenil\u0259n\u0259n i\u015f rejiminin t\u0259tbiqi q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259hdud su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259dal\u0259tli, optimal v\u0259 proporsional b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipi \u0259sas\u0131nda 580 mind\u0259n \u00e7ox \u0259kin sah\u0259si \u00fczr\u0259 suvarma qrafikl\u0259ri t\u0259rtib olunmu\u015fdur. Suvarma qrafikl\u0259ri b\u00fct\u00fcn maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r imzalad\u0131qdan v\u0259 r\u0259smi saytda d\u0259rc edildikd\u0259n sonra t\u0259tbiq edilir. Yarad\u0131lm\u0131\u015f proqram t\u0259minat\u0131 say\u0259sind\u0259 \u201cElektron k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d informasiya sistemin\u0259 su modulu kimi inteqrasiya olunan sudan istifad\u0259 qrafikl\u0259ri n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rini v\u0259 subsidiyala\u015fman\u0131 optimal \u015f\u0259kild\u0259 planla\u015fd\u0131rmaq imkan\u0131 verir. Bel\u0259 ki, t\u0259rtib olunmu\u015f qrafikl\u0259r suvarma d\u00f6vr\u00fc ba\u015flamam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bitkil\u0259rinin suvar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan suyun sifari\u015fini formala\u015fd\u0131rma\u011fa, bel\u0259likl\u0259 \u0259kin siyas\u0259tin\u0259 uy\u011fun daha t\u0259kmil suvarma t\u0259chizat\u0131n\u0131n qurulmas\u0131na, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 m\u0259hdud su ehtiyatlar\u0131 v\u0259 \u0259kin n\u00f6v\u00fcn\u00fcn suya t\u0259l\u0259bat\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin optimal \u015f\u0259kild\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Suvarmaya dair probleml\u0259rin operativ h\u0259lli m\u0259qs\u0259dil\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin 60 rayon \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Aqrar \u0130nki\u015faf m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri c\u0259lb edilm\u0259kl\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015fdir. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi il\u0259 birlikd\u0259 Bak\u0131 Metropoliteni \u0259razisind\u0259ki qrunt sular\u0131ndan ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n suvar\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 layih\u0259 t\u0259klifl\u0259ri haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Apar\u0131lan analizl\u0259r s\u0259rfi saatda 127 (sutkada 2500-3000) kubmetr olan suyun suvarmaya yararl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir v\u0259 art\u0131q bu sudan istifad\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259ruri istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 hidrotexniki qur\u011fular\u0131n m\u00fchafiz\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 h\u0259min qur\u011fulara m\u00fcmk\u00fcn m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qum-\u00e7\u0131nq\u0131l karxanalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sidir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fcvafiq i\u015f apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bu g\u00fcn su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 u\u00e7ot v\u0259 n\u0259zar\u0259t i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si h\u0259lli vacib m\u0259s\u0259l\u0259 kimi qar\u015f\u0131m\u0131zda durur. Suyun m\u0259nb\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n son istehlak\u00e7\u0131yad\u0259k b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 u\u00e7otun v\u0259 d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 operativ t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 ilk d\u0259f\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131 t\u0259rtib edilmi\u015fdir. Su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 subyektl\u0259rinin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n elektronla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 hesabat\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 elektron su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 informasiya sistemi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131 sistem\u0259 ayr\u0131ca modul \u015f\u0259klind\u0259 daxil edilmi\u015fdir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n informasiya sisteml\u0259rinin inteqrasiyas\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 su obyektl\u0259rin\u0259 daxil olan, \u00e7\u0131xan v\u0259 obyektl\u0259rd\u0259 olan suyun h\u0259cmi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r avadanl\u0131qlar\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n real vaxt rejimind\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 d\u00f6vri hesabatlar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si t\u0259min olunacaqd\u0131r. Eyni zamanda, \u0259sas su v\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyektl\u0259rind\u0259 m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131n\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu vaxta q\u0259d\u0259r x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259tli obyektl\u0259rin su ehtiyatlar\u0131ndan m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 t\u0259tbiq edilm\u0259d\u0259n v\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259 apar\u0131lmadan istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Haz\u0131rda prioritet hesab edil\u0259n m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyinin Su Ehtiyatlar\u0131 D\u00f6vl\u0259t Agentliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 12, Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 25 m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihaz\u0131n\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131laraq yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 tam funksional v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 intensiv i\u015f gedir. Art\u0131q Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131nda v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda qura\u015fd\u0131r\u0131lan m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 tam i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, m\u0259ruz\u0259 edim ki, art\u0131q \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr biz real m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0259sas su anbar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259m \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131, h\u0259m su h\u0259cmini n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f\u00fck.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, cari ilin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n yekunlar\u0131na v\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 vahid idar\u0259etm\u0259 v\u0259 n\u0259zar\u0259t sisteminin, effektiv koordinasiyan\u0131n olmamas\u0131 su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259siz istifad\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Su v\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyektl\u0259rind\u0259n d\u0259qiq u\u00e7ot v\u0259 optimal b\u00f6lg\u00fc apar\u0131lmadan istifad\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, apar\u0131lan monitorinql\u0259r k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259nk\u0259nar qo\u015fulma hallar\u0131n\u0131n da m\u00f6vcud oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Su ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259d\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259halinin v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n artan t\u0259l\u0259bat\u0131na uy\u011fun dayan\u0131ql\u0131 su t\u0259chizat\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fclm\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri ehtiva ed\u0259n Milli Strategiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 da m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 ilk d\u0259f\u0259 t\u0259rtib olunan su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131na \u0259sas\u0259n, cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin su ehtiyatlar\u0131 \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,8 milyard kubmetr az &#8211; 34,1 milyard kubmetr h\u0259cmind\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n ilin \u0259vv\u0259lin\u0259 su anbarlar\u0131nda qal\u0131q 10,6 milyard kubmetr t\u0259\u015fkil edib, il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 formala\u015fan su ehtiyatlar\u0131n\u0131n 23,5 milyard kubmetr olaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Proqnoza \u0259sas\u0259n, cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 formala\u015fan yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131n\u0131n 70 faizini qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n daxilolmalar, onun da t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259kc\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Qeyd olunanlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, K\u00fcr \u00e7ay\u0131 h\u00f6vz\u0259sinin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 davaml\u0131 istifad\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcvafiq sazi\u015f layih\u0259si haz\u0131rlanaraq aidiyy\u0259ti \u00fczr\u0259 art\u0131q t\u0259qdim olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, qeyd edil\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, sudan istifad\u0259 zaman\u0131 itkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 da h\u0259lli vacib istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. H\u0259m suvarma, h\u0259m d\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259nk\u0259nar qo\u015fulmalar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 sah\u0259sind\u0259 say\u011facla\u015fman\u0131n ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 itkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Suvarma sah\u0259sind\u0259 itkil\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin torpaq m\u0259cralardan olmas\u0131d\u0131r. \u0130tkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131 t\u0259miri v\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 \u00fczr\u0259 prioritet layih\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r. Eyni zamanda, \u00f6lk\u0259d\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131n sular\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn relyef\u0259 uy\u011fun yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan sututarlar \u00fczr\u0259 d\u0259 prioritet layih\u0259l\u0259r\u0259, habel\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u0259nb\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sin\u0259 dair t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>Prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 energetika sah\u0259sind\u0259 su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, suvarma d\u00f6vr\u00fc \u0259sas\u0259n be\u015f ayd\u0131r: may-sentyabr aylar\u0131. X\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259tli su anbarlar\u0131nda qeyri-suvarma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n q\u0131\u015f aylar\u0131nda su ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 istilik elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n soyutma sisteml\u0259rinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si, bu stansiyalarda soyutma m\u0259qs\u0259dil\u0259 sudan q\u0259na\u0259tli istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 elektrik enerjisi tezliyinin daha optimal formada t\u0259nziml\u0259nm\u0259si imkanlar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini z\u0259ruri hesab edirik:<\/p>\n<p>K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259l\u0259bat\u0131 K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan t\u0259min edil\u0259n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin su t\u0259chizat\u0131n\u0131n alternativ m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131;<\/p>\n<p>Qrunt sular\u0131ndan, t\u0259mizl\u0259nmi\u015f tullant\u0131 sular\u0131ndan v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin suyundan istifad\u0259 imkan\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>Subartezian v\u0259 artezian quyular\u0131n\u0131n sifari\u015fi, layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, qaz\u0131lmas\u0131 v\u0259 istismar\u0131 qaydalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanaraq t\u0259sdiq edilm\u0259si;<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n suvarmada m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqinin t\u0259\u015fviq olunmas\u0131;<\/p>\n<p>Suvarma suyundan g\u00fcz\u0259\u015ftli istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni mexanizmin haz\u0131rlanmas\u0131.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 ver\u0259c\u0259yiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlar da daxil olmaqla, su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131m\u0131za qoydu\u011fumuz b\u00fct\u00fcn v\u0259zif\u0259l\u0259r yerin\u0259 yetiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u0130ndi s\u00f6z verilir K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri \u0130nam K\u0259rimova.<\/p>\n<p>K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri\u00a0<strong>\u0130nam K\u0259rimov<\/strong>\u00a0\u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dedi:<\/p>\n<p>&#8211; M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, quraql\u0131q v\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sir etdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 su istehlak\u0131n\u0131n 80 faiz\u0259 yax\u0131n\u0131 m\u0259hz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Bu ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n havalar\u0131n quraq ke\u00e7m\u0259si, ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131, \u0259kin balans\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n tax\u0131l\u0131n bec\u0259rilm\u0259sind\u0259 probleml\u0259r yarad\u0131b. Mart-aprel aylar\u0131nda havalar\u0131n ya\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 olmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti qism\u0259n xilas ets\u0259 d\u0259, bir s\u0131ra, x\u00fcsusil\u0259 aran rayonlar\u0131nda 100 min hektar \u0259razid\u0259 tax\u0131l sah\u0259l\u0259rin\u0259 ziyan d\u0259ymi\u015fdir. Suvarma problemi ya\u015fanmayan dig\u0259r rayonlarda m\u0259hsuldarl\u0131q \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 xeyli y\u00fcks\u0259k olsa da, quraql\u0131q ke\u00e7mi\u015f \u0259razil\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n bu il tax\u0131l \u00fczr\u0259 \u00fcmumi n\u0259tic\u0259 \u00f6t\u0259n il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 5,5 faiz az olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0N\u0259 q\u0259d\u0259rdir bu g\u00fcn?<\/p>\n<p><strong>\u0130nam K\u0259rimov:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, bu il 90 faiz bi\u00e7ilib, 1 milyon 800 min ton bu\u011fda y\u0131\u011f\u0131l\u0131b v\u0259 bu\u011fda istehsal\u0131 t\u0259xmin\u0259n 1 milyon 900 min ton \u0259traf\u0131nda g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0M\u0259hsuldarl\u0131q n\u0259 q\u0259d\u0259rdir?<\/p>\n<p><strong>\u0130nam K\u0259rimov:<\/strong>\u00a0Bu g\u00fcn\u0259 faktiki y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259n m\u0259hsuldarl\u0131q 31,3 sentner olub.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Ke\u00e7\u0259n il d\u0259 t\u0259qrib\u0259n 32 sentner idi?<\/p>\n<p><strong>\u0130nam K\u0259rimov:<\/strong>\u00a0B\u0259li, 32, 31,7 sentner.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0D\u00fc\u015f\u00fcb, amma bu t\u0259n\u0259zz\u00fcl o q\u0259d\u0259r d\u0259 kritik deyil. \u018fg\u0259r su t\u0259minat\u0131 yax\u015f\u0131 olsayd\u0131, daha \u00e7ox m\u0259hsuldarl\u0131q ola bil\u0259rdi.<\/p>\n<p><strong>\u0130nam K\u0259rimov:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, bir m\u0259s\u0259l\u0259ni qeyd edim ki, burada faktiki y\u0131\u011f\u0131lan \u0259razil\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, y\u0259ni hans\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 ki, m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131lmay\u0131b, bu statistikaya daxil edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Quraql\u0131q v\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 pamb\u0131q bitkisinin bec\u0259rilm\u0259sin\u0259 d\u0259 \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Cari ild\u0259 100 min hektardan \u00e7ox sah\u0259d\u0259 pamb\u0131q \u0259kini h\u0259yata ke\u00e7irilib. Pamb\u0131q \u0259kinl\u0259ri \u00fczr\u0259 7 min hektar sah\u0259d\u0259 birinci vegetasiya suvarmas\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 ba\u015fa \u00e7atmay\u0131b. Eyni zamanda, bu g\u00fcn\u0259 49 min hektar sah\u0259d\u0259 ikinci vegetasiya suvarmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilib ki, bu g\u00f6st\u0259rici \u00f6t\u0259n ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 23 min hektar azd\u0131r.<\/p>\n<p>Pamb\u0131\u011f\u0131n suvar\u0131lmas\u0131nda \u0259n kritik faza ikinci vegetasiya suvarmas\u0131d\u0131r. Ke\u00e7\u0259nilki d\u00f6vrd\u0259 bug\u00fcnk\u00fc tarix\u0259 biz 23 min hektar az ikinci suvarma h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fik. Pamb\u0131\u011f\u0131n ikinci vegetasiya suvarmas\u0131 vaxt\u0131nda apar\u0131lmasa, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n 25-40 faiz a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259rik. Haz\u0131rda pamb\u0131\u011f\u0131n suvar\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259sas probleml\u0259r daha \u00e7ox Saatl\u0131, Sabirabad, Bil\u0259suvar, Z\u0259rdab, Salyan v\u0259 Neft\u00e7ala rayonlar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, 35 rayon \u00fczr\u0259 50 min hektar sah\u0259d\u0259 t\u0259krar qar\u011f\u0131dal\u0131 \u0259kini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 36 min hektar sah\u0259d\u0259 s\u0259pin apar\u0131l\u0131b. Haz\u0131rda suvarma problemi il\u0259 \u0259laq\u0259dar bu i\u015fin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r ya\u015fay\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 quraql\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n suya daha \u00e7ox t\u0259l\u0259bat\u0131 olan b\u0259zi bitkil\u0259rin bec\u0259rilm\u0259si \u00fczr\u0259 d\u0259 m\u0259cburi azalmalar ba\u015f vermi\u015fdir. Bel\u0259 ki, \u015f\u0259k\u0259r \u00e7u\u011funduru \u00fczr\u0259 7500 hektar \u0259kin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdusa, faktiki \u0259kin 4800 hektarda apar\u0131l\u0131b. \u00c7\u0259ltik \u00fczr\u0259 4000 hektar proqnoza qar\u015f\u0131 3000 hektarda \u0259kin apar\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t meyv\u0259 ba\u011flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 riskl\u0259r yarad\u0131r. Meyv\u0259 ba\u011flar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0259n \u00e7oxillik a\u011faclardan ibar\u0259t oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259nfi t\u0259siri bu sah\u0259d\u0259 daha \u00e7ox ola bil\u0259r. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259t yem bitkil\u0259rin\u0259 v\u0259 t\u0259bii yem m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Suvarma kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmazsa, yem bitkil\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azala bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n azalmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n otlaq sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259bii ot \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn z\u0259if inki\u015faf\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu da heyvandarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na mane\u0259l\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda aqrar sektorda t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259n q\u0131z\u011f\u0131n d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. N\u00f6vb\u0259ti aylarda da su t\u0259minat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin davam etm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. Bel\u0259 ki, \u0259sas su kanallar\u0131na veril\u0259n suyun h\u0259cminin \u00f6t\u0259n ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 iyul ay\u0131n\u0131n sonunad\u0259k 30 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r, avqust ay\u0131nda is\u0259 40-50 faiz d\u00fc\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. S\u00f6hb\u0259t Yuxar\u0131 \u015eirvan v\u0259 Yuxar\u0131 Qaraba\u011f kanallar\u0131ndan gedir.<\/p>\n<p>Su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n izafi su itkisi torpaqlar\u0131n \u015foranla\u015fmas\u0131na, eyni zamanda, eroziya v\u0259 s\u0259hrala\u015fmaya s\u0259b\u0259b olur. Sadalanan probleml\u0259r torpa\u011f\u0131n m\u00fcnbitlik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 fermerl\u0259ri narahat ed\u0259n \u0259n aktual probleml\u0259rd\u0259ndir. \u0130lin birinci yar\u0131s\u0131nda bununla \u0259laq\u0259dar nazirliy\u0259 2500-d\u0259n \u00e7ox m\u00fcraci\u0259t daxil olub. M\u00fcraci\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0259n suvarmada yaranm\u0131\u015f \u00e7\u0259tinlikl\u0259r, subartezian quyular\u0131n\u0131n istismar\u0131 v\u0259 qaz\u0131lmas\u0131nda yaranm\u0131\u015f probleml\u0259r, irriqasiya sisteml\u0259rinin nasazl\u0131\u011f\u0131, suvarma qrafikl\u0259rinin pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olub. Bu probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn Sizin S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla yarad\u0131lm\u0131\u015f komissiyan\u0131n koordinasiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, qurumlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. M\u00f6vcud su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fcnm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 53 rayon \u00fczr\u0259 580 mind\u0259n \u00e7ox suvarma qrafiki t\u0259rtib olunub v\u0259 nazirliyin sayt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilib. Qrafikl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 yerl\u0259rd\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 n\u0259zar\u0259t i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir. Daxil olan m\u00fcraci\u0259tl\u0259r t\u0259hlil edilir v\u0259 bax\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ASC-y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. M\u00fcraci\u0259tl\u0259rin say\u0131na g\u00f6r\u0259 Goranboy, Sabirabad, Ucar, \u0130mi\u015fli, K\u00fcrd\u0259mir, Xa\u00e7maz, A\u011fcab\u0259di, Beyl\u0259qan, Bil\u0259suvar v\u0259 Salyan rayonlar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. H\u0259m\u00e7inin fermerl\u0259rin m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq komissiyaya h\u0259r g\u00fcn operativ m\u0259lumatlar g\u00f6nd\u0259rilir v\u0259 probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yerl\u0259rd\u0259 Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ASC v\u0259 yerli icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 il\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di d\u0259y\u0259r z\u0259ncirinin b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, y\u0259ni suyun sututarlarda toplanmas\u0131, kanallarla n\u0259qli v\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rin\u0259 paylanmas\u0131nda effektivliyin t\u0259min olunmas\u0131d\u0131r. Habel\u0259 su balans\u0131n\u0131n elektronla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, d\u0259qiq u\u00e7ot sisteminin qurulmas\u0131 v\u0259 suvarma m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n elektron k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sistemin\u0259 inteqrasiya edilm\u0259si sudan s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n subsidiya mexanizminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259hdud su resurslar\u0131 kontekstind\u0259 suvarman\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn suvarma z\u0259ncirinin b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n birba\u015fa suvarma fazas\u0131nda innovasiyalar\u0131n t\u0259tbiqi art\u0131q z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Suvarma z\u0259ncirinin son m\u0259rh\u0259l\u0259si olan birba\u015fa suvarmada fermerl\u0259rin pivot, damlama, ya\u011f\u0131\u015f ya\u011fd\u0131rma v\u0259 tamburlu suvarma sisteml\u0259rin\u0259 mara\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259kdir. D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131 t\u0259\u015fviq edilir. Bel\u0259 ki, suvarma sisteml\u0259ri d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n subsidiyala\u015fd\u0131r\u0131lan avadanl\u0131qlar siyah\u0131s\u0131na daxildir. Son iki il \u0259rzind\u0259 nazirlik x\u0259tti il\u0259 9,3 min hektar \u0259razid\u0259 suvarma sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131na 28,8 milyon manat subsidiya verilib. Veril\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rl\u0259 iki il \u0259rzind\u0259 iqtisadiyyata \u0259lav\u0259 54 milyon manat investisiya qoyulu\u015fu t\u0259\u015fviq edilib.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, haz\u0131rda yazl\u0131q \u0259kinl\u0259r \u00fczr\u0259 suvar\u0131lman\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aktiv d\u00f6vrd\u00fcr. Su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259kinl\u0259r\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirinin minimuma endirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn nazirlik t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259 m\u00fcvafiq komissiyan\u0131n koordinasiyas\u0131 il\u0259 dig\u0259r qurumlarla birlikd\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259kdir. Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Sizin m\u0259ruz\u0259nizd\u0259 a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rilir ki, suyun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 iqtisadiyyat\u0131m\u0131za, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na, fermerl\u0259rin g\u0259lirl\u0259rin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck ziyan vurur. Biz indi fermerl\u0259ri, sahibkarlar\u0131 stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck proqramlar icra edirik &#8211; subsidiyalar, g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r, texnika il\u0259 t\u0259minat, g\u00fcbr\u0259, yanacaqla t\u0259minat. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00f6vl\u0259t \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb ki, fermerl\u0259r daha yax\u015f\u0131 ya\u015fas\u0131nlar. Biz onlar\u0131 torpaq vergisi istisna olmaqla, b\u00fct\u00fcn vergil\u0259rd\u0259n azad etmi\u015fik. Amma t\u0259kc\u0259 suyun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn biz\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck ziyan vurur. Tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131qda m\u0259hsuldarl\u0131q daha y\u00fcks\u0259k olmal\u0131 idi, pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda da h\u0259m\u00e7inin.<\/p>\n<p>Bu il biz birinci d\u0259f\u0259 t\u0259krar \u0259kinl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n istifad\u0259 etdik. M\u0259n\u0259 ilk veril\u0259n m\u0259lumat o idi ki, biz 100 min hektarda qar\u011f\u0131dal\u0131 \u0259k\u0259k. Sonra suyun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar bunun 50 min hektar\u0131n\u0131 ixtisar etdik. Amma he\u00e7 50 min hektarda da \u0259k\u0259 bilm\u0259dik. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, biz 100 min hektarda bunu \u0259k\u0259 bils\u0259k, bu, biz\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r xeyir ver\u0259c\u0259k, yem bazam\u0131z, n\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k v\u0259 idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131q azalacaq, valyuta xaric\u0259 getm\u0259y\u0259c\u0259k. Ona g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7ox ciddi t\u0259hlil edilm\u0259lidir v\u0259 edilir. Eyni zamanda, veril\u0259c\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131qlar v\u0259 q\u0259bul edil\u0259c\u0259k proqram h\u0259rt\u0259r\u0259fli olmal\u0131d\u0131r. Biz n\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, bu il etm\u0259liyik. \u018fsas i\u015fl\u0259ri, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, g\u0259l\u0259n ilin \u0259kin m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u0259 haz\u0131rl\u0131q m\u0259qs\u0259dil\u0259 etm\u0259liyik.<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259ktublarla ba\u011fl\u0131. M\u0259n bu m\u0259ktublar\u0131 Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 v\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 g\u00f6nd\u0259rir\u0259m. Zeynal Na\u011fd\u0259liyev m\u0259lumat verin, m\u0259ktublarda qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n ne\u00e7\u0259 faizi \u00f6z h\u0259llini tap\u0131b? Bundan sonra hans\u0131 add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir?<\/p>\n<p>Prezidentin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi\u00a0<strong>Zeynal Na\u011fd\u0259liyev<\/strong>: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. \u0130caz\u0259 verin, m\u0259ruz\u0259 edim ki, t\u0259kc\u0259 iyulun 2-d\u0259n ba\u015flayaraq Siz t\u0259r\u0259fd\u0259n biz\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 100 m\u00fcraci\u0259t g\u00f6nd\u0259rilib. Ara\u015fd\u0131r\u0131lan m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin 10-u tam olaraq h\u0259llini tapm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 y\u00fcks\u0259k diqq\u0259tiniz\u0259 m\u0259ruz\u0259 edilmi\u015fdir. Haz\u0131rda t\u0259qrib\u0259n 12-15 m\u00fcraci\u0259t yerl\u0259rd\u0259 h\u0259llini tapm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 biz bununla ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r\u0131q. Bunlar suyun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan m\u00fcraci\u0259tl\u0259rdir, s\u00f6hb\u0259t ondan gedir. Eyni zamanda, suyun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 10 m\u00fcraci\u0259tin Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0259sas\u0131nda \u0259lav\u0259 potensial imkanlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u00fcvafiq qurumlara \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 indi o imkanlar ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, yerl\u0259rd\u0259 suyun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 suyun olmamas\u0131 idi. B\u0259zi hallarda suyun verilm\u0259sinin, onun fermerl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sistemliliyi pozulmu\u015fdu. Tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za uy\u011fun olaraq Nazirl\u0259r Kabineti il\u0259 birlikd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etdikd\u0259n sonra nizamlanm\u0131\u015f n\u00f6vb\u0259lilik t\u0259min edilmi\u015fdir. Arxlar t\u0259mizl\u0259nmi\u015f, dig\u0259r texniki \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar aradan qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259nab Prezident, haz\u0131rda bu istiqam\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0H\u0259r bir m\u0259ktuba \u00e7ox diqq\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 h\u0259lli bilavasit\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259rhal h\u0259ll olunmal\u0131d\u0131r. M\u0259ktublarda el\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r qald\u0131r\u0131l\u0131r ki, onlar daha geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015f t\u0259l\u0259b edir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz onlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q. Art\u0131q \u0130qtisadiyyat Nazirliyin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verildi ki, bizim investisiya proqram\u0131m\u0131z\u0131n imkanlar\u0131 daxilind\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilsin v\u0259 biz g\u0259l\u0259n ili g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259k, n\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, bu il ed\u0259k. Maliyy\u0259 Nazirliyi v\u0259 \u0130qtisadiyyat Nazirliyi \u0259lav\u0259 v\u0259saitin tap\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar birlikd\u0259 i\u015fl\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n<p>F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar naziri K\u0259mal\u0259ddin Heyd\u0259rov, v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259 edin.<\/p>\n<p><strong>Nazir K\u0259mal\u0259ddin Heyd\u0259rov:<\/strong>\u00a0\u00c7ox sa\u011f olun, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n su ehtiyatlar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si layih\u0259si haqq\u0131nda Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za \u0259sas\u0259n 2014-c\u00fc ild\u0259 Niderland\u0131n \u201cDeltares\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn su balans\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, h\u0259m yeralt\u0131 ehtiyatlar\u0131n, h\u0259m d\u0259 yer\u00fcst\u00fc \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin t\u0259hlili prosesi ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, 2014-c\u00fc ild\u0259n sonra bu layih\u0259nin icras\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n maliyy\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fcks\u0259k diqq\u0259tiniz\u0259 m\u0259ruz\u0259 edir\u0259m ki, bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Bak\u0131 v\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn yeralt\u0131, yer\u00fcst\u00fc sular\u0131 v\u0259 g\u00f6ll\u0259ri haqq\u0131nda t\u0259hlil haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcvafiq orqanlara g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir. Amma bizim \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 dig\u0259r \u00e7aylar\u0131m\u0131z\u0131n, g\u00f6ll\u0259rimizin tam t\u0259hlili \u0259lav\u0259 v\u0259sait t\u0259l\u0259b edir v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131la bil\u0259r. 2017-ci ild\u0259n bu layih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, vaxt\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7ox almamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir c\u00fcml\u0259 il\u0259 qeyd edim ki, h\u0259m hidrotexniki qur\u011fular\u0131n, h\u0259m g\u00f6ll\u0259rin v\u0259 su anbarlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda m\u00fcvafiq qurumlara \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259ktublar\u0131n bir qismi \u00f6z h\u0259llini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259renerji t\u0259r\u0259find\u0259n Ming\u0259\u00e7evir g\u00f6l\u00fcn\u00fcn beton hiss\u0259sinin su-torpaq yuyulmas\u0131ndan qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r tamamil\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Yuxar\u0131 Qaraba\u011f kanal\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn layih\u0259 i\u015fl\u0259ri haz\u0131rlan\u0131b verilmi\u015fdir. Amma, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bu, Sizin qeyd etdiyiniz kimi, k\u00f6kl\u00fc v\u0259 \u0259sasl\u0131 sur\u0259td\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r biz h\u0259m suvarma suyunun, h\u0259m i\u00e7m\u0259li sular\u0131n tam n\u0259zar\u0259td\u0259 olmas\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259si, \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fcnm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yiriks\u0259, bir ne\u00e7\u0259 t\u0259klifimiz var. \u0130caz\u0259nizl\u0259, onlar\u0131n bir-ikisini s\u0259sl\u0259ndirim.<\/p>\n<p>Suyun u\u00e7otunun t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin t\u0259tbiq edilm\u0259si. Bu prosesi Ba\u015f Nazirin m\u00fcavininin dediyi kimi, biz ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q, y\u0259qin ki, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131raca\u011f\u0131q. \u018fkin sah\u0259l\u0259rind\u0259 suya q\u0259na\u0259tedici m\u00fcasir suvarma texnologiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal\u00e7\u0131lara d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yinin verilm\u0259si. Kollektor-drenaj tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, t\u0259krar istifad\u0259y\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si. Da\u011f \u00e7aylar\u0131nda relyefin imkan verdiyi yerl\u0259rd\u0259 sel sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ki\u00e7ik su anbarlar\u0131n\u0131n v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 sututarlar\u0131n tikintisi.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, Sizinl\u0259 m\u00fczakir\u0259 zaman\u0131 suvarma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa da\u011f \u00e7aylar\u0131ndak\u0131 suyun akkumulyasiya olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq yerl\u0259rin se\u00e7ilm\u0259si v\u0259 oralarda q\u0131\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, y\u0259ni suvarma olmayan d\u00f6vrd\u0259 sular\u0131n akkumulyasiya edilm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259n\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q vermi\u015fdiniz. Biz Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Geologiya \u0130nstitutu il\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 ara\u015fd\u0131rma aparm\u0131\u015f\u0131q. Onun realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var v\u0259 y\u0259qin ki, onlar\u0131 pandemiyadan sonra d\u0259v\u0259t ed\u0259c\u0259yik. \u00c7\u00fcnki t\u0259bii olaraq K\u00fcr\u00fcn suyu artma\u011fa do\u011fru deyil, azalma\u011fa do\u011fru gedir. Bizim d\u0259 \u0259sas su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259min ed\u0259n Ming\u0259\u00e7evir, Varvara, \u015e\u0259mkir\u00e7ay v\u0259 dig\u0259r anbarlard\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud anbarlar\u0131n faydal\u0131 h\u0259cmini art\u0131rmaqdan \u00f6tr\u00fc Varvara, T\u00fcryan\u00e7ay v\u0259 \u018fli\u00e7ay \u00e7aylar\u0131n\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259liyik.<\/p>\n<p>Bir d\u0259, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bildirm\u0259liy\u0259m ki, d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015e\u0259mkir, Yenik\u0259nd, Ming\u0259\u00e7evir, Varvara v\u0259 Ceyranbatan hidroqov\u015faqlar\u0131n\u0131n texniki t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Yaponiyan\u0131n \u201cKahi\u015fa\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 2017-ci ild\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev<\/strong>: B\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00fcqavil\u0259 icra edilm\u0259yib? 2017-ci ild\u0259 ba\u011flan\u0131b, \u00fc\u00e7 il ke\u00e7ib, niy\u0259 icra olunmay\u0131b?<\/p>\n<p><strong>K\u0259mal\u0259ddin Heyd\u0259rov:<\/strong>\u00a0Dem\u0259li, 9 milyon dollar v\u0259sait \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu layih\u0259nin icras\u0131 dayand\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Onda g\u0259r\u0259k bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7oxdan \u00f6z h\u0259llini tapayd\u0131. Bir halda ki, m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flan\u0131b. Buyur, Maliyy\u0259 naziri, aray\u0131\u015f ver.<\/p>\n<p><strong>Maliyy\u0259 naziri Samir \u015e\u0259rifov:<\/strong>\u00a0M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident. M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259ruz\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim ki, bu v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin x\u00fcsusi bir q\u0259rar\u0131 olub. H\u0259min q\u0259rara \u0259sas\u0259n, bu v\u0259saitin bir qismi F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 2 milyon dollar m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 h\u0259ll edilm\u0259li idi. Yerd\u0259 qalan hiss\u0259si il\u0259 \u201cAz\u0259renerji\u201d S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6r\u00fclm\u0259li idi. Lakin nam\u0259lum s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapmad\u0131. H\u0259r iki qurumun v\u0259saiti olub v\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 d\u0259 \u201cDeltares\u201d \u015firk\u0259tinin apard\u0131\u011f\u0131 texniki ara\u015fd\u0131rma il\u0259 ba\u011fl\u0131 da burada m\u0259n s\u00f6z\u00fcn a\u00e7\u0131\u011f\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir \u0259sas tapa bilmir\u0259m, n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 bu v\u0259sait olmay\u0131b. Amma icaz\u0259 vers\u0259niz, biz bununla ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq aray\u0131\u015f t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Siz m\u0259s\u0259l\u0259ni ara\u015fd\u0131r\u0131n. \u00c7\u00fcnki m\u0259n bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m ki, bu v\u0259sait olub, ancaq F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi v\u0259 Az\u0259renerji bundan istifad\u0259 etm\u0259yib. El\u0259dir?<\/p>\n<p><strong>Samir \u015e\u0259rifov:<\/strong>\u00a0B\u0259li. O zaman bu v\u0259saiti d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n ist\u0259yibl\u0259r. C\u0259nab Prezident, amma h\u0259r iki qurum bilir ki, bu, b\u00fcdc\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131. Bununla ba\u011fl\u0131 h\u0259m Az\u0259renerjid\u0259 bunun bir hiss\u0259sinin verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu, 2 milyonunu is\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bu, b\u00f6y\u00fck v\u0259sait deyil. Bunu indi yubatmaq olmaz. Ne\u00e7\u0259 il ke\u00e7ib v\u0259 \u0259g\u0259r bu vaxt\u0131nda olsayd\u0131, bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 d\u0259 apar\u0131lard\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u0259rdi.<\/p>\n<p><strong>K\u0259mal\u0259ddin Heyd\u0259rov:<\/strong>\u00a0M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n 2 milyon v\u0259 xatirimd\u0259dirs\u0259 3 milyon da Az\u0259renerji t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 qalan hiss\u0259sini b\u00fcdc\u0259 t\u0259min etm\u0259li idi. Sonradan bu v\u0259sait t\u0259min olunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 layih\u0259 dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0G\u0259r\u0259k, m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rayd\u0131n\u0131z. V\u0259sait t\u0259min olunmay\u0131b, siz d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rmam\u0131s\u0131n\u0131z. M\u0259n bu g\u00fcn bunu e\u015fidir\u0259m. \u0130ndi Ba\u015f Nazir\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verir\u0259m ki, tez bir zamanda bunu h\u0259ll edin v\u0259 builki investisiya proqram\u0131ndan v\u0259sait ay\u0131r\u0131n ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 tezlikl\u0259 h\u0259ll olunsun. Siz d\u0259 t\u0259r\u0259f m\u00fcqabill\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131n v\u0259 onlar\u0131 indi d\u0259v\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, g\u0259lib bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259ni apars\u0131nlar. \u00c7\u00fcnki bilirsiniz, \u0259g\u0259r bu b\u00fcrokratiya bel\u0259 davam ed\u0259rs\u0259, bu, he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib \u00e7atmayacaq. \u00c7\u00fcnki kontrakt imzalan\u0131b, v\u0259sait ayr\u0131lmay\u0131b. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 ayr\u0131lmay\u0131b? Kims\u0259 ya ist\u0259m\u0259yib, ya da ki, ist\u0259yib kims\u0259 verm\u0259yib, ya sonra ixtisar olunub. Bel\u0259 \u015feyl\u0259r\u0259 son qoymaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r naziri, m\u0259lumat verin.<\/p>\n<p>Nazir\u00a0<strong>Muxtar Babayev:<\/strong>\u00a0H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, bildiyiniz kimi, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 su ehtiyatlar\u0131m\u0131z son onillikl\u0259rd\u0259 t\u0259qrib\u0259n 15 faiz azalm\u0131\u015fd\u0131r. Beyn\u0259lxalq iqlim modell\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, 2050-ci il\u0259d\u0259k su resurslar\u0131m\u0131z t\u0259qrib\u0259n daha 15 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azala bil\u0259r. \u018fvv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 quraql\u0131q m\u00fcdd\u0259ti 2-3 il davam edirdis\u0259, son 8 ild\u0259 davaml\u0131 quraql\u0131qlar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n zaman v\u0259 m\u0259kan \u00fczr\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 paylanmas\u0131 ba\u015f verir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 havan\u0131n temperaturu y\u00fcks\u0259lir, bunun n\u0259tic\u0259si olaraq \u00f6lk\u0259nin da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rind\u0259 \u015faxtal\u0131 v\u0259 qarl\u0131 g\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. \u0130qlimin istil\u0259\u015fm\u0259si \u00f6lk\u0259nin da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131 qidaland\u0131ran qar ehtiyat\u0131n\u0131n v\u0259 buzlaqlar\u0131n azalmas\u0131na da s\u0259b\u0259b olur. Ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n azalmas\u0131 X\u0259z\u0259rsahili rayonlar istisna olmaqla, \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn regionlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Anomal hadis\u0259l\u0259rin say\u0131 v\u0259 sel-da\u015fq\u0131n prosesl\u0259rinin t\u0259krarlanmas\u0131 art\u0131r. K\u00fcr v\u0259 Qan\u0131q \u00e7aylar\u0131nda sululuq norma il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2019-cu ild\u0259 29,2, son 6 ayda is\u0259 45,8 faiz azal\u0131b. Ya\u011f\u0131nt\u0131lar norma il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2019-cu ild\u0259 17 faiz, 2020-ci ild\u0259 is\u0259 25 faiz az olub. \u018fsas da\u011f \u00e7aylar\u0131m\u0131z formala\u015fan \u0259razil\u0259rd\u0259 son 10 ild\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n miqdar\u0131 orta hesabla 8,7 d\u0259f\u0259 azalm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130qlimin inertliyini \u0259sas g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, n\u00f6vb\u0259ti onillikd\u0259 iqlim norma il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha 8 faiz azalman\u0131 ehtimal etm\u0259k olar. H\u0259r il m\u00fct\u0259madi olaraq hidrometeoroloji xidm\u0259t \u00e7aylarda sululuq \u00fczr\u0259 proqnozlar\u0131 haz\u0131rlay\u0131r v\u0259 m\u00fcvafiq qurumlara t\u0259qdim olunur. Bu proqnozlar h\u0259m d\u0259 da\u011flarda qar\u00f6l\u00e7m\u0259 i\u015fl\u0259ri \u0259sas\u0131nda apar\u0131l\u0131r. Bu q\u0259d\u0259r, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u0130ndi s\u00f6z verilir Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri K\u0259r\u0259m H\u0259s\u0259nova. M\u0259n\u0259 geni\u015f aray\u0131\u015f haz\u0131rlay\u0131b. \u00c7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259hlil i\u015fi apar\u0131l\u0131b. Bu t\u0259hlil i\u015fini, bu aray\u0131\u015f\u0131 m\u0259n komissiyaya g\u00f6nd\u0259rmi\u015f\u0259m, komissiya da buna bax\u0131r. Siz, indi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0131sa m\u0259lumat verin v\u0259 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259ti nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz?<\/p>\n<p><strong>K\u0259r\u0259m H\u0259s\u0259nov:<\/strong>\u00a0T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla, \u0259halinin i\u00e7m\u0259li su t\u0259minat\u0131, suyun keyfiyy\u0259ti v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 olan v\u0259ziyy\u0259tl\u0259, eyni zamanda, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n suvarma sistemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259fimizd\u0259n monitorinq apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259nin m\u00f6vcud su ehtiyatlar\u0131, onlardan istifad\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f aray\u0131\u015f ali diqq\u0259tiniz\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130caz\u0259nizl\u0259, m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 onu dem\u0259k ist\u0259rdim ki, tamamil\u0259 \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn buyurursunuz, \u00f6lk\u0259mizin su m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ehtiyatlar\u0131 t\u0259xmin\u0259n 35,6 milyard kubmetr qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131m\u0131z 1970-ci ild\u0259, yeralt\u0131 su ehtiyatlar\u0131m\u0131z is\u0259 1980-ci ill\u0259rd\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdi. Biz haz\u0131rda su sistemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 edirik. T\u0259xmin\u0259n 40-50 il ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, su ehtiyatlar\u0131m\u0131z yenid\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259mi\u015fdir. Bayaq F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar naziri bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeyd etdi. Eyni zamanda, 35,6 milyard kubmetr su ehtiyat\u0131ndan il \u0259rzind\u0259 i\u00e7m\u0259li su \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n orta hesabla 653 milyon kubmetr su g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu da \u0259vv\u0259ll\u0259r su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n 1,8 faizini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Haz\u0131rda is\u0259 15 faiz su ehtiyatlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 bu r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 t\u0259sir etmi\u015fdir . M\u00f6vcud su ehtiyatlar\u0131na i\u00e7m\u0259li su 2,2 faiz nisb\u0259tind\u0259dir. Amma buna baxmayaraq, bu r\u0259q\u0259ml\u0259r suyun t\u0259minat\u0131n\u0131n azalmas\u0131na \u00e7ox c\u00fczi t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, bir r\u0259q\u0259mi dem\u0259k ist\u0259rdim ki, sistem \u00fczr\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n 653 milyon kubmetr suyun t\u0259xmin\u0259n orta hesabla 57 milyon kubmetri, y\u0259ni 9 faizi sistemin texnoloji prosesl\u0259rin\u0259 s\u0259rf edilir, 286 milyon kubmetr su is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259rfl\u0259r\u0259 silinir. Yaln\u0131z t\u0259xmin\u0259n 283 milyon kubmetr su \u2013 bu, \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 daxil olan suyun 45 faizi, g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f suyun is\u0259 50 faizi dem\u0259kdir, istehlak\u00e7\u0131lara \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7ox d\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz ki, su itkiy\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r v\u0259 bu da t\u0259xmin\u0259n istehlak\u00e7\u0131lara veril\u0259n su t\u0259chizat\u0131n\u0131n 50 faizi h\u0259cmind\u0259dir. Y\u0259ni, istehlak\u00e7\u0131lara veril\u0259n su itkiy\u0259 ged\u0259n sudan azl\u0131q t\u0259\u015fkil edir. B\u0259li, bu r\u0259q\u0259ml\u0259r var. Eyni zamanda, \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz ki, su anbarlar\u0131m\u0131zda m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tl\u0259, y\u0259ni hidrotexniki qur\u011fular\u0131n v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n istismar m\u00fcdd\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ox do\u011fru tap\u015f\u0131r\u0131q oldu ki, bu t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn hidrotexniki qur\u011fular\u0131n yenil\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq i\u015f apar\u0131ls\u0131n.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259, \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn buyurdunuz ki, suya qoyulan investisiyalar\u0131n sosial-iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259liliyi d\u00fczg\u00fcn hesablanm\u0131r. Y\u0259ni, h\u0259m \u0259halinin say\u0131na g\u00f6r\u0259, eyni zamanda, t\u0259chizat sistemind\u0259, y\u0259ni investisiyalar\u0131n geri d\u00f6nm\u0259si, iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n onlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li olmas\u0131 he\u00e7 d\u0259 d\u00fczg\u00fcn hesablanm\u0131r v\u0259 sosial s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 bax\u0131lm\u0131r. Bel\u0259 ki, b\u0259zi \u0259razil\u0259rd\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n Xa\u00e7maz rayonunda biz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 baxm\u0131\u015f\u0131q. Xa\u00e7maz rayonunda su t\u0259chizat\u0131 h\u0259ll edilm\u0259mi\u015fd\u0259n \u00f6nc\u0259 bir su m\u0259nb\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015fdur. Sonradan is\u0259 bu m\u0259nb\u0259y\u0259 d\u0259 quraql\u0131q t\u0259sir etmi\u015fdir v\u0259 bulaq qurumu\u015fdur. N\u0259tic\u0259d\u0259 bu g\u00fcn 2 min f\u0259rdi ev, t\u0259xmin\u0259n 10 min\u0259 yax\u0131n \u0259hali su t\u0259chizat\u0131ndan naraz\u0131d\u0131r. Bu naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131 biz ali diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 Siz g\u00f6st\u0259ri\u015f vermisiniz. Biz \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 Xa\u00e7maz rayonuna d\u0259rhal ezam etdik v\u0259 Zeynal Na\u011fd\u0259liyevin \u015f\u00f6b\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 orada bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olduq.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, \u015fikay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 is\u0259 onu dem\u0259k ist\u0259rdim ki, 12 rayondan su t\u0259chizat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259r var idi. Bunu, \u0259sas\u0259n, aran rayonlar\u0131 &#8211; Sabirabad, Saatl\u0131, K\u00fcrd\u0259mir, Ucar, \u0130mi\u015fli, Bil\u0259suvar rayonlar\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0259sas\u0131nda onlar\u0131n su il\u0259 t\u0259minat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 ciddi fikir verilmi\u015fdir v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Suvarma sistemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 is\u0259 onu dem\u0259k ist\u0259rdim ki, orta hesabla \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 illik 6,3 milyarddan 6,7 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r su t\u0259minat\u0131 m\u00f6vcuddur. \u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 orta hesabla 2017-2019-cu ill\u0259rd\u0259, \u0259slind\u0259, il \u0259rzind\u0259 3,2 d\u0259f\u0259 suvarma olmal\u0131d\u0131r. Bu, \u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin verdiyi m\u0259lumatlard\u0131r. \u018fslind\u0259, faktiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 is\u0259 bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli r\u0259q\u0259ml\u0259r g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qeyd etdi. Y\u0259ni, 28 rayonda 671 min 264 hektar k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n 50 faizind\u0259 suvarma ortalama h\u0259dd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olmu\u015fdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, daha kritik v\u0259ziyy\u0259t Qobustan rayonunda 1,2 d\u0259f\u0259, A\u011fsuda 1,4 d\u0259f\u0259, \u015eamax\u0131da 1,6 d\u0259f\u0259 v\u0259 F\u00fczuli rayonunda 1,8 d\u0259f\u0259 suvarma i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu da k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 aqrar sektorun inki\u015faf\u0131na \u00e7ox ciddi m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir. Bel\u0259likl\u0259, Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla biz h\u0259m k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n suvarma sistemind\u0259, h\u0259m d\u0259 \u0259halinin i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259minat\u0131 sistemind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 fikir veririk v\u0259 Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f\u00fck, bax\u0131r\u0131q. Amma suda sanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. C\u0259nab Prezident, ali diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ram ki, suyun keyfiyy\u0259tin\u0259, epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n fikir verils\u0259, daha yax\u015f\u0131 olar. Bu q\u0259d\u0259r. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bilirsiniz bu, n\u0259yi g\u00f6st\u0259rir? Onu g\u00f6st\u0259rir ki, uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti olmam\u0131\u015fd\u0131r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Prezident Administrasiyas\u0131ndan da olmam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259n D\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f ver\u0259nd\u0259n sonra onlar i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131lar, geni\u015f aray\u0131\u015f haz\u0131rlad\u0131lar. K\u0259r\u0259m H\u0259s\u0259nov b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri indi dem\u0259di, \u00e7\u00fcnki vaxt bax\u0131m\u0131ndan imkan yoxdur. Amma bu aray\u0131\u015fda h\u0259r \u015fey g\u00f6st\u0259rilib. Komissiya formala\u015fd\u0131, i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131, \u00fc\u00e7 ay \u0259rzind\u0259 t\u0259hlil apard\u0131, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn q\u00fcsurlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Yax\u015f\u0131, bu q\u00fcsurlar\u0131 g\u00f6r\u0259n yox idimi? Aidiyy\u0259ti qurumlar bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259\u015f\u011ful olmurdular? Hesab edirdil\u0259r ki, orada boru \u00e7\u0259kdim, burada kanal\u0131 betonlad\u0131m. Bununla da i\u015f bitir? Bununla i\u015f bitmir. G\u0259r\u0259k i\u015fi el\u0259 qurasan ki, fermerl\u0259r, v\u0259t\u0259nda\u015flar raz\u0131 olsunlar. Su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ola bil\u0259r, t\u0259bii s\u0259b\u0259bl\u0259r var. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, ke\u00e7\u0259n il, bu il he\u00e7 tarixd\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259diyi s\u0259viyy\u0259d\u0259 quraql\u0131q var idi. Amma \u0259g\u0259r d\u00fczg\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcls\u0259ydi, vaxt\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xsayd\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n daha az itkil\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259n sonra, \u0259lb\u0259tt\u0259, geni\u015f t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlanacaq. Bu g\u00fcn s\u0259sl\u0259n\u0259n t\u0259klifl\u0259r v\u0259 eyni zamanda, aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259hlil n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259klifl\u0259r, yerl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n t\u0259klifl\u0259r m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair birinci D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131 v\u0259 ondan sonrak\u0131 proqramlar\u0131 q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n biz yerl\u0259rd\u0259n m\u0259lumat \u0259sas\u0131nda bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri o proqramlara daxil etdik. \u0130nsanlar\u0131 n\u0259 narahat edir? Hans\u0131 rayonda hans\u0131 problem var? Bu \u0259riz\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259klifl\u0259r \u0259sas\u0131nda biz bu proqramlar\u0131 t\u0259rtib etdik. Eyni qaydada bu d\u0259f\u0259 d\u0259 bu, olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn m\u00f6vcud probleml\u0259r g\u0259r\u0259k bu proqramda \u00f6z \u0259ksini taps\u0131n.<\/p>\n<p>Su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131na g\u0259ldikd\u0259, yax\u015f\u0131 ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 h\u0259ll olundu. T\u0259bii ki, bundan sonra m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq su balans\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u201cyol x\u0259rit\u0259si\u201d olacaqd\u0131r. Su balans\u0131 t\u0259rtib olunmadan biz \u00f6z i\u015fimizi planla\u015fd\u0131ra bilm\u0259rik.<\/p>\n<p>Bizim \u0259sas su obyektl\u0259rind\u0259 m\u00fcasir \u00f6l\u00e7\u00fc cihazlar\u0131 qura\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 obyektd\u0259 art\u0131q qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Amma bu, \u00e7oxdan olmal\u0131 idi. Nec\u0259 ola bil\u0259r ki, bizim \u0259sas su anbarlar\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fc cihazlar\u0131 yoxdur. N\u0259 q\u0259d\u0259r su g\u0259ldi, n\u0259 q\u0259d\u0259r su \u00e7\u0131xd\u0131, d\u0259d\u0259-baba \u00fcsulu il\u0259 bax\u0131rlar, s\u0259viyy\u0259y\u0259 bax\u0131rlar, orada x\u0259tl\u0259r\u0259 bax\u0131rlar, ondan da n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 indi m\u0259n \u015eahin Mustafayevd\u0259n soru\u015fmaq ist\u0259yir\u0259m ki, hans\u0131 obyektl\u0259rd\u0259 bu qura\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 n\u0259 vaxt tam t\u0259min edil\u0259c\u0259k?<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, 12 \u0259d\u0259d m\u00fcasir \u00f6l\u00e7\u00fc cihaz\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259ld\u0259 olunub v\u0259 ondan 4-\u00fc art\u0131q qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdik, baxd\u0131q ki, \u0259sas suyumuz haradad\u0131r. Ona n\u0259zar\u0259ti t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fck. Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131na \u00fc\u00e7 \u00e7\u0131x\u0131\u015f var &#8211; Yuxar\u0131 Qaraba\u011f, Yuxar\u0131 \u015eirvan kanallar\u0131, bir d\u0259 Ming\u0259\u00e7evir SES-\u0259 ged\u0259n Varvara Su Anbar\u0131na t\u00f6k\u00fcl\u0259n yerd\u0259.<\/p>\n<p>Biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu \u00fc\u00e7 yerd\u0259 v\u0259 bir d\u0259 Ming\u0259\u00e7evirin \u00f6z\u00fcn\u00fcn su h\u0259cminin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn cihaz qura\u015fd\u0131rd\u0131q. Bu 4 cihaz art\u0131q qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 25 cihaz \u0259ld\u0259 olunub. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, t\u0259xmin\u0259n bir ay \u0259rzind\u0259 daha 33 cihaz qura\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q. Komissiyada baxm\u0131\u015f\u0131q ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, hans\u0131 n\u00f6qt\u0259l\u0259rd\u0259 bu cihazlar qura\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 biz komissiyada m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdik, raz\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131q ki, \u015fimal istiqam\u0259tind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli su anbar\u0131nda v\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259rd\u0259, kanallarda da bu cihazlar\u0131 qura\u015fd\u0131raq. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, biz bu sah\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259ri bu ilin sonunad\u0259k z\u0259ruri yolla, amma kritik olanlar\u0131 bir ay \u0259rzind\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131raca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar naziri \u0259lav\u0259n var?<\/p>\n<p><strong>K\u0259mal\u0259ddin Heyd\u0259rov<\/strong>: M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, \u0259slind\u0259, Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin n\u0259zdind\u0259 su\u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 art\u0131q var idi. Amma onlar m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki olaraq k\u00f6hn\u0259lmi\u015fdi. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan sonra bu yeni cihazlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi gedir. Ba\u015f Nazirin m\u00fcavininin dediyi kimi, q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0259n vacib yerl\u0259rd\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi il\u0259 birg\u0259 bunlar\u0131 qura\u015fd\u0131raca\u011f\u0131q. \u0130kinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0259h\u0259miyy\u0259tli yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 ilin ax\u0131r\u0131na q\u0259d\u0259r bu proses qurtaracaq.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyiniz kimi, bizim su itkil\u0259rimizin 40, b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 50 faizi beton v\u0259 torpaq kanallarda ba\u015f verir. Biz Almaniya \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparm\u0131\u015f\u0131q. Suyu dayand\u0131rmadan, yeni \u00fcsullarla onu beton kanallarla deyil, dig\u0259r materiallar var, onlarla \u00fczl\u0259nmi\u015f kanallarla n\u0259ql edib, su itkisini \u00e7ox minimuma endirm\u0259k olar. \u018fg\u0259r icaz\u0259 vers\u0259niz, biz bu bar\u0259d\u0259 m\u00fcvafiq qurumlarla dan\u0131\u015faq, n\u0259tic\u0259l\u0259rini Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 t\u0259qdim ed\u0259k. Yeni materiallar h\u0259m tez ba\u015fa g\u0259lir, h\u0259m ucuzdur, h\u0259m d\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lan vaxt suyun qaba\u011f\u0131n\u0131 dayand\u0131rm\u0131r. \u0130caz\u0259 vers\u0259niz, bu i\u015f\u0259 ba\u015flayard\u0131q.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, m\u00fctl\u0259q m\u0259\u015f\u011ful olun. M\u0259n bir d\u0259f\u0259 bu haqda fikrimi demi\u015f\u0259m. Demi\u015f\u0259m ki, indi d\u00fcnyada texnologiyalar inki\u015faf edir. Biz d\u0259 g\u0259r\u0259k \u0259n qabaqc\u0131l texnologiyalar\u0131 \u00f6lk\u0259miz\u0259 g\u0259tir\u0259k. Biz h\u0259mi\u015f\u0259 hesab edirdik ki, \u0259g\u0259r torpaq kanal\u0131 beton \u00fczl\u00fckl\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u0259rs\u0259, itkil\u0259r azalacaq. Amma bu, h\u0259m b\u00f6y\u00fck x\u0259rc, h\u0259m d\u0259 vaxt t\u0259l\u0259b edir. Ona g\u00f6r\u0259 tezlikl\u0259 dediyiniz o \u015firk\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131n, onlar\u0131 d\u0259v\u0259t edin. Qoy, biz\u0259 g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r v\u0259 bir pilot layih\u0259 d\u0259 icra etsinl\u0259r. \u0130qtisadiyyat Nazirliyi aidiyy\u0259ti qurumlarla birlikd\u0259 v\u0259saitl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll etsinl\u0259r ki, biz vaxt itirm\u0259d\u0259n bu i\u015f\u0259 ba\u015flayaq. Bizim kanallar\u0131m\u0131z\u0131n 73 faizi torpaq kanallard\u0131r. Bu da, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, itkil\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bidir.<\/p>\n<p>Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131n\u0131n Yuxar\u0131 Qaraba\u011f kanal\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f hiss\u0259si yenid\u0259n qurulmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul edildi, yoxsa yox?<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, komissiyan\u0131n b\u0259zi \u00fczvl\u0259ri orada oldular, baxd\u0131lar. Yuxar\u0131 Qaraba\u011f kanal\u0131n\u0131n giri\u015f hiss\u0259sind\u0259 qap\u0131 var. O qap\u0131 faktiki i\u015fl\u0259mir v\u0259 o qap\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si prinsip etibaril\u0259 \u00e7ox ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki bu qap\u0131 h\u0259m Yuxar\u0131 Qaraba\u011f kanal\u0131na tunelin giri\u015fini qoruyur, h\u0259m d\u0259 suyun h\u0259cmini t\u0259nziml\u0259yir. Ona g\u00f6r\u0259 orada olduq, v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox pisdir, a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 t\u0259cili olaraq bax\u0131lmal\u0131d\u0131r. Art\u0131q F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi Yaponiya \u015firk\u0259ti il\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flay\u0131b, ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131l\u0131b, layih\u0259-smeta s\u0259n\u0259dl\u0259ri haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p>F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi komissiyaya m\u00fcraci\u0259t edib, komissiyadan materiallar art\u0131q \u0130qtisadiyyat Nazirliyin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib. \u0130qtisadiyyat Nazirliyi q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 layih\u0259y\u0259 bax\u0131b, \u00f6z qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sini ver\u0259c\u0259k. Hesab edir\u0259m ki, bu layih\u0259nin q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr v\u0259 z\u0259ruridir.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev<\/strong>: \u0130cra m\u00fcdd\u0259ti t\u0259xmin\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r ola bil\u0259r?<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0Y\u0259qin s\u00f6hb\u0259t aylardan ged\u0259c\u0259k, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Onda uzatmay\u0131n. Tezlikl\u0259 bax\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, m\u00fc\u015favir\u0259nin yekunu olaraq imzalanacaq S\u0259r\u0259ncamda da \u00f6z \u0259ksini tapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0Ba\u015f \u00fcst\u0259.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Elektron su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 informasiya sistemi haqq\u0131nda art\u0131q burada deyildi. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, indi \u0259sasnam\u0259 haz\u0131rlan\u0131r. Bunu da tezl\u0259\u015fdirin, tezlikl\u0259 t\u0259qdim edilsin, imzalans\u0131n. Bu, elektron k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 informasiya sistemi il\u0259 inteqrasiya \u015f\u0259klind\u0259 art\u0131q vahid bir informasiya sistemi kimi olacaq. El\u0259mi?<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, c\u0259nab Prezident. Elektron su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 informasiya sistemi b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n informasiya sisteml\u0259rin\u0259 inteqrasiya olunacaq, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 informasiya sistemin\u0259.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Eyni zamanda, biz peyk imkanlar\u0131m\u0131zdan da istifad\u0259 etm\u0259liyik. M\u0259n bilir\u0259m ki, \u201cAz\u0259rkosmos\u201d da bu i\u015fl\u0259r\u0259 c\u0259lb edilib. M\u00fctl\u0259q m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq h\u0259m m\u00fc\u015fahid\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r, eyni zamanda, m\u00f6vcud probleml\u0259r art\u0131q peyk vasit\u0259sil\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir. Bu i\u015fl\u0259r d\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq apar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fkin sah\u0259l\u0259rinin m\u00fcasir texnologiyalar \u0259sas\u0131nda suvar\u0131lmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, indi biz suya q\u0259na\u0259t etm\u0259liyik. Ona g\u00f6r\u0259 biz bu i\u015fl\u0259r\u0259 xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri c\u0259lb etm\u0259liyik. \u0130ndi komissiya bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsun v\u0259 eyni zamanda, biz g\u0259r\u0259k sahibkarlar\u0131 da h\u0259v\u0259sl\u0259ndir\u0259k. Y\u0259ni, sahibkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259v\u0259sl\u0259ndirici add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, onlar bu m\u00fcasir texnologiyalara daha da yax\u0131ndan c\u0259lb olunsunlar. Ola bil\u0259r g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r, yaxud da ki, hans\u0131sa imtiyazlar x\u0259tti il\u0259 ki, t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259sin. Onsuz da biz laz\u0131mi infrastruktur m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini h\u0259ll ed\u0259c\u0259yik. Amma bu, sahibkarlar\u0131n \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bir motivasiya yarats\u0131n ki, m\u00fcasir texnologiyalardan istifad\u0259 etsinl\u0259r. Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259, maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi apar\u0131lmal\u0131, t\u0259qdimatlar ke\u00e7irilm\u0259lidir, sahibkarlar g\u00f6rs\u00fcnl\u0259r ki, \u0259g\u0259r bu texnologiyadan istifad\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259rs\u0259, onda d\u00f6vl\u0259tin g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri n\u0259 olacaq v\u0259 dem\u0259li, m\u0259hsuldarl\u0131q n\u0259 q\u0259d\u0259r artacaq.<\/p>\n<p>Yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc su resurslar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si, hesab edir\u0259m ki, h\u0259ll olunub. \u00c7at\u0131\u015fmayan v\u0259sait tezlikl\u0259 ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 h\u0259m\u00e7inin hidrotexniki qur\u011fular\u0131n t\u0259fti\u015fin\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r c\u0259lb edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u018fkin sah\u0259l\u0259rinin suvar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qrafikl\u0259rin t\u0259tbiq edilm\u0259si prosesi ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bu, \u00e7ox \u0259hat\u0259li bir proses olmal\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 h\u0259r yerd\u0259 qrafikl\u0259r t\u0259tbiq edilm\u0259lidir v\u0259 \u00e7ox ciddi n\u0259zar\u0259t olmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunark\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u201cElektron k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d informasiya sistemi il\u0259 d\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 fermerl\u0259r d\u0259 buna c\u0259lb edilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki sular\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si \u0259dal\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. Yerl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n b\u0259zi m\u0259ktublar da g\u00f6st\u0259rir ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n hallarda bu \u0259dal\u0259t prinsipi pozulur. Kimin imkan\u0131 var, kimin t\u0259siri var, kimin haradasa y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259d\u0259 qohumu var, onun \u0259kin sah\u0259sin\u0259 su verilir, amma ba\u015fqa fermer susuz qal\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 qrafikl\u0259r \u0259dal\u0259tli olmal\u0131d\u0131r v\u0259 geni\u015f ictimaiyy\u0259t bu i\u015fl\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259lidir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r. M\u0259rk\u0259zi v\u0259 yerli icra orqanlar\u0131 birlikd\u0259 bu i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsunlar.<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 su x\u0259tl\u0259rin\u0259 qanunsuz qo\u015fulmalar var v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 he\u00e7 kim cavabdehlik da\u015f\u0131m\u0131r. Birincisi, bu qo\u015fulmalar qanunsuzdur v\u0259 buna yol verm\u0259k olmaz. \u0130kincisi, m\u0259n\u0259 g\u0259l\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, b\u0259zi t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda laz\u0131m olmayan q\u0259d\u0259r sudan istifad\u0259 edilir, ancaq dig\u0259r t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlara su \u00e7atm\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 burada da \u00e7ox i\u015fl\u0259k n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r, h\u0259m viziual, h\u0259m elektron n\u0259zar\u0259t mexanizmi. \u0130ndi x\u00fcsusi cihazlar var ki, onlar, misal \u00fc\u00e7\u00fcn, borularda t\u0259zyiqin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259rhal siqnal verir. Ona g\u00f6r\u0259 burada da \u0259n m\u00fcasir sisteml\u0259r t\u0259tbiq edilm\u0259lidir ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 elektronla\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 vahid informasiya portal\u0131nda, informasiya sistemind\u0259 \u00f6z \u0259ksini taps\u0131n. Onda siz g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz, \u0259g\u0259r hans\u0131sa hiss\u0259d\u0259 t\u0259zyiq a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcbs\u0259, dem\u0259li, orada qanunsuz qo\u015fulmalar var. Buna q\u0259tiyy\u0259n yol verm\u0259k olmaz.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu qanunsuz qo\u015fulmalar tezlikl\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yerli v\u0259 m\u0259rk\u0259zi icra orqanlar\u0131, laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 bu i\u015fl\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259lidir ki, burada bu xaosa son qoyulsun. \u018fn d\u0259h\u015f\u0259tlisi odur ki, he\u00e7 kim buna m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r. Qanunsuz qo\u015fulmalara qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir c\u0259za mexanizmi, yaxud da ki, n\u0259zar\u0259t mexanizmi yoxdur. \u00c7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn qurumlar hesab edir ki, bu, onun i\u015fi deyil. \u0130ndi \u0259g\u0259r komissiya i\u015fl\u0259m\u0259s\u0259ydi, bu komissiyan\u0131 m\u0259n yaratmasayd\u0131m v\u0259 bunu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmasayd\u0131m, bel\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259kdi. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fctl\u0259q bu m\u0259s\u0259l\u0259 tezlikl\u0259 \u00f6z h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130tkil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131. \u0130tkil\u0259rin k\u0259skin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 kompleks t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. \u018flb\u0259tt\u0259, itkil\u0259rin \u0259sas m\u0259nb\u0259yi torpaq kanallard\u0131r, amma t\u0259kc\u0259 torpaq kanallar deyil. Dig\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 itkil\u0259r\u0259 yol verilir. B\u0259zi hallarda bu itkil\u0259r s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 \u015fi\u015firdilir. B\u0259zi hallarda he\u00e7 itki olmur, amma suyun h\u0259cmi itkil\u0259r\u0259 silinir. M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, burada da xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259, birincisi, biz bu itkil\u0259ri azaltmal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki 40-50 faiz itki d\u00f6z\u00fclm\u0259z s\u0259viyy\u0259dir. M\u0259n yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, \u0259g\u0259r itkil\u0259r aradan qald\u0131r\u0131lsa, bizim m\u00f6vcud su m\u0259nb\u0259l\u0259rimiz v\u0259 su resurslar\u0131m\u0131z kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259rin\u0259, meliorasiya layih\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait qoyulur. \u0130ndi m\u00fcasir texnologiyalar var. H\u0259m\u00e7inin borular\u0131n istismar m\u00fcdd\u0259tinin uzad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni texnologiyalar var, onlardan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Amma el\u0259 bil ki, bu itkil\u0259r kim\u0259s\u0259 s\u0259rf edir. \u00c7\u00fcnki itkil\u0259r olan yerd\u0259 u\u00e7ot olmur. N\u0259yi ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, itkil\u0259r\u0259 silm\u0259k olar. Ona g\u00f6r\u0259 ayr\u0131ca bir proqram\u0131n i\u00e7ind\u0259 x\u00fcsusi bir istiqam\u0259t olmal\u0131d\u0131r v\u0259 qrafik tutulmal\u0131d\u0131r ki, itkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 hans\u0131 templ\u0259 ged\u0259c\u0259k, hans\u0131 ild\u0259 hans\u0131 s\u0259viyy\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 \u0259g\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, buna m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yan qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yoxsa ild\u0259n-il\u0259 m\u0259n bunu e\u015fidir\u0259m &#8211; itkil\u0259r, itkil\u0259r. Yax\u015f\u0131, itkil\u0259r var, amma bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131n yolu da var. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u0259g\u0259r bu yolu tapmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi?! Dem\u0259li, kims\u0259 maraql\u0131d\u0131r ki, bu itkil\u0259r olsun. H\u0259r k\u0259s n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xars\u0131n.<\/p>\n<p>Da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131n sular\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndi. M\u0259n bunu d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m. Art\u0131q bizim da\u011f \u00e7aylar\u0131m\u0131zda m\u00f6vcud olan resurslar\u0131n geni\u015f t\u0259hlili apar\u0131l\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 sututarlar\u0131n, ki\u00e7ik su anbarlar\u0131n\u0131n tikilm\u0259si v\u0259 da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131n bizim \u0259sas su x\u0259tl\u0259rin\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q bax\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, biz bu i\u015fi q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Yen\u0259 d\u0259 \u00e7ox i\u015fl\u0259k bir n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bir m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 apar\u0131lark\u0259n, eyni zamanda, m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir ki, bizim su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ehtimal\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 reald\u0131r, bu, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, yoxsa yox. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bizim bilm\u0259diyimiz el\u0259 sah\u0259l\u0259r var ki, orada m\u0259nb\u0259l\u0259r var, sad\u0259c\u0259 olaraq, i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259yib, k\u0259\u015ffiyyat apar\u0131lmay\u0131b. \u0130ndi burada m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verilir ki, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc su m\u0259nb\u0259l\u0259ri sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilib. G\u00f6r\u00fcn, bunun \u00fcst\u00fcnd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt ke\u00e7ib. \u00dcst\u0259g\u0259l yeni texnologiyalar. Bizim b\u0259lk\u0259 d\u0259 haradasa geni\u015f su m\u0259nb\u0259l\u0259rimiz var, biz, sad\u0259c\u0259, onu bilmirik.<\/p>\n<p>O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259rinin tikintisini d\u0259 sovet vaxt\u0131nda \u0259ld\u0259 olunmu\u015f bilgil\u0259r \u0259sas\u0131nda icra etmi\u015fik. O vaxt bu m\u0259s\u0259l\u0259 ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131, t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015fdi. Ancaq o vaxt biz m\u0259rk\u0259zi \u00fcmumittifaq fondlardan as\u0131l\u0131 oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7\u00fcn bu sah\u0259y\u0259 v\u0259sait ayr\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131, ona g\u00f6r\u0259 icra edilm\u0259di. Ancaq layih\u0259 olmasa da, h\u0259r halda b\u00fct\u00fcn bilgil\u0259r var idi ki, bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 geni\u015f v\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l, t\u0259miz su m\u0259nb\u0259l\u0259ri var. Ona g\u00f6r\u0259 bu qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259 apar\u0131lark\u0259n su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n art\u0131r\u0131lma ehtimal\u0131 da m\u00fctl\u0259q t\u0259hlil edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Torpaq kanallar\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 art\u0131q t\u0259klif verildi. \u0130ndi q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli proqram tutulmal\u0131d\u0131r. Dediyim kimi, xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, yeni texnologiyalar c\u0259lb olunmal\u0131, pilot layih\u0259l\u0259r icra edilm\u0259lidir. Siz o pilot layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 yer se\u00e7in ki, biz bu i\u015fi bir ne\u00e7\u0259 kanalda ba\u015flayaq v\u0259 sonra bunu t\u0259qrib\u0259n bir ne\u00e7\u0259 ay, b\u0259lk\u0259 bir il \u0259rzind\u0259 s\u0131nayaq. \u018fg\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li olarsa, bu yeni texnologiyalardan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Veril\u0259n t\u0259klifl\u0259r aras\u0131nda ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 22 kanal\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ona g\u00f6r\u0259 bu kanallar yenid\u0259n nec\u0259 qurulacaq, bax, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r. \u018fg\u0259r buna nail ola bils\u0259k, biz t\u0259qrib\u0259n 300 min hektara yax\u0131n \u0259kin sah\u0259sinin su il\u0259 t\u0259minat\u0131n\u0131 tam h\u0259ll ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Mil-Qaraba\u011f kollektorunun yenid\u0259n qurulmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir. Bu sah\u0259d\u0259 hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb v\u0259 hans\u0131 t\u0259klifl\u0259r var? \u015eahin Mustafayev, siz m\u0259lumat verin.<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, qeyd etdiyiniz kimi, t\u0259klifl\u0259rin i\u00e7\u0259risind\u0259 22 kanal\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259miri t\u0259klifi verilmi\u015fdi. Art\u0131q Siz qeyd etdiniz ki, bu kanallar t\u0259xmin\u0259n 300 min hektara yax\u0131n \u0259kin sah\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k. Bu kanallarda haz\u0131rda t\u0259xmin\u0259n 30-40 faiz \u0259traf\u0131nda su itkisin\u0259 yol veririk. Biz bu kanallar\u0131 t\u0259mir ets\u0259k, onda qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nan su itkil\u0259ri hesab\u0131na \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin suvar\u0131lmas\u0131n\u0131 daha yax\u015f\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259rik. Eyni zamanda, \u0259kin sah\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k d\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r. O ki qald\u0131, kollektorun \u0259sasl\u0131 t\u0259mirin\u0259, bu da \u00e7ox vacib layih\u0259dir. Biz burada da ciddi probleml\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu kollektorun t\u0259mir olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab edilmi\u015fdir. Biz komissiyada buna baxm\u0131\u015f\u0131q. \u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin t\u0259klifini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu kollektorun \u0259sasl\u0131 t\u0259miri m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirmi\u015fik.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, yana\u015fma bel\u0259 oldu ki, biz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, magistral kanallar\u0131n, onlardan \u00e7\u0131xan birinci d\u0259r\u0259c\u0259li v\u0259 ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li su kanallar\u0131n\u0131n t\u0259mirini prioritet hesab etdik. Y\u0259ni, kompleks olaraq bir blok qurtarandan sonra, dig\u0259r blokda i\u015fl\u0259rin ba\u015flanmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bel\u0259likl\u0259, kompleks \u015f\u0259kild\u0259 bir blok magistral k\u0259m\u0259r, ondan \u00e7\u0131xan birinci d\u0259r\u0259c\u0259li, ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li kanallar v\u0259 onlardan \u00e7\u0131xan paylay\u0131c\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r bird\u0259f\u0259lik t\u0259mir olunsun. Y\u0259ni, biz i\u015fl\u0259ri yar\u0131m\u00e7\u0131q qoymayaq v\u0259 blok-blok qurtaraq. Veril\u0259n t\u0259klifl\u0259r \u0259sas\u0259n Araz \u00e7ay\u0131ndan, b\u0259zi hiss\u0259si is\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan qidalanan v\u0259 aran regionunu \u0259hat\u0259 ed\u0259n su k\u0259m\u0259rl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Komissiyan\u0131n t\u0259klifi ondan ibar\u0259tdir ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rmalar, layih\u0259-smeta s\u0259n\u0259dl\u0259ri haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r, ondan sonra prioritetl\u0259r \u00fczr\u0259 yekun q\u0259rar q\u0259bul olunmal\u0131d\u0131r ki, maksimum s\u0259m\u0259r\u0259 t\u0259min edilsin.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Kollektorun uzunlu\u011fu t\u0259qrib\u0259n 100 kilometrd\u0259n \u00e7oxdur. Bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259dir. \u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri bu bar\u0259d\u0259 n\u0259 kimi m\u0259lumat ver\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p><strong>\u018fhm\u0259d \u018fhm\u0259dzad\u0259<\/strong>\u00a0deyib:<\/p>\n<p>&#8211; M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259td\u0259, pandemiyan\u0131n d\u00fcnyada t\u00fc\u011fyan etdiyi bir vaxtda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, su itkil\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 t\u0259dbirin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Siz\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirir\u0259m. Burada deyil\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131 \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn, vaxt\u0131nda qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 17 il \u0259rzind\u0259 Siz Az\u0259rbaycanda bu sah\u0259d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fcs\u00fcn\u00fcz. \u018fg\u0259r bu g\u00fcn Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131, \u015e\u0259mkir\u00e7ay su anbar\u0131 olmasayd\u0131, Bak\u0131, Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin su t\u0259chizat\u0131nda, \u015fimal zonas\u0131n\u0131n suvarma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r olard\u0131. Bu g\u00fcn h\u0259qiq\u0259t\u0259n quraql\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 Bak\u0131da su t\u0259chizat\u0131nda, i\u00e7m\u0259li su m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259t yarana bil\u0259rdi. Amma g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259m \u015fimal zonas\u0131nda, h\u0259m d\u0259 Bak\u0131 v\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 bunu he\u00e7 k\u0259s hiss etm\u0259yib. Haz\u0131rda Bak\u0131ya veril\u0259n suyun 70 faizi Ceyranbatan su anbar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu da Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n suyun hesab\u0131nad\u0131r. \u015e\u0259mkir\u00e7ay su anbar\u0131n\u0131n tikilm\u0259si is\u0259 q\u0259rb b\u00f6lg\u0259sinin probleml\u0259rini \u00e7ox y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259ll edib. Bunun xeyrini h\u0259min zonan\u0131n \u0259halisi d\u0259 hiss edir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, quraql\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n son 70 ild\u0259 Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131 istifad\u0259y\u0259 veril\u0259nd\u0259n birinci d\u0259f\u0259dir ki, indiki bu s\u0259viyy\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Sizin yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131z komissiya \u00e7ox f\u0259al i\u015fl\u0259yir, \u00e7ox yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Biz s\u0259hmdar c\u0259miyy\u0259t olaraq bu S\u0259r\u0259ncam\u0131n icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 2020-2030-cu ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn proqram t\u0259rtib edib komissiyaya t\u0259qdim etmi\u015fik. H\u0259min proqramda Sizin qar\u015f\u0131ya qoydu\u011funuz v\u0259zif\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131, y\u0259ni su itkil\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131, su ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunmas\u0131, m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, suyun idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn institusional d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Proqrama komissiyada bax\u0131rlar, y\u0259qin ki, yax\u0131n vaxtlarda Siz\u0259 t\u0259qdim olunacaq. Qeyd edil\u0259n 22 magistral kanal\u0131n, eyni zamanda, Mil-Qaraba\u011f kollektorunun v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 su anbar\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flanmas\u0131, \u0259sas\u0259n d\u0259 bu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259-smeta s\u0259n\u0259dl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131, m\u00fcasir texnologiyalara uy\u011fun i\u015fl\u0259nm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. \u0130ndi m\u00fcasir texnologiyalar var, bu i\u015fl\u0259r d\u0259 y\u0259qin ki, layih\u0259l\u0259ndiril\u0259nd\u0259, icra olunanda bu texnologiyalara uy\u011fun apar\u0131lacaq.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, Mil-Qaraba\u011f kollektoru Ba\u015f Mil-Mu\u011fan kollektorunun davam\u0131d\u0131r. Kollektorun tikintisi \u00e7oxdan layih\u0259l\u0259ndirilib, \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131n\u0131n hesab\u0131na texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rma apar\u0131l\u0131b. V\u0259saitl\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq h\u0259min sah\u0259 h\u0259l\u0259 bir q\u0259d\u0259r sonraya saxlan\u0131ld\u0131. Amma onun \u00e7\u0259kilm\u0259si \u00e7ox vacibdir, \u00e7\u00fcnki h\u0259min zonada Sizin g\u00f6rd\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcz b\u00f6y\u00fck su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 i\u015fl\u0259ri, \u015e\u0259mkir sonas\u0131ndan ba\u015flayaraq Goranboy, Samux rayonlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00e7\u00f6l sular\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min kollektorun yenid\u0259n qurulmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. O, ki\u00e7ik i\u015f deyil, g\u0259r\u0259k bir ne\u00e7\u0259 il onun \u00fcz\u0259rind\u0259 effektli i\u015fl\u0259nilsin.<\/p>\n<p>Biz builki quraql\u0131qla ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 su il\u0259 t\u0259min etm\u0259k, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 is\u0259 i\u00e7m\u0259li su m\u0259s\u0259l\u0259sini \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f\u00fck. \u015eimal zonas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259kinl\u0259rin apar\u0131lmas\u0131nda t\u0259klifl\u0259rimiz ondan ibar\u0259t olub ki, bu zonan\u0131n suyu \u0259sas\u0259n Bak\u0131n\u0131n, Sumqay\u0131t\u0131n i\u00e7m\u0259li suyu il\u0259 birg\u0259 gedir v\u0259 onu k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k paytaxt\u0131n su t\u0259chizat\u0131nda h\u0259r halda bir q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinlik yarada bil\u0259r. Siz bilirsiniz, k\u0259ndl\u0259rimizin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 indi su x\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0259kilir. \u00c7ay sular\u0131ndan istifad\u0259 olunur. Mobil qur\u011fular qurulub, o qur\u011fulara g\u0259r\u0259k su verilsin, bu i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcls\u00fcn. Y\u0259ni, biz alternativ su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259, kollektorlar\u0131n suyundan da istifad\u0259 edirik. \u0130ndi K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n suyuna kollektorlardan saniy\u0259d\u0259 48 kubmetr su qat\u0131r\u0131q. Bu da bizim \u0259limizd\u0259n tutur ki, pamb\u0131q sah\u0259l\u0259rini suvara bil\u0259k. Qaraba\u011f kanal\u0131na \u00fcmumi imkan\u0131n 70 faizi q\u0259d\u0259r su g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u015eirvan kanal\u0131na 60 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r su g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fck. Bu 60-70 faizl\u0259, n\u00f6vb\u0259liliyi art\u0131rmaqla K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi, onun yerl\u0259rd\u0259ki idar\u0259l\u0259ri, icra hakimiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 qrafikl\u0259 580 min\u0259 yax\u0131n fermerl\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flan\u0131l\u0131b. 580 min fermer bilir ki, onlar\u0131n suyu haradan g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 nec\u0259 ged\u0259c\u0259k. K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin sistemi vasit\u0259sil\u0259 h\u0259r bir \u015f\u0259xs bilir ki, n\u0259 vaxt su il\u0259 t\u0259min olunacaq. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 kadastr\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 t\u0259min olunub. Kadastrda 200 min meliorasiya obyektinin ad\u0131 var ki, bu g\u00fcn onlar\u0131 tapmaq olur. Y\u0259ni, u\u00e7otu aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, Sizin qar\u015f\u0131ya qoydu\u011funuz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r \u00f6z effektini ver\u0259c\u0259kdir. Biz komissiyaya laz\u0131m olan materiallar\u0131 t\u0259qdim etmi\u015fik. \u018fg\u0259r tap\u015f\u0131r\u0131q vers\u0259niz, xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin d\u0259 d\u0259v\u0259t olunmas\u0131 il\u0259 bu i\u015fi Sizin t\u0259l\u0259bl\u0259riniz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Biz sudan elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 d\u0259 istifad\u0259 edirik v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, h\u0259m su elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n, eyni zamanda, istilik elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, sudan as\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu soyutma i\u015fl\u0259ri olmadan istilik elektrik stansiyalar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259z. \u0130ndi qeyd etdiyim kimi, biz son vaxtlar elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n reabilitasiyas\u0131, m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fck, itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259ri b\u0259rpa etdik, haradasa 800 meqavat s\u0259viyy\u0259sind\u0259. Bu yax\u0131nlarda Ming\u0259\u00e7evir \u0130stilik Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n yenid\u0259nqurmadan sonra a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olmu\u015fdur v\u0259 stansiya 2400 meqavat elektrik enerjisi generasiya edir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu sah\u0259d\u0259 soyutma m\u0259qs\u0259dil\u0259 sudan q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259lidir. Eyni zamanda, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Sumqay\u0131t \u0130stilik Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00e7ox m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, o da 525 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 olan stansiyad\u0131r. \u0130stisna edilmir ki, \u201c\u015eimal-1\u201d, \u201c\u015eimal-2\u201d elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n soyutmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r yarana bil\u0259r. Orada da \u00fcmumi generasiya g\u00fcc\u00fc 800 meqavatd\u0131r. \u0130ndi Az\u0259renerjinin s\u0259dri m\u0259lumat versin, Sumqay\u0131t Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n soyudulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn estakada tikilir v\u0259 bu tikinti n\u0259 yerd\u0259dir v\u0259 n\u0259 vaxt ba\u015fa \u00e7atacaq? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, X\u0259z\u0259rin suyunun a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki, biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n s\u0131\u011fortalaya bil\u0259k.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259renerji\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin prezidenti\u00a0<strong>Baba Rzayev<\/strong>\u00a0dedi:<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>Siz \u00e7ox do\u011fru qeyd etdiniz. X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin son ild\u0259 bir metr yar\u0131mad\u0259k a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 sahilin \u201cl\u0259p\u0259d\u00f6y\u0259n\u201d deyil\u0259n hiss\u0259sind\u0259n soyutma sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vr\u0259 nasoslar\u0131n\u0131n suyu g\u0259tirdiyi, q\u0259bul etdiyi bir \u0259razi se\u00e7ilmi\u015fdi ki, bu, do\u011fru deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 biz v\u0259ziyy\u0259ti Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etdik. Sizin g\u00f6st\u0259ri\u015finizl\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irildi v\u0259 d\u0259niz\u0259 do\u011fru 750 metr estakadan\u0131n tikintisi art\u0131q ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Bu ay\u0131n sonunda 6 \u0259d\u0259d \u00e7ox g\u00fccl\u00fc nasos art\u0131q Bak\u0131da olacaq. Siz\u0259 s\u00f6z verdiyim kimi, biz oktyabr\u0131n ax\u0131r\u0131, noyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Sumqay\u0131tda yaranan su probleminin h\u0259llin\u0259 nail olaca\u011f\u0131q. O ki qald\u0131, d\u0259nizin s\u0259viyy\u0259sinin d\u00fc\u015fm\u0259sind\u0259n itirdiyimiz elektrik enerjisin\u0259, son h\u0259ft\u0259nin reall\u0131\u011f\u0131 odur ki, bu g\u00fcn \u0259g\u0259r havalar\u0131n isti ke\u00e7m\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 texniki g\u00f6st\u0259rici olaraq biz qoyulmu\u015f g\u00fccd\u0259n 8 faiz itiririks\u0259, 8 faiz d\u0259 s\u0259viyy\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sind\u0259n itiririk. Haz\u0131rda Sumqay\u0131t elektrik stansiyas\u0131 420-430 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Y\u0259ni, bunun t\u0259siri bu q\u0259d\u0259rdir. Bu, maya d\u0259y\u0259rin\u0259 d\u0259 \u00e7ox ciddi t\u0259sir edir. Eyni problem, dem\u0259k olar ki, \u201c\u015eimal-1\u201d, \u201c\u015eimal-2\u201dd\u0259 d\u0259 var. Biz ancaq d\u0259rinl\u0259\u015fdirici lilsovuran qur\u011fulardan istifad\u0259 ed\u0259rik. H\u0259l\u0259lik orada da 8-10 faiz itki var. C\u0259mi 800 meqavatl\u0131q elektrik stansiyas\u0131 &#8211; 400 \u201c\u015eimal-1\u201d v\u0259 400 \u201c\u015eimal-2\u201d. \u201c\u015eimal-1\u201din rotorunun k\u00f6hn\u0259 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n biz orada 30 meqavat itiririk, qal\u0131r 370. Amma havan\u0131n v\u0259 d\u0259nizin t\u0259sirind\u0259n bu g\u00fcn 320 meqavatla i\u015fl\u0259yir. D\u0259nizin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz \u201c\u015eimal-2\u201dd\u0259 d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 30 meqavat itiririk. Bu g\u00fcn c\u0259mi 670 meqavatla tam stabil g\u00fccd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u0130ndi X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin suyunun s\u0259viyy\u0259sinin d\u0259yi\u015fm\u0259si t\u0259bii s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunu, bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, he\u00e7 aliml\u0259r d\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilmirl\u0259r, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bir m\u00fcdd\u0259t su gedir, ondan sonra suyun s\u0259viyy\u0259si qalx\u0131r. Bu, d\u00f6vri xarakter da\u015f\u0131y\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 biz ist\u0259nil\u0259n v\u0259ziyy\u0259t\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 h\u0259r il X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 gedir, ona g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, estakada yax\u0131n aylarda istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259kdir. O ki qald\u0131, \u201c\u015eimal-1\u201d, \u201c\u015eimal-2\u201d, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259l\u0259 ki, suyun s\u0259viyy\u0259sinin d\u00fc\u015fm\u0259si o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259sir etm\u0259yib. Amma \u0259g\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu proses davam ed\u0259rs\u0259, biz buna haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 b\u00fct\u00fcn su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llind\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, energetika sektoru da f\u0259al olmal\u0131d\u0131r v\u0259 koordinasiya tam olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu, m\u00f6vs\u00fcmi xarakter \u0259sas\u0131nda biz \u00f6z generasiya g\u00fccl\u0259rimizi i\u015f\u0259 salmal\u0131y\u0131q. Bizim indi t\u0259l\u0259batdan t\u0259xmin\u0259n 1000 meqavat art\u0131q generasiya g\u00fcc\u00fcm\u00fcz var, ona g\u00f6r\u0259 biz ist\u0259nil\u0259n stansiyan\u0131 ya s\u00f6nd\u00fcr\u0259 bil\u0259rik, ya da onun f\u0259aliyy\u0259t \u0259msal\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sala bil\u0259rik ki, bu i\u015fl\u0259r tam uzla\u015fma \u015f\u0259klind\u0259 h\u0259ll olunsun. \u0130\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Qorxmaz H\u00fcseynov m\u0259lumat versin.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rsu\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri\u00a0<strong>Qorxmaz H\u00fcseynov<\/strong>\u00a0dedi:<\/p>\n<p>&#8211; M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Siz bu g\u00fcn i\u00e7m\u0259li su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda olan h\u0259m u\u011furlardan, h\u0259m d\u0259 n\u00f6qsanlardan geni\u015f dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z. \u0130caz\u0259 vers\u0259niz, m\u0259n d\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunmaq ist\u0259yir\u0259m. Son zamanlar iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 regionlarda, bir ne\u00e7\u0259 rayonda suyun verili\u015find\u0259 fasil\u0259l\u0259r yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, \u0259sas\u0259n X\u0131z\u0131, Alt\u0131a\u011fac rayonlar\u0131nda su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 suyun azalmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Eyni zamanda, Zaqatala \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 da\u011f \u00e7aylar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n da\u015fq\u0131nlar zaman\u0131 m\u0259nb\u0259d\u0259 bulan\u0131ql\u0131q artd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 suyun verili\u015find\u0259 fasil\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Siz \u00e7ox do\u011fru qeyd etdiniz ki, alternativ su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin tap\u0131lmas\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Zaman\u0131nda bu layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlanark\u0259n ehtiyatlar qiym\u0259tl\u0259ndirilib, amma iqlim \u015f\u0259raitinin bu c\u00fcr d\u0259yi\u015fm\u0259si ola bilsin ki, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmay\u0131b. Lakin biz qabaqcadan bu dinamikalar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, h\u0259m suyun keyfiyy\u0259t parametrl\u0259rind\u0259, h\u0259m h\u0259cmind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 rayonla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rd\u0131q v\u0259 Sizin S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla Lerik, Qobustan, A\u011fstafa, G\u0259d\u0259b\u0259y, \u015eamax\u0131 v\u0259 Tovuz rayonlar\u0131nda bu i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi. \u015eamax\u0131 v\u0259 Tovuz \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 h\u0259l\u0259 bu layih\u0259l\u0259r tam ba\u015fa \u00e7atmasa da, birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n sonra \u015f\u0259h\u0259r\u0259 suyun verili\u015find\u0259 probleml\u0259r nisb\u0259t\u0259n aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. Lakin dig\u0259r rayonlarda is\u0259 h\u0259min alternativ m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na suyun verili\u015find\u0259 he\u00e7 bir problem yaranmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>U\u00e7qun bula\u011f\u0131 Xa\u00e7maz \u015f\u0259h\u0259rinin q\u0259dim su m\u0259nb\u0259yidir. H\u0259min m\u0259nb\u0259d\u0259 suyun h\u0259cmi \u00e7ox oldu\u011fundan onu Bak\u0131 x\u0259ttin\u0259 qo\u015fmu\u015fduq, haz\u0131rda yaranan v\u0259ziyy\u0259td\u0259 iki m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 suyun verili\u015find\u0259 fasil\u0259, y\u0259ni, suyun h\u0259cmind\u0259 azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259nd\u0259 biz h\u0259min suyu Xa\u00e7maz \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 birl\u0259\u015fdirdik. Lakin c\u0259nab Prezident, t\u0259kc\u0259 Xa\u00e7maz \u015f\u0259h\u0259ri deyil, bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 &#8211; \u015eamax\u0131, Qax, Q\u0259b\u0259l\u0259 v\u0259 sair \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131n\u0131n v\u0259saiti il\u0259 layih\u0259l\u0259ndiril\u0259n rayonlarda layih\u0259l\u0259r 2009-2012-ci ill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n haz\u0131rlan\u0131b. Bu layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlanark\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin m\u00f6vcud \u0259razisi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Amma sonradan bildiyiniz kimi, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda, regionlarda \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr v\u0259 bu b\u00f6y\u00fcm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259kc\u0259 \u015eamax\u0131da min ev bu g\u00fcn layih\u0259d\u0259n k\u0259narda qal\u0131b. Y\u0259ni, layih\u0259 zaman\u0131 bu evl\u0259r yox idi. Xa\u00e7mazda 1450, Qaxda 682, Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 500 ev v\u0259 sair. Bel\u0259 hallar bir \u00e7ox rayonlarda var v\u0259 biz bununla ba\u011fl\u0131 yeni layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlay\u0131r\u0131q ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 investisiya proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bu k\u0259ndl\u0259rin problemi h\u0259ll olunsun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Ax\u0131, h\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131\u015flarda olanda siz m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verirdiniz ki, bu layih\u0259l\u0259r el\u0259 haz\u0131rlan\u0131b ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r artan \u0259halini n\u0259z\u0259r\u0259 als\u0131n. \u0130ndi is\u0259 deyirs\u0259n ki, \u0259hali art\u0131b 1000 ev orada tikilib, ona g\u00f6r\u0259 su \u00e7atm\u0131r. B\u0259s nec\u0259 ola bil\u0259r ki, 30-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r siz bunu planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131n\u0131z ki, indi 600 ev tikilib v\u0259 su \u00e7atm\u0131r?<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, \u00fczr ist\u0259yir\u0259m, bizim suyun hesabat\u0131 2030-cu il n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, \u0259hali art\u0131m\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqlad\u0131r. Amma infrastruktura ayr\u0131lan v\u0259sait m\u00f6vcud \u0259razi \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fundan yenid\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fib, yenid\u0259n qurulmal\u0131d\u0131r, x\u00fcsusil\u0259 beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259n rayonlarda. \u00c7\u00fcnki beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131 bu layih\u0259l\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 v\u0259sait ay\u0131rmay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Onlar ay\u0131rmay\u0131b, onda m\u00fcraci\u0259t ed\u0259ydiniz h\u00f6kum\u0259t\u0259, biz d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131ndan v\u0259sait ay\u0131rard\u0131q. Onlar ay\u0131rmay\u0131b, siz d\u0259 oturmusunuz ki, onlar ay\u0131rmay\u0131b, m\u0259n d\u0259 otururam he\u00e7 n\u0259 etmir\u0259m. B\u0259s yax\u015f\u0131 he\u00e7 kim bilmir ki, yeni evl\u0259r tikilir, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259halisi art\u0131r v\u0259 artacaq? H\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259n\u0259 deyirdiniz ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r \u015fey n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub &#8211; m\u0259nb\u0259 d\u0259, infrastruktur da. \u0130ndi d\u0259 deyirs\u0259n ki, yox 600 ev orada tikilib, 1000 ev burada tikilib, ona g\u00f6r\u0259 su \u00e7atm\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eahin Mustafayev, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 kimi aray\u0131\u015f ver\u0259 bil\u0259rs\u0259n? Bu m\u0259s\u0259l\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, yoxsa yox?<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, biz h\u0259l\u0259lik bunu detallarla ara\u015fd\u0131rmam\u0131\u015f\u0131q, amma tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla biz h\u0259r rayon \u00fczr\u0259 x\u00fcsusil\u0259 yar\u0131m\u00e7\u0131q qalan &#8211; Siz \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131zda qeyd etdiyiniz rayonlar \u00fczr\u0259, indid\u0259n ara\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q ki, dediyiniz kimi 10 il, 15 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 tam t\u0259min olunsun.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0H\u0259m yar\u0131m\u00e7\u0131q qalan, h\u0259m d\u0259 bitmi\u015f hesab olunan layih\u0259l\u0259r. \u0130ndi s\u0259n dem\u0259 bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, dig\u0259r evl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmay\u0131b. Ya su m\u0259nb\u0259yi d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ilm\u0259yib, ya yoxdur, ya da ki, yeni evl\u0259r tikilib. \u018flb\u0259tt\u0259, yeni evl\u0259r tikil\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir yerind\u0259 yeni evl\u0259r tikilir, o dem\u0259k deyil ki, o evl\u0259r tikil\u0259nd\u0259 onlar susuz qalmal\u0131d\u0131r. Dem\u0259li, bu, b\u0259ri ba\u015fdan n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131 idi, ona g\u00f6r\u0259 siz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edin. Xarici maliyy\u0259 qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259n layih\u0259l\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131na da bax\u0131n, yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 d\u0259qiq hesablamalar apar\u0131ls\u0131n. Prezident Administrasiyas\u0131na da tap\u015f\u0131r\u0131ram, bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri t\u0259hlil edin, hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259, o \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ki, i\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri ba\u015fa \u00e7at\u0131b, hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 v\u0259 hans\u0131 evl\u0259r\u0259 su verilmir. \u00c7\u00fcnki m\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131\u015flarda olanda m\u0259n\u0259 m\u0259ruz\u0259 edilir, c\u0259nab Prezident, bu \u015f\u0259h\u0259r 100 faiz su il\u0259 tam t\u0259min edilib, 24 saat fasil\u0259siz su verilir. Bu m\u0259lumat\u0131 m\u0259n\u0259 verirl\u0259r. \u0130ndi s\u0259n dem\u0259, m\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131\u015flarda i\u015ftirak etdiyim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 b\u0259zi evl\u0259rd\u0259 su yoxdur. Bel\u0259 \u015fey olmaz, bu, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. M\u0259n\u0259 m\u0259lumat verilirdi, t\u0259qdimatlarda g\u00f6st\u0259rilirdi ki, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r, h\u0259tta 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259halinin art\u0131m\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b. S\u0259n dem\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmay\u0131b. Bunu \u00e7ox ciddi ara\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 m\u0259n\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u0259nb\u0259d\u0259n m\u0259lumat verilm\u0259lidir &#8211; h\u0259m komissiya t\u0259r\u0259find\u0259n, h\u0259m d\u0259 yerli icra orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259 \u201cAz\u0259rsu\u201ddan.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev<\/strong>: Qorxmaz H\u00fcseynov, davam et.<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 Siz d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, biz 2011-ci ild\u0259 Sizin x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla yar\u0131madada \u0259halinin art\u0131m\u0131n\u0131, inki\u015faf\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b, ba\u015f plan haz\u0131rlad\u0131q. Haz\u0131rlanm\u0131\u015f ba\u015f plana \u0259sas\u0259n, i\u015fl\u0259rin icras\u0131na 2012-ci ild\u0259n etibar\u0259n ba\u015flan\u0131ld\u0131. M\u0259n bir ne\u00e7\u0259 r\u0259q\u0259mi dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m, 2011-ci ild\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na 598 milyon kubmetr su verilirdi. 2019-cu ild\u0259 is\u0259 526 milyon, y\u0259ni 12 faiz az su verilmi\u015fdi. Lakin h\u0259min vaxtda yar\u0131madada abonent say\u0131 50 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r, y\u0259ni 684 min abonent\u0259 qar\u015f\u0131 1 milyon 17 min abonent olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, itiril\u0259n suyun h\u0259cmi 20 faiz azalm\u0131\u015fd\u0131r. Yeni infrastruktur qurulmu\u015f, y\u0259ni 2600 kilometrd\u0259n \u00e7ox su \u015f\u0259b\u0259k\u0259si \u00e7\u0259kilmi\u015fdir. Bu, \u00fcmumi ba\u015f plan\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fczr\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fin 34 faizi idi. 252 kilometr magistral x\u0259td\u0259n c\u0259mi 54 faiz icra olunmu\u015fdur, 16 su anbar\u0131 tikilmi\u015fdir. Bu da tikil\u0259c\u0259k \u00fcmumi anbarlar\u0131n 33 faizini t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, apar\u0131lan t\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rirdi ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 olan b\u00f6y\u00fck su itkil\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin tamamlanmas\u0131 vacib \u015f\u0259rtdir. \u015e\u0259h\u0259rin x\u00fcsusil\u0259 Bin\u0259q\u0259di, Sabun\u00e7u, Suraxan\u0131, X\u0259z\u0259r rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck geni\u015fl\u0259nm\u0259, tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 daha \u00e7ox f\u0259rdi h\u0259y\u0259t evl\u0259ri tikilmi\u015fdir. Burada h\u0259m \u0259halinin art\u0131m\u0131, h\u0259m geni\u015fl\u0259n\u0259n \u0259razi, h\u0259m d\u0259 ki, ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 suya olan t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Amma m\u0259n bir daha qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na veril\u0259n su \u015f\u0259h\u0259rin su t\u0259minat\u0131na tam b\u0259s ed\u0259 bil\u0259r. Biz bu il ke\u00e7\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bir kubmetr\/saniy\u0259, y\u0259ni, t\u0259xmin\u0259n g\u00fcnd\u0259 85 min kubmetr az su q\u0259bul edirik, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 az su \u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fck. Bu da m\u0259lum s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n Ceyranbatan g\u00f6l\u00fcnd\u0259 Taxtak\u00f6rp\u00fcn\u00fcn su ehtiyatlar\u0131n\u0131n balansla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, bir d\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131nda suyun verili\u015find\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Lakin \u0259g\u0259r biz infrastrukturu tamamlayar\u0131qsa, art\u0131q qalan itiril\u0259n suyu b\u0259rpa edib, \u0259haliy\u0259 ver\u0259 bil\u0259rik. \u00c7ox b\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259rd\u0259 magistral x\u0259tl\u0259r \u015f\u0259b\u0259k\u0259 kimi istismar olunur. H\u0259dd\u0259n \u00e7ox qanunsuz birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r var, x\u00fcsusil\u0259 ba\u011f massivl\u0259rind\u0259. Magistral x\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi nasosxanalar qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, bu g\u00fcn\u00fcn, d\u00fcn\u0259nin m\u0259s\u0259l\u0259si deyil, bu, ill\u0259rin m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 magistral x\u0259tl\u0259r, \u0259slind\u0259, anbarlar\u0131 qidaland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Anbarlar is\u0259 q\u0259za vaxt\u0131 suyun verili\u015fini v\u0259 pik saatlarda suyun t\u0259chizat\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lamaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Bizim anbar, magistral x\u0259tt layih\u0259l\u0259rimiz ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra bu tikinti normalar\u0131na cavab verm\u0259y\u0259nl\u0259r &#8211; hans\u0131 ki, bu 26 faizdir, amma g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l bu 56 faiz idi, biz bunu 26 faiz\u0259 salm\u0131\u015f\u0131q. Yay aylar\u0131 istisna olmaqla, \u0259slind\u0259, dig\u0259r m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yoxdur. Bu, qapal\u0131 sistem deyil, bu g\u00fcn \u00f6zba\u015f\u0131na tikilil\u0259r ham\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131q sistem oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn suyun germetikliyi itir v\u0259 sistemd\u0259 bo\u015falma yaran\u0131r. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 suyun verili\u015find\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yaran\u0131r, eyni zamanda, daimi su alan \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u0259zyiql\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 biz fasil\u0259li rejiml\u0259r\u0259 ke\u00e7m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131r\u0131q. C\u0259nab Prezident, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib, dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu layih\u0259l\u0259rin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlar verm\u0259yiniz m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. S\u00f6z yox ki, dediyiniz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cAz\u0259rsu\u201d ASC-nin, \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259nim g\u00fcnah\u0131m var. Qanunsuz istifad\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 y\u0259qin ki, laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 apar\u0131lm\u0131r. Qanunsuz qo\u015fulmalara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 apara bilm\u0259mi\u015fik v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 infrastrukturun yenil\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, bir ne\u00e7\u0259 k\u0259lm\u0259 d\u0259 suyun keyfiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 dem\u0259k ist\u0259rdim. M\u0259n Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etdim, Siz x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131q verdiniz ki, Ceyranbatanda \u0259n m\u00fcasir qur\u011fu tikilsin. \u00c7\u00fcnki h\u0259min vaxt Ceyranbatanda 3 n\u00f6qt\u0259d\u0259n su birba\u015fa g\u00f6ld\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb \u015f\u0259h\u0259r\u0259 verilirdi. Biz o qur\u011funu tikm\u0259kl\u0259, \u0259slind\u0259, suyun h\u0259cmini art\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131q, sad\u0259c\u0259, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 veril\u0259n suyun keyfiyy\u0259tini \u0259n y\u00fcks\u0259k standarta g\u0259tirmi\u015fdik. Su h\u0259min g\u00f6ld\u0259n birba\u015fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 qar\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn sular\u0131m\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259t parametrl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 idi. Bu g\u00fcn Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na veril\u0259n b\u00fct\u00fcn suyun keyfiyy\u0259t parametrl\u0259ri h\u0259m bulan\u0131ql\u0131q bax\u0131m\u0131ndan, h\u0259m bakterioloji \u00e7irkl\u0259nm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan tam standartlara uy\u011fundur. T\u0259bii ki, lokal \u00e7irkl\u0259nm\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz h\u0259m m\u0259rk\u0259zi laboratoriyalar yaratm\u0131\u015f\u0131q, h\u0259m d\u0259 9 regional laboratoriyam\u0131z f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, itkil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 birc\u0259 k\u0259lm\u0259 deyim, hans\u0131 rayonlarda ki, layih\u0259l\u0259r tam ba\u015fa \u00e7at\u0131b, itkil\u0259r 14-22 faiz civar\u0131nda d\u0259yi\u015fir. T\u0259bii ki, burada idar\u0259etm\u0259d\u0259n d\u0259 \u00e7ox \u015fey as\u0131l\u0131d\u0131r. Amma harada ki, layih\u0259l\u0259r ba\u015fa \u00e7atmay\u0131b, itkil\u0259r b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 50 faizd\u0259n d\u0259 \u00e7oxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, infrastrukturun yenil\u0259nm\u0259si il\u0259 biz buna nail ola bil\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Say\u011facla\u015fd\u0131rma il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fi siz n\u0259 vaxt ba\u015fa \u00e7atd\u0131racaqs\u0131n\u0131z?<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, say\u011facla\u015fd\u0131rma 89 faiz icra olunub, 227 min say\u011facs\u0131z abonentimiz var, 128 min is\u0259 istismar m\u00fcdd\u0259tini bitirmi\u015f say\u011fac.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Amma bu, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259dir, rayonlarda a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda 89,5 faizdir, regionlarda bir az a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r, t\u0259xmin\u0259n 114 min. Amma regionda a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131n bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 var, c\u0259nab Prezident. Balak\u0259nd\u0259, Qazaxda, Yevlaxda, Neft\u00e7alada h\u0259l\u0259 layih\u0259l\u0259r icra olunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259min yerl\u0259rd\u0259 say\u011facla\u015fma aparma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n el\u0259 d\u0259 bir m\u0259nas\u0131 yoxdur. Ona g\u00f6r\u0259 biz o layih\u0259l\u0259ri kompleks icra edirik.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev<\/strong>: Ayd\u0131nd\u0131r. Neft\u00e7ala rayonunda v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0Haz\u0131rda Neft\u00e7alada v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rgindir, c\u0259nab Prezident. Orada ba\u015f ver\u0259n m\u0259lum hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Neft\u00e7ala \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayonun 38 k\u0259ndi i\u00e7m\u0259li sudan m\u0259hrum olub. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi, rayon icra hakimiyy\u0259ti v\u0259 bizim d\u0259st\u0259yimizl\u0259 orada h\u0259m ma\u015f\u0131nlarla v\u0259 modul tipli qur\u011fularla su da\u015f\u0131n\u0131r. \u00c7\u0259nl\u0259r qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, rayonda h\u0259y\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 h\u0259min \u00e7\u0259nl\u0259r\u0259 suyu verm\u0259kl\u0259 biz v\u0259t\u0259nda\u015flara&#8230;<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0\u0130ndi m\u0259s\u0259l\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259 vaxt h\u0259ll olunacaq?<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn Siz ke\u00e7\u0259n il 5 milyon v\u0259sait ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131n\u0131z, bu il investisiya proqram\u0131nda 5 milyon v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b. Biz layih\u0259nin tikintisin\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 daha etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259 olaraq Sizin i\u015ftirak\u0131n\u0131zla t\u0259m\u0259lqoymas\u0131 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 rayonda a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olan \u015eirvan-Mu\u011fan magistral x\u0259ttind\u0259n Salyan \u0259razisin\u0259 44 kilometr magistral x\u0259ttin tikintisin\u0259 art\u0131q ba\u015flan\u0131l\u0131b. Bu ilin noyabr\u0131nda ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 eyni zamanda, bu x\u0259ttboyu b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259r\u0259 d\u0259 biz g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 investisiya proqram\u0131&#8230;<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Y\u0259ni, n\u0259 vaxt Neft\u00e7ala \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 o k\u0259ndl\u0259r, n\u0259 vaxt o m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunacaq? V\u0259t\u0259nda\u015flar bunu e\u015fitm\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov<\/strong>: C\u0259nab Prezident, noyabr ay\u0131nda biz i\u00e7m\u0259li suyu \u015f\u0259h\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259n qidalanan q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 ba\u011flayaca\u011f\u0131q. Amma h\u0259min k\u0259ndl\u0259r\u0259 x\u0259tl\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 v\u0259sait ayr\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn biz t\u0259klif haz\u0131rlayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0B\u0259s, noyabr ay\u0131na q\u0259d\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 nec\u0259 h\u0259ll olunacaq?<\/p>\n<p><strong>Qorxmaz H\u00fcseynov:<\/strong>\u00a0Yaln\u0131z ma\u015f\u0131nlarla, indiki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 suyu biz qism\u0259n veririk ki, texniki m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 istifad\u0259 edilsin.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Zeynal Na\u011fd\u0259liyev, m\u0259lumat verin, bu ma\u015f\u0131nlarla ki, deyir, suyu \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q, bu, kifay\u0259t edir \u015f\u0259h\u0259r\u0259? Bu haqda m\u0259lumat\u0131n\u0131z var?<\/p>\n<p><strong>Zeynal Na\u011fd\u0259liyev:<\/strong>\u00a0C\u0259nab Prezident, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u0259lumat bel\u0259dir ki, su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 var.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0M\u0259n bilir\u0259m su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 var. Deyir\u0259m, Qorxmaz H\u00fcseynov deyir ki, ma\u015f\u0131nlarla \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q, su il\u0259 t\u0259min edirik. M\u0259n soru\u015furam, do\u011frudan bel\u0259dir, yoxsa yox?<\/p>\n<p><strong>Zeynal Na\u011fd\u0259liyev:<\/strong>\u00a0Su verilir, amma icaz\u0259 verin, c\u0259nab Prezident, ara\u015fd\u0131r\u0131m Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 edim.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Ara\u015fd\u0131r. \u015eahin Mustafayev, siz bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 komissiyada baxm\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n<p><strong>\u015eahin Mustafayev:<\/strong>\u00a0B\u0259li, c\u0259nab Prezident, biz bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 baxm\u0131\u015f\u0131q. Neft\u00e7ala \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox a\u011f\u0131rd\u0131r, g\u0259rgindir, ma\u015f\u0131nlarla su da\u015f\u0131n\u0131r. M\u0259ruz\u0259 olundu\u011fu kimi, noyabr ay\u0131nda bunu ba\u015fa \u00e7atd\u0131racaqlar. Qorxmaz H\u00fcseynov m\u0259ruz\u0259 etm\u0259lidir, orada investisiya probleml\u0259ri d\u0259 var. Biz sonuncu komissiyada \u0130qtisadiyyat Nazirliyin\u0259 d\u0259 m\u0259lumat verdik, tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131 ki, onlar da baxs\u0131nlar, \u00e7at\u0131\u015fmayan v\u0259sait haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalar apars\u0131nlar ki, Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 olunan m\u00fcdd\u0259td\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6z h\u0259llini taps\u0131n.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, c\u0259nab Prezident, biz m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r qlobal yana\u015fmaq ist\u0259rdik. \u00c7\u00fcnki bir s\u0131ra bizim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rimiz birba\u015fa K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan su g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r, nec\u0259 ki, Neft\u00e7ala g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Bu, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259, qeyd etdiyiniz kimi, bilm\u0259k olmaz suyun h\u0259cmi nec\u0259 olacaq. Biz q\u0131\u015f aylar\u0131nda m\u0259cbur olaca\u011f\u0131q ki, Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131nda ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 y\u0131\u011faq. Bel\u0259 olan halda, ola bilsin ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bizim m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259 &#8211; K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan birba\u015fa su g\u00f6t\u00fcr\u0259n m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olsun. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Alternativ imkanlar ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan birba\u015fa i\u00e7m\u0259li su g\u00f6t\u00fcr\u0259n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin t\u0259chizat\u0131n\u0131 davaml\u0131 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 ed\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0M\u00fctl\u0259q \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, tezlikl\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6z h\u0259llini taps\u0131n. O vaxta q\u0259d\u0259r indi ma\u015f\u0131nlarla su da\u015f\u0131n\u0131r, m\u0259n\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat ver\u0259rsiniz, bu, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 t\u0259min edir, yoxsa yox? \u018fg\u0259r t\u0259min etmirs\u0259, onda \u0259lav\u0259 imkanlar tapmaq laz\u0131md\u0131r ki, ma\u015f\u0131nlarla v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 su da\u015f\u0131n\u0131b, onlara \u00e7atd\u0131r\u0131ls\u0131n.<\/p>\n<p>Bizim bir m\u0259s\u0259l\u0259miz d\u0259 narahatl\u0131q do\u011furur. Bu da \u00e7aylarboyu yerl\u0259\u015f\u0259n k\u0259ndl\u0259rd\u0259 modul tipli t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular\u0131n v\u0259ziyy\u0259tidir. \u00c7\u00fcnki m\u0259n\u0259 yerl\u0259rd\u0259n m\u0259lumat g\u0259lir ki, b\u0259zi hallarda bu qur\u011fular i\u015fl\u0259mir. Bu qur\u011fular vaxtil\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi x\u0259tti il\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. S\u0259hv etmir\u0259ms\u0259 haradasa 400-\u0259 yax\u0131nd\u0131r, yaxud da 400-d\u0259n \u00e7ox bel\u0259 qur\u011fu qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Amma sonra b\u0259zi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, bunlar\u0131n istismar m\u00fcdd\u0259tind\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015f s\u0259hvl\u0259r, eyni zamanda, burada n\u0259zar\u0259tsizlik n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu qur\u011fular ya s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r, ya da, onlar \u00f6z keyfiyy\u0259tini itirmi\u015fdir. Bir s\u00f6zl\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox ciddi t\u0259hlil apar\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259n\u0259 m\u0259ruz\u0259 edilm\u0259lidir. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r naziri, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/p>\n<p>Nazir\u00a0<strong>Muxtar Babayev:<\/strong>\u00a0H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla 2009-cu ild\u0259n ba\u015flayaraq 465 modul tipli t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fu qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu qur\u011fular uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, i\u00e7m\u0259li suyu K\u00fcrboyu k\u0259ndl\u0259rinin istifad\u0259sin\u0259 verirdi. 2018-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu qur\u011fular Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n istismar edilirdi v\u0259 onlara n\u0259zar\u0259t olunurdu. 2018-ci ild\u0259n sonra art\u0131q \u201cAz\u0259rsu\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n istismar olunub. Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Neft\u00e7alada olan su probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 birg\u0259 monitorinq apar\u0131ld\u0131. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi v\u0259 \u201cAz\u0259rsu\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan monitorinql\u0259r\u0259 Prezident Administrasiyan\u0131n D\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri c\u0259lb olunmu\u015fdu. Monitorinq apar\u0131ld\u0131. C\u0259nab Prezident, dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259r modul tipli qur\u011fular i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir v\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Amma onlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri 2009, 2010, 2011, 2012-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r tikilmi\u015fdir, onlar daha \u00e7ox k\u00f6hn\u0259lib. Onlar\u0131n ya yenisi il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si v\u0259 ya o yerl\u0259rd\u0259 su il\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f qaydada t\u0259minat daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olar.<\/p>\n<p>Sizin verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131za \u0259sas\u0259n bu g\u00fcn monitorinq i\u015fl\u0259ri m\u00fct\u0259madi olaraq apar\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn K\u00fcrboyu bu modul stansiyalarla suyun h\u0259m keyfiyy\u0259ti, h\u0259m d\u0259 t\u0259dar\u00fck\u00fc yoxlan\u0131l\u0131r. Buradak\u0131 \u0259ks\u0259r rayonlarda bu i\u015fl\u0259r haz\u0131rda \u201cAz\u0259rsu\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Neft\u00e7ala rayonunda bu probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. Amma Sizin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131zla orada i\u00e7m\u0259li suyun da\u015f\u0131nmas\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f qaydada t\u0259min edil\u0259c\u0259kdir v\u0259 bu probleml\u0259r qism\u0259n h\u0259ll olunacaqd\u0131r. Birba\u015fa K\u00fcrd\u0259n qidalanan k\u0259ndl\u0259rd\u0259 i\u00e7m\u0259li su il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha bir ne\u00e7\u0259 problem d\u0259 var. K\u00fcr \u00e7ay\u0131nda v\u0259 ondan \u00e7\u0131xan kanallarda suyun s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si, ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z modul tipli qur\u011fular\u0131n normal davaml\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bir neqativ t\u0259sir bundan ibar\u0259tdir. Amma inan\u0131ram ki, \u201cAz\u0259rsu\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259ti d\u0259 s\u0131rf bu qur\u011fular\u0131n v\u0259 K\u00fcrboyu k\u0259ndl\u0259rin su t\u0259minat\u0131 \u00fczr\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli proqram haz\u0131rlay\u0131b. H\u0259min qur\u011fular\u0131n istismar m\u00fcdd\u0259tl\u0259ri bitdikc\u0259, onlar ya yenisi il\u0259 \u0259v\u0259z olunacaq, ya da orada m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f formada su verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q komissiya t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n. Y\u0259ni, m\u0259nim bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 imzalayaca\u011f\u0131m S\u0259r\u0259ncama da daxil edilsin. Bunun t\u0259\u015fviqi v\u0259 bundan sonrak\u0131 add\u0131mlar n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olacaq? \u00c7\u00fcnki bu, \u00e7ox \u00f6n\u0259mli bir infrastruktur layih\u0259si olub v\u0259 biz m\u00fctl\u0259q bu modul qur\u011fular\u0131 i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlamal\u0131y\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259, dediyinizd\u0259 d\u0259 h\u0259qiq\u0259t var. K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar burada da b\u0259zi probleml\u0259r yaran\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 geni\u015f t\u0259hlil apar\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 Prezident Administrasiyas\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yerl\u0259rd\u0259n m\u0259lumat al\u0131b m\u0259n\u0259 t\u0259qdim etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, artezian quyular\u0131n\u0131n qaz\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259lumat verin, ne\u00e7\u0259si qaz\u0131l\u0131bd\u0131r v\u0259 ilin sonuna q\u0259d\u0259r hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k?<\/p>\n<p><strong>\u018fhm\u0259d \u018fhm\u0259dzad\u0259:<\/strong>\u00a0M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bu il Siz artezian quyular\u0131n\u0131n qaz\u0131lmas\u0131 limitini bir q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131b \u0259lav\u0259 v\u0259sait ay\u0131rm\u0131s\u0131n\u0131z. H\u0259r il 300 quyu qaz\u0131l\u0131rd\u0131sa, bu il art\u0131q 400 quyu qaz\u0131lacaq. Goranboy rayonu \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 43 quyu ayr\u0131ca n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub \u2013 birlikd\u0259 443 quyu. Onlar\u0131n qaz\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bayaq ortaya \u00e7\u0131xan suallar var idi ki, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin verdiyi r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rl\u0259 quyular\u0131n yeri yerli icra hakimiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. Tender s\u0259n\u0259dl\u0259ri haz\u0131rlanaraq bu i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Art\u0131q 200-\u0259 yax\u0131n quyuda i\u015fl\u0259r tamamlan\u0131b, elektrik enerjisin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si qal\u0131b. Biz \u201cAz\u0259ri\u015f\u0131q\u201ddan xahi\u015f etmi\u015fik ki, bunlar\u0131 qo\u015fsunlar, istifad\u0259y\u0259 ver\u0259k. Biz ilin ax\u0131r\u0131nad\u0259k 443 quyunun ham\u0131s\u0131n\u0131 qaz\u0131b istismara t\u0259hvil ver\u0259c\u0259yik. Y\u0259ni, bu quyular \u00e7ox vacibdir. C\u0259nab Prezident, amma respublikada yeralt\u0131 sular\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si prosesi d\u0259 gedir. \u018fvv\u0259ll\u0259r quyu saniy\u0259d\u0259 40 litr su verirdi, indi 25 litr su verir. K\u00f6hn\u0259 quyular\u0131n suyu azal\u0131b v\u0259 eyni zamanda, enerji s\u0259rfiyyat\u0131 art\u0131b. Bu il biz quraql\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 harada ki, su m\u0259nb\u0259yi m\u0259lumdur, artezianlar v\u0259 nasos stansiyalar\u0131 var, orada tam sutka \u0259rzind\u0259 \u0259halini su il\u0259 t\u0259min edirik. Bizim artezian quyular i\u00e7m\u0259li suyu, suvarma suyunu se\u00e7mir. Harada n\u0259 imkan var, eyni zamanda, mal-qara bax\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn su verilib. Sizin su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz i\u015fl\u0259rd\u0259n k\u0259ndl\u0259rd\u0259ki camaat da \u00e7ox raz\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, indi i\u00e7m\u0259li su il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox s\u00f6hb\u0259tl\u0259r getdi. M\u0259n bir m\u00fct\u0259x\u0259ssis, uzun m\u00fcdd\u0259tdir bu sah\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015f\u0259xs kimi dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin su t\u0259chizat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 planla\u015fmada, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, i\u015fin apar\u0131lmas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmay\u0131b. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 su daxil olur, ham\u0131 deyir ki, i\u00e7m\u0259li sudur. Biz i\u00e7m\u0259li su da veririk. Amma bunun 50 faizd\u0259n az\u0131 i\u00e7m\u0259li su kimi gedir. Yerd\u0259 qalan\u0131 texniki su kimi, s\u0259naye m\u00fc\u0259ssisl\u0259rin\u0259, ba\u015fqa sah\u0259l\u0259r\u0259, eyni zamanda, ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n suvar\u0131lmas\u0131na s\u0259rf olunur. Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 Bak\u0131ya iki c\u00fcr su girirdi &#8211; biri texniki su, biri i\u00e7m\u0259li su. \u015eollar i\u00e7m\u0259li su, Ceyranbatandan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n su is\u0259 texniki su idi. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 &#8211; Bak\u0131n\u0131n texniki su m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bax\u0131lmal\u0131d\u0131r, h\u0259m suvarma \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m d\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn. \u0130ndi Sumqay\u0131t\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6y\u00fck s\u0259naye kompleksi yarad\u0131l\u0131b. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 su il\u0259 i\u015fl\u0259yir, susuz i\u015fl\u0259y\u0259n s\u0259naye yoxdur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bax\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev:<\/strong>\u00a0Komissiya baxacaq, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 baxacaq. El\u0259 komissiya ona g\u00f6r\u0259 yarad\u0131l\u0131b ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 baxs\u0131n.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015favir\u0259nin yekunu olaraq, Prezidentin S\u0259r\u0259ncam\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn tap\u015f\u0131r\u0131qlar orada yer almal\u0131d\u0131r, eyni zamanda, proqram art\u0131q imzalama\u011fa haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259rd\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlarla yana\u015f\u0131, ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259lidir. Komissiya \u00f6z i\u015fin\u0259 ictimaiyy\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini d\u0259 c\u0259lb etsin. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, al\u0131ml\u0259r bu i\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259al rol oynamal\u0131d\u0131rlar. Su ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131 art\u0131rma ehtimal\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn dig\u0259r i\u015fl\u0259rd\u0259 aliml\u0259r m\u00fctl\u0259q i\u015ftirak etm\u0259lidirl\u0259r. Bu i\u015fl\u0259r\u0259 Ekologiya \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri m\u00fctl\u0259q c\u0259lb edin. Biz sudan el\u0259 istifad\u0259 etm\u0259liyik ki, bunun ekoloji tarazl\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259siri olmas\u0131n. \u00c7\u00fcnki biz tarixd\u0259n bilirik ki, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck su layih\u0259l\u0259ri icra edilirdi. Amma m\u0259nb\u0259l\u0259r v\u0259 su ehtiyatlar\u0131 d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edilmirdi. Ona g\u00f6r\u0259 indi suvarma \u00fc\u00e7\u00fcn bunun yax\u015f\u0131 t\u0259siri olubdur, amma ekoloji v\u0259ziyy\u0259ti g\u0259rginl\u0259\u015fdiribdir. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fctl\u0259q ekologiya \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r c\u0259lb edilm\u0259lidir. Qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 c\u0259lb edin. V\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 bu i\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259al olsunlar. Sizin b\u0259lk\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u0259 bilm\u0259diyiniz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri onlar diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131racaqlar. Media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini c\u0259lb edin. Hesab edir\u0259m ki, geni\u015f m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7irilm\u0259lidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 m\u0259tbuatla \u00e7ox s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq m\u0259lumat verm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bizim bu m\u00fc\u015favir\u0259miz d\u0259 bir n\u00f6v v\u0259t\u0259nda\u015flara veril\u0259n hesabatd\u0131r. Eyni zamanda, v\u0259t\u0259nda\u015flar bilsinl\u0259r ki, biz hans\u0131 i\u015fl\u0259ri g\u00f6rm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q, onlardan da t\u0259klifl\u0259r g\u00f6zl\u0259yirik. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r bu m\u00fc\u015favir\u0259l\u0259ri biz qapal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irs\u0259k, he\u00e7 kim bilm\u0259y\u0259c\u0259k, onda yerl\u0259rd\u0259n t\u0259klifl\u0259r g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k. Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u00fc\u015favir\u0259 d\u0259 ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q olacaq. Yerl\u0259rd\u0259n t\u0259klifl\u0259r, \u0259lb\u0259tt\u0259, hesab edir\u0259m ki, i\u015fimiz\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b edir. Ona g\u00f6r\u0259 h\u00f6kum\u0259t v\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlar, Maliyy\u0259 Nazirliyi, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi, dig\u0259r qurumlar x\u0259rcl\u0259r smetas\u0131na \u00e7ox d\u0259qiqlikl\u0259 baxmal\u0131d\u0131rlar. Q\u0259tiyy\u0259n imkan verm\u0259k olmaz ki, x\u0259rcl\u0259r s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 \u015fi\u015firdilsin. B\u00fct\u00fcn icra edil\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131q tender \u0259sas\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi hallarda bizd\u0259 korporativ maraqlar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. El\u0259 hallar var ki, bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259 \u015firk\u0259t b\u00fct\u00fcn tenderl\u0259rd\u0259 qalib g\u0259lir. \u018flb\u0259tt\u0259, el\u0259 layih\u0259l\u0259r var ki, bunu ancaq t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan v\u0259 b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r icra ed\u0259 bil\u0259r. Bu, t\u0259biidir. Ancaq bu layih\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 ki\u00e7ik, orta h\u0259cmli, o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck pe\u015f\u0259karl\u0131q, kvalifikasiya t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259n layih\u0259l\u0259r d\u0259 olacaqd\u0131r, kontraktlar da olacaqd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 yerli sahibkarlar da haz\u0131r olsunlar. \u00c7\u00fcnki biz do\u011frudan da b\u00f6y\u00fck infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin icras\u0131n\u0131 davam etdir\u0259c\u0259yik. Ona g\u00f6r\u0259 ictimai n\u0259zar\u0259t t\u0259min edilm\u0259lidir, smetalara, x\u0259rc smetalar\u0131na \u00e7ox ciddi d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti d\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259ri s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vahid idar\u0259etm\u0259 mexanizmi i\u015fl\u0259nm\u0259lidir. Bu tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 da m\u0259n verir\u0259m. Bunu da haz\u0131rlay\u0131n ki, bundan sonra bu i\u015fl\u0259r ancaq koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcls\u00fcn &#8211; komissiya, aidiyy\u0259ti qurumlar. Bu g\u00fcn su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n d\u00f6rd qurumumuz var &#8211; \u201cAz\u0259rsu\u201d, \u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259ti, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyi, Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi. Ona g\u00f6r\u0259 bu qurumlar bundan sonra geni\u015f ictimaiyy\u0259t, aliml\u0259r, ekoloqlar, Prezident Administrasiyas\u0131, Nazirl\u0259r Kabineti \u00fcmumi r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259lidirl\u0259r, n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r ki, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll olunsun, biz yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimizl\u0259 olan probleml\u0259ri d\u0259 h\u0259ll ed\u0259k. Nec\u0259 ki, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll olundu, n\u0259qliyyat t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll olundu. \u0130ndi biz \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r\u0131q. Su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 \u00f6z h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r. Sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>20:46<\/strong><\/p>\n<p>\u0130yulun 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin yan\u0131nda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f videoformatda m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259ni giri\u015f nitqi il\u0259 a\u00e7\u0131b.<\/p>\n<div><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin giri\u015f\u00a0<\/strong><strong>nitqi<\/strong><\/div>\n<p>&#8211; Bu g\u00fcn biz su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda m\u00f6vcud olan probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda su layih\u0259l\u0259rinin x\u00fcsusi yeri vard\u0131r. Biz \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u00fct\u00fcn infrastruktur layih\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 icra edirik. Bu layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259miz s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib. \u018fg\u0259r biz bu layih\u0259l\u0259ri icra etm\u0259s\u0259ydik, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ola bilm\u0259zdi. T\u0259bii ki, infrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda prioritetl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259li idi v\u0259 2004-c\u00fc ild\u0259 regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair birinci D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 q\u0259bul olunanda bu prioritetl\u0259r \u00e7ox a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyuldu.<\/p>\n<p>O vaxt bizim infrastrukturla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi idi. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 enerji q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vcud idi. Biz elektrik enerjisinin istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 idik, idxaldan as\u0131l\u0131 idik. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t normalla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki \u0259ks t\u0259qdird\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir inki\u015fafdan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259zdi. Son ill\u0259rd\u0259 enerji sektoruna qoyulan v\u0259sait, bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259 imkan yaratd\u0131 ki, biz n\u0259inki \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131q uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min edirik, eyni zamanda, bizim \u0259lav\u0259 generasiya g\u00fccl\u0259rimiz n\u0259tic\u0259sind\u0259 ixrac imkanlar\u0131m\u0131z da yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ixrac art\u0131q \u00f6z co\u011frafiyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. T\u0259bii ki, bu sah\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck investisiyalar qoyulmal\u0131 idi v\u0259 qoyuldu. Bu g\u00fcn 30-dan \u00e7ox elektrik stansiyam\u0131z enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Son vaxtlar bu sah\u0259d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb v\u0259 itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z h\u0259llini tap\u0131b. M\u00f6vcud stansiyalarda t\u0259qrib\u0259n 800 meqavatdan \u00e7ox itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259r b\u0259rpa edildi v\u0259 bu proses davam etdirilir. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn enerji t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u00fcasirl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, o vaxt \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qazla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259viyy\u0259si \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 idi. G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn qazla\u015fd\u0131rma \u00f6lk\u0259mizd\u0259 96 faiz\u0259 \u00e7at\u0131b. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu, d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biridir. Amma n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, s\u0259nayemiz, \u0259halimiz art\u0131r, t\u0259bii qaza t\u0259l\u0259bat art\u0131r v\u0259 bizim elektrik stansiyalar\u0131m\u0131z yaln\u0131z t\u0259miz enerji resurslar\u0131 &#8211; t\u0259bii qaz v\u0259 su \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz bu sah\u0259ni bundan sonra da prioritet olaraq diqq\u0259timizd\u0259 saxlayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>N\u0259qliyyat infrastrukturu b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fib. B\u00fct\u00fcn n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rini sadalamaq hesab edir\u0259m ki, yersizdir. \u00c7\u00fcnki bu bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u0259lumat verilib. Sad\u0259c\u0259 olaraq, onu dem\u0259k kifay\u0259tdir ki, Davos \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun hesabat\u0131nda bu sah\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verilir. Hava n\u0259qliyyat\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada 11-ci, d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 12-ci yerd\u0259dir. Avtomobil yollar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan 27-ci yerd\u0259dir. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 infrastrukturla ba\u011fl\u0131 olan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnya miqyas\u0131nda 34-c\u00fc yerd\u0259dir.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, bu infrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda i\u00e7m\u0259li su v\u0259 meliorasiya layih\u0259l\u0259ri \u00f6z yerini tap\u0131bd\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu sah\u0259 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmad\u0131. Sad\u0259c\u0259 olaraq, bir ne\u00e7\u0259 r\u0259q\u0259mi ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim. Regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair birinci D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n q\u0259bul edildiyi 2004-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259minat 40 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 idi. Bu g\u00fcn is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 70 faiz\u0259 \u00e7at\u0131bd\u0131r. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u00e7m\u0259li suyu davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 alan \u0259halinin say\u0131 29 faiz idi. Bu g\u00fcn bu r\u0259q\u0259m t\u0259xmin\u0259n 82 faiz\u0259 \u00e7at\u0131bd\u0131r. Regionlarda is\u0259 \u0259halinin i\u00e7m\u0259li su il\u0259 \u0259hat\u0259 dair\u0259si c\u0259mi 9 faiz idi. Bu g\u00fcn bu r\u0259q\u0259m 63 faizdir. Bu, do\u011frudan da tarixi nailiyy\u0259tdir. Biz bunu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, iqtisadiyyat\u0131n, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn etmi\u015fik. Ancaq bununla b\u0259rab\u0259r, bu r\u0259q\u0259ml\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, biz ist\u0259diyimiz\u0259 tam nail ola bilm\u0259mi\u015fik. Buna g\u00f6r\u0259 bundan sonra i\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri, meliorasiya layih\u0259l\u0259ri bizim g\u00fcnd\u0259liyimizd\u0259 \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r kimi duracaq. Bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259nin \u0259sas m\u0259qs\u0259di odur ki, bu sah\u0259d\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015f s\u0259hvl\u0259r, m\u00f6vcud \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar bundan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 aradan qald\u0131r\u0131ls\u0131n, vahid idar\u0259etm\u0259 mexanizmi i\u015fl\u0259nib t\u0259qdim edilsin v\u0259 biz ard\u0131c\u0131l olaraq q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli, ortam\u00fcdd\u0259tli v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131m\u0131z\u0131 icra ed\u0259k. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda i\u00e7m\u0259li su v\u0259 suvarma suyu il\u0259 t\u0259minat 100 faiz olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Suvarma suyu il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r d\u0259 hesab edir\u0259m ki, diqq\u0259t\u0259layiqdir. \u018fg\u0259r biz bu i\u015fl\u0259ri g\u00f6rm\u0259s\u0259ydik, bu g\u00fcn v\u0259ziyy\u0259timiz \u00e7ox a\u011f\u0131r ola bil\u0259rdi. Bir ne\u00e7\u0259 layih\u0259, h\u0259m i\u00e7m\u0259li su layih\u0259si, h\u0259m d\u0259 suvarma suyu layih\u0259si kimi xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n n\u0259h\u0259ng su layih\u0259l\u0259ri v\u0259ziyy\u0259ti tamamil\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. M\u0259n onlar\u0131n aras\u0131nda O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259rini x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. Bu k\u0259m\u0259rin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 t\u0259miz i\u00e7m\u0259li su Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizim su resurslar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 formala\u015f\u0131r, O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri s\u0131rf yerli m\u0259nb\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 in\u015fa edilmi\u015f b\u00f6y\u00fck layih\u0259dir. Bu layih\u0259nin in\u015fas\u0131 dem\u0259k olar ki, bizim ilk neft g\u0259lirl\u0259rimiz \u0259ld\u0259 olunandan sonra ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. O vaxt m\u0259n demi\u015fdim ki, biz qara q\u0131z\u0131l\u0131 insan kapital\u0131na \u00e7evirm\u0259liyik v\u0259 O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri bunun \u0259yani s\u00fcbutudur. \u00c7\u00fcnki bizim neft g\u0259lirl\u0259rimiz 2006-c\u0131 ild\u0259n sonra \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. O vaxt Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri istismara verildi. O zaman bizim g\u0259lirl\u0259rimiz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi. Ancaq, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, biz bu g\u0259lirl\u0259ri m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin probleml\u0259rinin v\u0259 su m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdik.<\/p>\n<p>\u0130ndi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, \u0259g\u0259r bu g\u00fcn O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri olmasayd\u0131, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin su probleml\u0259ri \u00e7ox k\u0259skinl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Bu, yegan\u0259 layih\u0259 deyil. Hesab edir\u0259m ki, Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131n\u0131n tikintisi tarixi layih\u0259dir. \u00c7\u00fcnki bu anbar\u0131n su tutumu kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr &#8211; 270 milyon kubmetr. Eyni zamanda, Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131ndan Ceyranbatan su anbar\u0131na q\u0259d\u0259r yeni beton kanal\u0131 tikilibdir. Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131n\u0131n x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti ondad\u0131r ki, Samur \u00e7ay\u0131n\u0131n sular\u0131 orada y\u0131\u011f\u0131l\u0131r, t\u0259bii yollarla t\u0259mizl\u0259nir v\u0259 bel\u0259likl\u0259 yeni bir rezervuardan Ceyranbatan anbar\u0131na su g\u0259lir. \u00c7\u00fcnki buna q\u0259d\u0259r Samur \u00e7ay\u0131ndan birba\u015fa kanal vasit\u0259sil\u0259 su Ceyranbatana g\u0259lirdi. \u018fg\u0259r ortada bu b\u00f6y\u00fck su h\u00f6vz\u0259si olmasayd\u0131, biz bu g\u00fcn Bak\u0131n\u0131 i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259zdik. Bu, birm\u0259nal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bu layih\u0259nin icras\u0131 v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Samur \u00e7ay\u0131n\u0131n sular\u0131n\u0131n \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Eyni zamanda, bu, \u015eabran, Siy\u0259z\u0259n, X\u0131z\u0131 rayonlar\u0131nda suvar\u0131lan \u0259kin sah\u0259l\u0259rini b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131b, t\u0259qrib\u0259n 30 min hektar suvar\u0131lmayan torpaqlara su verilir v\u0259 indi o torpaqlarda geni\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Dig\u0259r b\u00f6y\u00fck layih\u0259 Ceyranbatan su anbar\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 m\u00fcasir t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular\u0131n in\u015fa edilm\u0259sidir. O vaxt layih\u0259 ba\u015fa \u00e7atanda bu t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fu d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fusu hesab olunurdu. O vaxtdan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259lk\u0259 d\u0259 haradasa daha da b\u00f6y\u00fck qur\u011fular tikilib. Amma s\u00f6hb\u0259t ondan getmir. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 keyfiyy\u0259tli suyun verilm\u0259si art\u0131q m\u00fcmk\u00fcn olub.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, m\u0259n \u015e\u0259mkir\u00e7ay su anbar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m. Bu g\u00fcn \u015e\u0259mkir\u00e7ay su anbar\u0131 bizim su resurslar\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131nda v\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi rol oynay\u0131r. Bu anbar\u0131n su tutumu 165 milyon kubmetrdir v\u0259 q\u0259rb zonas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 rayonu bu imkanlardan faydalan\u0131r, orada \u0259kin sah\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirilir. Bel\u0259likl\u0259, Taxtak\u00f6rp\u00fc \u015fimal zonas\u0131n\u0131n, Bak\u0131n\u0131n, \u015e\u0259mkir\u00e7ay q\u0259rb b\u00f6lg\u0259sinin su il\u0259 t\u0259minat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla paralel olaraq, son ill\u0259rd\u0259 c\u0259nub zonas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n G\u00f6yt\u0259p\u0259 v\u0259 Tovuz\u00e7ay su anbarlar\u0131 da in\u015fa edilib. Son 15 il \u0259rzind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck su anbarlar\u0131n\u0131n h\u0259cmi 470 milyon kubmetrdir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunu yax\u015f\u0131 bilir, bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259mdir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bu layih\u0259l\u0259rin x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. M\u0259nim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcml\u0259 bu layih\u0259l\u0259r ard\u0131c\u0131l olaraq icra edilir. Bu g\u00fcn bizim \u0259ks\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizd\u0259 i\u00e7m\u0259li su v\u0259 kanalizasiya layih\u0259l\u0259ri icra olunub. C\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 bu i\u015fl\u0259r h\u0259l\u0259 ki, tamamlanmay\u0131b, amma i\u015f gedir. Biz bu sah\u0259d\u0259 h\u0259m m\u00fcsb\u0259t, h\u0259m m\u0259nfi t\u0259cr\u00fcb\u0259ni t\u0259hlil etm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki m\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, b\u0259zi hallarda suyun m\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ilm\u0259mi\u015fdir v\u0259 t\u0259bi\u0259tin d\u0259yi\u015fm\u0259si, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n son iki il \u0259rzind\u0259 ya\u015fanan quraql\u0131q v\u0259 bunun riskl\u0259ri hesablanmam\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 i\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri ba\u015fa \u00e7atan b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131b. Odur ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7ox ciddi ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, bayaq g\u0259tirdiyim r\u0259q\u0259ml\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, biz b\u00f6y\u00fck inki\u015fafa nail olduq. Ancaq h\u0259l\u0259 ki, g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Son vaxtlar m\u0259n\u0259 yerl\u0259rd\u0259n h\u0259r g\u00fcn m\u0259ktublar g\u0259lir. Quraql\u0131q v\u0259 b\u0259zi hallarda aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n laqeyd m\u00fcnasib\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7ox ciddi probleml\u0259r yaran\u0131bd\u0131r. Daha \u00e7ox fermerl\u0259r, sahibkarlar yaz\u0131rlar, g\u00fcnd\u0259 t\u0259qrib\u0259n 10-dan \u00e7ox rayondan m\u0259ktublar g\u0259lir. Bu m\u0259ktublara Prezident Administrasiyas\u0131nda v\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetind\u0259 bax\u0131l\u0131r. Bu siqnallar n\u0259zar\u0259td\u0259dir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r operativ qaydada h\u0259ll olunur. Ancaq biz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri kompleks \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll etm\u0259liyik ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259bii probleml\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 xo\u015fag\u0259lm\u0259z m\u0259nz\u0259r\u0259y\u0259 v\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 haz\u0131r olaq.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 qeyd etdiyim m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, i\u00e7m\u0259li su v\u0259 meliorasiya probleml\u0259ri n\u0259inki diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir, bu probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Ancaq ke\u00e7\u0259n il ya\u015fanan quraql\u0131q onu g\u00f6st\u0259rdi ki, biz bu b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 haz\u0131r deyilik. B\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 n\u0259 etm\u0259yin laz\u0131m oldu\u011funu aidiyy\u0259ti qurumlar d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilm\u0259yibl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 ke\u00e7\u0259n il biz vaxt itirmi\u015fik. \u018fg\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar ke\u00e7\u0259n il f\u0259al i\u015fl\u0259s\u0259ydil\u0259r, g\u00fcnah\u0131 bir-birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131xmasayd\u0131lar v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rs\u0259ydil\u0259r, bu g\u00fcn biz bu probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259c\u0259kdik. Bu probleml\u0259r h\u0259m insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, h\u0259m d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki su h\u0259yat dem\u0259kdir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259miz i\u00e7m\u0259li sudan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, su resurslar\u0131 ekoloji tarazl\u0131\u011fa, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131m\u0131z\u0131 intensiv yollarla inki\u015faf etdirm\u0259liyik v\u0259 buna nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su m\u0259nb\u0259l\u0259rimiz olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu, var. Sad\u0259c\u0259 olaraq, \u0259g\u0259r, d\u0259h\u015f\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 bu itkil\u0259r olmasayd\u0131, biz m\u00f6vcud su resurslar\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc tam t\u0259min ed\u0259 bil\u0259rdik. \u0130ndi bu m\u0259s\u0259l\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, b\u0259zi hallarda itkil\u0259r 40 faizdir v\u0259 50 faiz\u0259 \u00e7at\u0131r, bu, d\u00f6z\u00fclm\u0259zdir. Biz suyu itiririk. Bel\u0259likl\u0259, o, \u0259kin sah\u0259sin\u0259, insanlar\u0131n evin\u0259 \u00e7atm\u0131r, \u0259ksin\u0259, torpaqlara ziyan vurur. Bizim indi \u0259n \u00e7ox \u0259m\u0259ktutumlu sah\u0259l\u0259r tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r. Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, su olmadan inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z. Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda t\u0259qrib\u0259n 200-300 min adam i\u015fl\u0259yir, \u00f6z ail\u0259 b\u00fcdc\u0259sini t\u0259min edir. Biz m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin m\u00f6vcud oldu\u011fu tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda h\u0259r hektardan t\u0259qrib\u0259n 70-80 sentner bu\u011fda al\u0131r\u0131q. Bu, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. Y\u0259ni, bu, d\u00fcnyada \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259dir, bundan y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259 yoxdur. \u018fg\u0259r su olmasa, biz buna nail ola bil\u0259rikmi?<\/p>\n<p>Biz indi tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131qda m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si il\u0259 m\u00f6vcud \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir q\u0259d\u0259r az \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha \u00e7ox m\u0259hsul istehsal ed\u0259 bil\u0259rik, idxaldan daha az as\u0131l\u0131 ola bil\u0259rik. Su h\u0259m h\u0259yatd\u0131r, h\u0259m inki\u015fafd\u0131r, h\u0259m t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikdir. Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 laqeyd yana\u015fmaq olmaz. A\u00e7\u0131q dem\u0259liy\u0259m, bu i\u015f ba\u015fl\u0131-ba\u015f\u0131na burax\u0131l\u0131b, he\u00e7 kim bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmay\u0131b. Aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6z i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi, koordinasiya apar\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rsu, meliorasiya qurumlar\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq, d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131 m\u00fczakir\u0259 olunark\u0259n f\u0259alla\u015f\u0131rd\u0131lar ki, onlara n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n pay d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k. B\u0259zi hallarda onlar\u0131n t\u0259klif etdikl\u0259ri layih\u0259l\u0259r, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, diqq\u0259t\u0259layiq deyildi. Sad\u0259c\u0259 olaraq g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm ki, burada m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti g\u00f6t\u00fcr\u00fcb ondan istifad\u0259 etm\u0259kdir. Amma ondan sonra bu layih\u0259l\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 kims\u0259 bax\u0131b? Kims\u0259 bunu t\u0259hlil edib? Yox. Ona g\u00f6r\u0259 b\u0259zi b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 investisiya qoyulmu\u015f layih\u0259l\u0259r faktiki olaraq he\u00e7 bir s\u0259m\u0259r\u0259 verm\u0259yib. Nec\u0259 ola bil\u0259r ki, suyun m\u0259nb\u0259yi d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edilmir? O q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck x\u0259rc \u00e7\u0259kilir, boru x\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0259kilir, v\u0259t\u0259nda\u015flar buna sevinir. Sonradan min d\u0259n\u0259 b\u0259han\u0259 g\u0259tirirl\u0259r ki, bel\u0259 oldu, el\u0259 oldu, su \u00e7atmad\u0131, yeni m\u0259nb\u0259 axtarmal\u0131y\u0131q, yen\u0259 v\u0259sait verin, yeni m\u0259nb\u0259 axtaraca\u011f\u0131q. Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259ri m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil qaydada t\u0259nziml\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. Aidiyy\u0259ti qurumlara g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib. Ciddi n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, x\u0259rcl\u0259r\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t mexanizmi olmal\u0131d\u0131r. Yoxsa Az\u0259rsudan, \u201cMeliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tind\u0259n sifari\u015f g\u0259lir, m\u0259n\u0259 bu q\u0259d\u0259r pul laz\u0131md\u0131r ki, bunu edim. Amma sonra bax\u0131b g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, bunun texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rmas\u0131 yoxdur. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r haradan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Havadan.<\/p>\n<p>\u0130nvestisiya proqram\u0131na ciddi n\u0259zar\u0259t yox idi, n\u0259yi sifari\u015f edirdil\u0259r, onu da verirdil\u0259r. B\u0259s sonra nec\u0259 x\u0259rcl\u0259nirdi? Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 m\u0259n giri\u015f s\u00f6z\u00fcmd\u0259 deyir\u0259m hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Amma bu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 daha b\u00f6y\u00fck s\u0259m\u0259r\u0259 \u0259ld\u0259 oluna bil\u0259rdi. \u018ffsuslar olsun ki, bu, bel\u0259 deyil. Bundan sonra bu i\u015fl\u0259r yaln\u0131z koordinasiya \u015f\u0259klind\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130ndi m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verilir ki, bizd\u0259 he\u00e7 vaxt su balans\u0131 t\u0259rtib edilm\u0259mi\u015fdir. Nec\u0259 ola bil\u0259r? Bizim enerji balans\u0131m\u0131z t\u0259rtib olunur. Buna g\u00f6r\u0259 biz bilirik ilboyu bu sah\u0259d\u0259 n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r? Hans\u0131 quruma n\u0259 q\u0259d\u0259r yanacaq laz\u0131md\u0131r? M\u0259g\u0259r su balans\u0131n\u0131 t\u0259rtib etm\u0259yi Prezidentmi dem\u0259lidir?! Bunu aidiyy\u0259ti qurumlar etm\u0259lidirl\u0259r. Bizim yeralt\u0131, yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131m\u0131z qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259yib. Son d\u0259f\u0259 sovet vaxt\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilib, ondan sonra qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259yib. \u0130ndi artezian quyular\u0131n\u0131n qaz\u0131lmas\u0131 prosesi gedir. Amma baxmaq laz\u0131md\u0131r, harada qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r, nec\u0259 qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r? Yeralt\u0131 su m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 bunun t\u0259siri nec\u0259 olacaq? D\u00fczg\u00fcn yerl\u0259r se\u00e7ilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki m\u0259n deyir\u0259m, burada \u0259sas m\u0259qs\u0259di bu qurumlar onda g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, pul ver artezian qaz\u0131m, pul ver su \u00e7\u0259kim, pul ver n\u0259 bilim bunu edim. Yax\u015f\u0131, bunu veririk, amma sonra? Bir \u00e7ox hallarda s\u0259m\u0259r\u0259siz olur. X\u0259rcl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir.<\/p>\n<p>Dediyim kimi, indi m\u0259n\u0259 h\u0259r g\u00fcn 10-dan \u00e7ox m\u0259ktub g\u0259lir. M\u0259n Prezident Administrasiyas\u0131na, Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verir\u0259m. Onlar bax\u0131rlar, operativ \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edirl\u0259r. Ax\u0131, bu, onlar\u0131n dem\u0259k olar ki, \u0259sas i\u015fi deyil. Bunu aidiyy\u0259ti qurumlar etm\u0259lidirl\u0259r. N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259ktublar m\u0259n\u0259 yaz\u0131l\u0131r? Ona g\u00f6r\u0259 ki, aidiyy\u0259ti qurumlara yaz\u0131landa onlar \u0259h\u0259miyy\u0259t vermirl\u0259r, ba\u015fdan edirl\u0259r. N\u0259 q\u0259d\u0259r bel\u0259 faktlar var. Biz n\u0259 q\u0259d\u0259r buna d\u00f6zm\u0259liyik?<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n v\u0259ziyy\u0259ti tam t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n bu il aprel ay\u0131nda x\u00fcsusi komissiya yaratm\u0131\u015fam. Art\u0131q komissiya \u00fc\u00e7 ayd\u0131r ki, i\u015fl\u0259yir v\u0259 bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r, m\u00f6vcud probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verib. Komissiyan\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ba\u015f Nazirin m\u00fcavini \u015eahin Mustafayevdir. Komissiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 nazirl\u0259r, aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. \u018fg\u0259r b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti qurumlar \u00f6z i\u015fini d\u00fczg\u00fcn qursayd\u0131lar, bu komissiyaya ehtiyac olmayacaqd\u0131. Nec\u0259 ola bil\u0259r ki, \u00fc\u00e7 ay \u0259rzind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n komissiya b\u0259lk\u0259 d\u0259 son 20 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n, t\u0259hlil v\u0259 t\u0259klif bax\u0131m\u0131ndan daha d\u0259y\u0259rli, \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u0259tic\u0259 hasil edib? Dem\u0259li, bunu etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sad\u0259c\u0259 olaraq, he\u00e7 kimin vecin\u0259 deyildi, biri-birinin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131x\u0131rd\u0131. Ortal\u0131qda da n\u0259 &#8211; quraql\u0131q. Bu problem iki ildir var v\u0259 g\u0259l\u0259n il d\u0259 ola bil\u0259r. \u0130ndi iqlim d\u0259yi\u015fikliyi el\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, bunu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fczakir\u0259 edir. B\u0259zi hesablamalara g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r operativ t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259, 2030-cu ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 s\u0259hrala\u015fma prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259 ged\u0259c\u0259k. N\u0259dir, siz ist\u0259yirsiniz Az\u0259rbaycan s\u0259hraya d\u00f6ns\u00fcn? Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259t\u0259 son qoyulmal\u0131d\u0131r. Q\u00fcsurlara yol ver\u0259n, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 laqeyd yana\u015fan b\u00fct\u00fcn v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 \u015eahin Mustafayev g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat v\u0259 t\u0259klifl\u0259r versin.<\/p>\n<p>Ba\u015f Nazirin m\u00fcavini\u00a0<strong>\u015eahin Mustafayev<\/strong>\u00a0\u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k deyib:<\/p>\n<p>-T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, cari ilin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n yekunlar\u0131na v\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 m\u0259ruz\u0259 olundu\u011fu kimi, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n az olmas\u0131, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259si, orta temperaturun y\u00fcks\u0259lm\u0259si, \u0259sas\u0259n qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n daxil olan yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131n\u0131n, \u00e7aylarda sululu\u011fun v\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmas\u0131, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin, suvarma v\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 \u00fczr\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 suya t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131 son ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirmi\u015fdir. M\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Sizin x\u00fcsusi vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, b\u00fct\u00fcn bunlar son n\u0259tic\u0259d\u0259 su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259sini \u0259n aktual m\u00f6vzulardan birin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir. Bu bax\u0131mdan, x\u00fcsusil\u0259 cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin su ehtiyatlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259t yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda \u0259sas su anbarlar\u0131nda 20,5 milyard kubmetr tutuma qar\u015f\u0131 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259n k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 &#8211; c\u0259mi 11,1 milyard kubmetr su m\u00f6vcuddur ki, bunun da 8,6 milyard kubmetri \u00f6l\u00fc h\u0259cmdir. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edim ki, \u0259sas su anbarlar\u0131nda suyun h\u0259cmi 2019-cu ild\u0259 12,9 milyard, 2018-ci ild\u0259 14,1 milyard, 2017-ci ild\u0259 14,2 milyard, 2016-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 16,5 milyard kubmetr olmu\u015fdur. Eyni zamanda, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n Ming\u0259\u00e7evir Su Anbar\u0131nda 15,7 milyard kubmetr tutuma qar\u015f\u0131 8,8 milyard kubmetr su m\u00f6vcuddur ki, bunun da 7 milyard kubmetri \u00f6l\u00fc h\u0259cmdir. Halbuki h\u0259min anbarda suyun h\u0259cmi 2019-cu ild\u0259 9,7, 2018-ci ild\u0259 10,9, 2017-ci ild\u0259 11,6, 2016-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 13,6 milyard kubmetr t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Sizin r\u0259hb\u0259rliyinizl\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 i\u015fl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, ehtiyat t\u0259dbirl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, Taxtak\u00f6rp\u00fc, \u015e\u0259mkir\u00e7ay, Tovuz\u00e7ay, G\u00f6yt\u0259p\u0259, Nax\u00e7\u0131vanda Heyd\u0259r \u018fliyev (Vayx\u0131r) su anbarlar\u0131n\u0131n, O\u011fuz-Q\u0259b\u0259l\u0259-Bak\u0131 su k\u0259m\u0259rinin v\u0259 dig\u0259r layih\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, haz\u0131rda k\u0259skin su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si, su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131n\u0131zla komissiya yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 sah\u0259l\u0259raras\u0131 koordinasiyan\u0131n z\u0259if olmas\u0131, sudan istifad\u0259d\u0259 itkil\u0259rin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131, sudan optimal b\u00f6lg\u00fc \u0259sas\u0131nda v\u0259 q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259m\u0259si, suvarmada suya q\u0259na\u0259t ed\u0259n m\u00fcasir texnologiyalardan istifad\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131, n\u0259zar\u0259td\u0259nk\u0259nar qo\u015fulmalar, u\u00e7ot v\u0259 n\u0259zar\u0259t sisteminin z\u0259ifliyi kimi probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si komissiyaya tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Komissiya \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 su anbarlar\u0131nda yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti, suvarma m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq operativ t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini intensiv formada t\u0259\u015fkil etmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n koordinasiyas\u0131 t\u0259min olunmu\u015fdur. \u00d6t\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formatlarda m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f, kritik \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n obyektl\u0259r\u0259 bax\u0131\u015f ke\u00e7irilmi\u015f, onlayn m\u00fc\u015favir\u0259 formas\u0131nda komissiyan\u0131n tam t\u0259rkibd\u0259 \u00fc\u00e7 iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f, z\u0259ruri hallarda komissiyada t\u0259msil olunmayan bir s\u0131ra dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 c\u0259lb edilmi\u015f v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fh\u0259miyy\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim: Su ehtiyatlar\u0131 bar\u0259d\u0259 operativ m\u0259lumat sistemi qurulmu\u015f, aidiyy\u0259ti qurumlardan al\u0131nan m\u0259lumatlar t\u0259hlil edilmi\u015f, sudan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verilmi\u015f tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n icras\u0131na g\u00fcnd\u0259lik n\u0259zar\u0259t t\u0259min olunmu\u015fdur. Operativ m\u0259lumat mexanizmi haz\u0131rda \u201cElektron su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d informasiya sistemin\u0259 inteqrasiya olunur. X\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik Ming\u0259\u00e7evir v\u0259 Ceyranbatan su anbarlar\u0131 \u00fczr\u0259 suvarma, i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 v\u0259 energetika m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn sudan istifad\u0259 rejimi t\u0259sdiq olunmu\u015f, h\u0259tta Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131nda sudan istifad\u0259 \u00fczr\u0259 h\u0259r on g\u00fcnd\u0259n bir yenil\u0259n\u0259n i\u015f rejiminin t\u0259tbiqi q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259hdud su ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259dal\u0259tli, optimal v\u0259 proporsional b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipi \u0259sas\u0131nda 580 mind\u0259n \u00e7ox \u0259kin sah\u0259si \u00fczr\u0259 suvarma qrafikl\u0259ri t\u0259rtib olunmu\u015fdur. Suvarma qrafikl\u0259ri b\u00fct\u00fcn maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r imzalad\u0131qdan v\u0259 r\u0259smi saytda d\u0259rc edildikd\u0259n sonra t\u0259tbiq edilir. Yarad\u0131lm\u0131\u015f proqram t\u0259minat\u0131 say\u0259sind\u0259 \u201cElektron k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131\u201d informasiya sistemin\u0259 su modulu kimi inteqrasiya olunan sudan istifad\u0259 qrafikl\u0259ri n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rini v\u0259 subsidiyala\u015fman\u0131 optimal \u015f\u0259kild\u0259 planla\u015fd\u0131rmaq imkan\u0131 verir. Bel\u0259 ki, t\u0259rtib olunmu\u015f qrafikl\u0259r suvarma d\u00f6vr\u00fc ba\u015flamam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bitkil\u0259rinin suvar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan suyun sifari\u015fini formala\u015fd\u0131rma\u011fa, bel\u0259likl\u0259 \u0259kin siyas\u0259tin\u0259 uy\u011fun daha t\u0259kmil suvarma t\u0259chizat\u0131n\u0131n qurulmas\u0131na, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 m\u0259hdud su ehtiyatlar\u0131 v\u0259 \u0259kin n\u00f6v\u00fcn\u00fcn suya t\u0259l\u0259bat\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin optimal \u015f\u0259kild\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Suvarmaya dair probleml\u0259rin operativ h\u0259lli m\u0259qs\u0259dil\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin 60 rayon \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Aqrar \u0130nki\u015faf m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 Meliorasiya v\u0259 Su T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri c\u0259lb edilm\u0259kl\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015fdir. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi il\u0259 birlikd\u0259 Bak\u0131 Metropoliteni \u0259razisind\u0259ki qrunt sular\u0131ndan ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n suvar\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 layih\u0259 t\u0259klifl\u0259ri haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Apar\u0131lan analizl\u0259r s\u0259rfi saatda 127 (sutkada 2500-3000) kubmetr olan suyun suvarmaya yararl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir v\u0259 art\u0131q bu sudan istifad\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259ruri istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 hidrotexniki qur\u011fular\u0131n m\u00fchafiz\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 h\u0259min qur\u011fulara m\u00fcmk\u00fcn m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qum-\u00e7\u0131nq\u0131l karxanalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sidir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fcvafiq i\u015f apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bu g\u00fcn su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 u\u00e7ot v\u0259 n\u0259zar\u0259t i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si h\u0259lli vacib m\u0259s\u0259l\u0259 kimi qar\u015f\u0131m\u0131zda durur. Suyun m\u0259nb\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n son istehlak\u00e7\u0131yad\u0259k b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 u\u00e7otun v\u0259 d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 operativ t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 ilk d\u0259f\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131 t\u0259rtib edilmi\u015fdir. Su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 subyektl\u0259rinin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n elektronla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 hesabat\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 elektron su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 informasiya sistemi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131 sistem\u0259 ayr\u0131ca modul \u015f\u0259klind\u0259 daxil edilmi\u015fdir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n informasiya sisteml\u0259rinin inteqrasiyas\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 su obyektl\u0259rin\u0259 daxil olan, \u00e7\u0131xan v\u0259 obyektl\u0259rd\u0259 olan suyun h\u0259cmi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r avadanl\u0131qlar\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n real vaxt rejimind\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 d\u00f6vri hesabatlar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si t\u0259min olunacaqd\u0131r. Eyni zamanda, \u0259sas su v\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyektl\u0259rind\u0259 m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131n\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu vaxta q\u0259d\u0259r x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259tli obyektl\u0259rin su ehtiyatlar\u0131ndan m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 t\u0259tbiq edilm\u0259d\u0259n v\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259 apar\u0131lmadan istifad\u0259 edilmi\u015fdir. Haz\u0131rda prioritet hesab edil\u0259n m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyinin Su Ehtiyatlar\u0131 D\u00f6vl\u0259t Agentliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 12, Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 25 m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihaz\u0131n\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131laraq yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 tam funksional v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 intensiv i\u015f gedir. Art\u0131q Ming\u0259\u00e7evir su anbar\u0131nda v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda qura\u015fd\u0131r\u0131lan m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 tam i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, m\u0259ruz\u0259 edim ki, art\u0131q \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr biz real m\u00fcasir \u00f6l\u00e7m\u0259 cihazlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0259sas su anbar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259m \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131, h\u0259m su h\u0259cmini n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f\u00fck.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, cari ilin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n yekunlar\u0131na v\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 vahid idar\u0259etm\u0259 v\u0259 n\u0259zar\u0259t sisteminin, effektiv koordinasiyan\u0131n olmamas\u0131 su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259siz istifad\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Su v\u0259 su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyektl\u0259rind\u0259n d\u0259qiq u\u00e7ot v\u0259 optimal b\u00f6lg\u00fc apar\u0131lmadan istifad\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, apar\u0131lan monitorinql\u0259r k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259nk\u0259nar qo\u015fulma hallar\u0131n\u0131n da m\u00f6vcud oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Su ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259d\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259halinin v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n artan t\u0259l\u0259bat\u0131na uy\u011fun dayan\u0131ql\u0131 su t\u0259chizat\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fclm\u0259li t\u0259dbirl\u0259ri ehtiva ed\u0259n Milli Strategiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 da m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 ilk d\u0259f\u0259 t\u0259rtib olunan su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 balans\u0131na \u0259sas\u0259n, cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin su ehtiyatlar\u0131 \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,8 milyard kubmetr az &#8211; 34,1 milyard kubmetr h\u0259cmind\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n ilin \u0259vv\u0259lin\u0259 su anbarlar\u0131nda qal\u0131q 10,6 milyard kubmetr t\u0259\u015fkil edib, il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 formala\u015fan su ehtiyatlar\u0131n\u0131n 23,5 milyard kubmetr olaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Proqnoza \u0259sas\u0259n, cari ild\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 formala\u015fan yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131n\u0131n 70 faizini qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n daxilolmalar, onun da t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259kc\u0259 K\u00fcr \u00e7ay\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Qeyd olunanlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, K\u00fcr \u00e7ay\u0131 h\u00f6vz\u0259sinin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 davaml\u0131 istifad\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcvafiq sazi\u015f layih\u0259si haz\u0131rlanaraq aidiyy\u0259ti \u00fczr\u0259 art\u0131q t\u0259qdim olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, qeyd edil\u0259nl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, sudan istifad\u0259 zaman\u0131 itkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 da h\u0259lli vacib istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. H\u0259m suvarma, h\u0259m d\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259nk\u0259nar qo\u015fulmalar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 sah\u0259sind\u0259 say\u011facla\u015fman\u0131n ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 itkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Suvarma sah\u0259sind\u0259 itkil\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin torpaq m\u0259cralardan olmas\u0131d\u0131r. \u0130tkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 suvarma kanallar\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131 t\u0259miri v\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 \u00fczr\u0259 prioritet layih\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r. Eyni zamanda, \u00f6lk\u0259d\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131n sular\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn relyef\u0259 uy\u011fun yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan sututarlar \u00fczr\u0259 d\u0259 prioritet layih\u0259l\u0259r\u0259, habel\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259chizat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u0259nb\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sin\u0259 dair t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>Prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 energetika sah\u0259sind\u0259 su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, suvarma d\u00f6vr\u00fc \u0259sas\u0259n be\u015f ayd\u0131r: may-sentyabr aylar\u0131. X\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259tli su anbarlar\u0131nda qeyri-suvarma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n q\u0131\u015f aylar\u0131nda su ehtiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 istilik elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n soyutma sisteml\u0259rinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si, bu stansiyalarda soyutma m\u0259qs\u0259dil\u0259 sudan q\u0259na\u0259tli istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 elektrik enerjisi tezliyinin daha optimal formada t\u0259nziml\u0259nm\u0259si imkanlar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini z\u0259ruri hesab edirik:<\/p>\n<p>K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 i\u00e7m\u0259li su t\u0259l\u0259bat\u0131 K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan t\u0259min edil\u0259n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin su t\u0259chizat\u0131n\u0131n alternativ m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab\u0131na t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131;<\/p>\n<p>Qrunt sular\u0131ndan, t\u0259mizl\u0259nmi\u015f tullant\u0131 sular\u0131ndan v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin suyundan istifad\u0259 imkan\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>Subartezian v\u0259 artezian quyular\u0131n\u0131n sifari\u015fi, layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, qaz\u0131lmas\u0131 v\u0259 istismar\u0131 qaydalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanaraq t\u0259sdiq edilm\u0259si;<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n suvarmada m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqinin t\u0259\u015fviq olunmas\u0131;<\/p>\n<p>Suvarma suyundan g\u00fcz\u0259\u015ftli istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni mexanizmin haz\u0131rlanmas\u0131.<\/p>\n<p>M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, bug\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 ver\u0259c\u0259yiniz tap\u015f\u0131r\u0131qlar da daxil olmaqla, su ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131m\u0131za qoydu\u011fumuz b\u00fct\u00fcn v\u0259zif\u0259l\u0259r yerin\u0259 yetiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/player.baku.tv\/embed\/22313\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<\/div>\n<div><strong>13:04<\/strong><\/div>\n<p>\u0130yulun 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin yan\u0131nda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f videoformatda m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Bununla ba\u011fl\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/Prezident_Ilham_Aliyevin_yaninda_su_teserrufatinin_veziyyetine_hesr_olunmus_videoformatda_musavire_kechirilib_YENILANACAK-1544425?fbclid=IwAR3OaItdR-0ooVDIQoovZNR7FUPdB_vxZ4PEZU7EOW7z1pNxOTQegTAW1mE\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDQvODg4N2FkODItZTliMi00YTFlLWJjNDktZjk4ZDY5OTEyMTljLzE1OTU0OTQ4NDQ4NzAxMzM4NF8xMDAweDY2OS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=f71356e3e10d2ef1\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDQvOWEwNDY0NjgtYWY1ZS00YmNmLWJlNmQtNDk3Y2ZiNTJiNDMxLzE1OTU0OTQ4NDUxNTQzNTg4NF8xMDAweDY2OS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=ffa4dbd3deaa7f34\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDQvODJmNjFkYzctMmY4NC00NjIyLThkZTItMGRlNmU4OWE1ODI5LzE1OTU0OTQ4NDUyMzA3MTQzNTM3XzEwMDB4NjY5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=ad676b46f4a29779\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDQvZTdjOGNhYzktZGE5Mi00MDQ2LThiZmMtNWJhMjg5N2I2NzcwLzE1OTU0OTQ4NDUyNTA4MTY0NDBfMTAwMHg2NjkuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=a01eac8e217696f3\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDUvOTA1OGQ3MjgtNDRmZC00MmY1LTk4OTItYWFhZjNiOGE4MDc3LzE1OTU0OTQ4NDUyODc2MTE1Nzk0XzEwMDB4NjY5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=8160205ff2f65297\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDUvM2JjZDEyNzktNTI1MS00Yzc0LTk3ZjQtYTAzNmQzOTgzZTM0LzE1OTU0OTQ4NDUzMjIxMTM3MzlfMTAwMHg2NjkuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=a0f739bafd652612\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDUvMzVmMWNiYWItMTU1MS00MGU5LThhNDUtMjlhYjY2OTk1NzVkLzE1OTU0OTQ4NDUzMjc2MzExMTgxXzEwMDB4NjY5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=b14b7baddd48c50e\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDUvY2ZjNWYyNDQtNTgyMS00NzM5LWFiODctNDc1ZWNlOWFkZmM5LzE1OTU0OTQ4NDU1MjI4ODM2ODcxXzEwMDB4NjY5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=aa51377c31353646\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDcvMjMvMTMvMDMvNDUvYWE3NTViNTgtNzJjNi00Mjg3LWIwNDAtYzk0ZTU5MGNiNWE1LzE1OTU0OTQ4NDU1NzExNDQ5NDUzXzEwMDB4NjY5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=d2cbebfb754b5da1\" alt=\"\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130yulun 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin yan\u0131nda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f videoformatda m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259ni giri\u015f nitqi il\u0259 a\u00e7\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin giri\u015f\u00a0nitqi &#8211; Bu g\u00fcn biz su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda m\u00f6vcud olan probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda su layih\u0259l\u0259rinin x\u00fcsusi yeri vard\u0131r. Biz \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u00fct\u00fcn infrastruktur layih\u0259l\u0259rini ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 icra edirik. Bu layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259miz s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib. \u018fg\u0259r biz bu layih\u0259l\u0259ri icra etm\u0259s\u0259ydik, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ola bilm\u0259zdi. T\u0259bii ki, infrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":195072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1-300x210.jpg",300,210,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1595494845250816440_1000x669-1.jpg",620,435,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130yulun 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin yan\u0131nda su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f videoformatda m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259ni giri\u015f nitqi il\u0259 a\u00e7\u0131b. Prezident \u0130lham \u018fliyevin giri\u015f\u00a0nitqi &#8211; Bu g\u00fcn biz su t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda m\u00f6vcud olan probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda su layih\u0259l\u0259rinin x\u00fcsusi yeri vard\u0131r. Biz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/195071"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=195071"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/195071\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/195072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=195071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=195071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=195071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}