{"id":202822,"date":"2020-08-10T07:50:26","date_gmt":"2020-08-10T04:50:26","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=202822"},"modified":"2020-08-10T07:50:26","modified_gmt":"2020-08-10T04:50:26","slug":"bioloq-alim-elektromaqnit-dalgalar-stres-amilidir-amma-dusunduyumuz-q%c9%99d%c9%99r-t%c9%99hluk%c9%99li-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=202822","title":{"rendered":"Bioloq alim: Elektromaqnit dal\u011falar stres amilidir, amma d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fcz q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li deyil"},"content":{"rendered":"<p>\u018ftraf m\u00fchitin elektromaqnit \u00e7irkl\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn xo\u015fag\u0259lm\u0259z effektl\u0259rin inki\u015faf\u0131 fonunda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Bu problem real \u015f\u0259raiti \u0259ks etdirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn aktuald\u0131r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 \u015f\u00fcalar\u0131n bioloji ekosisteml\u0259r\u0259 v\u0259 insan orqanizmin\u0259 t\u0259sirinin intensivliyi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur v\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Son g\u00fcnl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 5G t\u0259hl\u00fck\u0259si ciddi rezonansa yol a\u00e7d\u0131. Elektromaqnit dal\u011falar stres amili olsa da, canl\u0131lar\u0131n h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259, genetik kodlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirm\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik deyil. Sad\u0259c\u0259 olaraq, 5G daha \u00f6nc\u0259ki rabit\u0259 standartlar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k y\u00fckl\u0259m\u0259 s\u00fcr\u0259tin\u0259 malikdir v\u0259 daha geni\u015f \u0259hat\u0259 dair\u0259si, daha sabit ba\u011flant\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n radiodal\u011fad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> bildirir ki, bu fikri\u00a0<a href=\"http:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 AMEA-n\u0131n Genetik Ehtiyatlar \u0130nstitutunun Beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259r, informasiya v\u0259 media \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Ayaz M\u0259mm\u0259dov deyib. O bildirib ki, G\u00fcn\u0259\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 t\u0259bii elektromaqnit \u015f\u00fca m\u0259nb\u0259yidir. G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131ndan Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 \u00e7atan v\u0259 adi g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n i\u015f\u0131q infraq\u0131rm\u0131z\u0131 ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u015f\u00fcalar v\u0259 radiodal\u011falard\u0131r. H\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li say\u0131lan ionla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u00fcalar (rentgen, qamma, ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u015f\u00fcalar) atmosfer t\u0259b\u0259q\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259 bilmir. M\u00fcasir texnologiyalarda radiodal\u011falar yaln\u0131z rabit\u0259 v\u0259 radiolokasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 deyil, eyni zamanda, s\u0259nayed\u0259, tibd\u0259 v\u0259 insan f\u0259aliyy\u0259tinin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259n geni\u015f istifad\u0259 olunan fiziki amill\u0259rd\u0259n biridir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, elektromaqnit \u015f\u00fcalar\u0131n t\u0259sir effekti onun parametrl\u0259ri v\u0259 diapazonundan as\u0131l\u0131d\u0131r. T\u0259kam\u00fcl prosesind\u0259 canl\u0131 orqanizml\u0259r t\u0259bi\u0259td\u0259 elektromaqnit sah\u0259l\u0259rin daimi t\u0259sirl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fmaqla yana\u015f\u0131, onlardan m\u0259lumat \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc kimi istifad\u0259 edibl\u0259r ki, bu da h\u00fcceyr\u0259-biosfer aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin t\u0259min olunmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131b.<\/p>\n<p>&#8220;T\u0259dqiqatlar s\u00fcbut edib ki, elektromaqnit \u015f\u00fcalanma canl\u0131 orqanizml\u0259r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 yetkinlik \u00e7a\u011f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f azya\u015fl\u0131lar\u0131n koqnitiv &#8211; t\u0259lim, yadda\u015f v\u0259 davran\u0131\u015f prosesl\u0259rin\u0259 daha \u00e7ox m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, \u00e7\u00fcnki onlarda immun sistem h\u0259l\u0259 tam formala\u015fmay\u0131b. Canl\u0131 orqanizml\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259dd\u0259 kimi daxili sisteml\u0259rin \u0259laq\u0259l\u0259rini t\u0259nziml\u0259y\u0259r\u0259k \u00f6z funksional sistemini sabit saxlamaq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri var. Bel\u0259 ki, \u00fcmumi idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 enerji v\u0259 m\u0259lumat\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 yenid\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si hesab\u0131na, orqanizmin m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan bioloji sisteml\u0259r aktivl\u0259\u015fir. T\u0259nziml\u0259nm\u0259nin b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, y\u0259ni molekulyar h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f tam orqanizm\u0259 kimi, \u0259traf m\u00fchit amill\u0259rinin t\u0259sirin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li h\u0259ssasl\u0131q g\u00f6st\u0259rir v\u0259 cavab reaksiyas\u0131 formala\u015f\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259r hans\u0131 x\u0259st\u0259likt\u00f6r\u0259dicil\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u00fcalanman\u0131n t\u0259siri zaman\u0131 insan orqanizmind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131, y\u0259ni immun sistem d\u00f6vr\u0259y\u0259 gir\u0259r\u0259k qoruyucu funksiyas\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 sal\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bioloji effektl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q bioloji sisteml\u0259r v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259nilm\u0259li, davaml\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si a\u015fkar olunmal\u0131d\u0131r ki, bu da insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 kompleks t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 z\u0259ruriliyini v\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 i\u015fl\u0259nm\u0259si t\u0259l\u0259bini aktualla\u015fd\u0131r\u0131r&#8221;, &#8211; dey\u0259 A.M\u0259mm\u0259dov qeyd edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018ftraf m\u00fchitin elektromaqnit \u00e7irkl\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn xo\u015fag\u0259lm\u0259z effektl\u0259rin inki\u015faf\u0131 fonunda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Bu problem real \u015f\u0259raiti \u0259ks etdirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn aktuald\u0131r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 \u015f\u00fcalar\u0131n bioloji ekosisteml\u0259r\u0259 v\u0259 insan orqanizmin\u0259 t\u0259sirinin intensivliyi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur v\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Son g\u00fcnl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 5G t\u0259hl\u00fck\u0259si ciddi rezonansa yol a\u00e7d\u0131. Elektromaqnit dal\u011falar stres amili olsa da, canl\u0131lar\u0131n h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259, genetik kodlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirm\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik deyil. Sad\u0259c\u0259 olaraq, 5G daha \u00f6nc\u0259ki rabit\u0259 standartlar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k y\u00fckl\u0259m\u0259 s\u00fcr\u0259tin\u0259 malikdir v\u0259 daha geni\u015f \u0259hat\u0259 dair\u0259si, daha sabit ba\u011flant\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n radiodal\u011fad\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":202823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/871217.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018ftraf m\u00fchitin elektromaqnit \u00e7irkl\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn xo\u015fag\u0259lm\u0259z effektl\u0259rin inki\u015faf\u0131 fonunda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Bu problem real \u015f\u0259raiti \u0259ks etdirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn aktuald\u0131r. C\u0259miyy\u0259td\u0259 \u015f\u00fcalar\u0131n bioloji ekosisteml\u0259r\u0259 v\u0259 insan orqanizmin\u0259 t\u0259sirinin intensivliyi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259lumatlar m\u00f6vcuddur v\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Son g\u00fcnl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 5G t\u0259hl\u00fck\u0259si ciddi rezonansa yol a\u00e7d\u0131. Elektromaqnit dal\u011falar stres amili olsa da,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/202822"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=202822"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/202822\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/202823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=202822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=202822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=202822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}