{"id":202886,"date":"2020-08-10T08:44:31","date_gmt":"2020-08-10T05:44:31","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=202886"},"modified":"2020-08-10T08:44:31","modified_gmt":"2020-08-10T05:44:31","slug":"tibbi-maska-v%c9%99-sosial-m%c9%99saf%c9%99-koronavirusdan-nec%c9%99-qoruyur-beyn%c9%99lxalq-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=202886","title":{"rendered":"Tibbi maska v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259 koronavirusdan nec\u0259 qoruyur? &#8211; Beyn\u0259lxalq ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259ft\u0259 sonu s\u0259rt karantin rejiminin t\u0259tbiqind\u0259n sonra h\u0259yat yenid\u0259n normala d\u00f6nd\u00fc. H\u0259r\u00e7\u0259nd, \u00f6lk\u0259d\u0259 koronavirusa yoluxma statistikas\u0131n\u0131n artan templ\u0259 davam etm\u0259si fonunda v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u0259yati \u00fc\u00e7\u00fcn risk olduqca y\u00fcks\u0259kdir.<\/p>\n<p>H\u0259r g\u00fcn k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259, ictimai nq\u0259liyyatda, metroda, yaxud i\u015f yerind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 insanla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259 bizi qarabaqara izl\u0259yir\u201d dey\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<div>\n<div>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Bizi izl\u0259y\u0259n virusdan nec\u0259 qorunmaq olar? Bu sual\u0131n cavab\u0131 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda yox, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada eynidir: tibbi maskadan istifad\u0259 v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq ara\u015fd\u0131rmalar \u201cTibbi maskadan istifad\u0259 edin, sosial m\u0259saf\u0259y\u0259 riay\u0259t edin\u201d \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tini anlama\u011fa imkan verir.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur \u201cLancet\u201d tibb jurnal\u0131n\u0131n yeni ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda koronavirusdan qorunma\u011f\u0131n \u00fc\u00e7 yolunun oldu\u011fu bildirilir.<\/p>\n<p><strong>Sosial m\u0259saf\u0259:<\/strong>\u00a0Ara\u015fd\u0131rma n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub ki, virusun 1 metr m\u0259saf\u0259d\u0259n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 riski 12,8 faiz, 1 metrd\u0259n uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259n \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si riski is\u0259 2,6 faizdir. \u018fn t\u0259sirli m\u0259saf\u0259 2 metr v\u0259 daha \u00e7oxdur.<\/p>\n<p><strong>Tibbi maska:<\/strong>\u00a0\u00dcz maskas\u0131 v\u0259 ya respirator (N95 maskas\u0131) olmadan \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 \u015fans\u0131 17,4 faizdir. Maskadan istifad\u0259 is\u0259 bu riski 3,1 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r endirir.<\/p>\n<p><strong>G\u00f6z nahiy\u0259sinin qorunmas\u0131:<\/strong>\u00a0G\u00f6zl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 riskinin 5,5 faiz oldu\u011fu deyilir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n eyn\u0259kd\u0259n istifad\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Lakin tibbi maskadan istifad\u0259 v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131 iki \u0259n vacib amil olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dqiqat 6 qit\u0259nin 16 \u00f6lk\u0259sind\u0259 apar\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri 172 ara\u015fd\u0131rmaya \u0259saslan\u0131r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259hiyy\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131ndan istifad\u0259 olunub.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqata r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n Kanadada McMaster Universitetinin kliniki epidemiologiya v\u0259 tibb professoru Holger Shunemann deyir ki, sosial m\u0259saf\u0259 virusa yoluxma riskini yar\u0131ya q\u0259d\u0259r endirir: \u201cM\u0259qs\u0259dimiz m\u0259saf\u0259nin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sirli oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nm\u0259k idi. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, \u00f6sk\u00fcr\u0259k, yaxud asq\u0131raq zaman\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs damlalar\u0131n\u0131n s\u0131\u00e7raya bil\u0259c\u0259yi m\u0259saf\u0259ni \u00f6l\u00e7d\u00fck v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 insanlar\u0131n \u0259n az\u0131 2 metr m\u0259saf\u0259 saxlamas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdik. Bu, d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 eynidir. Yaxud, g\u00f6zl\u00fck v\u0259 yas tibbi maskadan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259nl\u0259rin yoluxma riski 16, bundan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin yoluxma riski is\u0259 6 faizdir\u201d.<\/p>\n<p>Professor qeyd edir ki, t\u0259dqiqat x\u0259st\u0259xanada virusa yoluxmu\u015f x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 virusa yoluxmu\u015f insanla eyni evd\u0259 ya\u015fayanlar aras\u0131nda da apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 daim bir yerd\u0259 olan bel\u0259 insanlar sosial m\u0259saf\u0259ni saxlamaq v\u0259 tibbi maskadan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 virusa yoluxmay\u0131blar.<\/p>\n<p>\u201cSosial m\u0259saf\u0259nin v\u0259 tibbi maskan\u0131n t\u0259sirinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259n t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndim\u201d, &#8211; professor bildirir.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dqiqat h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259lill\u0259r t\u0259qdim edir v\u0259 bir daha m\u0259lum olur ki, tibbi maskadan istifad\u0259, sosial m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131 koronavirusa yoluxma riskin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n effektli t\u0259dbirl\u0259rdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda tibbi maskadan istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259rim\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi d\u0259 bu m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t edir. Lakin v\u0259t\u0259nda\u015flar tibbi maskadan istifad\u0259ni v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131n\u0131 unutmamal\u0131, \u00f6zl\u0259rinin v\u0259 do\u011fmalar\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u00fcurlu \u015f\u0259kild\u0259 buna \u0259m\u0259l etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Professor Shunemann\u0131n tibbi maskadan istifad\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqda dedikl\u0259ri d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>\u201c\u0130nsanlar evd\u0259 kustar \u00fcsulla haz\u0131rlanm\u0131\u015f maskadan da istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. \u0130st\u0259nil\u0259n formada maskadan istifad\u0259 he\u00e7 istifad\u0259 etm\u0259m\u0259kd\u0259n daha yax\u015f\u0131d\u0131r\u201d, &#8211; kanadal\u0131 professor bildirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259ft\u0259 sonu s\u0259rt karantin rejiminin t\u0259tbiqind\u0259n sonra h\u0259yat yenid\u0259n normala d\u00f6nd\u00fc. H\u0259r\u00e7\u0259nd, \u00f6lk\u0259d\u0259 koronavirusa yoluxma statistikas\u0131n\u0131n artan templ\u0259 davam etm\u0259si fonunda v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u0259yati \u00fc\u00e7\u00fcn risk olduqca y\u00fcks\u0259kdir. H\u0259r g\u00fcn k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259, ictimai nq\u0259liyyatda, metroda, yaxud i\u015f yerind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 insanla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259 bizi qarabaqara izl\u0259yir\u201d dey\u0259 bil\u0259rik. Bizi izl\u0259y\u0259n virusdan nec\u0259 qorunmaq olar? Bu sual\u0131n cavab\u0131 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda yox, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada eynidir: tibbi maskadan istifad\u0259 v\u0259 sosial m\u0259saf\u0259. Beyn\u0259lxalq ara\u015fd\u0131rmalar \u201cTibbi maskadan istifad\u0259 edin, sosial m\u0259saf\u0259y\u0259 riay\u0259t edin\u201d \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tini anlama\u011fa imkan verir. M\u0259\u015fhur \u201cLancet\u201d tibb jurnal\u0131n\u0131n yeni&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":202887,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877-300x204.jpg",300,204,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/koronavirus_877.jpg",640,435,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259ft\u0259 sonu s\u0259rt karantin rejiminin t\u0259tbiqind\u0259n sonra h\u0259yat yenid\u0259n normala d\u00f6nd\u00fc. H\u0259r\u00e7\u0259nd, \u00f6lk\u0259d\u0259 koronavirusa yoluxma statistikas\u0131n\u0131n artan templ\u0259 davam etm\u0259si fonunda v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u0259yati \u00fc\u00e7\u00fcn risk olduqca y\u00fcks\u0259kdir. H\u0259r g\u00fcn k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259, ictimai nq\u0259liyyatda, metroda, yaxud i\u015f yerind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 insanla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259 bizi qarabaqara izl\u0259yir\u201d dey\u0259 bil\u0259rik. Bizi izl\u0259y\u0259n virusdan nec\u0259 qorunmaq olar? Bu sual\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/202886"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=202886"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/202886\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/202887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=202886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=202886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=202886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}