{"id":202910,"date":"2020-08-10T09:32:52","date_gmt":"2020-08-10T06:32:52","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=202910"},"modified":"2020-08-10T09:32:52","modified_gmt":"2020-08-10T06:32:52","slug":"h%c9%99kim-psixiatr-bizim-c%c9%99miyy%c9%99td%c9%99-intihar-riski-qat-qat-azdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=202910","title":{"rendered":"H\u0259kim-psixiatr: \u201cBizim c\u0259miyy\u0259td\u0259 intihar riski qat-qat azd\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada koronavirusa yoluxma statistikas\u0131 durmadan yenil\u0259nir. Dey\u0259 bil\u0259rik ki, yoluxma s\u00fcr\u0259ti artan templ\u0259 ir\u0259lil\u0259yir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti c\u0259ngin\u0259 alan COVID-19 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n verdiyi b\u0259yanat birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanmay\u0131b. T\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259hb\u0259rinin \u201cHe\u00e7 vaxt normal h\u0259yat\u0131m\u0131za qay\u0131da bilm\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d\u00a0fikri insanlar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fvi\u015f yarad\u0131b.<\/p>\n<p>ATU-nun Psixiatriya kafedras\u0131n\u0131n assistenti, psixiatr \u0130kram R\u00fcst\u0259mov mediaya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bu b\u0259yanat\u0131n do\u011furdu\u011fu narahatl\u0131qlara m\u00fcnasib\u0259t bildirib:<\/p>\n<p>\u201cG\u0259r\u0259k n\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, bu pandemiya h\u0259m d\u0259 psixi pandemiyad\u0131r. Orqanik \u00fczvi t\u0259sird\u0259n \u00e7ox psixoloji t\u0259siri daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t ald\u0131. H\u0259tta normalda t\u0259\u015fvi\u015f problemi olmayan insanlar bel\u0259 t\u0259\u015fvi\u015f hissi ya\u015fad\u0131lar.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Bel\u0259 ki, aktiv media istifad\u0259\u00e7isi olmayan insanlar pandemiya x\u0259b\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259tbuat\u0131 ard\u0131c\u0131l izl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bu a\u00e7\u0131qlama insanlar\u0131n h\u0259y\u0259can\u0131n\u0131 daha \u00e7ox t\u0259sir\u0259 m\u0259ruz qoydu. \u0130nsanlar karantin m\u00fcdd\u0259tinin bitm\u0259sini \u00fcmidl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r, sosialla\u015fma\u011fa ac idil\u0259r.<\/p>\n<p>Bird\u0259n-bir\u0259 bel\u0259 bir a\u00e7\u0131qlaman\u0131n verilm\u0259si insanlarda t\u0259\u015fvi\u015fi qat-qat art\u0131raraq, daha \u00e7ox probleml\u0259r yarad\u0131r. Eyni zamanda, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik t\u0259\u015fvi\u015f hissini daha pis hala g\u0259tirir\u201d.<\/p>\n<p>Psixiatr a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda koronafobiya m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259 toxunub:<\/p>\n<p>\u201cFobiya geni\u015f anlay\u0131\u015fd\u0131r. Y\u0259ni h\u0259r \u015fey\u0259 qar\u015f\u0131 fobiya ola bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, qapal\u0131 sah\u0259 qorxusu, h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k qorxusu v\u0259 s. B\u00fct\u00fcn bunlar fobiyan\u0131n, t\u0259\u015fvi\u015f hissinin simptomlar\u0131d\u0131r. Koronavirus fobiyas\u0131n\u0131 da t\u0259\u015fvi\u015f pozuntusu adland\u0131ra bil\u0259rik. B\u00fct\u00fcn fobiyalar kimi koronafobiya da psixoloji metodlarla, b\u0259z\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259rmanlarla m\u00fcalic\u0259 olunand\u0131r. D\u00fczg\u00fcn maariifl\u0259ndirm\u0259 bu t\u0259\u015fvi\u015fin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcuralt\u0131 faktor \u00f6l\u00fcm qorxusudur. T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn psixopatologiyalarda, depressiyalarda \u0259g\u0259r yana\u015f\u0131 bir \u00fczvi pozuntu varsa, bu x\u0259st\u0259liyin \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fcy\u00fc 30-40 faiz art\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis reanimasiyada yatan x\u0259st\u0259l\u0259rin 30 faizd\u0259n \u00e7oxunda stres pozuntusunun a\u015fkarlanmas\u0131 fonunda postpandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 psixi probleml\u0259rin artaca\u011f\u0131 ehtimal\u0131na da ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tir\u0259r\u0259k qeyd edib ki, klinik yana\u015fsaq, bir k\u0259skin stres\u00a0pozuntusu, bir d\u0259 post travmat\u0131k stress pozuntusu var:<\/p>\n<p>\u201cBu, h\u0259yat\u0131m\u0131zda ciddi sosial travmad\u0131r. \u018fg\u0259r bu x\u0259st\u0259liyi ke\u00e7irmisinizs\u0259 m\u00fctl\u0259q psixi f\u0259sadlar\u0131 olacaqd\u0131r. B\u0259z\u0259n psixoloji immunitetimizl\u0259 buna qalib g\u0259l\u0259 bilirik. Ancaq post travmatik stress pozuntusundan sonra bir x\u0259st\u0259lik yaran\u0131r v\u0259 tibbi m\u00fcdaxil\u0259 m\u00fctl\u0259qdir. Y\u0259ni h\u0259r x\u0259st\u0259y\u0259 individual yana\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u0130.R\u00fcst\u0259mov pandemiya b\u00f6hran\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 intiharlarla qar\u015f\u0131la\u015fmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyac duyulan d\u0259st\u0259k t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cBizim sah\u0259d\u0259 intihar hal\u0131na t\u0259cili yard\u0131m m\u0259s\u0259l\u0259si kimi bax\u0131l\u0131r. Burada do\u011fru maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nlik \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. \u0130nsan\u0131 daha \u00e7ox xaosa s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259n \u015fey qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikdir. \u0130nsan ba\u015f\u0131na n\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini bilm\u0259yinc\u0259, probleml\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 fikirl\u0259\u015fdikc\u0259 o sferaya y\u00f6n\u0259lir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259xsi konteksd\u0259n baxanda is\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 problemli, risk da\u015f\u0131yan insan m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259li, \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00f6z\u00fcnd\u0259, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259 intihar c\u0259hdinin olub-olmamas\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Real duruma uy\u011fun m\u00fcdaxil\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri vacibdir\u201d.<\/p>\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 f\u0259rqli c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin qoruyuculuq funksiyas\u0131n\u0131n x\u00fcsusi \u00f6n\u0259mind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssis q\u0259rb c\u0259miyy\u0259tind\u0259 ail\u0259 d\u0259st\u0259yinin \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cBurada sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r z\u0259ifdir, insanlar biri-biril\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn daha az f\u0259dakar davran\u0131\u015flar g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bizim c\u0259miyy\u0259t is\u0259 daha istiqanl\u0131d\u0131r, ail\u0259canl\u0131d\u0131r v\u0259 s. Dini inanclar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri d\u0259 dan\u0131lmazd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 z\u0259ruri qoruyucu vasit\u0259l\u0259r kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirs\u0259k, dey\u0259 bil\u0259rik ki, bizim c\u0259miyy\u0259td\u0259 intihar riski qat-qat azd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Vaxt\u0131nda yatma\u011f\u0131n, maye (adi su) q\u0259bul etm\u0259yin sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 COVID-19 pandemiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 deyil, h\u0259mi\u015f\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 xat\u0131rladan h\u0259kim-psixiatr psixoloji rahatl\u0131qdan \u00f6tr\u00fc daim g\u00fcv\u0259nli m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n m\u0259lumat alma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcb:<\/p>\n<p>\u201cH\u0259r deyil\u0259n\u0259 inanmamaq, h\u0259r \u015fey\u0259 t\u0259\u015fvi\u015fli yana\u015fmamaq faydal\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n h\u0259yat standart\u0131n\u0131n bir gedi\u015fat\u0131 var, biz bu gedi\u015fata onsuz da t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmirik. Bilm\u0259diyimiz bir \u015feyd\u0259n qorxma\u011f\u0131n is\u0259 m\u0259nas\u0131 yoxdur. Hadis\u0259l\u0259r\u0259 adi baxma\u011f\u0131 bacarmal\u0131y\u0131q. Daha \u00e7ox m\u0259lumatlan\u0131b \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259ki t\u0259\u015fvi\u015f v\u0259 g\u0259rginliyi art\u0131rma\u011fa d\u0259ym\u0259z.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259, psixi h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131z varsa, internet\u0259, saytlara \u00e7ox baxmamaq, maarifl\u0259ndirm\u0259 il\u0259 dezinformasiyaya m\u0259ruz qalmaq aras\u0131ndak\u0131 x\u0259tti d\u00fczg\u00fcn \u00e7\u0259km\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada koronavirusa yoluxma statistikas\u0131 durmadan yenil\u0259nir. Dey\u0259 bil\u0259rik ki, yoluxma s\u00fcr\u0259ti artan templ\u0259 ir\u0259lil\u0259yir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti c\u0259ngin\u0259 alan COVID-19 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n verdiyi b\u0259yanat birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanmay\u0131b. T\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259hb\u0259rinin \u201cHe\u00e7 vaxt normal h\u0259yat\u0131m\u0131za qay\u0131da bilm\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d\u00a0fikri insanlar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fvi\u015f yarad\u0131b. ATU-nun Psixiatriya kafedras\u0131n\u0131n assistenti, psixiatr \u0130kram R\u00fcst\u0259mov mediaya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bu b\u0259yanat\u0131n do\u011furdu\u011fu narahatl\u0131qlara m\u00fcnasib\u0259t bildirib: \u201cG\u0259r\u0259k n\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, bu pandemiya h\u0259m d\u0259 psixi pandemiyad\u0131r. Orqanik \u00fczvi t\u0259sird\u0259n \u00e7ox psixoloji t\u0259siri daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t ald\u0131. H\u0259tta normalda t\u0259\u015fvi\u015f problemi olmayan insanlar bel\u0259 t\u0259\u015fvi\u015f hissi ya\u015fad\u0131lar. Bel\u0259 ki, aktiv media istifad\u0259\u00e7isi olmayan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":202911,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar-300x188.jpg",300,188,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/intihar.jpg",620,388,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada koronavirusa yoluxma statistikas\u0131 durmadan yenil\u0259nir. Dey\u0259 bil\u0259rik ki, yoluxma s\u00fcr\u0259ti artan templ\u0259 ir\u0259lil\u0259yir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti c\u0259ngin\u0259 alan COVID-19 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n verdiyi b\u0259yanat birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanmay\u0131b. T\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259hb\u0259rinin \u201cHe\u00e7 vaxt normal h\u0259yat\u0131m\u0131za qay\u0131da bilm\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d\u00a0fikri insanlar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015fvi\u015f yarad\u0131b. ATU-nun Psixiatriya kafedras\u0131n\u0131n assistenti, psixiatr \u0130kram R\u00fcst\u0259mov mediaya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bu b\u0259yanat\u0131n do\u011furdu\u011fu narahatl\u0131qlara m\u00fcnasib\u0259t bildirib: \u201cG\u0259r\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/202910"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=202910"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/202910\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/202911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=202910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=202910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=202910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}