{"id":203489,"date":"2020-08-11T09:07:34","date_gmt":"2020-08-11T06:07:34","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=203489"},"modified":"2020-08-11T09:07:34","modified_gmt":"2020-08-11T06:07:34","slug":"az%c9%99rbaycanda-suni-intellekti-nec%c9%99-inkisaf-etdirm%c9%99k-olar-t%c9%99klif","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=203489","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda s\u00fcni intellekti nec\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259k olar? &#8211; T\u018fKL\u0130F"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda g\u0259nc n\u0259slin proqramlama v\u0259 ixtira f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k verilm\u0259li, onlar\u0131n s\u00fcni intellekt\u0259 qatq\u0131 ver\u0259 bil\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259lidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0<a href=\"http:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259\u00a0t\u0259hsil \u00fczr\u0259 ekspert El\u00e7in S\u00fcleymanov deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 robotexnika v\u0259 kodlama d\u0259rsl\u0259ri t\u0259dris edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Ekspert qeyd edib ki, \u015fagirdl\u0259rin proqramla\u015fd\u0131rma bacar\u0131qlar\u0131 inki\u015faf etdikc\u0259 s\u00fcni intellekt sah\u0259sind\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 da inki\u015faf ed\u0259c\u0259k. Eyni zamanda, ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda v\u0259 AMEA- da s\u00fcni intellekt ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 kadr haz\u0131rlanmal\u0131 v\u0259 bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqatlara grantlar verilm\u0259lidir: &#8220;Unutmamal\u0131y\u0131q ki, sahib oldu\u011fumuz insan kapital\u0131 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizd\u0259n daha d\u0259y\u0259rlidir. Bu kapital\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan b\u00fct\u00fcn add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellektin insan m\u0259ntiqini informasiya hesablama texnologiyalar\u0131nda t\u0259tbiq etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lan d\u0259qiq elm sah\u0259si oldu\u011funu xat\u0131rladan E.S\u00fcleymanov qeyd edib ki, s\u00fcni intellekt sah\u0259sind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar komp\u00fcter elml\u0259ri, iqtisadiyyat, psixologiya, optimalla\u015fd\u0131rma, m\u0259ntiq v\u0259 bir s\u0131ra ba\u015fqa sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. S\u00fcni intellekt t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri v\u0259 m\u00fch\u0259ndislikd\u0259n ba\u015flayaraq, bir \u00e7ox sah\u0259d\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olunur: &#8220;Bu sah\u0259 insan\u0131n sahib oldu\u011fu \u0259n d\u0259y\u0259rli m\u00fclkiyy\u0259ti olan intellektin ma\u015f\u0131nlar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 simulyasiya olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131l\u0131b v\u0259 inki\u015faf etdirilir. M\u00fcasir d\u00fcnyada komp\u00fcterl\u0259rin insan beyni kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259n s\u00fcni intellektin m\u00fcr\u0259kk\u0259b innovativ texnologiyas\u0131 sosial h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sferalar\u0131na inteqrasiya ed\u0259r\u0259k c\u0259miyy\u0259tin innovativ inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Haz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131n \u0259n qabaqc\u0131l, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan y\u00fcks\u0259k innovativ texnoloji m\u0259hsul v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fclli miqdarda maliyy\u0259 v\u0259saiti s\u0259rf edir. Son ill\u0259r telekommunikasiya, elektron ticar\u0259t, n\u0259qliyyat, s\u0259hiyy\u0259, maliyy\u0259 v\u0259 dig\u0259r istehsalat sah\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, art\u0131q innovativ sahibkarl\u0131q sah\u0259sind\u0259 d\u0259 s\u00fcni intellekt m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 geni\u015f yer verilir&#8221;.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellektin informasiya texnologiyalar\u0131 sah\u0259sinin m\u00f6vcud istiqam\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox g\u0259lir g\u0259tir\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funu dey\u0259n E.S\u00fcleymanov bildirib ki, s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadiyyat\u0131nda diversifikasiyan\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verir: &#8220;S\u00fcni intellekt proqramlar\u0131n\u0131 dan\u0131\u015fa v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bil\u0259n robot kimi h\u0259r g\u00fcn qar\u015f\u0131m\u0131zda g\u00f6rm\u0259s\u0259k d\u0259, g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131zda h\u0259min texnologiyadan istifad\u0259 edirik. Bu elm aviasiya, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, maliyy\u0259, a\u011f\u0131r s\u0259naye, neyroc\u0259rrahiy\u0259 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq olunur. S\u00fcni intellekt b\u00f6y\u00fck vaxt t\u0259l\u0259b ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 effektivdir, o, yuxu v\u0259 fasil\u0259 t\u0259l\u0259b etm\u0259diyind\u0259n fasil\u0259siz i\u015fl\u0259y\u0259 bilir. S\u00fcni intellekt t\u0259tbiq olunan zaman x\u0259talar\u0131n ba\u015fverm\u0259 ehtimal\u0131 yoxdur, el\u0259c\u0259 d\u0259 ondan kosmos v\u0259 okean\u0131n d\u0259rinlikl\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 edilir&#8221;.<\/p>\n<p>E.S\u00fcleymanov qeyd edib ki, s\u00fcni intellektin insan \u0259m\u0259yin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 salmas\u0131 kimi m\u0259nfi t\u0259r\u0259fi d\u0259 m\u00f6vcuddur. Proqnozlara g\u00f6r\u0259, 2030-cu il\u0259d\u0259k d\u00fcnyada i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259halinin \u00fc\u00e7d\u0259-biri, Yaponiyada is\u0259 t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131 yeni pe\u015f\u0259l\u0259r axtarmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaq: &#8220;Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, art\u0131q s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz idar\u0259 olunan avtomobill\u0259r yarad\u0131l\u0131r. &#8220;Google&#8221; \u015firk\u0259tinin yaratd\u0131\u011f\u0131 pilotsuz avtomobill\u0259r AB\u015e yollar\u0131nda s\u0131naqlardan da ke\u00e7irilib. Bu a\u011f\u0131ll\u0131 avtomobill\u0259r xeyli m\u0259saf\u0259 q\u0259t ed\u0259r\u0259k bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun yol h\u0259r\u0259k\u0259ti qaydas\u0131n\u0131 pozmay\u0131b v\u0259 q\u0259zaya u\u011framay\u0131b. &#8220;Google&#8221; \u015firk\u0259tinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sini yaln\u0131z n\u0259qliyyat \u015firk\u0259tl\u0259ri deyil, yol h\u0259r\u0259k\u0259ti q\u0259zalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fan h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar da izl\u0259yirl\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, insan x\u0259talar\u0131n\u0131n say\u0131 s\u0259ngidikc\u0259 x\u0259sar\u0259t alan insan v\u0259 ma\u015f\u0131nlar\u0131n say\u0131, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u00f6l\u00fcm hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 s\u0131\u011forta haqq\u0131 da azalacaq. Bu o dem\u0259kdir ki, yol h\u0259r\u0259k\u0259ti hadis\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qoruyan h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u0131n da i\u015fin\u0259 t\u0259dric\u0259n ehtiyac qalmayacaq. Yaln\u0131z h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar deyil, s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259r, y\u00fckda\u015f\u0131yanlar, \u00e7a\u011fr\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin, qaynar x\u0259tl\u0259rin operatorlar\u0131 \u00f6z i\u015fini itir\u0259c\u0259k. Bu v\u0259 dig\u0259r pe\u015f\u0259 sahibl\u0259rini s\u00fcni intellekt \u0259v\u0259z ed\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda s\u00fcni intellektin t\u0259tbiqin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z liderliyini qoruyub saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n E.S\u00fcleymanov \u0259lav\u0259 edib ki, s\u00fcni intellektin t\u0259tbiqini \u0259ks etdir\u0259n qlobal indeksd\u0259 (2019-cu ild\u0259 n\u0259\u015fr olunub) \u00f6lk\u0259miz 64-c\u00fc yerd\u0259dir. C\u0259dv\u0259ld\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan 76-c\u0131, Erm\u0259nistan is\u0259 81-ci s\u0131rada yer al\u0131b. \u0130lk be\u015flikd\u0259 is\u0259 Sinqapur, Almaniya, B\u00f6y\u00fck Britaniya, AB\u015e v\u0259 Finlandiya yer al\u0131r.<\/p>\n<p>Ekspert hesab edir ki, Az\u0259rbaycanda s\u00fcni intellektin t\u0259tbiqinin h\u0259r il daha da artaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi \u0259vv\u0259lki n\u0259sl\u0259 nisb\u0259t\u0259n yeni n\u0259sil \u0259halinin internet texnologiyalar\u0131ndan daha m\u0259hsuldar istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259 potensial\u0131d\u0131r: &#8220;Haz\u0131rda orta v\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259hsil alan iki milyona yax\u0131n \u015fagird v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fcasir informasiya texnologiyalar\u0131ndan daha m\u0259hsuldar istifad\u0259 edir. Texnologiya n\u0259sli olan bu &#8220;Z&#8221; n\u0259sli s\u00fcni intellekt imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. Sad\u0259c\u0259, h\u00f6kum\u0259tin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259 bu n\u0259slin bilik v\u0259 bacar\u0131q potensial\u0131n\u0131 daha da inki\u015faf etdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259kdir&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda g\u0259nc n\u0259slin proqramlama v\u0259 ixtira f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k verilm\u0259li, onlar\u0131n s\u00fcni intellekt\u0259 qatq\u0131 ver\u0259 bil\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259\u00a0t\u0259hsil \u00fczr\u0259 ekspert El\u00e7in S\u00fcleymanov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 robotexnika v\u0259 kodlama d\u0259rsl\u0259ri t\u0259dris edilm\u0259lidir. Ekspert qeyd edib ki, \u015fagirdl\u0259rin proqramla\u015fd\u0131rma bacar\u0131qlar\u0131 inki\u015faf etdikc\u0259 s\u00fcni intellekt sah\u0259sind\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 da inki\u015faf ed\u0259c\u0259k. Eyni zamanda, ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda v\u0259 AMEA- da s\u00fcni intellekt ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 kadr haz\u0131rlanmal\u0131 v\u0259 bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqatlara grantlar verilm\u0259lidir: &#8220;Unutmamal\u0131y\u0131q ki, sahib oldu\u011fumuz insan kapital\u0131 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizd\u0259n daha d\u0259y\u0259rlidir. Bu kapital\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":203490,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373.jpg",930,629,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373.jpg",930,629,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373.jpg",930,629,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373-300x203.jpg",300,203,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373.jpg",640,433,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373.jpg",930,629,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373.jpg",930,629,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/872373-930x620.jpg",930,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda g\u0259nc n\u0259slin proqramlama v\u0259 ixtira f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k verilm\u0259li, onlar\u0131n s\u00fcni intellekt\u0259 qatq\u0131 ver\u0259 bil\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259\u00a0t\u0259hsil \u00fczr\u0259 ekspert El\u00e7in S\u00fcleymanov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u00fcni intellektin inki\u015faf\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 robotexnika v\u0259 kodlama d\u0259rsl\u0259ri t\u0259dris edilm\u0259lidir. Ekspert qeyd edib ki, \u015fagirdl\u0259rin proqramla\u015fd\u0131rma bacar\u0131qlar\u0131 inki\u015faf etdikc\u0259 s\u00fcni intellekt sah\u0259sind\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 da&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203489"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=203489"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203489\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/203490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=203489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=203489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=203489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}