{"id":206323,"date":"2020-08-18T10:23:03","date_gmt":"2020-08-18T07:23:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=206323"},"modified":"2020-08-18T10:23:03","modified_gmt":"2020-08-18T07:23:03","slug":"korp%c9%99min-suya-ehtiyaci-varmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=206323","title":{"rendered":"K\u00f6rp\u0259min suya ehtiyac\u0131 varm\u0131?"},"content":{"rendered":"<p>Suyun k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l verilm\u0259si ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259dir, yoxsa elmi \u0259sasl\u0131 bir t\u0259cr\u00fcb\u0259dir?<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 6 aya \u00e7atmam\u0131\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su v\u0259 dig\u0259r mayel\u0259rin verilm\u0259si ad\u0259ti k\u00f6rp\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi x\u0259t\u0259r yetir\u0259 bil\u0259r. K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su, \u00e7ay, \u015f\u0259k\u0259r suyu v\u0259 \u015fir\u0259l\u0259r kimi dig\u0259r mayel\u0259rin verilm\u0259si t\u0259cr\u00fcb\u0259si, h\u0259yat\u0131n ilk aylar\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 daha \u00e7ox k\u00f6rp\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n ilk aylar\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. Lima, Peru \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, k\u00f6rp\u0259l\u0259rin 83 faizi h\u0259yat\u0131n ilk aylar\u0131nda su v\u0259 \u00e7ay al\u0131r. Qambiya, Filippin, Misir v\u0259 Qvatemalan\u0131n bir s\u0131ra icmalar\u0131nda apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rdi ki, yenido\u011fulanlar\u0131n 60 faizi \u015f\u0259k\u0259r suyu v\u0259 ya \u00e7ay al\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su \u0259lav\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259tiril\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259 f\u0259rql\u0259nir. \u018fn \u00fcmumi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri oldu\u011fu, susuzlu\u011fun yat\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, a\u011fr\u0131lar\u0131 azald\u0131r (kolik v\u0259 ya qulaq a\u011fr\u0131s\u0131ndan), soyuqd\u0259ym\u0259 v\u0259 q\u0259bzliyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r v\u0259 q\u0131c\u0131qlanman\u0131 sakitl\u0259\u015fdirir kimi s\u0259b\u0259bl\u0259r g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>M\u0259d\u0259ni v\u0259 dini inanclar da erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 su q\u0259buluna t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. N\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n atalar s\u00f6zl\u0259ri analara u\u015faqlara su verm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. Su h\u0259yat m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259bul edilir, m\u0259n\u0259vi v\u0259 fizioloji ehtiyac\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si kimi g\u00f6st\u0259rilir. B\u0259zi m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r yenido\u011fulana suyun verilm\u0259si akt\u0131n\u0131 bu d\u00fcnyada u\u015fa\u011f\u0131 salamlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir yol kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irirl\u0259r.<\/p>\n<p>Tibb i\u015f\u00e7il\u0259rinin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri d\u0259 bir \u00e7ox icma v\u0259 x\u0259st\u0259xanalarda suyun istifad\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Qana \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, tibb bac\u0131lar\u0131nn 93 faizi hesab edir ki, h\u0259yat\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq suyun b\u00fct\u00fcn k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 verilm\u0259si laz\u0131md\u0131r. Misird\u0259 bir \u00e7ox tibb bac\u0131s\u0131 analara do\u011fu\u015fdan sonra \u015f\u0259k\u0259r suyu verm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 d\u00fczg\u00fcn \u0259mizdirm\u0259y\u0259 dair 10 m\u0259c\u0259ll\u0259sinin 6-c\u0131 madd\u0259sind\u0259 \u201cTibbi g\u00f6st\u0259ri\u015f istisna olmaqla, yeni do\u011fulmu\u015flara ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 bir qida v\u0259 mayenin verilm\u0259m\u0259si\u201d qeyd olunur.<\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 ilk 6 ay \u0259rzind\u0259 m\u00fcst\u0259sna olaraq s\u00fcd\u0259mizdirm\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunur?<\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq qaydalar, k\u00f6rp\u0259l\u0259rin sa\u011flam ya\u015famas\u0131, b\u00f6y\u00fcm\u0259si v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 b\u0259sl\u0259nm\u0259sini m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. Ana s\u00fcd\u00fc k\u00f6rp\u0259ni h\u0259yat\u0131n\u0131n ilk alt\u0131 ay\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan b\u00fct\u00fcn enerji v\u0259 qida madd\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259min edir. M\u00fcst\u0259sna s\u00fcd\u0259mizdirm\u0259 ishal v\u0259 s\u0259t\u0259lc\u0259m x\u0259st\u0259liyi kimi \u00fcmumi u\u015faq x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 yaxalanm\u0131\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259rin \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131 azald\u0131r, x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 sa\u011falma prosesini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Sent-Luis U\u015faq X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n Diaqnostika M\u0259rk\u0259zinin ke\u00e7mi\u015f direktoru, tibb elml\u0259ri doktoru Ceyms P. Kitinq\u0131n fikrinc\u0259, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q su u\u015fa\u011f\u0131n orqanizmind\u0259 natriumun normal s\u0259viyy\u0259sini durula\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 q\u0131colmalara, komaya, beyin poz\u011funlu\u011funa v\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yenido\u011fulanlar \u00fc\u00e7\u00fcn (x\u00fcsusil\u0259 4-5 h\u0259ft\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r) \u0259lav\u0259 suyun verilm\u0259si riskli ola bil\u0259r. \u018flav\u0259 suyun verilm\u0259si bilirubin (sar\u0131l\u0131q) s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131, \u00e7\u0259ki itkisi v\u0259 yenido\u011fulmu\u015flar\u0131n x\u0259st\u0259xanada uzun m\u00fcdd\u0259t qalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7ox su Oral Su intoksikasiyas\u0131 adlanan ciddi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Su il\u0259 dig\u0259r mayel\u0259r kalori \u0259lav\u0259 etm\u0259d\u0259n k\u00f6rp\u0259ni doydururlar, buna g\u00f6r\u0259 \u0259lav\u0259 suyun verilm\u0259si k\u00f6rp\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn kilo itkisin\u0259 (v\u0259 ya kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259ki y\u0131\u011fmamas\u0131na) s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u018flav\u0259 su i\u00e7\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259r, ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanmaqda daha az maraql\u0131 olurlar. V\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n sonra k\u00f6rp\u0259ni sin\u0259y\u0259 qaytarmaq \u00e7\u0259tinlik yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 \u0259mizdiril\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259r nec\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su al<\/strong><strong>a bilir?<\/strong><\/p>\n<p>Yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 \u0259mizdirildiyi, ana s\u00fcd\u00fcn\u00fcn m\u00fcst\u0259sna v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tsiz (g\u00fcnd\u00fcz v\u0259 gec\u0259 zaman\u0131) verildiyi halda h\u0259rar\u0259td\u0259n, r\u00fctub\u0259td\u0259n, v\u0259 k\u00f6rp\u0259nin f\u0259aliyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq he\u00e7 bir \u0259lav\u0259 mayel\u0259rin verilm\u0259sin\u0259 ehiyac yoxdur. G\u0259lin daha \u0259trafl\u0131 ana s\u00fcd\u00fcn\u00fcn t\u0259rkibin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq.<\/p>\n<p>Ana s\u00fcd\u00fc 88 faiz sudan ibar\u0259tdir. Lakin bu, adi su deyil, bioloji aktiv sudur. Ana s\u00fcd\u00fc k\u00f6rp\u0259 orqanizmi t\u0259r\u0259find\u0259n tam m\u0259nims\u0259nilir v\u0259 onun suya olan ehtiyac\u0131n\u0131 tam \u00f6d\u0259yir. Yaln\u0131z k\u00f6rp\u0259nin ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 \u0259mizdirildiyi halda ana s\u00fcd\u00fcn\u00fcn t\u0259rkibind\u0259 olan su miqdar\u0131 k\u00f6rp\u0259nin su t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verir v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259min edir. Yeni do\u011fulmu\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259r b\u0259sl\u0259ndikl\u0259ri qat\u0131 sar\u0131mt\u0131l ilk s\u00fcd\u00fcn (kolostrum) t\u0259rkibind\u0259 az su olur, k\u00f6rp\u0259l\u0259r do\u011fuldu\u011fu zaman \u0259lav\u0259 su il\u0259 anadan olurlar, bel\u0259likl\u0259 bu halda onlara \u0259lav\u0259 suyun verilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunmur. Daha y\u00fcks\u0259k su t\u0259rkibi olan s\u00fcd, ad\u0259t\u0259n, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc v\u0259 ya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u0259 &#8220;g\u0259lir&#8221;.<\/p>\n<p>Ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259 h\u0259ll olunan madd\u0259l\u0259r az sayda olur.<\/p>\n<p>Suyun \u0259sas funksiyalar\u0131ndan biri sidikd\u0259 art\u0131q h\u0259ll olunan madd\u0259l\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131d\u0131r. H\u0259ll olunan madd\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259n, natrium, kalium, azot v\u0259 xlorid kimi madd\u0259l\u0259r aiddir. T\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7 aya q\u0259d\u0259r b\u00f6yr\u0259kl\u0259r tam inki\u015faf etm\u0259mi\u015f olsa da, b\u0259d\u0259nin sa\u011flam, balansl\u0131 kimyas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sidikd\u0259\u00a0 h\u0259ll olunan madd\u0259l\u0259rin konsentrasiyas\u0131n\u0131 nizamlaya bilirl\u0259r. Ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259\u00a0 h\u0259ll olunan madd\u0259l\u0259rin say\u0131 az oldu\u011fundan, k\u00f6rp\u0259l\u0259r b\u00f6y\u00fck u\u015faqlar v\u0259 ya b\u00f6y\u00fckl\u0259r kimi suya ehtiyac duymurlar.<\/p>\n<p><strong>Alt\u0131 aya q\u0259d\u0259r u\u015fa\u011fa su verm\u0259k z\u0259r\u0259rli ola bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>Alt\u0131 ay\u0131na \u00e7atana q\u0259d\u0259r suyun t\u0259klif edilm\u0259si sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; Suyun \u0259lav\u0259 edilm\u0259si ana s\u00fcd\u00fcn\u00fcn azalma riskini art\u0131r\u0131r<\/p>\n<p>Ana s\u00fcd\u00fcn\u00fcn y\u00fcks\u0259k v\u0259 ya \u00fcmum\u0259n qida d\u0259y\u0259ri olmayan maye il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n qida statusuna, onun h\u0259r hans\u0131 bir x\u0259st\u0259likd\u0259n sa\u011falmas\u0131na, b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. H\u0259tta\u00a0 az miqdarda su v\u0259 ya dig\u0259r mayel\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n ki\u00e7icik m\u0259d\u0259sini dolduraraq, t\u0259rkibi qidal\u0131 madd\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 b\u0259sl\u0259nm\u0259y\u0259 mane olur. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, k\u00f6rp\u0259y\u0259 6-c\u0131 ay\u0131na q\u0259d\u0259r suyun verilm\u0259si, ana s\u00fcd\u00fcn\u00fcn q\u0259bulunu 11%-\u0259 q\u0259d\u0259r azalda bil\u0259r. H\u0259yat\u0131n\u0131n ilk h\u0259ft\u0259sind\u0259 suya ql\u00fckoza \u0259lav\u0259 edilm\u0259si is\u0259 k\u00f6rp\u0259nin daha \u00e7ox \u00e7\u0259ki itirm\u0259sin\u0259 v\u0259 x\u0259st\u0259xanada daha uzun m\u00fcdd\u0259t qalmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>&#8211; \u018flav\u0259 suyun verilm\u0259si x\u0259st\u0259liyin yaranma ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Su v\u0259 suyu verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259r patogenl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir\u00a0 yoldur. X\u00fcsusil\u0259 pis gigiyena v\u0259 sanitariya \u015f\u0259raitind\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259rin diareyaya s\u0259b\u0259b olan orqanizml\u0259r\u0259 yoluxma hallar\u0131 daha da art\u0131r. Ana s\u00fcd\u00fc u\u015fa\u011fa t\u0259miz suyun kifay\u0259t q\u0259d\u0259r v\u0259 asan \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259n ehtiyat\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Filippind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanman\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini v\u0259 diareya x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 qeyri-qidaland\u0131r\u0131c\u0131 mayel\u0259rl\u0259 erk\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259rin z\u0259r\u0259rli t\u0259sirini t\u0259sdiq edir. K\u00f6rp\u0259l\u0259rin ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq, ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 yana\u015f\u0131\u00a0 \u0259lav\u0259 su, \u00e7ay v\u0259 d\u0259rman preparatlar\u0131 veril\u0259n u\u015faqlarda, yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanan k\u00f6rp\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqais\u0259d\u0259 iki-\u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 \u00e7ox ishal hallar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0131zmar v\u0259 quraq \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00fcst\u0259sna ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 \u0259mizdiril\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259rin \u0259lav\u0259 su il\u0259 qidalanmas\u0131na ehtiyac yoxdur.<\/p>\n<p>\u0130lin \u0259n isti v\u0259 quraq m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259, yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanan k\u00f6rp\u0259l\u0259rin son d\u0259r\u0259c\u0259 isti v\u0259 quru iqlim \u015f\u0259raitind\u0259 \u0259lav\u0259 suya ehtiyac\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131l\u0131b. Bel\u0259 ki, Hindistan\u0131n 4 k\u0259ndind\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 x\u00fcsusi t\u0259dqiqatlar apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259h\u0259rin erk\u0259n saatlar\u0131 istisna olmaqla, \u0259traf m\u00fchitin temperaturu 35-40 d\u0259r\u0259c\u0259, nisbi r\u00fctub\u0259t 10-35 faiz t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Ya\u015f\u0131 6 aydan a\u015fa\u011f\u0131 31 k\u00f6rp\u0259d\u0259n 63 sidik n\u00fcmun\u0259si v\u0259 6-10 ayl\u0131q 13 k\u00f6rp\u0259d\u0259n 28 n\u00fcmun\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u00a0Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 bir \u015fey alm\u0131rd\u0131. Al\u0131nan n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, bu u\u015faqlarda sidiyin konsentrasiyas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Bel\u0259likl\u0259, \u0259n isti v\u0259 quru iqlim \u015f\u0259raitind\u0259 bel\u0259 sa\u011flam ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanan k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 su t\u0259l\u0259b olunmur. Buna g\u00f6r\u0259 ilk 4-6 ay \u0259rzind\u0259 ekskl\u00fcziv ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanma, ictimai s\u0259hiyy\u0259nin m\u0259ntiqli t\u00f6vsiy\u0259sidir; \u00e7irkl\u0259nmi\u015f i\u00e7m\u0259li suyun k\u00f6rp\u0259l\u0259rin x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259, x\u00fcsus\u0259n ishal x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yi yerl\u0259rd\u0259 daha vacibdir.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259lik zaman\u0131 \u0259lav\u0259 su ist\u0259nil\u0259 bil\u0259r. Diareya x\u0259st\u0259liyi tez-tez \u00e7irkl\u0259nmi\u015f su il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Buna g\u00f6r\u0259, \u0259lav\u0259 suyun t\u0259hl\u00fck\u0259siz olaca\u011f\u0131 ehtimal\u0131 olmayan \u0259razil\u0259rd\u0259 ilk 4 ay \u0259rzind\u0259 yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanma t\u00f6vsiy\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>Ara\u015fd\u0131rmalar \u0259sas\u0131nda \u0259ld\u0259 etdiyimiz n\u0259tic\u0259l\u0259r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u00fcst\u0259sna ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 b\u0259sl\u0259nm\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259ti<\/p>\n<p>\u201cM\u00fcst\u0259sna ana s\u00fcd\u00fc\u201d yaln\u0131z ana s\u00fcd\u00fc verm\u0259k dem\u0259kdir. Bu, ilk alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 suyun, mayel\u0259rin, \u00e7aylar\u0131n, bitki m\u0259n\u015f\u0259li preparatlar\u0131n v\u0259 ya qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 dem\u0259kdir. A\u011fuz s\u00fcd\u00fc yenido\u011fulanlar \u00fc\u00e7\u00fcn arzu olunan bir qidad\u0131r. Eyni zamanda u\u015faqlar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n qoruyan ilk immunizasiyad\u0131r. Kolostrum yenido\u011fulanlar\u0131n m\u0259d\u0259sini t\u0259mizl\u0259yir, ilkin mekoniumun \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur, bilirubin s\u0259viyy\u0259sini azald\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 adi su v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r suyunun verilm\u0259sin\u0259 ehtiyac qalm\u0131r. Ana h\u0259r d\u0259f\u0259 \u0259mizdirdikd\u0259, ana s\u00fcd\u00fc vasit\u0259sil\u0259 k\u00f6rp\u0259sin\u0259 su da verir. Ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259, susuzlu\u011fu yat\u0131rmaq v\u0259 acl\u0131\u011f\u0131 yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015fa\u011fa laz\u0131m olan h\u0259r \u015fey var. Bu, u\u015fa\u011f\u0131n g\u00fccl\u00fc v\u0259 sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 yem\u0259k v\u0259 i\u00e7kidir.<\/p>\n<p>&#8211; K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 suyun verilm\u0259si onlarda m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su verm\u0259k onlar \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli, ishal v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Ana s\u00fcd\u00fc is\u0259 \u0259ksin\u0259 tam t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sip\u0259r rolunu oynayaraq, k\u00f6rp\u0259nin qorunmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>&#8211; K\u00f6rp\u0259l\u0259rin m\u0259d\u0259sinin h\u0259cmi ki\u00e7ik olur. K\u00f6rp\u0259 su i\u00e7dikd\u0259, g\u00fccl\u00fc v\u0259 sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn, z\u0259ruri olan ana s\u00fcd\u00fcn\u0259 m\u0259d\u0259sind\u0259 daha az yer qal\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Ana \u00f6z k\u00f6rp\u0259sinin susad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckd\u0259, d\u0259rhal onu \u0259mizdir\u0259 bil\u0259r. Ana s\u00fcd\u00fc u\u015fa\u011f\u0131 laz\u0131mi miqdarda su il\u0259 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&#8211; Ana \u00f6z k\u00f6rp\u0259sini n\u0259 q\u0259d\u0259r tez-tez \u0259mizdirs\u0259, s\u00fcd\u00fc bir o q\u0259d\u0259r \u00e7oxalacaq v\u0259 k\u00f6rp\u0259 daha \u00e7ox su i\u00e7mi\u015f olacaq. Bunu x\u00fcsusil\u0259 yay aylar\u0131nda t\u0259tbiq etm\u0259k m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n<p><strong>G\u00fclar\u0259 R\u00fcst\u0259mova<\/strong>,<\/p>\n<p>u\u015faq psixoloqu, \u0259mizdirm\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Suyun k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l verilm\u0259si ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259dir, yoxsa elmi \u0259sasl\u0131 bir t\u0259cr\u00fcb\u0259dir? Az\u0259rbaycanda v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 6 aya \u00e7atmam\u0131\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su v\u0259 dig\u0259r mayel\u0259rin verilm\u0259si ad\u0259ti k\u00f6rp\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi x\u0259t\u0259r yetir\u0259 bil\u0259r. K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su, \u00e7ay, \u015f\u0259k\u0259r suyu v\u0259 \u015fir\u0259l\u0259r kimi dig\u0259r mayel\u0259rin verilm\u0259si t\u0259cr\u00fcb\u0259si, h\u0259yat\u0131n ilk aylar\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 daha \u00e7ox k\u00f6rp\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n ilk aylar\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. Lima, Peru \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, k\u00f6rp\u0259l\u0259rin 83 faizi h\u0259yat\u0131n ilk aylar\u0131nda su v\u0259 \u00e7ay al\u0131r. Qambiya, Filippin, Misir v\u0259 Qvatemalan\u0131n bir s\u0131ra icmalar\u0131nda apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rdi ki, yenido\u011fulanlar\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":206324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su-300x188.jpg",300,188,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/korpe_su.jpg",640,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Suyun k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l verilm\u0259si ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259dir, yoxsa elmi \u0259sasl\u0131 bir t\u0259cr\u00fcb\u0259dir? Az\u0259rbaycanda v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 6 aya \u00e7atmam\u0131\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su v\u0259 dig\u0259r mayel\u0259rin verilm\u0259si ad\u0259ti k\u00f6rp\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi x\u0259t\u0259r yetir\u0259 bil\u0259r. K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 su, \u00e7ay, \u015f\u0259k\u0259r suyu v\u0259 \u015fir\u0259l\u0259r kimi dig\u0259r mayel\u0259rin verilm\u0259si t\u0259cr\u00fcb\u0259si, h\u0259yat\u0131n ilk aylar\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 daha \u00e7ox k\u00f6rp\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206323"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=206323"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/206323\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/206324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=206323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=206323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=206323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}