{"id":208800,"date":"2020-08-22T15:59:56","date_gmt":"2020-08-22T12:59:56","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=208800"},"modified":"2020-08-22T15:59:56","modified_gmt":"2020-08-22T12:59:56","slug":"qarpiz-z%c9%99h%c9%99rl%c9%99nm%c9%99sind%c9%99n-nec%c9%99-qorunmaq-olar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=208800","title":{"rendered":"Qarp\u0131z z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sind\u0259n nec\u0259 qorunmaq olar?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) &#8220;Qarp\u0131z z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sind\u0259n nec\u0259 qorunmaq olar?&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si departamentinin Bitki x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 bitki m\u0259n\u015f\u0259li m\u0259hsullar\u0131n t\u0259dqiqi \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri Ceyhun\u0259 C\u0259f\u0259rova, T\u0259rlan Qor\u00e7iyeva, N\u0259zak\u0259t Mirz\u0259zad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130sti yay g\u00fcnl\u0259rind\u0259 b\u0259d\u0259nin su ehtiyac\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131layan qarp\u0131z\u0131n 92 %-i sudan ibar\u0259tdir. Qarp\u0131z antioksidantlar, A, C, B1, B5, B6 vitaminl\u0259ri, kalium (K) v\u0259 maqnezium (Mg) kimi elementl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Qarp\u0131z\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan likopen x\u0259r\u00e7\u0259ng \u0259leyhin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir\u0259 malikdir. Bundan \u0259lav\u0259 qarp\u0131z \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, iltihab \u0259leyhin\u0259, h\u0259zm sistemi, d\u0259ri v\u0259 b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri zaman\u0131 da effektiv t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r qarp\u0131z iyul-avqust aylar\u0131nda yeti\u015firdi. Lakin haz\u0131rda \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259ti d\u0259yi\u015fdiyin\u0259, tez yeti\u015f\u0259n sortlar yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, istixanalarda v\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha m\u00fcasir aqrotexniki \u00fcsullar t\u0259tbiq olundu\u011funa g\u00f6r\u0259 m\u0259hsul iyun ay\u0131nda da yeti\u015fir. M\u0259hsulun vaxt\u0131ndan tez yeti\u015fm\u0259si onun keyfiyy\u0259tinin pis olmas\u0131 dem\u0259k deyil. Burada \u0259sas diqq\u0259t yetirilm\u0259li m\u0259qam qarp\u0131z\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sind\u0259 g\u00fcbr\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 pestisidl\u0259rd\u0259n d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259sid\u0131r. G\u00fcbr\u0259 n\u00f6vl\u0259ri v\u0259 pestisidl\u0259r vaxt\u0131nda v\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259tbiq edilm\u0259y\u0259nd\u0259 m\u0259hsulun b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 v\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131na s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmir. M\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 nitrat, nitrit v\u0259 yaxud pestisid qal\u0131qlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131n\u0131n \u00e7ox toplanmas\u0131 qarp\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 h\u0259tta z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 bel\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Qarp\u0131z k\u0259sildikd\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259ki k\u00fctl\u0259nin yum\u015faq, damarlar\u0131n\u0131n qabar\u0131q g\u00f6z\u0259\u00e7arpan \u015f\u0259kild\u0259 olmas\u0131 nitrat\u0131n miqdar\u0131n\u0131n normadan art\u0131q olmas\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu hal ist\u0259r tez, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 gec yeti\u015f\u0259n m\u0259hsullarda ola bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qarp\u0131z\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0259sil\u0259nd\u0259n sonra qarp\u0131z\u0131n d\u00fczg\u00fcn qaydada saxlanmas\u0131na riay\u0259t edilm\u0259lidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fin k\u0259sil\u0259n g\u00fcn istehlak olunmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. K\u0259sildikd\u0259n sonra soyuducuda m\u00fcvafiq rejimd\u0259 saxlanmas\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259lidir. BMT-nin \u201c\u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131\u201dn\u0131n (FAO) m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, b\u00fct\u00f6v qarp\u0131z\u0131n 10-15\u00b0 C, x\u0131rda hiss\u0259l\u0259r\u0259 do\u011franm\u0131\u015f qarp\u0131z\u0131n is\u0259 a\u011fz\u0131 kip qapaql\u0131 qablarda +5\u00b0 C temperaturda saxlanmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Eyni zamanda k\u0259silmi\u015f qarp\u0131z\u0131n \u00fcz\u0259ri qida \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan plastik \u00f6rt\u00fckl\u0259 kip \u00f6rt\u00fcl\u0259r\u0259k, soyuducunun meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 saxlanmal\u0131d\u0131r. K\u0259silmi\u015f qarp\u0131z n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn\u0259 qald\u0131qda is\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259min hiss\u0259nin \u00fcst s\u0259thi nazik qat \u015f\u0259klind\u0259 k\u0259silib k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259m\u00e7inin qarp\u0131z\u0131n alma, pomidor, banan kimi etilen qaz\u0131 ifraz ed\u0259n meyv\u0259l\u0259rin yan\u0131nda saxlanmas\u0131 yolverilm\u0259zdir. Etilen qaz\u0131n\u0131n t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalan qarp\u0131z\u0131n qab\u0131\u011f\u0131 nazikl\u0259\u015fir, yum\u015fal\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 keyfiyy\u0259tini itirir.<\/p>\n<p>Qarp\u0131z alark\u0259n onun r\u0259ngin\u0259, b\u0259rkliyin\u0259, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u0259, sapla\u011f\u0131na fikir verilm\u0259lidir. Qarp\u0131z\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131q sar\u0131mt\u0131l-ya\u015f\u0131l v\u0259 t\u00fcnd ya\u015f\u0131l r\u0259ngd\u0259 olan zolaqlar, \u0259sas\u0259n, b\u0259rab\u0259r \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 olmal\u0131 v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00dcz\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan sar\u0131 l\u0259k\u0259l\u0259r is\u0259 onun torpaqla t\u0259mas etdiyi yerl\u0259rdir. Qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n hamar, s\u0259thinin parlaq olmas\u0131 qarp\u0131z\u0131n yeti\u015fm\u0259sinin, r\u0259nginin mat v\u0259 sol\u011fun olmas\u0131 is\u0259 k\u00f6hn\u0259liyinin \u0259lam\u0259ti hesab olunur. Sapla\u011f\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131l r\u0259ngli olmas\u0131 qarp\u0131z\u0131n h\u0259l\u0259 tam yeti\u015fm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rir. Yeti\u015fmi\u015f qarp\u0131z\u0131n sapla\u011f\u0131 qurumu\u015f, r\u0259ngi is\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fc n\u0259 ki\u00e7ik, n\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck olmamal\u0131, orta \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 olan qarp\u0131z se\u00e7ilm\u0259li v\u0259 \u0259l\u0259 ald\u0131qda a\u011f\u0131r g\u0259lm\u0259lidir. Oval olan qarp\u0131zlar sulu, yumru olanlar is\u0259 \u015firin olur. Qarp\u0131z\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u00e7atlar olmamal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015f alt\u0131nda v\u0259 yol k\u0259narlar\u0131nda sat\u0131lan qarp\u0131zlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 olunmur. Yerd\u0259n 20 sm h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259 olan pi\u015ftaxtalar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 sat\u0131lan qarp\u0131zlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. K\u0259silmi\u015f, do\u011franm\u0131\u015f qarp\u0131zlar\u0131 almaq v\u0259 ya sat\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 k\u0259sdirm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t deyil. Qarp\u0131z\u0131 k\u0259sm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l onu yax\u015f\u0131 yumaq, t\u0259miz v\u0259 quru b\u0131\u00e7aqla k\u0259sm\u0259k vacibdir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) &#8220;Qarp\u0131z z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sind\u0259n nec\u0259 qorunmaq olar?&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yay\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si departamentinin Bitki x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 bitki m\u0259n\u015f\u0259li m\u0259hsullar\u0131n t\u0259dqiqi \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri Ceyhun\u0259 C\u0259f\u0259rova, T\u0259rlan Qor\u00e7iyeva, N\u0259zak\u0259t Mirz\u0259zad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir: &#8220;\u0130sti yay g\u00fcnl\u0259rind\u0259 b\u0259d\u0259nin su ehtiyac\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131layan qarp\u0131z\u0131n 92 %-i sudan ibar\u0259tdir. Qarp\u0131z antioksidantlar, A, C, B1, B5, B6 vitaminl\u0259ri, kalium (K) v\u0259 maqnezium (Mg) kimi elementl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Qarp\u0131z\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan likopen x\u0259r\u00e7\u0259ng \u0259leyhin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir\u0259 malikdir. Bundan \u0259lav\u0259 qarp\u0131z \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, iltihab \u0259leyhin\u0259, h\u0259zm sistemi, d\u0259ri v\u0259 b\u00f6yr\u0259k&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":208801,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/qarpizz.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) &#8220;Qarp\u0131z z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sind\u0259n nec\u0259 qorunmaq olar?&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yay\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si departamentinin Bitki x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 bitki m\u0259n\u015f\u0259li m\u0259hsullar\u0131n t\u0259dqiqi \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri Ceyhun\u0259 C\u0259f\u0259rova, T\u0259rlan Qor\u00e7iyeva, N\u0259zak\u0259t Mirz\u0259zad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir: &#8220;\u0130sti yay g\u00fcnl\u0259rind\u0259 b\u0259d\u0259nin su ehtiyac\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131layan qarp\u0131z\u0131n 92 %-i sudan ibar\u0259tdir. Qarp\u0131z antioksidantlar,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/208800"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=208800"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/208800\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/208801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=208800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=208800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=208800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}