{"id":209691,"date":"2020-08-25T08:16:03","date_gmt":"2020-08-25T05:16:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=209691"},"modified":"2020-08-25T08:16:03","modified_gmt":"2020-08-25T05:16:03","slug":"cirkli-hava-ur%c9%99k-damar-x%c9%99st%c9%99likl%c9%99ri-riskini-artirir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=209691","title":{"rendered":"\u00c7irkli hava \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri R\u0130SK\u0130N\u0130 ARTIRIR"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranma riski atmosferin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si il\u0259 bilavasit\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Klivlend Keys Rezerv Universitetinin (Ohayo \u015ftat\u0131, AB\u015e) kardioloqlar\u0131n\u0131n g\u0259ldiyi n\u0259tic\u0259 bel\u0259dir. Onlar havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin insan orqanizmind\u0259 kardiometabolik prosesl\u0259rin yaranmas\u0131na t\u0259sirini t\u0259dqiq edibl\u0259r. Bu da insulin\u0259 rezistentlik, ikinci tip \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r yarad\u0131r. T\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri AB\u015e-\u0131n \u201cJournal of Clinical Investigation\u201d n\u0259\u015frind\u0259 yer al\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, Klivlend Keys Rezerv Universitetinin \u00dcr\u0259k-Damar T\u0259dqiqatlar\u0131 \u0130nstitutunun direktoru, layih\u0259nin r\u0259hb\u0259ri Sancay Racaqopalan deyib: \u201cNyu-Dehlid\u0259 v\u0259 Pekind\u0259 \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259sini imitasiya ed\u0259n t\u0259dqiqat\u0131m\u0131zda havaya \u0420\u041c2,5 z\u0259rr\u0259cikl\u0259rini buraxd\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>Bu amill\u0259r \u00fcr\u0259k-damar patologiyas\u0131 olan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsus\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Onlar x\u0259st\u0259liyin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, infarkt, insult v\u0259 stenokardiya tutmalar\u0131 yarad\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar laboratoriya si\u00e7anlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 apararaq onlar\u0131 \u00fc\u00e7 qrupa b\u00f6l\u00fcbl\u0259r. Birinci qrup t\u0259miz hava, ikinci qrup 24 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f hava il\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs edib, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc qrupa h\u0259dd\u0259n art\u0131q ya\u011fl\u0131 qida verilib. Patologiya \u00e7irkli hava il\u0259 n\u0259f\u0259s alan v\u0259 \u201cya\u011fl\u0131\u201d qidalanan si\u00e7anlarda m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Onlarda \u015f\u0259k\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 yaran\u0131b, miokardda distrofiya prosesl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>\u201cBizim t\u0259dqiqat\u0131m\u0131z genomun \u00e7irkl\u0259nmi\u015f havan\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda d\u0259yi\u015fm\u0259sini g\u00f6st\u0259r\u0259n ilk t\u0259cr\u00fcb\u0259dir. Yax\u015f\u0131 yenilik ondan ibar\u0259tdir ki, t\u0259miz hava il\u0259 n\u0259f\u0259s alanda patoloji d\u0259yi\u015fiklik azal\u0131r v\u0259 heyvan\u0131n orqanizmi b\u0259rpa olunma\u011fa ba\u015flay\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 Sancay Racaqopalan bildirib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si h\u0259r il d\u00fcnyada t\u0259qrib\u0259n doqquz milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259, bir ne\u00e7\u0259 milyon insanda is\u0259 diabet, insulin\u0259 rezistentlik yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si miokard infarkt\u0131n\u0131n, insultun v\u0259 dig\u0259r bu kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131nda \u201cbaza\u201d komponenti hesab edilir.<\/p>\n<p>M\u0259ruz\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, \u0259lveri\u015fsiz \u0259traf m\u00fchit h\u0259r \u015feyin sona \u00e7atmas\u0131 dem\u0259k deyil; bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 insanlar maska (N95) taxmal\u0131, habel\u0259 evd\u0259, m\u0259nzild\u0259 kondisionerin filtrini tez-tez d\u0259yi\u015fm\u0259li, evd\u0259 v\u0259 n\u0259qliyyatda p\u0259nc\u0259r\u0259ni a\u00e7mamal\u0131d\u0131rlar. Art\u0131q \u00e7\u0259kisi olan insanlar fiziki t\u0259mrinl\u0259r\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259lidirl\u0259r.Publika.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranma riski atmosferin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si il\u0259 bilavasit\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Klivlend Keys Rezerv Universitetinin (Ohayo \u015ftat\u0131, AB\u015e) kardioloqlar\u0131n\u0131n g\u0259ldiyi n\u0259tic\u0259 bel\u0259dir. Onlar havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin insan orqanizmind\u0259 kardiometabolik prosesl\u0259rin yaranmas\u0131na t\u0259sirini t\u0259dqiq edibl\u0259r. Bu da insulin\u0259 rezistentlik, ikinci tip \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r yarad\u0131r. T\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri AB\u015e-\u0131n \u201cJournal of Clinical Investigation\u201d n\u0259\u015frind\u0259 yer al\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, Klivlend Keys Rezerv Universitetinin \u00dcr\u0259k-Damar T\u0259dqiqatlar\u0131 \u0130nstitutunun direktoru, layih\u0259nin r\u0259hb\u0259ri Sancay Racaqopalan deyib: \u201cNyu-Dehlid\u0259 v\u0259 Pekind\u0259 \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259sini imitasiya ed\u0259n t\u0259dqiqat\u0131m\u0131zda havaya \u0420\u041c2,5 z\u0259rr\u0259cikl\u0259rini buraxd\u0131q\u201d. Bu amill\u0259r \u00fcr\u0259k-damar patologiyas\u0131 olan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":209692,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[22],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/cirkli-hava.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=22\" rel=\"category\">Hava<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranma riski atmosferin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si il\u0259 bilavasit\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Klivlend Keys Rezerv Universitetinin (Ohayo \u015ftat\u0131, AB\u015e) kardioloqlar\u0131n\u0131n g\u0259ldiyi n\u0259tic\u0259 bel\u0259dir. Onlar havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin insan orqanizmind\u0259 kardiometabolik prosesl\u0259rin yaranmas\u0131na t\u0259sirini t\u0259dqiq edibl\u0259r. Bu da insulin\u0259 rezistentlik, ikinci tip \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r yarad\u0131r. T\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri AB\u015e-\u0131n \u201cJournal of Clinical Investigation\u201d n\u0259\u015frind\u0259 yer al\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/209691"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=209691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/209691\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/209692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=209691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=209691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=209691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}