{"id":212026,"date":"2020-08-28T16:06:07","date_gmt":"2020-08-28T13:06:07","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=212026"},"modified":"2020-08-28T16:06:07","modified_gmt":"2020-08-28T13:06:07","slug":"erm%c9%99nistanin-yeni-milli-t%c9%99hluk%c9%99sizlik-strategiyasi-qeyri-ciddi-bir-s%c9%99n%c9%99din-%c9%99sassiz-tezisl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=212026","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan\u0131n &#8220;yeni milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik strategiyas\u0131&#8221;: qeyri-ciddi bir s\u0259n\u0259din \u0259sass\u0131z tezisl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0\u00a0<a href=\"http:\/\/newtimes.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Newtimes.az<\/a>-a istinad\u0259n yaz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n<p>R\u0259smi \u0130r\u0259van n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribat\u00e7\u0131 add\u0131m\u0131n\u0131 atd\u0131. Bu d\u0259f\u0259 &#8220;strateji&#8221; adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 aldatmaq i\u015fin\u0259 giri\u015fdi. Milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n normalar \u00e7oxdan m\u0259lumdur. \u00c7\u00fcnki normal \u00f6lk\u0259 \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini lokal v\u0259 ke\u00e7ici maraqlarla deyil, fundamental, obyektiv, m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 uy\u011fun d\u0259rin \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 real olaraq xidm\u0259t ed\u0259n sistemli, m\u0259ntiqli yana\u015fma prizmas\u0131ndan t\u0259qdim etm\u0259lidir. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;i is\u0259 ba\u015fdan-aya\u011fa indiki iqtidar\u0131n m\u0259hdud siyasi bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, prosesl\u0259r\u0259 q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259tinin z\u0259if v\u0259 ziddiyy\u0259tli m\u0259ntiql\u0259 izah\u0131na c\u0259hdd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildir. Nikol Pa\u015finyan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6n s\u00f6z is\u0259 orta s\u0259viyy\u0259li q\u0259zet m\u0259qal\u0259si bel\u0259 deyil. \u018fslind\u0259, Erm\u0259nistan s\u0259n\u0259d haz\u0131rlamay\u0131b. N\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 bel\u0259 ciddi i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq iqtidar\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirib. &#8220;S\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r d\u0259 yer ald\u0131\u011f\u0131ndan, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 onun geosiyasi kontekstd\u0259 t\u0259hlilin\u0259 ba\u015f vururuq. Bununla r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n b\u0259dnam niyy\u0259tl\u0259rini bir daha d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131qlamaq imkan\u0131 yaran\u0131r. H\u0259min &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;in ba\u015fqa he\u00e7 bir d\u0259y\u0259ri yoxdur.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Poetik strateji s\u0259n\u0259d&#8221;: nifr\u0259t v\u0259 yalana k\u00f6kl\u0259nmi\u015f yana\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini aldatma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rir. R\u0259smi \u0130r\u0259van milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik strategiyas\u0131 haqq\u0131nda &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221; haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edib v\u0259 onu h\u0259tta &#8220;xalq\u0131n m\u00fchakim\u0259si&#8221;n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. \u018fslind\u0259 is\u0259 &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221; real m\u0259zmununa g\u00f6r\u0259 n\u0259 konsepsiyad\u0131r, n\u0259 d\u0259 strategiya. O, daha \u00e7ox erm\u0259ni \u015fovinist, natamaml\u0131q kompleksli siyasi \u015f\u00fcurunun iniltil\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir. A\u00e7\u0131q hiss olunur ki, Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t kimi \u00e7ox z\u0259ifdir, he\u00e7 formala\u015fmay\u0131b v\u0259 orada r\u0259smi dair\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik strategiyas\u0131n\u0131n n\u0259 oldu\u011funu bil\u0259n yoxdur. &#8220;Yeni s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 yer alan tezisl\u0259rin m\u0259zmununa n\u0259z\u0259r sald\u0131qda, bunu ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k olur.<\/p>\n<p>H\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259, &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapan ideyalara d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi prizmas\u0131ndan baxaq. Burada \u00f6n s\u00f6zd\u0259 &#8220;Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi&#8221;nin tarixin\u0259 uydurulmu\u015f, faktlars\u0131z uzun-uzad\u0131 &#8220;n\u0259z\u0259r&#8221; sal\u0131n\u0131r. H\u0259tta Babilin yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinm\u0259si &#8220;erm\u0259ni q\u0259l\u0259b\u0259si&#8221; kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir. Fikir ayd\u0131nd\u0131r: indi d\u0259 kiml\u0259r Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131d\u0131rsa, yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silin\u0259c\u0259k! Dem\u0259li, lap q\u0259dimd\u0259n erm\u0259ni ideyas\u0131n\u0131n &#8220;erm\u0259ni\u00e7iliyind\u0259&#8221; \u00f6z xalq\u0131na sevgi yox, ba\u015fqas\u0131na nifr\u0259t m\u0259rk\u0259zi yer tutub. Erm\u0259ni siyasi-ideoloji \u015f\u00fcuru konstruktiv deyil, yaratma\u011f\u0131, d\u00fcnya il\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u0259\u015fmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yana\u015f\u0131 ya\u015fama\u011f\u0131 anlam\u0131r. \u018fsas m\u0259qs\u0259d ba\u015fqas\u0131n\u0131n b\u0259db\u0259xtliyi \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik axtarmaqdan ibar\u0259tdir. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, min il erm\u0259nil\u0259rin \u00f6z d\u00f6vl\u0259ti olmad\u0131, indi qondar\u0131lan is\u0259 formala\u015fmay\u0131b. Babilin yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinm\u0259si bunun yan\u0131nda y\u00fcng\u00fcl b\u0259db\u0259xt\u00e7ilikdir.<\/p>\n<p>\u00d6n s\u00f6zd\u0259n d\u0259 a\u00e7\u0131q hiss olunur ki, indiki erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rliyi, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, erm\u0259nil\u0259r\u0259 aid olmayan h\u0259r \u015fey\u0259 ya nifr\u0259t edir, ya da yuxar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 bax\u0131r. Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131d\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni m\u0259d\u0259niyy\u0259tini ham\u0131n\u0131n qorumal\u0131 oldu\u011fu halda, erm\u0259nil\u0259rin ba\u015fqalar\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini m\u0259nims\u0259m\u0259k v\u0259 ya da\u011f\u0131tmaq haqq\u0131 var. Erm\u0259nil\u0259r al\u00e7aq m\u00fcharib\u0259 bel\u0259 aparsa, bu, &#8220;azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si&#8221; kimi qeyd-\u015f\u0259rtsiz q\u0259bul edilm\u0259lidir. Lakin onlar\u0131n t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 kims\u0259 almaq ist\u0259s\u0259, bu, art\u0131q ya &#8220;soyq\u0131r\u0131m\u0131&#8221;, ya da d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 &#8220;t\u0259hl\u00fck\u0259&#8221;dir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, N.Pa\u015finyan utanmadan deyir ki, &#8220;etnik c\u0259h\u0259td\u0259n erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar uy\u011funsuzdurlar&#8221;! D\u00fcnya tarixind\u0259 irq\u00e7ilik, \u015fovinizm v\u0259 ultramill\u0259t\u00e7iliyin ba\u015fqa bel\u0259 n\u00fcmun\u0259si yoxdur. Erm\u0259nistana havadarl\u0131q ed\u0259nl\u0259r, g\u00f6r\u0259s\u0259n, he\u00e7 utand\u0131larm\u0131?<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, N.Pa\u015finyan ba\u015fqa m\u0259zmunda \u00f6n s\u00f6z yaza bilm\u0259zdi. \u00c7\u00fcnki, birincisi, \u00e7ox savads\u0131z m\u0259xluqdur. \u0130kincisi, bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259, &#8220;soyq\u0131r\u0131m\u0131 bizi x\u0259st\u0259 edib&#8221;, &#8220;d\u00fcnyaya d\u00fcz baxa bilmirik&#8221; kimi fikirl\u0259r yazan bir m\u00f6vcudat indi &#8220;m\u0259xm\u0259ri s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fla&#8221; bunun tam \u0259ksini deyir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Rusiyada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ba\u015fqa bir erm\u0259ni \u015fovinistin &#8220;n\u0259n\u0259sinin \u00fcz\u00fcn\u0259 t\u00fcp\u00fcrm\u0259sind\u0259n&#8221; ehtiyat edir. H\u0259r bir halda \u00f6n s\u00f6zd\u0259n tam ayd\u0131n olur ki, Erm\u0259nistan\u0131n &#8220;milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik strategiyas\u0131&#8221; adlanan &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;i zibil qutusundan ba\u015fqa bir yer\u0259 layiq deyil.<\/p>\n<p>&#8220;S\u0259n\u0259d&#8221;in konkret m\u00fcdd\u0259alar\u0131 da bu q\u0259na\u0259ti t\u0259sdiq edir. Bu ba\u011fl\u0131l\u0131qda \u00f6nc\u0259 onu dey\u0259k ki, erm\u0259nil\u0259r buraya \u015feir d\u0259 sal\u0131blar. H\u0259min \u015feir d\u0259 ba\u015fqas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 sevinc hissi il\u0259 doludur. Yuxar\u0131da vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, babill\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 qisas\u00e7\u0131 yana\u015fan birinin \u015feirini strateji adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;\u0259 daxil edirl\u0259rs\u0259, dem\u0259li, ke\u00e7mi\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259n nifr\u0259t v\u0259 qisas\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259siridirl\u0259r. Reall\u0131qda erm\u0259nil\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 deyil, ke\u00e7mi\u015fl\u0259rind\u0259ki psixoloji q\u00fcsurlara, natamaml\u0131qlara k\u00f6kl\u0259nirl\u0259r. Bu is\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliy\u0259 fayda verm\u0259diyi kimi, m\u00fcasir tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcxt\u0259lif prosesl\u0259ri obyektiv qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 d\u0259 ciddi \u0259ng\u0259l olacaq. Dem\u0259li, yax\u0131n perspektivd\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131 imkan\u0131 minimumdur. Bu is\u0259 regionda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rin, riskl\u0259rin v\u0259 t\u0259hdidl\u0259rin qalmas\u0131 ehtimal\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Y\u0259ni, \u0259slind\u0259, h\u0259min &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221; t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik deyil, t\u0259hl\u00fck\u0259lilik v\u0259 riskl\u0259r s\u0259n\u0259didir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qam ondan qaynaqlan\u0131r ki, r\u0259smi \u0130r\u0259van h\u0259l\u0259 d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259k faktorlar\u0131, d\u0259y\u0259rl\u0259ri, ideoloji elementl\u0259ri, sosial-siyasi trendl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilm\u0259yib. Konkret olaraq, &#8220;m\u0259xm\u0259ri inqilab&#8221; adlanan v\u0259 real m\u0259zmunu, m\u0259qs\u0259di v\u0259 meydana g\u0259lm\u0259 \u00fcsulu erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259tind\u0259 deyil, xaricd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n hadis\u0259nin &#8220;strateji s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 izah\u0131 bu bax\u0131mdan t\u0259sad\u00fcfi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Bu onu g\u00f6st\u0259rir ki, Erm\u0259nistan siyasi \u015f\u00fcuru v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin \u00fcmumi kreativlik potensial\u0131 b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tind\u0259dir. Erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik bax\u0131m\u0131ndan layiqli olan d\u0259y\u0259rl\u0259r yarada bilmir. \u0130st\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin tarixind\u0259 bir fraqment olan hans\u0131sa inqilabi (h\u0259l\u0259 onun erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn inqilab oldu\u011fu da m\u0259lum deyil) hadis\u0259ni uzunm\u00fcdd\u0259tli &#8220;proqram xarakterli s\u0259n\u0259d&#8221;\u0259 sal\u0131rlarsa, dem\u0259li, s\u00f6hb\u0259t na\u015f\u0131lardan v\u0259 n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259rini d\u0259qiq bilm\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259n gedir.<\/p>\n<p>H\u0259r bir inqilab ger\u00e7\u0259klikd\u0259 konkret tarixi-siyasi, geosiyasi, h\u0259rbi, geoiqtisadi v\u0259 sair \u015f\u0259rtl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259sir konfiqurasiyas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir v\u0259 h\u0259min &#8220;tarixi an&#8221;da k\u0259skinl\u0259\u015fmi\u015f ziddiyy\u0259tl\u0259rin h\u0259lli \u00fcsuludur. Bu lokal hadis\u0259ni strateji s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131r\u0131b, onu &#8220;\u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k&#8221; c\u0259hdi x\u0131rda siyasi-ideoloji hesablar\u0131n \u0259siri olmaqdan qaynaqlan\u0131r. N.Pa\u015finyan bu prinsipial m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131zdolusu dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 erm\u0259ni xalq\u0131na yalan sat\u0131r, hiyl\u0259 g\u0259lir, onun taleyini \u00f6z \u015f\u0259xsi mara\u011f\u0131na &#8220;ba\u011flama\u011fa&#8221; \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O, hiss edir ki, bir siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 ba\u015f nazir kimi iflasa gedir v\u0259 bunu c\u0259miyy\u0259t duyur. Xilas yolunu ba\u015fqa hiyl\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, &#8220;strateji s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 g\u00f6r\u00fcr. Lakin hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik strategiyas\u0131 da d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. Bu is\u0259 n\u0259 millilikdir, n\u0259 d\u0259 strategiya &#8211; na\u015f\u0131 siyas\u0259t\u00e7inin adi v\u0259 qaba s\u00f6z oyunudur!<\/p>\n<p><strong>Qon\u015fularla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin &#8220;strategiyas\u0131&#8221;: i\u015f\u011fal, i\u015f\u011fal, i\u015f\u011fal&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Bunlar &#8220;strateji&#8221; s\u0259n\u0259dd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin &#8220;izah\u0131&#8221;n\u0131n g\u00fcl\u00fcncl\u00fcy\u00fc v\u0259 b\u0259sitliyi yan\u0131nda toya ged\u0259sidir. \u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 ittiham edilir, onlar\u0131n &#8220;t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r&#8221;, &#8220;soyq\u0131r\u0131m\u0131&#8221; na\u011f\u0131l\u0131na geni\u015f yer verilir. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdak\u0131 terror\u00e7u rejimin nec\u0259 v\u0259 hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda, t\u0259bii ki, k\u0259lm\u0259 d\u0259 yoxdur. Orada lap q\u0259dimd\u0259n guya erm\u0259nil\u0259r ya\u015fay\u0131blar v\u0259 Erm\u0259nistanla Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan aborigen az\u0259rbaycanl\u0131lar deportasiya olunmay\u0131blar v\u0259 s. Bir s\u00f6zl\u0259, Erm\u0259nistan havadarlar\u0131n\u0131n ciddi yard\u0131m\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259yibmi\u015f v\u0259 lap q\u0259dimd\u0259n &#8220;Arsax xalq\u0131&#8221; varm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>2016-c\u0131 il Aprel d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri v\u0259 bu il Tovuz istiqam\u0259tind\u0259 olan erm\u0259ni h\u0259rbi t\u0259xribat\u0131 eyni m\u0259ntiql\u0259 t\u0259qdim edilir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, h\u0259r iki hadis\u0259d\u0259 erm\u0259ni ordusunun ald\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259l\u0259ri reanimasiya etm\u0259yin ba\u015fqa \u00fcsulunu tapa bilm\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu kimi na\u011f\u0131llar\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 erm\u0259ni \u015fovinistl\u0259rin\u0259 dan\u0131\u015fa bil\u0259rl\u0259r, ideoloji m\u00fcst\u0259vid\u0259 haradasa dey\u0259 bil\u0259rl\u0259r, h\u0259tta siyasi dan\u0131\u015f\u0131qlarda bel\u0259 &#8220;improviz\u0259l\u0259r&#8221; ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r, lakin normal d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n bir s\u0259n\u0259d\u0259 bu kimi yalanlar\u0131 salmaq b\u00f6y\u00fck g\u00fcl\u00fcncl\u00fckd\u00fcr. Ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, burada siyasi q\u0259r\u0259z v\u0259 tarixi t\u0259hrif olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k meyli vard\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131 i\u015f\u011fal olunmu\u015f 7 rayon beyn\u0259lxalq birlik t\u0259r\u0259find\u0259n tarixi, r\u0259smi, siyasi v\u0259 geosiyasi bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan \u0259razisi kimi tan\u0131n\u0131b. BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 4 q\u0259tnam\u0259sind\u0259 is\u0259 konkret olaraq g\u00f6st\u0259rilib ki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri (\u0259slind\u0259 havadarlar\u0131n h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc) Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259bt edilmi\u015f torpaqlar\u0131ndan qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131rlar. M\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259rbi yolla h\u0259ll edilm\u0259sinin arzulanmamas\u0131 is\u0259 daha insan qan\u0131 t\u00f6k\u00fclm\u0259m\u0259sinin ist\u0259nilm\u0259sidir. Bu adi, ayd\u0131n v\u0259 sad\u0259 h\u0259qiq\u0259ti dan\u0131b, &#8220;strateji&#8221; adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 bir &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;\u0259 \u00f6z x\u00fclyalar\u0131n\u0131 daxil edirl\u0259rs\u0259, onlar tam x\u0259st\u0259 adamlard\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, bu &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221; n\u0259 realla\u015fa bil\u0259r, n\u0259 d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t qala bil\u0259r. \u00c7ox ke\u00e7m\u0259z ki, erm\u0259nil\u0259rin \u00f6zl\u0259ri onu k\u0259nara qoyarlar.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n fonunda &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 xalqlar\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququna istinad edirl\u0259r. Erm\u0259ni siyasil\u0259ri, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 birt\u0259r\u0259fli v\u0259 s\u0259viyy\u0259siz m\u00fclahiz\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r ki, adi g\u00f6zl\u0259 bel\u0259 onu g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Birincisi, \u00e7ox asanl\u0131qla s\u00fcbut edilir ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259r ya\u015famay\u0131blar v\u0259 h\u0259m d\u0259 onlar buraya Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259dirl\u0259r. \u0130kincisi, \u0259g\u0259r erm\u0259nil\u0259r Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan v\u0259 \u0259traf rayonlardan 100 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 deportasiya edibl\u0259rs\u0259, hans\u0131 haqla \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 prinsipind\u0259n dan\u0131\u015fa bil\u0259rl\u0259r? \u00d6z yurdlar\u0131ndan qovulmu\u015f insanlar \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259ratlar\u0131n\u0131 nec\u0259 t\u0259yin etm\u0259lidirl\u0259r? B\u0259lk\u0259 onlar\u0131n buna h\u00fcquqlar\u0131 \u00e7atm\u0131r? \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, erm\u0259nil\u0259r bir d\u0259f\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259ratlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259ri hesab\u0131na t\u0259yin edibl\u0259r. N\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 buna h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 tam ayd\u0131nd\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, erm\u0259ni m\u0259ntiqin\u0259 g\u00f6r\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar G\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259, Z\u0259ng\u0259zurda, \u0130r\u0259vanda \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259ratlar\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, ba\u015fqa m\u0259qamlardan da dan\u0131\u015fmaq olar. Ancaq ayd\u0131nd\u0131r ki, erm\u0259ni siyasil\u0259ri bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 tam riyakar v\u0259 yalan\u00e7\u0131 m\u00f6vqed\u0259dirl\u0259r. Onu r\u0259smi s\u0259n\u0259dd\u0259 t\u0259sbit etm\u0259k onlar\u0131n siyasi \u015f\u00fcurunun ciddi q\u00fcsurundan x\u0259b\u0259r verir. Bundan ba\u015fqa, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi faktiki olaraq beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 v\u0259 AT\u018fT-in Minsk qrupunun m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi meyarlar\u0131n ifad\u0259 olundu\u011fu s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 yer alm\u0131\u015f tezisl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Onlar\u0131n h\u0259r birind\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259mini ilk s\u0131rada qeyd olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n bu il q\u0259bul edil\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131b ki, &#8220;\u015e\u0259rq T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131&#8221; Proqram\u0131na daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259mini prioritetdir. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 q\u0259bul edil\u0259n r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259ri saym\u0131r, h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 \u00e7eyn\u0259yir v\u0259 t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131na davam edir. \u0130r\u0259van i\u015f\u011fal fakt\u0131n\u0131 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 prinsipi il\u0259 a\u00e7\u0131qca \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 onun beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda \u00fczvl\u00fcy\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259si n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 do\u011frudur? V\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 humanizmd\u0259n d\u0259m vuran b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu c\u00fcr a\u00e7\u0131q-a\u015fkar qanun pozuntusuna niy\u0259 s\u0259sl\u0259rini \u00e7\u0131xarm\u0131rlar? Burada geosiyasi m\u0259nas\u0131 olan iki m\u0259s\u0259l\u0259ni vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><strong>H\u0259ms\u0259drl\u0259rin \u015f\u0131ltaq \u00e7ocu\u011fu: AT\u018fT-n Minsk qrupu yen\u0259 susur&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Onlardan biri Erm\u0259nistan\u0131n birba\u015fa Minsk qrupu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 h\u0259min &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;l\u0259 sabotaj etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 h\u0259ms\u0259drl\u0259rin ciddi t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259sini z\u0259ruri edir. \u018fks halda, dan\u0131\u015f\u0131qlar ya imitasiya m\u00fcst\u0259visin\u0259 ke\u00e7m\u0259lidir, ya da dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan Prezidenti d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, r\u0259smi Bak\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlarda imitasiyan\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd edir. Dem\u0259li, ya erm\u0259nil\u0259rin ba\u015f\u0131na a\u011f\u0131l qoymal\u0131d\u0131rlar, ya da Az\u0259rbaycan Ordusu h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ke\u00e7irm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130kinci m\u0259qam s\u0259n\u0259dd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tin \u0259razil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259rhl\u0259ri \u00f6z strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259ri kontekstind\u0259 verm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Bu, birba\u015fa t\u0259cav\u00fcz v\u0259 beyn\u0259lxalq qanunlar\u0131 tapdalamaq dem\u0259kdir. H\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n G\u0259nc\u0259ni \u00f6z bildikl\u0259ri kimi adland\u0131r\u0131b, oraya iddian\u0131 ortaya qoyma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Nax\u00e7\u0131van haqq\u0131nda iddial\u0131 fikirl\u0259r i\u015fl\u0259tm\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, Erm\u0259nistan h\u0259l\u0259 s\u00fclh v\u0259 bar\u0131\u015fdan \u00e7ox uzaqd\u0131r. Onun d\u0259rsi verilm\u0259lidir. Ba\u015fqa yol qalm\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n bu c\u00fcr qeyri-konstruktiv, aqressiv v\u0259 orta \u0259sr m\u0259ntiqi il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 yana\u015faca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n idi. \u00c7\u00fcnki N.Pa\u015finyan\u0131n Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin art\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f format\u0131n\u0131 a\u011f\u0131ls\u0131z v\u0259 \u0259sass\u0131z qaydada d\u0259yi\u015fm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri \u00e7ox m\u0259qamlardan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rk\u0131 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi &#8220;Qaraba\u011f Erm\u0259nistand\u0131r v\u0259 n\u00f6qt\u0259&#8221; v\u0259 ya &#8220;yeni torpaqlar namin\u0259 yeni m\u00fcharib\u0259&#8221; kimi b\u0259yanatlar verm\u0259kl\u0259 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r ki, \u00f6z i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131ndan imtina etm\u0259k fikrind\u0259 deyill\u0259r. H\u0259tta ill\u0259rdir formala\u015fm\u0131\u015f baza prinsipl\u0259ri bel\u0259 m\u0259suliyy\u0259tsizc\u0259sin\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259k h\u0259yas\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bel\u0259 qalm\u0131rlar. H\u0259tta Rusiyan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Sergey Lavrov a\u00e7\u0131q deyir ki, art\u0131q oturu\u015fmu\u015f dan\u0131\u015f\u0131qlar format\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyildir. Buna r\u0259\u011fm\u0259n, r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n inadkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259 il\u0259 izah etm\u0259k olar? R\u0259smi \u0130r\u0259van daha da qaba\u011fa ged\u0259r\u0259k strateji adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;\u0259 \u00f6z s\u0259rs\u0259m tezisl\u0259rini daxil etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmir. Geosiyasi bax\u0131mdan maraql\u0131 m\u0259qamlardan biri bundan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Ham\u0131ya ayd\u0131nd\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t olaraq \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n bu c\u00fcr davranmas\u0131na he\u00e7 bir \u0259sas yoxdur. Erm\u0259nistan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n z\u0259if d\u00f6vl\u0259ti g\u00fcc\u00fcn\u0259 sahib olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Dem\u0259li, r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n \u015f\u0131ltaql\u0131\u011f\u0131 xaricd\u0259n olan d\u0259st\u0259kd\u0259n qaynaqlan\u0131r. Buraya ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 erm\u0259ni diasporu daxildir. Erm\u0259ni diasporunu da t\u0259sirli ed\u0259n b\u00f6y\u00fck havadar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00f6z geosiyasi maraqlar\u0131na uy\u011fun m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n daha g\u00fccl\u00fcl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 istifad\u0259 etm\u0259k niyy\u0259tidir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131, sirr deyil ki, AB\u015e, Avropa, Lat\u0131n Amerikas\u0131n\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 Rusiya a\u00e7\u0131q d\u0259st\u0259kl\u0259yir v\u0259 havadarl\u0131q edirl\u0259r. \u0130ran is\u0259 dolay\u0131s\u0131 il\u0259 bir s\u0131ra hallarda gizli olaraq \u0130r\u0259vana k\u00f6m\u0259k edir. Bu o dem\u0259kdir ki, Erm\u0259nistan\u0131n haz\u0131rk\u0131 r\u0259hb\u0259rliyinin \u00f6z\u00fcn\u00fc bar\u0131\u015fmaz v\u0259 t\u0259xribat\u00e7\u0131 aparmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi, ona k\u0259nardan olan d\u0259st\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Konkret olaraq, N.Pa\u015finyana &#8220;Soros fondu&#8221; da ciddi yard\u0131m edir. D\u00fcnya K\u0130V-l\u0259ri yaz\u0131r ki, indi Erm\u0259nistanda hakimiyy\u0259td\u0259 olanlar &#8220;Sorosun u\u015faqlar\u0131d\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>M\u0259suliyy\u0259t hissi: beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 vasit\u0259\u00e7il\u0259r n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z &#8220;strateji s\u0259n\u0259dind\u0259&#8221; qondarma bir qurumun qeyd-\u015f\u0259rtsiz v\u0259 s\u0259rh\u0259dsiz olaraq \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnun tan\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259si v\u0259 h\u0259tta terror\u00e7u y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131 &#8220;azad \u00f6lk\u0259&#8221; qismind\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil. Bu halda geosiyasi qapal\u0131 dair\u0259 al\u0131n\u0131r: m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni h\u0259ll etm\u0259li olan q\u00fcvv\u0259l\u0259r real olaraq t\u0259cav\u00fczkara d\u0259st\u0259k verirl\u0259r v\u0259 bununla da faktiki olaraq i\u015f\u011fal\u0131 qanunil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu qapal\u0131 dair\u0259nin q\u0131sa m\u0259zmunu da r\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ilgili &#8220;strateji s\u0259n\u0259di&#8221;nd\u0259 \u00f6z ifad\u0259sini tap\u0131r.<\/p>\n<p>Bunlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, AT\u018fT-in Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259drl\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmumi s\u00f6zl\u0259rd\u0259n imtina edib, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 ciddi x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259li v\u0259 sonrak\u0131 add\u0131mda ona qar\u015f\u0131 konkret add\u0131mlar atmal\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 &#8220;dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dinin m\u00fcharib\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin qorunub saxlanmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r&#8221; kimi militarist bir fikrin yer almas\u0131na Minsk qrupu d\u0259rhal reaksiya verm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na haqq qazand\u0131rma\u011fa c\u0259hddir. Halbuki b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli Erm\u0259nistan\u0131n z\u0259bt etdiyi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259si il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 t\u0259qdim edilir.<\/p>\n<p>Minsk qrupunun \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi prinsipl\u0259rd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n m\u0259qs\u0259dinin m\u00fcharib\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259rini qorumaqla ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 haqq\u0131nda z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 fikir yoxdur v\u0259 ola da bilm\u0259z. \u018fslind\u0259, bu bar\u0259d\u0259 r\u0259smi sayd\u0131\u011f\u0131 &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 konkret m\u00fcdd\u0259a yazmaqla Erm\u0259nistan \u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 mahiyy\u0259tini v\u0259 m\u0259qs\u0259dinin bu i\u015f\u011fal\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fcquqi don geyindirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015f olur. \u00c7\u00fcnki m\u00fcharib\u0259 vasit\u0259sil\u0259 qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tin \u0259razil\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kd\u0259n d\u0259m vurursa, dem\u0259li, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u0259g\u0259r vasit\u0259\u00e7il\u0259r d\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n n\u0259tic\u0259nin m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259llinin \u0259dal\u0259tli olmas\u0131 deyil, erm\u0259ni t\u0259r\u0259finin maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259, onda hans\u0131 real vasit\u0259\u00e7ilikd\u0259n dan\u0131\u015fmaq olar? Bu o dem\u0259kdir ki, erm\u0259nil\u0259r h\u0259ms\u0259drl\u0259rin \u0259dal\u0259tli deyil, erm\u0259nip\u0259r\u0259st olduqlar\u0131na \u0259mindirl\u0259r.<\/p>\n<p>Avtomatik olaraq Minsk qrupunun s\u0259m\u0259r\u0259siz v\u0259 h\u0259tta z\u0259r\u0259rli f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259na\u0259ti al\u0131n\u0131r. Bunu h\u0259ms\u0259drl\u0259r t\u0259kzib etm\u0259y\u0259 borcludurlar. Yoxsa yen\u0259 d\u0259 &#8220;xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259c\u0259k&#8221; kimi s\u00f6zl\u0259rl\u0259 ba\u015f aldatmaqdan bir n\u0259tic\u0259 hasil olmayacaq. Az\u0259rbaycanda rus m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 dilinin v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n raz\u0131 qald\u0131qlar\u0131n\u0131 tez-tez dil\u0259 g\u0259tir\u0259n Rusiya r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, bu v\u0259ziyy\u0259ti anlay\u0131r. Bu d\u00fcnyada sonsuz he\u00e7 n\u0259 yoxdur&#8230;<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;d\u0259 Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin demokratiya v\u0259 insan haqlar\u0131ndan d\u0259m vurmas\u0131 ironiyadan ba\u015fqa bir hiss yaratm\u0131r. Lakin bu da t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u0130nsan haqlar\u0131 il\u0259 &#8220;m\u0259\u015f\u011ful&#8221; olan beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar erm\u0259ni radikal \u015fovinistl\u0259rin\u0259, terror\u00e7u xisl\u0259tli siyasil\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 meydan veribl\u0259r. Onlar yalan hesabatlar\u0131 v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqel\u0259ri il\u0259 Pa\u015finyan kimil\u0259rinin demokratik obraz\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>&#8220;Soros fondu&#8221;nun da bu sah\u0259d\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si az deyil. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, uzun ill\u0259rdir milyonlarla insan\u0131 \u00f6z yurdundan v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 deportasiya ed\u0259n, \u00e7oxlu sayda qad\u0131n, qoca v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131 \u0259sir saxlay\u0131b, onlar\u0131n l\u0259yaq\u0259tl\u0259rini al\u00e7aldaraq t\u0259hqir ed\u0259n, dinc sakinl\u0259rin h\u0259yat\u0131na q\u0259sd ed\u0259n, \u00e7ox al\u00e7aq \u00fcsullarla informasiya sava\u015f\u0131 aparan Erm\u0259nistan siyasi v\u0259 h\u0259rbi dair\u0259l\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 &#8220;demokratd\u0131r&#8221;lar v\u0259 insan haqlar\u0131ndan utanmadan dan\u0131\u015fa bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>Lakin ba\u015fqa bir h\u0259qiq\u0259t d\u0259 var. Tarix bel\u0259 \u015feyl\u0259ri ba\u011f\u0131\u015flam\u0131r v\u0259 \u00f6rt-basd\u0131r etmir. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u00fccl\u0259nir. \u0130ndi onun real d\u00f6vl\u0259ti g\u00fcc\u00fc Erm\u0259nistandan qat-qat y\u00fcks\u0259kdir. Bu proses davam ed\u0259c\u0259k. V\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131, terror\u00e7ular\u0131, radikallar\u0131 \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab verm\u0259li olacaqlar. Onda d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri, h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri, insan haqlar\u0131ndan d\u0259m vuranlar hans\u0131 v\u0259h\u015fil\u0259r\u0259 arxa olduqlar\u0131na \u00e7ox utanacaqlar (\u0259g\u0259r \u00fczl\u0259ri varsa!). O g\u00fcn m\u00fctl\u0259q g\u0259lm\u0259lidir. \u018fks halda, d\u00fcnyada m\u0259rh\u0259m\u0259t, humanizm v\u0259 \u0259dal\u0259tin he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti qalmayacaq!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARANTV.AZ\u00a0\u00a0Newtimes.az-a istinad\u0259n yaz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir. R\u0259smi \u0130r\u0259van n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribat\u00e7\u0131 add\u0131m\u0131n\u0131 atd\u0131. Bu d\u0259f\u0259 &#8220;strateji&#8221; adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 aldatmaq i\u015fin\u0259 giri\u015fdi. Milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n normalar \u00e7oxdan m\u0259lumdur. \u00c7\u00fcnki normal \u00f6lk\u0259 \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini lokal v\u0259 ke\u00e7ici maraqlarla deyil, fundamental, obyektiv, m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 uy\u011fun d\u0259rin \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 real olaraq xidm\u0259t ed\u0259n sistemli, m\u0259ntiqli yana\u015fma prizmas\u0131ndan t\u0259qdim etm\u0259lidir. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin &#8220;s\u0259n\u0259d&#8221;i is\u0259 ba\u015fdan-aya\u011fa indiki iqtidar\u0131n m\u0259hdud siyasi bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, prosesl\u0259r\u0259 q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259tinin z\u0259if v\u0259 ziddiyy\u0259tli m\u0259ntiql\u0259 izah\u0131na c\u0259hdd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildir. Nikol Pa\u015finyan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6n s\u00f6z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":212027,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/876756.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"ARANTV.AZ\u00a0\u00a0Newtimes.az-a istinad\u0259n yaz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir. R\u0259smi \u0130r\u0259van n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribat\u00e7\u0131 add\u0131m\u0131n\u0131 atd\u0131. Bu d\u0259f\u0259 &#8220;strateji&#8221; adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131 aldatmaq i\u015fin\u0259 giri\u015fdi. Milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n normalar \u00e7oxdan m\u0259lumdur. \u00c7\u00fcnki normal \u00f6lk\u0259 \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini lokal v\u0259 ke\u00e7ici maraqlarla deyil, fundamental, obyektiv, m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 uy\u011fun d\u0259rin \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 real olaraq xidm\u0259t&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/212026"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=212026"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/212026\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/212027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=212026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=212026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=212026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}