{"id":220775,"date":"2020-09-15T10:21:53","date_gmt":"2020-09-15T07:21:53","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=220775"},"modified":"2020-09-15T10:21:53","modified_gmt":"2020-09-15T07:21:53","slug":"musa-qasimli-bakinin-azad-edilm%c9%99si-cumhuriyy%c9%99tin-elanindan-sonra-ikinci-boyuk-tarixi-hadis%c9%99-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=220775","title":{"rendered":"Musa Qas\u0131ml\u0131: &#8220;Bak\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan\u0131ndan sonra ikinci b\u00f6y\u00fck tarixi hadis\u0259 idi&#8221;"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em><strong>Sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sinin 102-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> bildirir ki, Milli M\u0259clisin deputat\u0131, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun direktoru, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor Musa Qas\u0131ml\u0131\u00a0<a href=\"http:\/\/trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 deyib ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin 102 il \u0259vv\u0259l yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sinin b\u00f6y\u00fck tarixi-siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi-psixoloji \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259 v\u0259 prosesl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Bol\u015fevik Rusiyas\u0131 Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra geri \u00e7\u0259kil\u0259n rus ordusu il\u0259 birlikd\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri d\u0259 Anadoludan C\u0259nubi Qafqaza g\u0259ldil\u0259r. Bu zaman regionda anarxiya h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Rusiya ordu hiss\u0259l\u0259rind\u0259n silahlar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259ni bandalar\u0131 Anadoluda dinc t\u00fcrk, m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 bu d\u0259f\u0259 Bor\u00e7al\u0131da, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan v\u0259 indiki Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259 davam etdirdil\u0259r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u0259min q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259c\u0259k ordusu yox idi. Bu da s\u0259b\u0259bsiz deyildi. \u00c7\u00fcnki \u00e7arizm etibar etm\u0259diyind\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131rd\u0131. Onlar bununla h\u0259m h\u0259rb s\u0259n\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n geri qal\u0131r, h\u0259m d\u0259 xidm\u0259t etm\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vergi \u00f6d\u0259yirdil\u0259r. M\u00fcharib\u0259nin sonunda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t azsayl\u0131 &#8220;V\u0259h\u015fi diviziya&#8221;s\u0131 var idi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 Bak\u0131da qurulan sovet hakimiyy\u0259ti, erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 dinc t\u00fcrk, m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 z\u00fclm edirdi. Hadis\u0259l\u0259rin zirv\u0259 n\u00f6qt\u0259si 1918-ci ilin mart\u0131nda Bak\u0131da bol\u015fevik v\u0259 erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131 oldu. Soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259d i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Bak\u0131ya, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259, Az\u0259rbaycana &#8211; d\u00fcnyan\u0131n \u00fcr\u0259yi olan Avrasiyaya ged\u0259n yola sahib olmaq, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131 t\u00fcrks\u00fcz, m\u00fcs\u0259lmans\u0131z \u0259raziy\u0259 \u00e7evirm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq idi. K\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 davam etdirildi. Q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259y\u0259n Transqafqaz Seymi da\u011f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi elan edildi, C\u00fcmhuriyy\u0259t quruldu. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan ilkin \u015f\u0259rtl\u0259r &#8211; \u0259razi v\u0259 \u0259hali m\u00f6vcud idi. H\u00f6kum\u0259t d\u0259 quruldu. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti paytaxt\u0131 G\u0259nc\u0259 elan edildi. Lakin \u00f6lk\u0259nin \u0259sas \u015f\u0259h\u0259ri olan Bak\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259lind\u0259 idi. Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259ri azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u00fcvv\u0259si olmad\u0131\u011f\u0131ndan xarici yard\u0131ma ehtiyac duyulurdu. Qarda\u015f Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti k\u00f6m\u0259y\u0259 yeti\u015fdi. H\u0259l\u0259 may ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda t\u00fcrk zabitl\u0259ri G\u0259nc\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdil\u0259r. \u0130yunun 4-d\u0259 Batumda imzalad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti Az\u0259rbaycana yard\u0131m etm\u0259yi \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Osmanl\u0131n\u0131n H\u0259rb naziri \u018fnv\u0259r pa\u015fa qarda\u015f\u0131 Nuru pa\u015fan\u0131 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 t\u0259\u015fkil olunan ordunun komandan\u0131 t\u0259yin etdi. Az\u0259rbaycan v\u0259 Osmanl\u0131 hiss\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t ordu quruldu. Bak\u0131 azad edildikd\u0259n sonra problem yaranmamas\u0131 v\u0259 yerli \u0259halid\u0259n onun c\u0259rg\u0259l\u0259rinin doldurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ordu Qafqaz \u0130slam Ordusu adland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusunun h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n h\u00fcquqi-siyasi t\u0259m\u0259lini Batum m\u00fcqavil\u0259si t\u0259\u015fkil edirdi. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>H\u0259r\u0259kat\u0131n m\u0259n\u0259vi \u0259saslar\u0131 vard\u0131. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti d\u00fcnya t\u00fcrkl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 \u0130slam\u0131n m\u0259rk\u0259zi idi. B\u00fct\u00fcn t\u00fcrkl\u0259r v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 nicat g\u00f6z\u00fc olaraq bax\u0131rd\u0131lar. T\u00fcrk xalq\u0131 il\u0259 dil, din, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat bax\u0131m\u0131ndan bir olan C\u0259nubi Qafqaz\u0131n t\u00fcrk v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 erm\u0259ni-da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r. \u00d6z\u00fc n\u0259 q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olsa da, onlara yard\u0131m etm\u0259k Osmanl\u0131n\u0131n t\u00fcrk v\u0259 m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda borcu idi. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259l\u0259 buna q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncl\u0259r \u00e7arizm orqanlar\u0131ndan x\u0259lv\u0259ti olaraq gedib \u00c7anakkala sava\u015f\u0131nda t\u00fcrk qarda\u015flar\u0131 il\u0259 \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 vuru\u015fmu\u015fdular.<\/p>\n<p>Bu h\u0259r\u0259kat\u0131n h\u0259rbi-strateji, iqtisadi s\u0259b\u0259bl\u0259ri d\u0259 vard\u0131. Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqaz\u0131n a\u00e7ar \u00f6lk\u0259si idi. Bak\u0131ya sahib olan \u00f6lk\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycana v\u0259 C\u0259nubi Qafqaza deyil, X\u0259z\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259ti qazan\u0131rd\u0131. X\u0259z\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259t is\u0259 \u015eimali Qafqaza yiy\u0259l\u0259nm\u0259k, Orta Asiyaya, oradan da Hindistana ged\u0259n yola \u00e7\u0131xmaq, Orta Asiyaya sahib olmaq is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u00fcr\u0259yi olan Avrasiyaya sahib olmaq dem\u0259k idi. Az\u0259rbaycan q\u0131z\u0131l k\u00f6rp\u00fc idi. D\u00fcnyan\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 ged\u0259n yol Bak\u0131dan, Az\u0259rbaycandan ke\u00e7irdi. Bak\u0131 z\u0259ngin neft m\u0259nb\u0259yi idi. D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin son m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqd\u0259 Mosul, Qafqazda is\u0259 Bak\u0131 nefti u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 gedirdi. Neft hans\u0131 \u00f6lk\u0259nin \u0259lind\u0259 olacaqd\u0131sa, q\u0259l\u0259b\u0259 d\u0259 onda olacaqd\u0131. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin bu strateji yola v\u0259 neft m\u0259nb\u0259yin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn sosial, etnik bax\u0131mdan probleml\u0259ri yox idi. Bu zaman C\u0259nubi Qafqazda ya\u015fayan t\u0259qrib\u0259n 6 milyonluq \u0259halinin 3 milyonu t\u00fcrk v\u0259 m\u00fcs\u0259lman idi.<\/p>\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusunun h\u00fccumlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259y\u0259n Bak\u0131dak\u0131 sovet hakimiyy\u0259ti b\u00f6hrana d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k iyulun 31-d\u0259 istefaya getdi. Onun yerind\u0259 ingilisl\u0259rin yard\u0131mlar\u0131 il\u0259 qurulan Sentrokaspi diktaturas\u0131 general L.Denstervil ba\u015fda olmaqla m\u00fctt\u0259fiq q\u00fcvv\u0259l\u0259rini Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etdi.<\/p>\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusunun h\u00fccumunu dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bol\u015fevik Rusiyas\u0131 da m\u00fc\u0259yy\u0259n add\u0131mlar atd\u0131. H\u0259r\u0259kat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bol\u015fevik Rusiyas\u0131 Osmanl\u0131n\u0131n m\u00fctt\u0259fiqi olan Almaniya il\u0259 avqustun 27-d\u0259 bir m\u00fcqavil\u0259 imzalad\u0131. Almaniya t\u0259r\u0259fi Bak\u0131 neftind\u0259n b\u0259lli bir pay\u0131n m\u00fcqabilind\u0259 Osmanl\u0131 qo\u015funlar\u0131n\u0131n K\u00fcr \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7m\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 Almaniya v\u0259 Osmanl\u0131 m\u00fctt\u0259fiq deyildil\u0259r. Almaniyan\u0131n t\u0259zyiql\u0259ri Qafqaz \u0130slam Ordusunu dayand\u0131ra bilm\u0259di. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nd\u0131. \u018ftraf yerl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n \u0259rzaq t\u0259chizat\u0131 dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t yarand\u0131. T\u00fcrk top\u00e7ular\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri el\u0259 d\u0259qiqlikl\u0259 at\u0259\u015f\u0259 tuturdular ki, tarixi-memarl\u0131q binalar\u0131 da\u011f\u0131d\u0131lmad\u0131. \u0130ngilisl\u0259r v\u0259 Sentrokaspi diktaturas\u0131 h\u00fccumun qar\u015f\u0131s\u0131nda tab g\u0259tir\u0259 bim\u0259yib qa\u00e7d\u0131. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri sentyabr\u0131n 15-d\u0259 azad edildi. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti sentyabr\u0131n 17-d\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7d\u00fc.<\/p>\n<p>Bak\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan edilm\u0259sind\u0259n sonra ikinci b\u00f6y\u00fck tarixi hadis\u0259 idi. Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 silah qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 xalq\u0131 t\u0259bii, tarixi, milli, m\u0259n\u0259vi, elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 qovu\u015fdu. \u015e\u0259h\u0259rin azad edilm\u0259si il\u0259 &#8220;ba\u015fla b\u0259d\u0259n birl\u0259\u015fdi&#8221;. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli ruhu y\u00fcks\u0259ldi, \u00e7arizm t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonrak\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Bak\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015flar\u0131n\u0131 dik tutaraq, \u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00fcv\u0259n\u0259r\u0259k g\u0259zm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 qurulan planlar iflasa u\u011frad\u0131ld\u0131. Az sonra erm\u0259ni silahl\u0131 bandalar\u0131 Qaraba\u011fdan qovuldu.<\/p>\n<p>1920-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t s\u00fcqut etdikd\u0259n sonra qurulan sovet rejimi \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrk mill\u0259tinin istiqlal sava\u015f\u0131na yard\u0131mlar etdi.<\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda ya\u015famas\u0131na, 30-cu ill\u0259rin sonlar\u0131ndan 50-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nad\u0259k SSR\u0130-d\u0259 t\u00fcrk d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyinin, sovet-t\u00fcrk m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 g\u0259rginliyin olmas\u0131na baxmayaraq, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin m\u0259zarlar\u0131n\u0131 qoruyub saxlad\u0131, da\u011f\u0131lma\u011fa qoymad\u0131, \u0259traflar\u0131na \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r, a\u011faclar \u0259kdi, onlar\u0131 ziyar\u0259tgaha \u00e7evirdi.<\/p>\n<p>SSR\u0130-nin h\u0259l\u0259 da\u011f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bir zamanda T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti c\u0259sar\u0259tli add\u0131m ataraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131d\u0131. &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; imzaland\u0131qdan sonra \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259rini T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin regionun g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Qafqaz \u0130slam Ordusu \u0259sg\u0259rl\u0259rinin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 da\u015fla\u015fm\u0131\u015f abid\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. 1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n, 1990-c\u0131 il 20 Yanvar faci\u0259sind\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda apar\u0131lan m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259lak olan q\u0259hr\u0259man V\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131n\u0131n d\u0259fn olundu\u011fu v\u0259 bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s olan \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda Qafqaz \u0130slam Ordusuna m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259 ucald\u0131ld\u0131. Bu, insanlar\u0131n t\u0259kc\u0259 ziyar\u0259t ed\u0259r\u0259k \u0259klil qoyduqlar\u0131 bir abid\u0259 deyil, qan\u0131 bir-birin\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259b\u0259di birliyinin r\u0259mzidir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259tl\u0259rimiz aras\u0131nda silah qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 davam edir. H\u0259rbi sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcqavil\u0259-h\u00fcquq \u0259saslar\u0131 qurulub v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilir. C\u00fcmhuriyy\u0259tin qurulmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n h\u0259rbi paradda t\u00fcrk ordu hiss\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131, bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan ordular\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259mizin \u0259razisind\u0259 birg\u0259 h\u0259rbi t\u0259liml\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259kc\u0259 tarixi xat\u0131rlatmad\u0131, eyni zamanda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n b\u00f6y\u00fck potensial\u0131n\u0131n v\u0259 perspektivinin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r o zaman Az\u0259rbaycan ordusu h\u0259l\u0259 formala\u015fmam\u0131\u015f v\u0259 z\u0259if idis\u0259, bu g\u00fcn &#8220;Global Firepower-2019&#8243;un hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc ordular\u0131n\u0131n reytinqind\u0259 52-ci yerd\u0259dir. C\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin x\u00fcsusi diqq\u0259ti say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 son ill\u0259rd\u0259 20-d\u0259n \u00e7ox h\u0259rbi zavod istifad\u0259y\u0259 verilib. Bu zavodlarda 2000-d\u0259n \u00e7ox adda h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsullar istehsal edilir, ordu h\u0259min m\u0259hsullarla t\u0259chiz olunur, eyni zamanda h\u0259rbi m\u0259hsullar ixrac edilir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sinin 102-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur. ARANTV.AZ bildirir ki, Milli M\u0259clisin deputat\u0131, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun direktoru, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor Musa Qas\u0131ml\u0131\u00a0Trend-\u0259 deyib ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin 102 il \u0259vv\u0259l yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sinin b\u00f6y\u00fck tarixi-siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi-psixoloji \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259 v\u0259 prosesl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r: &#8220;Bol\u015fevik Rusiyas\u0131 Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra geri \u00e7\u0259kil\u0259n rus ordusu il\u0259 birlikd\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri d\u0259 Anadoludan C\u0259nubi Qafqaza g\u0259ldil\u0259r. Bu zaman regionda anarxiya h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Rusiya ordu hiss\u0259l\u0259rind\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":220776,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/881310.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sinin 102-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur. ARANTV.AZ bildirir ki, Milli M\u0259clisin deputat\u0131, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun direktoru, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor Musa Qas\u0131ml\u0131\u00a0Trend-\u0259 deyib ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin 102 il \u0259vv\u0259l yadelli q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n azad edilm\u0259sinin b\u00f6y\u00fck tarixi-siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi-psixoloji \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/220775"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=220775"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/220775\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/220776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=220775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=220775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=220775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}