{"id":221381,"date":"2020-09-16T09:39:53","date_gmt":"2020-09-16T06:39:53","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=221381"},"modified":"2020-09-16T09:39:53","modified_gmt":"2020-09-16T06:39:53","slug":"ekspert-az%c9%99rbaycanda-%c9%99haliy%c9%99-satilan-qazin-yuks%c9%99k-x%c9%99rci-kompensasiya-edilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=221381","title":{"rendered":"Ekspert: &#8220;Az\u0259rbaycanda \u0259haliy\u0259 sat\u0131lan qaz\u0131n y\u00fcks\u0259k x\u0259rci kompensasiya edilir&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda t\u0259bii qaz\u0131n maya d\u0259y\u0259rinin 61,89 manat, \u0259haliy\u0259 paylanma \u00fczr\u0259 x\u0259rcl\u0259rinin is\u0259 140,48 manat olmas\u0131 mediada m\u00fczakir\u0259 predmetin\u0259 \u00e7evrilib. Bel\u0259 ki, paylanma \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259rin maya d\u0259y\u0259rind\u0259n \u00e7ox olmas\u0131 h\u0259min x\u0259rcl\u0259rin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yarad\u0131b. H\u0259m\u00e7inin \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n istehlak olunan qaz\u0131n bir hiss\u0259sinin xarici \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n al\u0131nmas\u0131n\u0131n x\u0259rcl\u0259rin artmas\u0131na t\u0259sir edib-etm\u0259m\u0259si d\u0259 maraq do\u011frur.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 FED.az-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ekspert, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Emin Axundzad\u0259 bildirib ki, Az\u0259rbaycan daxili bazar\u0131nda t\u0259bii qaz SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259min olunur v\u0259 \u015firk\u0259t hasil etdiyi t\u0259bii qaz\u0131n dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131n\u0131 daxili bazara y\u00f6n\u0259ldir: \u201c\u00d6t\u0259n il SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n 6,8 mlrd. kubmetr t\u0259bii qaz hasil olunub. Bunun m\u00fcqabilind\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259bii qaz istehlak\u0131 son 10 ild\u0259 37% artaraq 2019-cu ild\u0259 11,8 milyard kubmetr\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Buna s\u0259b\u0259b s\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0259nayenin v\u0259 \u0259hali \u00fczr\u0259 qazla\u015fd\u0131rma s\u0259viyy\u0259sinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, \u201cSOCAR Methanol\u201d v\u0259 \u201cSOCAR Karbamid\u201d kimi zavodlarda t\u0259bii qaz xammal kimi istifad\u0259 olunur v\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r qazand\u0131r\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, karbamid zavodunda il \u0259rzind\u0259 435 mlrd. kubmetr t\u0259bii qaz xammal kimi istifad\u0259 olunur. Bel\u0259likl\u0259, t\u0259bii qaz emal olunub karbamid istehsal olunduqda onun d\u0259y\u0259ri \u0259n az iki d\u0259f\u0259 art\u0131r. Metanol zavodunun istehsal h\u0259cmi is\u0259 cari ilin ilk yar\u0131s\u0131nda \u00f6t\u0259n ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 26% art\u0131b. Bu da xammal olaraq t\u0259bii qaz s\u0259rfiyyat\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131b. \u018fhali qrupu \u00fczr\u0259 d\u0259 son 10 ild\u0259 abonentl\u0259rin say\u0131 3 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131b v\u0259 haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 96%-d\u0259n \u00e7ox qazla\u015fd\u0131rma s\u0259viyy\u0259si m\u00f6vcuddur. Bu da daxili bazarda t\u0259bii qaz istehlak\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, daxili t\u0259l\u0259bat\u0131n qar\u015f\u0131lanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 SOCAR-\u0131n hasil etdiyi t\u0259bii qazdan \u0259lav\u0259 olaraq, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar blokundan hasil olunan s\u0259mt qaz\u0131, habel\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d konsorsiumundan t\u0259bii qaz al\u0131n\u0131r: \u201c2018-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259bii qaz al\u0131naraq yeralt\u0131 qaz anbarlar\u0131na vurulurdu. Qeyd edim ki, Az\u0259rbaycanda yeralt\u0131 qaz anbarlar\u0131n\u0131n h\u0259cmi geni\u015fdir v\u0259 t\u0259qrib\u0259n daxili t\u0259l\u0259bat\u0131n 35%-n\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. Bu, biz\u0259 t\u0259bii qaz\u0131n ucuz oldu\u011fu yay aylar\u0131nda qaz\u0131 alaraq anbarlarda saxlama\u011fa v\u0259 qiym\u0259tin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu q\u0131\u015f aylar\u0131nda h\u0259m daxili bazarda istifad\u0259 etm\u0259y\u0259, h\u0259m d\u0259 bir miqdar\u0131n\u0131 ixrac ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r qazand\u0131rma\u011fa imkan verir. \u201c\u015eahd\u0259niz 2\u201d layih\u0259sinin istismara verilm\u0259sil\u0259 b\u0259rab\u0259r 2019-cu ild\u0259n t\u0259bii qaz hasilat\u0131nda ciddi art\u0131m ba\u015f verdi. H\u0259tta qeyd edim ki, kommersiya qaz hasilat\u0131n\u0131n art\u0131m tempin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6t\u0259n il 27,7% art\u0131mla d\u00fcnyada lider oldu. H\u0259m\u00e7inin \u201c\u00dcmid\u201d yata\u011f\u0131nda t\u0259bii qaz hasilat\u0131 ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r v\u0259 bu tendensiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, art\u0131q xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259bii qaz\u0131n al\u0131nmas\u0131na ehtiyac yoxdur, \u00e7\u00fcnki daxili bazarda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qaz m\u00f6vcuddur\u201d.<br \/>\nE. Axundzad\u0259 qaz\u0131n maya d\u0259y\u0259ri il\u0259 paylanma x\u0259rci aras\u0131ndak\u0131 b\u00f6y\u00fck f\u0259rq\u0259 d\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib. O bildirib ki, qaz\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lma maya d\u0259y\u0259ri 61,89 manatd\u0131r v\u0259 bu, quyunun a\u011fz\u0131na q\u0259d\u0259r qaz\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131n maya d\u0259y\u0259ridir: \u201cLakin qaz \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131qdan sonra onun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, qurudulmas\u0131, ilkin emal prosesl\u0259ri, saxlan\u0131lmas\u0131, daha sonra n\u0259qli, \u0259haliy\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmadan \u0259vv\u0259l qaz\u0131n t\u0259rkibin\u0259 vurulan adarant madd\u0259sinin d\u0259y\u0259ri, borular\u0131n korroziyadan m\u00fchafiz\u0259 x\u0259rcl\u0259ri, buzlanman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn metanol qaz\u0131n\u0131n vurulmas\u0131, bu prosesl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259khaqq\u0131 \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri \u0259lav\u0259 x\u0259rcl\u0259r t\u0259l\u0259b edir. B\u00fct\u00fcn bunlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman \u0259slind\u0259 2019-cu ild\u0259 SOCAR \u00fczr\u0259 sat\u0131lan 1 000 kubmetr qaz\u0131n faktiki x\u0259rci 140,46 manat t\u0259\u015fkil edib\u201d.<\/p>\n<p>\u201c\u018fhaliy\u0259 sat\u0131lan qaz\u0131n d\u0259y\u0259ri il\u0259 (1000 kubmetr \u2013 100 manat) onun faktiki x\u0259rci (140,46 manat) aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq is\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n subsidiya yolu il\u0259 kompensasiya edilir. Bunun da \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 o bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda t\u0259bii qaz\u0131n maya d\u0259y\u0259rinin 61,89 manat, \u0259haliy\u0259 paylanma \u00fczr\u0259 x\u0259rcl\u0259rinin is\u0259 140,48 manat olmas\u0131 mediada m\u00fczakir\u0259 predmetin\u0259 \u00e7evrilib. Bel\u0259 ki, paylanma \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259rin maya d\u0259y\u0259rind\u0259n \u00e7ox olmas\u0131 h\u0259min x\u0259rcl\u0259rin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yarad\u0131b. H\u0259m\u00e7inin \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n istehlak olunan qaz\u0131n bir hiss\u0259sinin xarici \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n al\u0131nmas\u0131n\u0131n x\u0259rcl\u0259rin artmas\u0131na t\u0259sir edib-etm\u0259m\u0259si d\u0259 maraq do\u011frur. M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 FED.az-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ekspert, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Emin Axundzad\u0259 bildirib ki, Az\u0259rbaycan daxili bazar\u0131nda t\u0259bii qaz SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259min olunur v\u0259 \u015firk\u0259t hasil etdiyi t\u0259bii qaz\u0131n dem\u0259k olar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":221382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",650,435,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",650,435,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",650,435,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504-300x201.jpg",300,201,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",640,428,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",650,435,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",650,435,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/iqtisadiyyat_21600237504.jpg",650,435,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda t\u0259bii qaz\u0131n maya d\u0259y\u0259rinin 61,89 manat, \u0259haliy\u0259 paylanma \u00fczr\u0259 x\u0259rcl\u0259rinin is\u0259 140,48 manat olmas\u0131 mediada m\u00fczakir\u0259 predmetin\u0259 \u00e7evrilib. Bel\u0259 ki, paylanma \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259rin maya d\u0259y\u0259rind\u0259n \u00e7ox olmas\u0131 h\u0259min x\u0259rcl\u0259rin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar yarad\u0131b. H\u0259m\u00e7inin \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n istehlak olunan qaz\u0131n bir hiss\u0259sinin xarici \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n al\u0131nmas\u0131n\u0131n x\u0259rcl\u0259rin artmas\u0131na t\u0259sir edib-etm\u0259m\u0259si d\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221381"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221381"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221381\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/221382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}