{"id":225261,"date":"2020-09-22T16:08:44","date_gmt":"2020-09-22T13:08:44","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=225261"},"modified":"2020-09-22T16:08:44","modified_gmt":"2020-09-22T13:08:44","slug":"usaqlar-hansi-yasdan-telefondan-istifad%c9%99-ed%c9%99-bil%c9%99rl%c9%99r-hissl%c9%99rin-itm%c9%99sin%c9%99-s%c9%99b%c9%99b-olur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=225261","title":{"rendered":"U\u015faqlar hans\u0131 ya\u015fdan telefondan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r? &#8211; Hissl\u0259rin itm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur"},"content":{"rendered":"<p>U\u015faqlara mobil telefon verilib-verilm\u0259m\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259r zaman geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirirl\u0259r ki, u\u015faqlara mobil telefon verilm\u0259sinin f\u0259sadlar\u0131 bu g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hiss olunacaq.<\/p>\n<div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<p>M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 4 milyarddan \u00e7ox insan mobil telefon istifad\u0259\u00e7idir. Qabaqc\u0131l telefon markalar\u0131 is\u0259 bir-biril\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t fonunda daim inki\u015faf hal\u0131ndad\u0131rlar. Art\u0131q el\u0259 bir zaman yeti\u015fib ki, bu g\u00fcn al\u0131nan mobil telefon bir ne\u00e7\u0259 ay sonra k\u00f6hn\u0259 model say\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnki telefon istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259 uy\u011fun olaraq daim yenilik axtar\u0131b, bazara daha f\u0259rqli modell\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u0130ngilis m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri 18-29 ya\u015fl\u0131 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda sor\u011fu ke\u00e7iribl\u0259r. M\u0259lum olub ki, onlar h\u0259r g\u00fcn 19 m\u0259tn mesaj, 113 q\u0131sa mesaj v\u0259 60 telefon z\u0259ngi edirl\u0259r (q\u0259bul edirl\u0259r). Bu is\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 7 saat telefonla zaman ke\u00e7irm\u0259k dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>M\u0259lumatlarda bildirilir ki, a\u011f\u0131ll\u0131 telefonla uzun m\u00fcdd\u0259t yaz\u0131\u015fmaq insan\u0131n hissl\u0259rinin, bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n getdikc\u0259 itm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. El\u0259c\u0259 d\u0259 kalkulyator, \u0259lyazmalar v\u0259 dig\u0259r bu kimi v\u0259saitl\u0259ri d\u0259 mobil telefonda da\u015f\u0131maq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu is\u0259 insanda yadda\u015f\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, a\u011f\u0131ll\u0131 telefon istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k insan beyninin qurulu\u015funu d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00fcrix v\u0259 Fribourg universitetl\u0259rinin ara\u015fd\u0131rma qrupu m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, a\u011f\u0131ll\u0131 mobil telefon istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin ba\u015f barmaqlar\u0131 il\u0259 beyinl\u0259ri aras\u0131nda hissi ba\u011fl\u0131l\u0131q var.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259li professor Mehmet Yavuz bildirib ki, yol ged\u0259n zaman mobil telefonda naviqasiyadan tez-tez istifad\u0259 etm\u0259k d\u0259 beyinin f\u0259aliyy\u0259tini yava\u015f\u0131d\u0131r v\u0259 beyin art\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb, \u00fcnvan\u0131 tapmaq funksiyas\u0131ndan getdikc\u0259 m\u0259hrum olur.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, son ill\u0259rd\u0259 insanlar aras\u0131nda panikaya d\u00fc\u015fm\u0259, depressiya el\u0259c\u0259 d\u0259 Alzheimer v\u0259 Parkinson kimi \u00fczvi beyin x\u0259st\u0259likl\u0259ri qeyri-adi d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131b. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu v\u0259ziyy\u0259t k\u00f6rp\u0259 v\u0259 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u00dcst\u0259lik, normadan art\u0131q mobil telefonla m\u0259\u015f\u011ful olan u\u015faqlarda diqq\u0259tsizlik sindromu yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n telefondan \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259si do\u011fulacaq k\u00f6rp\u0259nin radiasiyaya m\u0259ruz qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Telefonun n\u0259 q\u0259d\u0259r radiasiya yayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;Sar&#8221; d\u0259y\u0259rin\u0259 diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. &#8220;Sar&#8221; faizi a\u015fa\u011f\u0131 olan telefonlar daha az radiasiya yay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 &#8220;Yeni M\u00fcsavat&#8221;a dan\u0131\u015fan h\u0259kim-pediatr H\u00fcseyn Mehdiyev bildirdi ki, t\u0259bli\u011fat apar\u0131lsa da, Az\u0259rbaycanda analar buna diqq\u0259t etm\u0259yib, u\u015faqlara telefon verirl\u0259r: &#8220;X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 yeni do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259ri sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn mobil telefondan istifad\u0259 edirl\u0259r. Telefonu u\u015fa\u011fa verirl\u0259r ki, ekranda n\u0259l\u0259r\u0259s\u0259 bax\u0131b, sakitl\u0259\u015fsin. Deyim ki, u\u015faqlar da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 mobil telefona bax\u0131b, sakitl\u0259\u015fir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 u\u015faqlarda g\u00f6z problemi yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Biz son ill\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 apar\u0131r\u0131q ki, g\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u015fikay\u0259t ed\u0259n u\u015faqlar\u0131n say\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7oxdur. M\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131nda olan u\u015faqlar\u0131n valideynl\u0259ri ad\u0259t\u0259n sual verirl\u0259r ki, \u00f6vlad\u0131m n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn filan d\u0259rsi yadda\u015f\u0131nda saxlaya bilmir? M\u0259n dey\u0259rdim ki, bu problemin yaranmas\u0131n\u0131n da s\u0259b\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda u\u015faqlara mobil telefonun verilm\u0259si \u0259sas yerd\u0259 dayan\u0131r. U\u015faqlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yaranmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 olar ki, onlara x\u00fcsus\u0259n d\u0259 birinci 2 ya\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 mobil telefon verilm\u0259sin. N\u0259yinki mobil telefon verm\u0259k, qeyd etdiyimiz ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda u\u015faqlar\u0131 bu telefonlara yax\u0131n qoymaq da laz\u0131m deyil. Mobil telefonun az da olsa m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri odur ki, m\u0259kt\u0259bya\u015fl\u0131 u\u015faqlar bu cihazlar vasit\u0259sil\u0259 informasiya m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131b, elektron d\u0259rslikl\u0259ri rahat oxuya bilirl\u0259r. Ancaq sa\u011flaml\u0131q bax\u0131mdan yen\u0259 d\u0259 bunun \u00f6z\u00fc z\u0259r\u0259rlidir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 mobil telefonun z\u0259r\u0259r verdiyi orqan beyindir. \u00c7\u00fcnki u\u015faqlar beyinl\u0259rini az i\u015fl\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, filan \u015feyi mobil telefon vasit\u0259sil\u0259 internetd\u0259n tap\u0131b oxuyaram. Bundan \u0259lav\u0259 deyim ki, u\u015faqlarda vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l yeti\u015fk\u0259nlik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flamas\u0131n\u0131n bir n\u00f6mr\u0259li s\u0259b\u0259bi el\u0259 mobil telefonlard\u0131r. U\u015faqlar telefonda m\u00fcxt\u0259lif pornoqrafik filml\u0259r\u0259 bax\u0131rlar ki, bu da olduqca z\u0259r\u0259rlidir. Y\u0259ni \u0259xlaqi bax\u0131mdan da mobil telefonun u\u015faqlara z\u0259r\u0259ri y\u00fcks\u0259kdir. Bu g\u00fcn bel\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri hiss etm\u0259y\u0259 bil\u0259rik. Ancaq g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 f\u0259sadlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259yik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259bli u\u015faqlara da mobil telefon verilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259t deyil. \u018fg\u0259r u\u015faqla \u0259laq\u0259 saxlamaq lab\u00fcd hald\u0131rsa, bu zaman he\u00e7 olmasa, onlara sad\u0259 telefonlar verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259min telefonlar\u0131n parametrl\u0259ri geni\u015f deyil v\u0259 u\u015faq bundan yaln\u0131z ehtiyac oldu\u011fu t\u0259qdird\u0259 dan\u0131\u015f\u0131q vasit\u0259si kimi istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Mobil telefonlar u\u015faqlarda asossiyall\u0131\u011f\u0131n yaranmas\u0131na da s\u0259b\u0259b olur. U\u015faq \u00f6z\u00fcn\u0259 qapan\u0131r v\u0259 \u0259traf m\u00fchitl\u0259 \u0259laq\u0259ni dem\u0259k olar ki, k\u0259sir. Bu is\u0259 onlar\u0131n psixologiyas\u0131nda probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259 biz \u015fahidi oluruq ki, m\u00fcxt\u0259lif c\u0259r\u0259yanlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri mobil telefon proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k u\u015faqlara t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bel\u0259 m\u0259qamlara da diqq\u0259t edilm\u0259lidir. \u0130ki ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r u\u015faqlar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r telefondan uzaq tutarlarsa, onlar\u0131n inki\u015faf\u0131nda bir o q\u0259d\u0259r m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olar&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlara mobil telefon verilib-verilm\u0259m\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259r zaman geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirirl\u0259r ki, u\u015faqlara mobil telefon verilm\u0259sinin f\u0259sadlar\u0131 bu g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hiss olunacaq. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 4 milyarddan \u00e7ox insan mobil telefon istifad\u0259\u00e7idir. Qabaqc\u0131l telefon markalar\u0131 is\u0259 bir-biril\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t fonunda daim inki\u015faf hal\u0131ndad\u0131rlar. Art\u0131q el\u0259 bir zaman yeti\u015fib ki, bu g\u00fcn al\u0131nan mobil telefon bir ne\u00e7\u0259 ay sonra k\u00f6hn\u0259 model say\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnki telefon istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259 uy\u011fun olaraq daim yenilik axtar\u0131b, bazara daha f\u0259rqli modell\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131rlar. \u0130ngilis m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri 18-29 ya\u015fl\u0131 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda sor\u011fu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":225262,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12-300x204.jpg",300,204,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/usaq_tel_12.jpg",640,435,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"U\u015faqlara mobil telefon verilib-verilm\u0259m\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259r zaman geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirirl\u0259r ki, u\u015faqlara mobil telefon verilm\u0259sinin f\u0259sadlar\u0131 bu g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hiss olunacaq. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 4 milyarddan \u00e7ox insan mobil telefon istifad\u0259\u00e7idir. Qabaqc\u0131l telefon markalar\u0131 is\u0259 bir-biril\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t fonunda daim inki\u015faf hal\u0131ndad\u0131rlar. Art\u0131q el\u0259 bir zaman yeti\u015fib ki, bu g\u00fcn&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225261"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=225261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/225261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/225262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=225261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=225261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=225261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}