{"id":232418,"date":"2020-11-04T12:05:06","date_gmt":"2020-11-04T09:05:06","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=232418"},"modified":"2020-11-04T12:05:06","modified_gmt":"2020-11-04T09:05:06","slug":"duzgun-v%c9%99-balansli-qidalanma-yasli-insanlarda-x%c9%99st%c9%99liy%c9%99-qarsi-davamliligi-artirir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=232418","title":{"rendered":"D\u00fczg\u00fcn v\u0259 balansl\u0131 qidalanma ya\u015fl\u0131 insanlarda x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) \u201cAQTA maarifl\u0259ndirir\u201d rubrikas\u0131 davam edir. Rubrika \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AQTA v\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun (AQT\u0130) m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan maarifl\u0259ndirici materiallar, sa\u011flam qidalanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r, \u00f6lk\u0259d\u0259 qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259ruri m\u0259lumatlar oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>ARANTV.AZ\u00a0<a href=\"http:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 istinad\u0259n bildirir ki,\u00a0bud\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m\u00f6vzumuz is\u0259 COVID-19 infeksiyas\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k risk qrupuna daxil olan ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n sa\u011flam qidalanmas\u0131 haqq\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131 insanlar v\u0259 ah\u0131llar\u0131n COVID-19 virusuna yoluxma riski y\u00fcks\u0259kdir. \u0130nfeksiya x\u00fcsusil\u0259 xroniki x\u0259st\u0259liyi olan ah\u0131llar \u00fc\u00e7\u00fcn daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Koronavirus infeksiyas\u0131na yoluxma riskini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r\u0259 riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi d\u0259 vacib \u015f\u0259rtdir.<\/p>\n<p>Ya\u015fland\u0131qca madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sinin gedi\u015fi d\u0259yi\u015fir, orqanizmin qida madd\u0259l\u0259rin\u0259 olan ehtiyac\u0131, t\u0259l\u0259bat\u0131 da f\u0259rql\u0259nir. COVID-19, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 orqanizmin m\u00fcqavim\u0259tini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n v\u0259 ah\u0131llar\u0131n d\u00fczg\u00fcn v\u0259 balansl\u0131 qidalanmas\u0131 \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>A vitamini h\u0259zm, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs sisteminin funksiyas\u0131na t\u0259sir edir. \u0130mmun sistemin g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259 olduqca faydal\u0131d\u0131r. \u015eirin kartof, yerk\u00f6k\u00fc, brokkoli, ispanaq, q\u0131rm\u0131z\u0131 bolqar bib\u0259ri, \u0259rik, yumurta, s\u00fcd v\u0259 bir \u00e7ox tax\u0131ll\u0131 qida m\u0259hsullar\u0131 A vitamininin \u0259sas m\u0259nb\u0259yidir.<\/p>\n<p>Vitamin B6, B12, mis, fol tur\u015fusu, selenl\u0259 z\u0259ngin qida m\u0259hsullar\u0131 immun sistemin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Qeyd ed\u0259k ki, tax\u0131l, ya\u011fs\u0131z \u0259t, b\u0259zi bal\u0131q v\u0259 d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 B12 vitamini il\u0259 olduqca z\u0259ngindir.<\/p>\n<p>C vitamini is\u0259 anticisiml\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259sini stimulla\u015fd\u0131raraq immun sistemini t\u0259nziml\u0259yir. C vitamini il\u0259 z\u0259ngin porta\u011fal, qreypfrut v\u0259 naringi kimi sitrus meyv\u0259l\u0259rin, q\u0131rm\u0131z\u0131 bolqar bib\u0259ri, \u00e7iy\u0259l\u0259k, pomidor v\u0259 b\u0259zi d\u0259nli bitkil\u0259rin g\u00fcnd\u0259lik qida rasionuna \u0259lav\u0259 edilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Kalsium v\u0259 D vitamini il\u0259 z\u0259ngin qidalar s\u00fcm\u00fckl\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca vacibdir. Bir \u00e7ox d\u0259nli bitkil\u0259r, t\u00fcnd ya\u015f\u0131l yarpaql\u0131 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r, az ya\u011fl\u0131 v\u0259 ya ya\u011fs\u0131z s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 kalsiumun z\u0259ngin m\u0259nb\u0259yidir. Q\u0131z\u0131l bal\u0131q, pendir, yumurtan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 D vitamini y\u00fcks\u0259k miqdardad\u0131r.<\/p>\n<p>E vitamini g\u00fccl\u00fc antioksidantd\u0131r. Bu vitaminl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u0259nli bitkil\u0259ri, bitki ya\u011flar\u0131n\u0131, g\u00fcn\u0259baxan toxumunu, badam, f\u0131nd\u0131q v\u0259 f\u0131st\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259lik qida rasionuna daxil etm\u0259kl\u0259 orqanizmi g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Sink v\u0259 kaliumun da \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 orqanizmd\u0259 ciddi probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Sink ya\u011fs\u0131z \u0259t, qu\u015f \u0259ti, d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131, s\u00fcd, tax\u0131l m\u0259hsullar\u0131, lobya v\u0259 qoz-f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n t\u0259rkibind\u0259, kaliuma is\u0259 az ya\u011fl\u0131 v\u0259 ya ya\u011fs\u0131z s\u00fcd, banan, \u015firin kartof, ispanaq v\u0259 a\u011f lobya kimi m\u0259hsullarda rast g\u0259linir. Orqanizmi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r kaliumla t\u0259min etm\u0259kl\u0259, h\u0259m\u00e7inin duz istehlak\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaqla y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq problemini d\u0259 aradan qald\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanma n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r. \u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, arterial t\u0259zyiqin, \u015f\u0259k\u0259rli diabetin profilaktikas\u0131nda sa\u011flam qidalanma olduqca vacibdir. Bu bax\u0131mdan ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n qidas\u0131nda lifl\u0259 z\u0259ngin olan m\u0259hsullar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir. Lif ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini stimulla\u015fd\u0131r\u0131r, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. H\u0259m\u00e7inin lifli qidalar insan\u0131 tox tutur. P\u0259hriz lifl\u0259ri \u00fcr\u0259k v\u0259 II tip diabet x\u0259st\u0259likl\u0259rinin inki\u015faf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r, qan \u015f\u0259k\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131nda v\u0259 xolesterolun s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. 50 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlar\u0131n qida lifl\u0259rin\u0259 g\u00fcnd\u0259lik t\u0259l\u0259bat\u0131 30 qramd\u0131r. Lifl\u0259 z\u0259ngin qidalar \u0259sas\u0259n meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rdir. Tam tax\u0131ll\u0131 \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r v\u0259 d\u0259nli bitkil\u0259r (x\u00fcsus\u0259n, lobya v\u0259 noxud) d\u0259 daha \u00e7ox istehlak\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 olunan lifli qidalardand\u0131r. Bundan ba\u015fqa, istehlak edil\u0259n ya\u011flar\u0131n \u00e7oxu sa\u011flam doymam\u0131\u015f ya\u011flardan ibar\u0259t olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Fiziki aktivlik sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259ndir. Fiziki aktivliyin az olmas\u0131 b\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kisinin artmas\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131n\u0131n \u0259sas risk faktorlar\u0131ndan biridir. 50 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik kaloriy\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131 onlar\u0131n aktivlik d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u2022 Qeyri-aktiv h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 2000-2200 kalori<\/p>\n<p>\u2022 Orta d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 aktiv h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 2200-2400 kalori<\/p>\n<p>\u2022 M\u00fcnt\u0259z\u0259m aktiv h\u0259yat t\u0259rzi olan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 2400-2800 kalori<\/p>\n<p>Ya\u015f \u00f6td\u00fckc\u0259 fiziki aktivliyin azalmas\u0131 insanlarda madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sinin yava\u015flamas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bir s\u00f6zl\u0259, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fczg\u00fcn v\u0259 balansl\u0131 qidalanmaq q\u0259d\u0259r fiziki aktivliyi d\u0259 y\u00fcks\u0259ltm\u0259k vacib v\u0259 faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) \u201cAQTA maarifl\u0259ndirir\u201d rubrikas\u0131 davam edir. Rubrika \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AQTA v\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun (AQT\u0130) m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan maarifl\u0259ndirici materiallar, sa\u011flam qidalanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r, \u00f6lk\u0259d\u0259 qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259ruri m\u0259lumatlar oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n bildirir ki,\u00a0bud\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m\u00f6vzumuz is\u0259 COVID-19 infeksiyas\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k risk qrupuna daxil olan ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n sa\u011flam qidalanmas\u0131 haqq\u0131ndad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlar v\u0259 ah\u0131llar\u0131n COVID-19 virusuna yoluxma riski y\u00fcks\u0259kdir. \u0130nfeksiya x\u00fcsusil\u0259 xroniki x\u0259st\u0259liyi olan ah\u0131llar \u00fc\u00e7\u00fcn daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Koronavirus infeksiyas\u0131na yoluxma riskini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r\u0259 riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":232419,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[13,24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120.jpg",1920,1079,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120.jpg",1920,1079,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120.jpg",1920,1079,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120-1024x575.jpg",640,359,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120.jpg",1536,863,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120.jpg",1920,1079,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/aqta_041120-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=13\" rel=\"category\">Bizim h\u0259kim<\/a> <a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) \u201cAQTA maarifl\u0259ndirir\u201d rubrikas\u0131 davam edir. Rubrika \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AQTA v\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun (AQT\u0130) m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan maarifl\u0259ndirici materiallar, sa\u011flam qidalanma il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r, \u00f6lk\u0259d\u0259 qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259ruri m\u0259lumatlar oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n bildirir ki,\u00a0bud\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m\u00f6vzumuz is\u0259 COVID-19 infeksiyas\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k risk qrupuna daxil olan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232418"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232418"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232418\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/232419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}