{"id":235365,"date":"2020-11-12T11:41:37","date_gmt":"2020-11-12T08:41:37","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=235365"},"modified":"2020-11-12T11:41:37","modified_gmt":"2020-11-12T08:41:37","slug":"azix-magarasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=235365","title":{"rendered":"Az\u0131x ma\u011faras\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir<\/strong><\/p>\n<p>Tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 m\u00fcasir sivilizasiyan\u0131n inki\u015fafa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259n q\u0259dim insan v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bunu s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 arxeoloji abid\u0259l\u0259r var. Onlar aras\u0131nda Az\u0131x ma\u011faras\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Ma\u011faradan a\u015fkarlanm\u0131\u015f arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 350-400 min il bundan \u0259vv\u0259l\u0259 &#8211; A\u015f\u00f6l d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid q\u0259dim insan\u0131n &#8211; Az\u0131x adam\u0131n\u0131n \u00e7\u0259n\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n ibtidai insanlar\u0131n formala\u015fd\u0131qlar\u0131 \u0259raziy\u0259 daxil oldu\u011funu s\u00fcbut edir. Bu nadir tap\u0131nt\u0131ya g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisi \u201cAvropan\u0131n \u0259n q\u0259dim sakinl\u0259ri\u201d, x\u0259rit\u0259sin\u0259 daxil edilib v\u0259 ya\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, Avropada ikinci v\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovetl\u0259r m\u0259kan\u0131nda is\u0259 birinci s\u0131rada dayan\u0131r. Az\u0131x ma\u011faras\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259ki Ki\u00e7ik Qafqaz s\u0131ra da\u011flar\u0131n\u0131n c\u0259nub-\u015f\u0259rq yamac\u0131nda Quru\u00e7ay \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Ma\u011fara Xocav\u0259nd rayonu \u0259razisind\u0259dir.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri\u00a0AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru, tarix\u00e7i alim \u0130brahim Zeynalov s\u00f6yl\u0259yib. Professor bildirib ki, Az\u0131x ma\u011faras\u0131 d\u00fcnya arxeologiyas\u0131nda x\u00fcsusi yer tutaraq, \u00f6z\u00fcn\u00fcn maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t qal\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 \u0259razisind\u0259 yegan\u0259 abid\u0259dir. Ma\u011fara on arxeoloji t\u0259b\u0259q\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Tarixi d\u00f6vrl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n q\u0259dim arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar (qobud \u00e7ay da\u015flar\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f al\u0259tl\u0259r) Az\u0131x ma\u011fara d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sinin VII-X t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n a\u015fkar olunub. Qeyd olunan t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259n 300-d\u0259n \u00e7ox da\u015f m\u0259mulat\u0131, kobud \u00e7apma al\u0259tl\u0259ri, m\u00fcxt\u0259lif v\u0259h\u015fi heyvanlar\u0131n s\u00fcm\u00fckl\u0259ri, 700 min il \u0259vv\u0259l\u0259 aid 4 ocaq izi, ilkin dini ayinl\u0259ri \u0259ks etdir\u0259n nadir qal\u0131qlar v\u0259 s. \u0259ld\u0259 edilib. Az\u0131x q\u0259dim insan d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sinin VII-X t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n a\u015fkar olunmu\u015f tarixi tap\u0131nt\u0131lar, maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri kompleks halda Quru\u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259ti adlan\u0131r. Quru\u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u0259m\u0259k al\u0259tl\u0259ri \u015e\u0259rqi Afrikan\u0131n Olduvay m\u0259d\u0259niyy\u0259ti kompleksi il\u0259 uy\u011funluq t\u0259\u015fkil edir. Az\u0131x ma\u011faras\u0131n\u0131n arxeoloji t\u0259dqiqatlar\u0131 tarix\u00e7i alim-arxeoloq M\u0259mm\u0259d\u0259li H\u00fcseynovun ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onun 20 il\u0259d\u0259k apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rib ki, Az\u0131x ma\u011faras\u0131nda v\u0259 onun \u0259traf\u0131ndak\u0131 Quru\u00e7ay d\u0259r\u0259sind\u0259 h\u0259yat 2 milyon il \u0259vv\u0259l ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. 1968-ci ild\u0259 M.H\u00fcseynov t\u0259r\u0259find\u0259n a\u015fkarlanm\u0131\u015f Az\u0131x adam\u0131n\u0131n alt \u00e7\u0259n\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biri oldu\u011funu t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p><img src=\"http:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2020\/11\/12\/\/-e4873aa9160516785584497112910892359.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u0130.Zeynalov qeyd edib ki, Az\u0131x ma\u011faras\u0131 haqq\u0131nda d\u00fcnya elmi, arxeologiyas\u0131 \u00e7ox az m\u0259lumata malikdir. Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0131x ma\u011faras\u0131n\u0131n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan h\u0259mkarlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259 yaratmas\u0131na imkan verilm\u0259yib. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, d\u00fcnya arxeologiya elmind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u0259n q\u0259dim insanlardan birinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 \u00e7ox az m\u0259lumat var. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, vaxtil\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu ma\u011faran\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0131x ma\u011faras\u0131 1993-c\u00fc ild\u0259n erm\u0259ni vandalizmin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Erm\u0259nil\u0259r qeyri-qanuni olaraq Az\u0131x ma\u011faras\u0131nda arxeoloji t\u0259dqiqatlar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n aliml\u0259r d\u0259v\u0259t edibl\u0259r. M\u0259qs\u0259d ma\u011faran\u0131n erm\u0259nil\u0259rin q\u0259dim tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k, Az\u0259rbaycan izl\u0259rini itirm\u0259k olub. Erm\u0259nil\u0259rin ma\u011faradan silah-sursat anbar\u0131 kimi istifad\u0259 etdikl\u0259ri d\u0259 m\u0259lumdur. 2020-ci il noyabr\u0131n 9-da M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli ordumuz t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0131x k\u0259ndinin azad edilm\u0259si il\u0259 Az\u0131x ma\u011faras\u0131 da d\u00fc\u015fm\u0259nin, erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131ndan, vandalizmind\u0259n qurtard\u0131. \u0130nan\u0131r\u0131q ki, d\u00f6vl\u0259timizin h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259yi layih\u0259l\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 tezlikl\u0259 Az\u0131x ma\u011faras\u0131 yen\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin, turistl\u0259rin m\u00fch\u00fcm ziyar\u0259tgah\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir Tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 m\u00fcasir sivilizasiyan\u0131n inki\u015fafa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259n q\u0259dim insan v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bunu s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 arxeoloji abid\u0259l\u0259r var. Onlar aras\u0131nda Az\u0131x ma\u011faras\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Ma\u011faradan a\u015fkarlanm\u0131\u015f arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 350-400 min il bundan \u0259vv\u0259l\u0259 &#8211; A\u015f\u00f6l d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid q\u0259dim insan\u0131n &#8211; Az\u0131x adam\u0131n\u0131n \u00e7\u0259n\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n ibtidai insanlar\u0131n formala\u015fd\u0131qlar\u0131 \u0259raziy\u0259 daxil oldu\u011funu s\u00fcbut edir. Bu nadir tap\u0131nt\u0131ya g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisi \u201cAvropan\u0131n \u0259n q\u0259dim sakinl\u0259ri\u201d, x\u0259rit\u0259sin\u0259 daxil edilib v\u0259 ya\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, Avropada ikinci v\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovetl\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":235366,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/d827f12e160516787158755149910783010.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim insan m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir Tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 m\u00fcasir sivilizasiyan\u0131n inki\u015fafa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259n q\u0259dim insan v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bunu s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 arxeoloji abid\u0259l\u0259r var. Onlar aras\u0131nda Az\u0131x ma\u011faras\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Ma\u011faradan a\u015fkarlanm\u0131\u015f arxeoloji tap\u0131nt\u0131lar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 350-400 min il bundan \u0259vv\u0259l\u0259 &#8211; A\u015f\u00f6l d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid q\u0259dim insan\u0131n &#8211; Az\u0131x&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235365\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/235366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}