{"id":238400,"date":"2020-11-18T10:37:43","date_gmt":"2020-11-18T07:37:43","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=238400"},"modified":"2020-11-18T10:37:43","modified_gmt":"2020-11-18T07:37:43","slug":"qarabagda-yuzl%c9%99rl%c9%99-epiqrafik-m%c9%99zar-daslari-qalib-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=238400","title":{"rendered":"\u201cQaraba\u011fda y\u00fczl\u0259rl\u0259 epiqrafik m\u0259zar da\u015flar\u0131 qal\u0131b\u201d &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 epiqrafik abid\u0259l\u0259rin m\u00fch\u00fcm yeri vard\u0131r. Xalq bir \u00e7ox tarixi \u0259hvalatlar\u0131 da\u015f l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 yazmaqla, abid\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 kitab\u0259l\u0259r h\u0259kk etm\u0259kl\u0259, bir s\u0131ra ictimai-iqtisadi probleml\u0259r\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixin\u0259 aid \u00e7ox z\u0259ngin v\u0259 qiym\u0259tli salnam\u0259l\u0259r qoyub gedibl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259\u00a0AMEA Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi Anar A\u011falarzad\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259qal\u0259sind\u0259 qeyd edib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMTEvMTgvMDkvNTkvMDgvYjU2NTdkOWUtYWMwNi00ZmY1LWFkYjQtZjBiYmZhMjQzNGNmL0FuYXIgQWdhbGFyemFkZS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=357ca6b529d9db87\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunub ki, b\u00fct\u00fcn orta \u0259srl\u0259r boyu \u015e\u0259rq d\u00fcnyas\u0131n\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n karvan ticar\u0259t yollar\u0131 m\u0259hz Az\u0259rbaycandan ke\u00e7irdi. O zaman bu yollar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 tikilmi\u015f karvansaralar v\u0259 ictimai-dini binalar z\u0259man\u0259miz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki epiqrafik yaz\u0131lar memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin n\u0259 vaxt tikildiyini, bu v\u0259 ya ba\u015fqa tikinti kompleksl\u0259rinin \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda n\u0259 kimi rola malik oldu\u011funu, karvan ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n hans\u0131 d\u00f6vrd\u0259 daha da qaynar h\u0259yat ke\u00e7irdiyini ara\u015fd\u0131rmaqdan \u00f6tr\u00fc \u0259n d\u0259qiq informasiya ver\u0259n ilk m\u0259nb\u0259 hesab edilir.<\/p>\n<p>Bu s\u0131radan Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz tarixi par\u00e7as\u0131 olan Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur diyar\u0131n\u0131n epiqrafik abid\u0259l\u0259ri v\u0259t\u0259n tariximizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Qaraba\u011fda islam d\u00f6vr\u00fc epiqrafik abid\u0259l\u0259ri m\u0259hz m\u0259scid v\u0259 t\u00fcrb\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259ki kitab\u0259l\u0259rd\u0259, m\u0259zar da\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki epitafiyalarda \u0259ks olunur.<\/p>\n<p>Say\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olan v\u0259 islam d\u00f6vr\u00fc dini-ideoloji m\u0259rk\u0259zl\u0259ri hesab edil\u0259n bu tarixi abid\u0259l\u0259rin bir \u00e7oxunda t\u0259dqiqatlar apar\u0131lmaqla onlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>XX \u0259srin 60-70-ci ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f epiqraf alimi, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, tarix elml\u0259ri doktoru, professor M\u0259\u015f\u0259dixan\u0131m Nem\u0259tovan\u0131n Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 epiqrafik elmi t\u0259dqiqatlar, regionun bir s\u0131ra tarixi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olub.<\/p>\n<p>Alimin, Qaraba\u011f diyar\u0131nda, C\u0259bray\u0131l rayonunun \u015e\u0131xlar k\u0259ndind\u0259ki el aras\u0131nda \u201c\u015e\u0131x Baba piri\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan ziyar\u0259tgahda apard\u0131\u011f\u0131 epiqrafik elmi ara\u015fd\u0131rmalarla ayd\u0131n olmu\u015fdur ki, t\u00fcrb\u0259nin i\u00e7\u0259risind\u0259 b\u00f6y\u00fck alim, \u0259z\u0259m\u0259tli \u015feyx, \u015eeyx H\u00fcseynin o\u011flu \u015eeyx \u018fbd\u00fcrr\u0259hman d\u0259fn edilib.<\/p>\n<p>Bu pir, m\u0259hz elm adamlar\u0131n\u0131 vaxtil\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rini Yax\u0131n \u015e\u0259rq il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201cB\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolu\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00f6vcud olmaqla intensiv h\u0259yat ke\u00e7irmi\u015f, m\u0259d\u0259ni-ideoloji, sosial-siyasi-iqtisadi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n biri olan xan\u0259gahda xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s yer kimi qorudu\u011fu tarixin izl\u0259rind\u0259 elmin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin sirl\u0259rini a\u00e7ma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMTEvMTgvMDkvNTkvMDgvOTE4MTNhZGItNmZlZC00NGU0LTlkZDctYmM3YmNmOWM4Njg4L1VydWQgLSBxb8OnxZ_JmWtpbGxpIG3JmXphciBkYcWfbGFyxLEuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=8d50bdf11a7af501\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u015eeyx Baban\u0131n m\u0259zar da\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 farsca h\u0259kk edilmi\u015f kitab\u0259d\u0259 deyilir:<\/p>\n<p>\u201cBildim ki, m\u0259nim taleyim m\u0259nim t\u0259bi\u0259timdir, o da \u00e7ox \u00fcz\u00fc d\u00f6n\u00fckd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>XIV \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid bu t\u00fcrb\u0259nin \u0259traf\u0131nda d\u00f6vr\u00fcn say\u0131l\u0131b-se\u00e7il\u0259n din xadiml\u0259rinin m\u0259zarlar\u0131 da vard\u0131r. Bel\u0259 ki, \u0259trafdak\u0131 b\u00f6y\u00fck q\u0259biristanl\u0131qda XIV-XX \u0259srl\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n tarixi m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 aid \u015feyx v\u0259 \u015feyx \u00f6vladlar\u0131n\u0131n q\u0259bir da\u015flar\u0131na rast g\u0259lm\u0259k olur.<\/p>\n<p>\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu orta \u0259sr abid\u0259l\u0259rinin, dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 torpaq alt\u0131nda qal\u0131b it-bat olub. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n orta \u0259sr abid\u0259l\u0259rind\u0259 kompleks arxeoloji t\u0259dqiqatlar apar\u0131laca\u011f\u0131 zaman istisna deyildir ki, xeyli sayda epiqrafik abid\u0259l\u0259r d\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xacaq v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fc tarixinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 yeni imkanlar a\u00e7acaq.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMTEvMTgvMDkvNTkvMDgvNmI0ZjcxNjQtZTExOC00NzIwLWFjYWItMGRhYTQxZTk1NzQ5L1VydWQgIC0gcW_Dp8WfyZlraWxsaSBtyZl6YXIgZGHFn8SxLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=4eb2ae9d22d353f1\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n epiqrafik abid\u0259l\u0259rin\u0259 eyni zamanda tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131nda da rast g\u0259linir. Bu mahal\u0131n \u00c7uxurs\u0259d vilay\u0259tind\u0259ki C\u0259f\u0259rabad k\u0259ndind\u0259 t\u0259dqiq edilmi\u015f s\u0259kkizbucaql\u0131 t\u00fcrb\u0259 v\u0259 onun kitab\u0259si maraq do\u011furur.<\/p>\n<p>M\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, bu yerd\u0259 \u00c7uxur S\u0259d vilay\u0259tinin \u0259mirl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus bir ne\u00e7\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u00fcrb\u0259 binas\u0131 tikilmi\u015f, lakin bu t\u00fcrb\u0259l\u0259rin kitab\u0259l\u0259ri m\u0259nfur erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259sd\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Zaman\u0131nda burada m\u00f6vcud olan bir m\u00fcs\u0259lman q\u0259bristanl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 tarixi abid\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 he\u00e7 biri bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r qalmay\u0131b. C\u0259f\u0259rabad t\u00fcrb\u0259sind\u0259 vilay\u0259tin tan\u0131nm\u0131\u015f iki \u0259miri olan Pir H\u00fcseyn v\u0259 onun atas\u0131 \u018fmir S\u0259din adlar\u0131 h\u0259kk edilib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMTEvMTgvMDkvNTkvMDkvODA3NTNkMmQtZTRmOC00NGRjLTg5YzctMzZhY2Y4YzI3MTkxL1VydWQgLSBzyZluZHVxyZkgdGlwbGkgdMO8cmsgb25xb25sdSBtyZl6YXIgZGHFn8SxLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=8533c5a380fe191c\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131n Urud k\u0259ndind\u0259ki orta \u0259sr q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda qalm\u0131\u015f qo\u00e7 \u015f\u0259killi, s\u0259nduq\u0259 formal\u0131 m\u0259zar da\u015flar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 professor M\u0259\u015f\u0259dixan\u0131m Nem\u0259tovan\u0131n 1961-1963-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar, alimin epiqrafika elmind\u0259, dem\u0259k olar ki, 50 illik ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm yeniliyi hesab edilir.<\/p>\n<p>M.Nem\u0259tovan\u0131n Urud q\u0259bristanl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u015flar \u00fcz\u0259rind\u0259ki \u0259r\u0259b qrafikas\u0131nda h\u0259kk olunmu\u015f kitab\u0259l\u0259rin, islam dini il\u0259 \u0259laq\u0259dar dualar\u0131n v\u0259 q\u0259dim t\u00fcrkdilli tayfalar\u0131n dini ayinl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar onqonlar\u0131n sirli qalan m\u0259qamlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Alimin epiqrafika elmi sah\u0259sind\u0259ki Urud k\u0259\u015ffl\u0259ri xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 torpaq iddias\u0131nda olan erm\u0259nil\u0259r\u0259 tutarl\u0131 cavab olmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si prinsipl\u0259rini d\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131b v\u0259 bel\u0259likl\u0259, C\u0259nubi Qafqazda yeni tarixi konsepsiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zurun Urud q\u0259bristanl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 miladi 1478-ci il tarixli bir m\u0259zar da\u015f\u0131nda \u0259r\u0259bc\u0259 \u201cAllah, M\u0259h\u0259mm\u0259d, \u018fli, min evladi a\u011fvan\u201d (\u201ca\u011fvan\u201d alban dem\u0259kdir M.N.) s\u00f6zl\u0259rinin h\u0259kk edilm\u0259si v\u0259 bu tip kitab\u0259l\u0259rin XVII \u0259sr s\u0259nduq\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 t\u0259krarlanmas\u0131 bu abid\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan tarix\u015f\u00fcnasl\u0131q elmind\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>1926-c\u0131 ild\u0259 elm\u0259 m\u0259lum olan Urud abid\u0259l\u0259rinin geni\u015f t\u0259dqiqi il\u0259 s\u00fcbut olunub\u00a0ki, bu m\u0259zar da\u015flar\u0131ndak\u0131 epitafiyalar v\u0259 t\u0259svirl\u0259r vaxtil\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131 \u0259razisi olan S\u00fcnikd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f a\u011fvanlar\u0131n (albanlar\u0131n) m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259sin\u0259 d\u0259lal\u0259t edir.<\/p>\n<p>Urud kitab\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259ki epitafiyalar t\u0259hlil edil\u0259nd\u0259n sonra m\u0259lum olub ki, alban tayfalar\u0131 islam g\u0259l\u0259nd\u0259 m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259r\u0259k bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131nda i\u015ftirak edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda aliml\u0259rl\u0259 birg\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f iclaslar\u0131n birind\u0259 professor M.Nem\u0259tova \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Z\u0259ng\u0259zurun Urud abid\u0259l\u0259ri v\u0259 bu q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259sd\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>M.Nem\u0259tova qeyd edib ki, Urud q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 tarixin b\u00f6y\u00fck bir m\u0259s\u0259l\u0259sinin \u00fcst\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131b. Bel\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn tarix\u00e7il\u0259r islam\u0131n Qafqaza g\u0259li\u015fin\u0259 q\u0259d\u0259r xa\u00e7p\u0259r\u0259st olan alban tayfalar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259\u015fm\u0259si haqq\u0131nda yaz\u0131rd\u0131lar. Akademik Ziya B\u00fcnyadov \u201cAz\u0259rbaycan VII-IX \u0259srl\u0259rd\u0259\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, \u201c&#8230;nec\u0259 oldu Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131nda ya\u015fayan tayfalar qriqoryan xa\u00e7\u0131n\u0131 q\u0259bul edib erm\u0259nil\u0259\u015fdil\u0259r, g\u00fcrc\u00fc xa\u00e7\u0131n\u0131 q\u0259bul edib g\u00fcrc\u00fcl\u0259\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259s bunlar\u0131n t\u00fcrkl\u0259\u015f\u0259ni, islam\u0131 q\u0259bul ed\u0259ni olmad\u0131m\u0131?!\u201d Urud m\u0259zarlar\u0131n\u0131n t\u0259dqiqi d\u0259 tarixin bu qaranl\u0131q qalan s\u0259hif\u0259sini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131. M\u0259hz burada o\u011fuz t\u00fcrk tayfalar\u0131na aid da\u015flar \u00fcz\u0259rind\u0259ki t\u0259svirl\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lmaqla bu suala cavab tap\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ild\u0259 M.Nem\u0259tova erm\u0259ni aliml\u0259ri Akopyan\u0131, Papazyan\u0131, Arakelyan\u0131, Xa\u00e7aturyan\u0131 susdurub, onlar\u0131n Urud q\u0259birl\u0259rinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 aid olmas\u0131 haqq\u0131ndak\u0131 iddias\u0131n\u0131n saxta oldu\u011funu s\u00fcbut edib.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni alimi Akopyan sonralar M.Nem\u0259tovaya qar\u015f\u0131 iddialarla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b\u00a0v\u0259 deyib ki, \u201c&#8230;xeyr, siz s\u0259hv edirsiniz, \u018fmir Teymur Orta Asiyadan g\u0259l\u0259nd\u0259 bu tayfalara zorla islam\u0131 q\u0259bul etdirib. Burada x\u0259ttat\u0131n s\u0259hvi var, x\u0259ttat savads\u0131z olub v\u0259 M\u0259\u015f\u0259dixan\u0131m da s\u0259hv oxuyub\u201d.<\/p>\n<p>Daha sonra erm\u0259nil\u0259r traktorlarla q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 m\u0259hv etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. M.Nem\u0259tova Papazyana cavab m\u0259ktubu yazaraq deyib ki, \u201c&#8230;\u0259g\u0259r Urud q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 erm\u0259ni abid\u0259si idis\u0259 b\u0259s n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 o, q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131td\u0131n\u0131z, m\u0259hv etdiniz, viran qoydunuz?! \u018fg\u0259r siz o m\u0259zar da\u015flar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 aid oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259 bils\u0259ydiniz bu g\u00fcn d\u0259 onu \u015f\u00fc\u015f\u0259nin i\u00e7in\u0259 sal\u0131b \u0259ld\u0259n-\u0259l\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 g\u0259zdir\u0259rdiniz ki, bax\u0131n bu bizim tariximizdir. \u00c7\u00fcnki s\u00fcbut ed\u0259 bilm\u0259diniz! X\u0259ttat d\u00fcz yazm\u0131\u015fd\u0131, M\u0259\u015f\u0259dixan\u0131m da d\u00fcz oxumu\u015fdu!\u201d<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu qeyd olunanlar \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi, \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131n\u0131n epiqrafik abid\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda yaz\u0131lan az bir qismidir. Qaraba\u011fda v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 epiqrafik m\u0259zar da\u015flar\u0131 v\u0259 onlar \u00fcz\u0259rind\u0259ki epitafiyalar \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlamaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 onun \u015fanl\u0131 ordusunun tarixi q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad olunmu\u015f o m\u00fcq\u0259dd\u0259s torpaqlar\u0131m\u0131zda yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 epiqrafik abid\u0259l\u0259r yenid\u0259n qeyd\u0259 al\u0131nacaq v\u0259 bu abid\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f miqyasl\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar apar\u0131lacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 epiqrafik abid\u0259l\u0259rin m\u00fch\u00fcm yeri vard\u0131r. Xalq bir \u00e7ox tarixi \u0259hvalatlar\u0131 da\u015f l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 yazmaqla, abid\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 kitab\u0259l\u0259r h\u0259kk etm\u0259kl\u0259, bir s\u0131ra ictimai-iqtisadi probleml\u0259r\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixin\u0259 aid \u00e7ox z\u0259ngin v\u0259 qiym\u0259tli salnam\u0259l\u0259r qoyub gedibl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0AMEA Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi Anar A\u011falarzad\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259qal\u0259sind\u0259 qeyd edib. M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunub ki, b\u00fct\u00fcn orta \u0259srl\u0259r boyu \u015e\u0259rq d\u00fcnyas\u0131n\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n karvan ticar\u0259t yollar\u0131 m\u0259hz Az\u0259rbaycandan ke\u00e7irdi. O zaman bu yollar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 tikilmi\u015f karvansaralar v\u0259 ictimai-dini binalar z\u0259man\u0259miz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7at\u0131b. Onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki epiqrafik yaz\u0131lar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":238401,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1-300x189.jpg",300,189,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Urud-s\u00c9_nduq\u00c9_-tipli-t\u00c3\u00bcrk-onqonlu-m\u00c9_zar-da\u00c5_\u00c4\u00b1.jpg",620,390,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan tarixinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 epiqrafik abid\u0259l\u0259rin m\u00fch\u00fcm yeri vard\u0131r. Xalq bir \u00e7ox tarixi \u0259hvalatlar\u0131 da\u015f l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 yazmaqla, abid\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 kitab\u0259l\u0259r h\u0259kk etm\u0259kl\u0259, bir s\u0131ra ictimai-iqtisadi probleml\u0259r\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarixin\u0259 aid \u00e7ox z\u0259ngin v\u0259 qiym\u0259tli salnam\u0259l\u0259r qoyub gedibl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0AMEA Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi Anar A\u011falarzad\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259qal\u0259sind\u0259 qeyd edib. M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238400"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238400"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238400\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/238401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}