{"id":238858,"date":"2020-11-19T08:33:23","date_gmt":"2020-11-19T05:33:23","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=238858"},"modified":"2020-11-19T08:33:23","modified_gmt":"2020-11-19T05:33:23","slug":"botulizm-x%c9%99st%c9%99liyi-n%c9%99dir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=238858","title":{"rendered":"Botulizm x\u0259st\u0259liyi n\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p>Ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 \u00e7ox sevil\u0259n m\u00fcxt\u0259lif tur\u015fular, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259r v\u0259 kompotlar b\u0259z\u0259n a\u011f\u0131r z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259z\u0259n is\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoya bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, x\u00fcsus\u0259n botulizm x\u0259st\u0259liyin\u0259 aiddir. Botulizmi t\u00f6r\u0259d\u0259n bakteriya Clostridium botulinum adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu bakteriyalar insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li deyil. Lakin bakteriyalar\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan toksin botulotoksin d\u00fcnyada \u0259n g\u00fccl\u00fc bioloji z\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Clostridium botulinum bakteriyas\u0131 torpaqda ya\u015fay\u0131r. Oradan bu bakteriyalar t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r\u0259, meyv\u0259l\u0259r\u0259, suya d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fg\u0259r ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan tur\u015fular, t\u0259r\u0259v\u0259z salatlar\u0131, kompotlar, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259r v\u0259 s. \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 t\u0259mizl\u0259nmir v\u0259 yuyulmur, d\u00fczg\u00fcn sterilizasiya olunmur v\u0259 daha sonra is\u0259 uy\u011fun olmayan \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131l\u0131rsa, bu zaman insan botulizm x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutula bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, Clostridium botulinum bakteriyas\u0131 oksigen olmayan yerl\u0259rd\u0259 daha f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7oxal\u0131r v\u0259 m\u0259hz burada botulotoksin ifraz edir. Havas\u0131 olmayan konserv bankalar\u0131 bu bakteriyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u0259lveri\u015fli m\u00fchitdir.<\/p>\n<p>Botulotoksin insan orqanizmin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 tez bir zamanda qan\u0131n ax\u0131n\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn orqanizm\u0259 yay\u0131l\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qrup \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 iflic\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Ad\u0259t\u0259n 10-12 saatdan sonra x\u0259st\u0259d\u0259 q\u0259fl\u0259t\u0259n ur\u0259kbulanma, qusma, ishal, sonra is\u0259 g\u00fccl\u00fc q\u0259bizlik kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Daha sonra insanda g\u00f6rm\u0259nin pozulmas\u0131 (g\u00f6zl\u0259r \u00f6n\u00fcnd\u0259 duman, tor v\u0259 s.), g\u00f6z qapaqlar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 enm\u0259si, s\u0259sin x\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 olmas\u0131, b\u0259z\u0259n s\u0259sin tam tutulmas\u0131, udma refleksinin pozulmas\u0131 (insan he\u00e7 bir qidan\u0131 uda bilmir), n\u0259f\u0259salman\u0131n pozulmas\u0131 (t\u0259ngn\u0259f\u0259slik), b\u00fct\u00fcn \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rin z\u0259ifl\u0259m\u0259si, yeri\u015fin pozulmas\u0131 v\u0259 s. a\u011f\u0131r simptomlar inki\u015faf edir. Bu zaman x\u0259st\u0259y\u0259 laz\u0131m olan ixtisasla\u015fm\u0131\u015f tibbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259s\u0259, o, \u00f6l\u0259 bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z simptomlar\u0131 (v\u0259 onlar\u0131n h\u0259r hans\u0131n\u0131) hiss etdikd\u0259, tez bir zamanda h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t edin v\u0259 ya t\u0259cili yard\u0131m \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n. N\u0259z\u0259riniz\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, botulizm yaln\u0131z x\u0259st\u0259xana \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00fcalic\u0259 oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc botulizm x\u0259st\u0259liyind\u0259n s\u0131\u011fortalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu qaydalara riay\u0259t edin:<\/p>\n<p>Ev \u015f\u0259raitind\u0259 tur\u015fular\u0131, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259ri v\u0259 s. konservl\u0259ri yaln\u0131z t\u0259z\u0259 v\u0259 keyfiyy\u0259tli meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259n haz\u0131rlay\u0131n. Xarab, yeti\u015fm\u0259mi\u015f v\u0259 s. meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259yin.<\/p>\n<p>Ev \u015f\u0259raitind\u0259 tur\u015fular\u0131, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259ri v\u0259 s. konservl\u0259ri haz\u0131rlad\u0131qda meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259ri \u00e7ox diqq\u0259tl\u0259 x\u00fcsusi \u015fotkan\u0131n k\u00f6m\u0259yil\u0259 axar suda yuyun. Daha yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r onlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f x\u00fcsusi vasit\u0259l\u0259r il\u0259 yuyulsun.<\/p>\n<p>Konservl\u0259r 1 saatdan az olmayaraq sterilizasiya olunmal\u0131d\u0131rlar. Daha yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, konservl\u0259ri 30 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 olmaqla bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 sterilizasiya ed\u0259siniz.<\/p>\n<p>Konservl\u0259ri m\u00fctl\u0259q soyuq yerd\u0259 saxlamaq laz\u0131md\u0131r (soyuducu, eyvan, zirz\u0259mi).<\/p>\n<p>He\u00e7 vaxt bazarlarda v\u0259 s. yerl\u0259rd\u0259 \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan tur\u015fular\u0131 v\u0259 s. konservl\u0259ri almay\u0131n! Bu, \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir!<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 tur\u015fu v\u0259 s. bankas\u0131n\u0131n qapa\u011f\u0131 &#8220;\u015fi\u015fibs\u0259&#8221;, bel\u0259 m\u0259hsulu ya at\u0131n (m\u0259hsulun iyi, r\u0259ngi v\u0259 s. d\u0259yi\u015fildikd\u0259) \u00a0ya yax\u015f\u0131 qaynad\u0131n v\u0259 daha sonra soyuducuda saxlay\u0131n.<\/p>\n<p>Ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan konservl\u0259ri istifad\u0259 etdikd\u0259n \u0259vv\u0259l 15-20 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 su il\u0259 olan qazanda qaynad\u0131n. Bu halda botulotoksin tam m\u0259hv olacaq.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259riniz\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, yaln\u0131z ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan konservl\u0259ri deyil, d\u00fckanlarda sat\u0131lan s\u0259naye konservl\u0259ri d\u0259 botulizm x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u00fckanlarda t\u0259r\u0259v\u0259z, bal\u0131q, \u0259t v\u0259 s. konservl\u0259ri ald\u0131qda qabla\u015fd\u0131rmaya fikir verin. M\u0259hsul t\u0259z\u0259 olmal\u0131 (yararl\u0131l\u0131q m\u00fcdd\u0259tin\u0259 fikir verin), qapa\u011f\u0131 &#8220;\u015fi\u015fm\u0259m\u0259li&#8221;, d\u0259mird\u0259n olan konserv bankalar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 bat\u0131q yerl\u0259ri olmamal\u0131d\u0131r. D\u0259mir bankalarda olan bal\u0131q v\u0259 \u0259t konservl\u0259rini a\u00e7d\u0131qdan d\u0259rhal sonra ba\u015fqa qaba qoymaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><em>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 \u00e7ox sevil\u0259n m\u00fcxt\u0259lif tur\u015fular, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259r v\u0259 kompotlar b\u0259z\u0259n a\u011f\u0131r z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259z\u0259n is\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoya bil\u0259r. Bu, x\u00fcsus\u0259n botulizm x\u0259st\u0259liyin\u0259 aiddir. Botulizmi t\u00f6r\u0259d\u0259n bakteriya Clostridium botulinum adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu bakteriyalar insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li deyil. Lakin bakteriyalar\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan toksin botulotoksin d\u00fcnyada \u0259n g\u00fccl\u00fc bioloji z\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. Clostridium botulinum bakteriyas\u0131 torpaqda ya\u015fay\u0131r. Oradan bu bakteriyalar t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r\u0259, meyv\u0259l\u0259r\u0259, suya d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fg\u0259r ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan tur\u015fular, t\u0259r\u0259v\u0259z salatlar\u0131, kompotlar, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259r v\u0259 s. \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 t\u0259mizl\u0259nmir v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":238859,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/c56a022b160570991988688129210535080-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 \u00e7ox sevil\u0259n m\u00fcxt\u0259lif tur\u015fular, m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259r v\u0259 kompotlar b\u0259z\u0259n a\u011f\u0131r z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259z\u0259n is\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoya bil\u0259r. Bu, x\u00fcsus\u0259n botulizm x\u0259st\u0259liyin\u0259 aiddir. Botulizmi t\u00f6r\u0259d\u0259n bakteriya Clostridium botulinum adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu bakteriyalar insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li deyil. Lakin bakteriyalar\u00a0 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan toksin botulotoksin d\u00fcnyada \u0259n g\u00fccl\u00fc bioloji&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238858"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238858"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238858\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/238859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}