{"id":250714,"date":"2020-12-09T13:21:51","date_gmt":"2020-12-09T10:21:51","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=250714"},"modified":"2020-12-09T13:21:51","modified_gmt":"2020-12-09T10:21:51","slug":"covid-19-dan-qorunmaq-ucun-hansi-maskalar-taxilmalidir-pandemiya-x%c9%99st%c9%99xanasinin-h%c9%99kimi-il%c9%99-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=250714","title":{"rendered":"COVID-19-dan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 maskalar tax\u0131lmal\u0131d\u0131r? &#8211; Pandemiya x\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n h\u0259kimi il\u0259 M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda koronavirus pandemiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 davam edir. M\u0259rk\u0259zi G\u00f6mr\u00fck X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n oftalmoloqu Aynur\u0259 \u018fliyeva m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rini\u00a0<a href=\"https:\/\/media.az\/society\/1067802237\/nash-narod-stal-bolee-otvetstvenno-otnositsya-k-situacii-s-covid-19-intervyu-s-vrachom-pandemicheskoy-bolnicy\/?fbclid=IwAR0ig31_Ilt4NLmvPwLXlgbZYC3F9hpmzRuRAF6ASUshuVyHZ4GKGSZHS9g\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Media.Az<\/a>-la b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb. Haz\u0131rda h\u0259kim x\u0259st\u0259xanan\u0131n stasionar \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rini m\u00fcalic\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; X\u0259st\u0259xanan\u0131z bir m\u00fcdd\u0259t\u00a0pandemiya x\u0259st\u0259xanas\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259di. Ancaq indi yenid\u0259n yaln\u0131z COVID-19-a yoluxan x\u0259st\u0259l\u0259ri m\u00fcalic\u0259 edirsiniz.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Do\u011frudur. \u0130yun ay\u0131nda, Az\u0259rbaycanda ilk x\u0259st\u0259liyin ba\u015f verdiyi d\u00f6vrd\u0259 x\u0259st\u0259xanam\u0131z yaln\u0131z koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sin\u0259 ke\u00e7di. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 x\u0259st\u0259xanam\u0131z yaral\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rin m\u00fcalic\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi. M\u00fcharib\u0259 bitdikd\u0259n sonra koronavirusla m\u00fcbariz\u0259ni davam etdirdik.<\/p>\n<p>Bizim h\u0259kiml\u0259r ail\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn otell\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. N\u00f6vb\u0259l\u0259r g\u00fcnd\u0259 alt\u0131 saata b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 yem\u0259k yem\u0259k olmaz, daim\u00a0maska \u200b\u200btax\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn oksigen acl\u0131\u011f\u0131 hiss olunur. B\u00fct\u00fcn bunlar xroniki yor\u011funlu\u011fa v\u0259 yuxululu\u011fa s\u0259b\u0259b olur. Tam bir saat yaln\u0131z x\u00fcsusi qoruyucu kostyumlar\u00a0geyinm\u0259y\u0259 s\u0259rf olunur. Onlar\u0131 nec\u0259 ba\u011flamaq, x\u0259st\u0259 il\u0259 h\u0259r t\u0259masdan sonra \u0259lc\u0259kli \u0259ll\u0259rl\u0259 nec\u0259 davranmaq bar\u0259d\u0259 d\u0259qiq t\u0259limatlar var. T\u0259l\u0259sm\u0259 v\u0259 ya diqq\u0259tsizlik n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir n\u00fcans qa\u00e7\u0131r\u0131l\u0131rsa, koronavirusa yoluxa bil\u0259rsiniz. \u00c7ox vaxt s\u0259hiyy\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259n biri yoluxur, buna g\u00f6r\u0259 h\u0259kim v\u0259 tibb bac\u0131lar\u0131 \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s bo\u015f yerl\u0259rin\u00a0m\u00f6vcudlu\u011fu bar\u0259d\u0259 n\u0259 dem\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Burada bo\u015f yer yoxdur. Yenid\u0259n pandemiya x\u0259st\u0259xanas\u0131na \u00e7evril\u0259n kimi, iki g\u00fcn \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn yerl\u0259r doldu.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sizin \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7\u0259tini n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fn \u00e7\u0259tin \u015fey x\u0259st\u0259nin v\u0259ziyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259sini izl\u0259m\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu tez-tez ba\u015f verir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; X\u0259st\u0259liyin ilk alovlanmas\u0131 zaman\u0131 a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259rimiz daha \u00e7ox idi. Bunun bir izah\u0131 var. Onda koronavirusa \u00e7ox az adam inan\u0131rd\u0131 v\u0259 sonuncu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259kiml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmirdil\u0259r. \u0130ndi d\u0259 \u00e7oxlu a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259r var, amma indi COVID-19-u t\u0259sdiql\u0259ndikd\u0259n d\u0259rhal sonra h\u0259kiml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n daha \u015f\u00fcurlu insanlar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. B\u00fct\u00fcn bunlar x\u0259st\u0259liyin sabit gedi\u015fat\u0131na k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 i\u015fimizi asanla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259r indi reanimasiyadad\u0131rlar, iyun-iyul aylar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq x\u0259st\u0259xanada \u0259ks\u0259r hallarda orta d\u0259r\u0259c\u0259li x\u0259st\u0259l\u0259r stationardad\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, istisnalar var. M\u0259s\u0259l\u0259n, ya\u015fl\u0131 insanlar v\u0259 xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan insanlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri tez-tez pisl\u0259\u015fir. Bel\u0259 hallarda t\u0259cili olaraq reanimasiya \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcrl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl n\u0259tic\u0259l\u0259rsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259k olmur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; X\u0259st\u0259l\u0259r daha \u00e7ox hans\u0131 ya\u015fda olurlar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u0259m g\u0259nc, h\u0259m d\u0259 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r var. \u0130yun ay\u0131nda b\u00fct\u00fcn ail\u0259nin m\u00fcalic\u0259 edildiyi d\u0259 olub. Haz\u0131rda x\u0259st\u0259xanadak\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rimizin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti 45 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 oftalmoloji yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259li olmusunuz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259. X\u0259st\u0259l\u0259rimizin \u00e7oxu viral konyunktivitd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bir \u00e7ox m\u00fct\u0259x\u0259ssis virusun mutasiyaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha aqressiv oldu\u011funu iddia edirl\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m, bu m\u00f6vs\u00fcml\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Pay\u0131z\u0131n g\u0259li\u015fi il\u0259 hava temperaturu\u00a0k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 bu da b\u0259d\u0259nin m\u00fcqavim\u0259tin\u0259 t\u0259sir etdi. Bundan \u0259lav\u0259, yayda, karantin s\u0259b\u0259bi il\u0259 insanlar laz\u0131mi \u015f\u0259kild\u0259 dinc\u0259l\u0259, g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u0259rpa ed\u0259 bilm\u0259yib. H\u0259r k\u0259s D vitamini almaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcas\u0131 q\u0259bul etm\u0259yib. M\u00fcharib\u0259nin d\u0259 rolu oldu. H\u0259rb\u00e7il\u0259rimiz yola sal\u0131nd\u0131,\u00a0qohumlar\u0131 v\u0259 dostlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u015f\u0131land\u0131, \u00e7ox sayda insan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rin d\u0259fn m\u0259rasimi ke\u00e7irildi. Bel\u0259likl\u0259, x\u0259st\u0259liyin s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmas\u0131\u00a0g\u00f6zl\u0259nil\u0259n idi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Geni\u015f maarifl\u0259ndirm\u0259 kampaniyas\u0131na baxmayaraq, x\u0259st\u0259liyin ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda v\u0259 ya m\u00fcalic\u0259sind\u0259 s\u0259hv ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar var&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bel\u0259l\u0259ri azl\u0131q t\u0259\u015fkil edir. Art\u0131q ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin bu virusu daha ciddi q\u0259bul etdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Ax\u0131, h\u0259r k\u0259sin art\u0131q x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxan qohumlar\u0131, qon\u015fular\u0131 v\u0259 ya dostlar\u0131 var.<\/p>\n<p>Ancaq oxucular\u0131m\u0131z\u0131n diqq\u0259tini c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259diyim bir m\u0259qam var. Maskalar\u0131 d\u00fczg\u00fcn taxmaq vacibdir! \u018fvv\u0259la, onlar tez-tez d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir. Maska maksimum \u00fc\u00e7-d\u00f6rd saat qoruyur. Par\u00e7a maskalara \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259nl\u0259r\u0259 onun alt\u0131ndan tibbi maskalar taxma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u0259m. N95 respirator maskalar\u0131 \u0259n yax\u015f\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qoruyur, onlar da tez-tez d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir. Potensial bir infeksiya m\u0259nb\u0259yi il\u0259 h\u0259r t\u0259masdan sonra maskan\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259li v\u0259 \u0259ll\u0259rinizi d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 dezinfeksiya etm\u0259lisiniz &#8211; \u0259vv\u0259l spirtl\u0259, yaln\u0131z sonra sabunla yuyun.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan hipotermiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn hava \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011fun geyinm\u0259k d\u0259 vacibdir. Yax\u015f\u0131 qidalanmal\u0131s\u0131n\u0131z. Yem\u0259kl\u0259r t\u0259bii m\u0259hsullardan haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. T\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 t\u0259z\u0259 s\u0131x\u0131lm\u0131\u015f \u015fir\u0259l\u0259r q\u0259bul etm\u0259lisiniz. B\u00fct\u00fcn bunlar b\u0259d\u0259ni g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k, virus v\u0259 bakteriyalardan qoruyacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sonda oxucular\u0131m\u0131za n\u0259 dem\u0259k ist\u0259rdiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; He\u00e7 bir halda \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc m\u00fcalic\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmay\u0131n! \u0130nternetd\u0259 koronavirus m\u00fcalic\u0259si rejiminin tap\u0131la bil\u0259c\u0259yin\u0259 inanan x\u0259st\u0259 kateqoriyas\u0131 var. Onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259si bir qayda olaraq antibiotikl\u0259r, vitaminl\u0259r v\u0259 sisteml\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131r. Unutmay\u0131n, vaxts\u0131z v\u0259 s\u0259hv m\u00fcalic\u0259 \u00e7ox ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda koronavirus pandemiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 davam edir. M\u0259rk\u0259zi G\u00f6mr\u00fck X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n oftalmoloqu Aynur\u0259 \u018fliyeva m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rini\u00a0Media.Az-la b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb. Haz\u0131rda h\u0259kim x\u0259st\u0259xanan\u0131n stasionar \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rini m\u00fcalic\u0259 edir. &#8211; X\u0259st\u0259xanan\u0131z bir m\u00fcdd\u0259t\u00a0pandemiya x\u0259st\u0259xanas\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259di. Ancaq indi yenid\u0259n yaln\u0131z COVID-19-a yoluxan x\u0259st\u0259l\u0259ri m\u00fcalic\u0259 edirsiniz. &#8211; Do\u011frudur. \u0130yun ay\u0131nda, Az\u0259rbaycanda ilk x\u0259st\u0259liyin ba\u015f verdiyi d\u00f6vrd\u0259 x\u0259st\u0259xanam\u0131z yaln\u0131z koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sin\u0259 ke\u00e7di. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 x\u0259st\u0259xanam\u0131z yaral\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rin m\u00fcalic\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idi. M\u00fcharib\u0259 bitdikd\u0259n sonra koronavirusla m\u00fcbariz\u0259ni davam etdirdik. Bizim h\u0259kiml\u0259r ail\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn otell\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131rlar. N\u00f6vb\u0259l\u0259r g\u00fcnd\u0259 alt\u0131 saata b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":250715,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd-300x160.jpg",300,160,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/1607428692_1607428668_1607428289_ddddd.jpg",620,331,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda koronavirus pandemiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 davam edir. M\u0259rk\u0259zi G\u00f6mr\u00fck X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n oftalmoloqu Aynur\u0259 \u018fliyeva m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rini\u00a0Media.Az-la b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb. Haz\u0131rda h\u0259kim x\u0259st\u0259xanan\u0131n stasionar \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rini m\u00fcalic\u0259 edir. &#8211; X\u0259st\u0259xanan\u0131z bir m\u00fcdd\u0259t\u00a0pandemiya x\u0259st\u0259xanas\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259di. Ancaq indi yenid\u0259n yaln\u0131z COVID-19-a yoluxan x\u0259st\u0259l\u0259ri m\u00fcalic\u0259 edirsiniz. &#8211; Do\u011frudur. \u0130yun ay\u0131nda, Az\u0259rbaycanda ilk x\u0259st\u0259liyin ba\u015f verdiyi d\u00f6vrd\u0259 x\u0259st\u0259xanam\u0131z yaln\u0131z koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/250714"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=250714"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/250714\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/250715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=250714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=250714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=250714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}