{"id":273101,"date":"2021-01-16T15:53:18","date_gmt":"2021-01-16T12:53:18","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=273101"},"modified":"2021-01-16T15:53:18","modified_gmt":"2021-01-16T12:53:18","slug":"tacli-virusun-t%c9%99l%c9%99bi-d%c9%99ym%c9%99-m%c9%99n%c9%99-d%c9%99ym%c9%99yim-s%c9%99n%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=273101","title":{"rendered":"\u00abTacl\u0131 virus\u00bbun t\u0259l\u0259bi: D\u0259ym\u0259 m\u0259n\u0259, d\u0259ym\u0259yim s\u0259n\u0259"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Maskalardan istifad\u0259, ara m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131, t\u0259mizliy\u0259 riay\u0259t pandemiyadan qorunmaqda \u0259n etibarl\u0131 silahd\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n, h\u0259r an g\u00f6zl\u0259nil\u0259n, t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 insanlar\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n COVID-19-la m\u00fcbariz\u0259 davam edir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin b\u0259las\u0131na \u00e7evril\u0259n pandemiyaya qar\u015f\u0131 vaksinl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259yl\u0259r s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, tam etibar qazanm\u0131\u015f peyv\u0259ndl\u0259r haqq\u0131nda inamla b\u0259hs etm\u0259k vaxt t\u0259l\u0259b edir. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259madi m\u0259lumatlar verils\u0259 d\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc peyv\u0259nd olunmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin k\u00fctl\u0259viliyi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq tezdir.<\/p>\n<p>Bir ildir ki, d\u00fcnyan\u0131 dola\u015fan pandemiyan\u0131n f\u0259sadlar\u0131n\u0131n orqanizm\u0259 verdiyi z\u0259r\u0259rl\u0259r bar\u0259d\u0259 \u00fcmumi r\u0259yl\u0259r formala\u015fmaqla haz\u0131rda koronavirusun yeni \u0259lam\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlamalar s\u0259sl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Virusa yoluxman\u0131n k\u0259skin d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vuranlara sa\u011fald\u0131qdan sonra bel\u0259 terapevt\u0259, nevropotoloqa, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin verilm\u0259si, pandemiyan\u0131n izl\u0259rinin orqanizmd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 qalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Bu bax\u0131mdan karantin m\u00fcdd\u0259tind\u0259n sonra da yenid\u0259n b\u0259zi t\u0259hlill\u0259rin vacibliyi bar\u0259d\u0259ki x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar ciddi m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Xroniki x\u0259st\u0259liyi olanlar\u0131n daha diqq\u0259tli olmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259kim m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri d\u0259 unudulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>COVID-19-a qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan, d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin, aliml\u0259rin a\u00e7\u0131qlamalar\u0131nda qeyd olundu\u011fu kimi, testl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n x\u0259st\u0259liyin m\u00fcalic\u0259si virusa yoluxduqdan 28 g\u00fcn sonra n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulsa da, orqanizmin tam sa\u011falma m\u00fcdd\u0259ti, \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n olan iy, dadbilm\u0259nin b\u0259rpas\u0131 3-4 ay \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 yuxu pozuqlu\u011fu, a\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n yaranm\u0131\u015f a\u011f\u0131r n\u0259f\u0259s alma, \u00fcr\u0259kd\u0259 n\u0259bzin pozulmas\u0131 insanlarda t\u0259\u015fvi\u015f yarad\u0131r. M\u00fcalic\u0259nin k\u0259skin d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vuran x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 \u00absa\u011falm\u0131san\u00bb deyils\u0259 d\u0259, \u0259trafda ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t ya\u015fad\u0131qlar\u0131 stresin h\u0259y\u0259can\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcm q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li olan, b\u00f6y\u00fck irad\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n x\u0259st\u0259liy\u0259 qalib g\u0259lm\u0259yin \u0259n etibarl\u0131 yolu virusa yoluxmamaqd\u0131r. Y\u0259ni, h\u0259kiml\u0259rin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edib, qanunlara tabe olmaq virusdan qorunma\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 yoludur. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 apar\u0131lan profilaktik t\u0259dbirl\u0259r, t\u0259tbiq olunan ciddi karantin rejiml\u0259ri, \u0259hali aras\u0131nda apar\u0131lan maarifl\u0259ndirm\u0259 say\u0259sind\u0259 yeni yoluxma, \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 azalsa da, t\u0259hl\u00fck\u0259nin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq tezdir. \u018fvv\u0259lki aylarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 maskadan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin, ara m\u0259saf\u0259 saxlayanlar\u0131n say\u0131 art\u0131b. Amma t\u0259hl\u00fck\u0259 riski \u00e7oxdur. Virusun t\u0259bii uy\u011funla\u015fma prosesi olan mutasiya bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi virusdan qorunma\u011f\u0131n yegan\u0259 yolu peyv\u0259ndl\u0259rd\u0259n istifad\u0259dir. Bununla bel\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yay\u0131lan yeni n\u00f6v viruslar bar\u0259d\u0259 ictimaiyy\u0259tin vaxt\u0131nda m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131 da unudulmamal\u0131d\u0131r. Bu yolla virusun ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131lma prosesinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u00fcnya \u00fczr\u0259 milyonlarla insan\u0131n virusa yoluxmas\u0131 planetimizin g\u0259l\u0259c\u0259yi, insanlar\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259y\u0259can t\u0259bili, \u00absos\u00bb siqnal\u0131d\u0131r. Ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259ri olsa da, f\u0259sadlar\u0131 f\u0259rqli olan B\u00f6y\u00fck Britaniyada v\u0259 C\u0259nubi Afrikada a\u015fkar edil\u0259n virusun yeni \u015ftamm\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan h\u0259kiml\u0259r bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131rlar. \u00dcST-\u00fcn a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd olunur ki, ilk d\u0259f\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyada a\u015fkar edil\u0259n, insandan insana yoluxan koronavirusun yeni \u015ftamm\u0131 Avropan\u0131n 22 \u00f6lk\u0259sind\u0259 a\u015fkar olunub. S\u0259rh\u0259d tan\u0131mayan virusa qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 siyasi, elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, y\u00fcks\u0259k texnologiyalar s\u0259nayesini inki\u015faf etdirm\u0259k, nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n birg\u0259 yararlanmaq d\u00fcnyan\u0131 xilas etm\u0259yin yegan\u0259 yoludur. \u0130nkar olunmayan h\u0259qiq\u0259t budur ki, bir ild\u0259n art\u0131q d\u00fcnyan\u0131 dola\u015fan virusa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r h\u0259l\u0259 ki, acizdir. D\u00fcnyan\u0131 elmin q\u00fcdr\u0259ti il\u0259 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 sa\u011flam r\u0259qab\u0259t\u0259 \u0259saslanan birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259kind\u0259n daha vacibdir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u0131naq kimi peyv\u0259ndl\u0259rin vurulmas\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r is\u0259 \u0259n etibarl\u0131 vaksinl\u0259r aras\u0131nda se\u00e7im edirl\u0259r. Az\u0259rbaycanda da yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131laca\u011f\u0131 bildirilir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda t\u0259tbiq olunacaq peyv\u0259ndl\u0259r b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na g\u00f6st\u0259ril\u0259n diqq\u0259tdir. X\u00fcsusi risk qrupuna daxil olan ah\u0131l v\u0259t\u0259nda\u015flar da ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 peyv\u0259nd olunacaqlar. D\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n olan insan amilin\u0259 diqq\u0259t bu sah\u0259d\u0259 \u00f6nd\u0259 dayanacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maskalardan istifad\u0259, ara m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131, t\u0259mizliy\u0259 riay\u0259t pandemiyadan qorunmaqda \u0259n etibarl\u0131 silahd\u0131r G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n, h\u0259r an g\u00f6zl\u0259nil\u0259n, t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 insanlar\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n COVID-19-la m\u00fcbariz\u0259 davam edir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin b\u0259las\u0131na \u00e7evril\u0259n pandemiyaya qar\u015f\u0131 vaksinl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259yl\u0259r s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, tam etibar qazanm\u0131\u015f peyv\u0259ndl\u0259r haqq\u0131nda inamla b\u0259hs etm\u0259k vaxt t\u0259l\u0259b edir. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259madi m\u0259lumatlar verils\u0259 d\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc peyv\u0259nd olunmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin k\u00fctl\u0259viliyi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq tezdir. Bir ildir ki, d\u00fcnyan\u0131 dola\u015fan pandemiyan\u0131n f\u0259sadlar\u0131n\u0131n orqanizm\u0259 verdiyi z\u0259r\u0259rl\u0259r bar\u0259d\u0259 \u00fcmumi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":273102,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/b1b0ef5b160343891677517537110075954.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Maskalardan istifad\u0259, ara m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131, t\u0259mizliy\u0259 riay\u0259t pandemiyadan qorunmaqda \u0259n etibarl\u0131 silahd\u0131r G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n, h\u0259r an g\u00f6zl\u0259nil\u0259n, t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 insanlar\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n COVID-19-la m\u00fcbariz\u0259 davam edir. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin b\u0259las\u0131na \u00e7evril\u0259n pandemiyaya qar\u015f\u0131 vaksinl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259yl\u0259r s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, tam etibar qazanm\u0131\u015f peyv\u0259ndl\u0259r haqq\u0131nda inamla b\u0259hs etm\u0259k vaxt&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/273101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=273101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/273101\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/273102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=273101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=273101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=273101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}