{"id":275203,"date":"2021-01-20T10:13:04","date_gmt":"2021-01-20T07:13:04","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=275203"},"modified":"2021-01-20T10:13:04","modified_gmt":"2021-01-20T07:13:04","slug":"20-yanvar-milli-qurur-v%c9%99-%c9%99zm-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=275203","title":{"rendered":"20 Yanvar: milli q\u00fcrur v\u0259 \u0259zm g\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>1988-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0259n konservativ respublikalar\u0131ndan biri idi v\u0259 siyasi dissidentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn burada yer yox idi. Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 d\u0259 partiya iyerarxiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si yeni mill\u0259t\u00e7i h\u0259r\u0259katla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k arzusunda oldu\u011fundan, burada mill\u0259t\u00e7il\u0259r hakimiyy\u0259ti daha asanl\u0131qla \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u00f6kum\u0259t v\u0259 par\u00e7alanm\u0131\u015f m\u00fcxalif\u0259t &#8220;oyunun qaydalar\u0131n\u0131&#8221; raz\u0131la\u015fd\u0131ra bilm\u0259dikl\u0259rind\u0259n, hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 uzun s\u00fcrd\u00fc. Sonda, 1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda Bak\u0131da r\u0259smi Moskva v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259si aras\u0131nda qanl\u0131 qar\u015f\u0131durma ba\u015f verdi. Sovet r\u0259hb\u0259rliyi SSR\u0130 tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 sovet \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 qo\u015fun yeritdi.<\/p>\n<p>Hakimiyy\u0259ti \u0259lind\u0259n ver\u0259n v\u0259 yenid\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytarma\u011fa can atan yerli partiya r\u0259hb\u0259rliyi,\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n Sovet \u0130ttifaq\u0131 t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir add\u0131ma haz\u0131r olan Moskva r\u0259hb\u0259rliyi, Qaraba\u011fdan g\u0259l\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirirdi. Yanvar\u0131n 9-da Erm\u0259nistan parlamenti Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 \u00f6z b\u00fcdc\u0259sin\u0259 daxil etm\u0259k q\u0259rar\u0131na s\u0259s verdi v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu add\u0131m az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 q\u0259z\u0259bl\u0259ndirdi. Qaraba\u011f\u0131n \u015fimal\u0131nda &#8211; Xanlar v\u0259 \u015eaumyan rayonlar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda toqqu\u015fmalar ba\u015f verdi, insanlar girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, daxili qo\u015funlar\u0131n d\u00f6rd \u0259sg\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2021\/01\/20\/800px-sovet_tanknn_zdiyi_man.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bak\u0131dak\u0131 Lenin meydan\u0131nda k\u00fctl\u0259vi n\u00fcmayi\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131lar, lakin onlar da art\u0131q iki d\u0259st\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Moskvadan Bak\u0131ya daha bir ne\u00e7\u0259 min n\u0259f\u0259rlik daxili qo\u015fun kontingenti g\u00f6nd\u0259rildi.<\/p>\n<p>Yanvar\u0131n 12-d\u0259 Viktor Polyani\u00e7ko yeni t\u0259zadl\u0131 plan ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. Onun Xalq C\u0259bh\u0259si il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublika s\u0259rh\u0259dl\u0259rini erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcnd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda &#8220;Milli M\u00fcdafi\u0259 \u015euras\u0131&#8221;n\u0131n yarad\u0131laca\u011f\u0131 b\u0259yan olundu. Komit\u0259nin be\u015f liderind\u0259n d\u00f6rd\u00fc Xalq C\u0259bh\u0259sinin m\u0259nsublar\u0131 idil\u0259r v\u0259 \u0259sl m\u0259nada Az\u0259rbaycanda kommunist partiyas\u0131 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259ddar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri idil\u0259r. Onlardan ikisi &#8211; Nem\u0259t P\u0259nahov v\u0259 R\u0259him Qaz\u0131yev yerli televiziyada \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Sovetl\u0259r Birliyinin D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si Bak\u0131da &#8220;erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u00fccumlar&#8221; adl\u0131 provokasiyalar\u0131 haz\u0131rlay\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irdl. Yanvar\u0131n 14-d\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259zar\u0259t\u0259 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qorba\u00e7ovun yax\u0131n siyasi silahda\u015f\u0131 Yevgeni Primakovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Siyasi B\u00fcronun n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Bak\u0131ya g\u0259ldi. \u015e\u0259h\u0259r k\u0259nar\u0131nda kazarmalarda yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u00e7oxminli qo\u015funlara \u015f\u0259xs\u0259n komanda etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn SSR\u0130 m\u00fcdafi\u0259 naziri Dmitri Yazov h\u0259m\u00e7inin bura g\u0259ldi. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda, Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n s\u0259rh\u0259dyan\u0131 rayonlar\u0131nda v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t t\u0259tbiq etm\u0259k q\u0259rar\u0131 verildi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2021\/01\/20\/20_yanvar-_facie-91.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259r k\u0259nar\u0131ndak\u0131 \u0259sg\u0259r kazarmalar\u0131na aparan yollarda onlar y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131ndan v\u0259 beton bloklardan barrikadalar qurmu\u015fdular. Yanvar\u0131n 17-d\u0259 onlar M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin binas\u0131 \u00f6n\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 ba\u011flay\u0131b, fasil\u0259siz mitinq\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Binan\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 dar a\u011fac\u0131 peyda oldu, lakin onun \u0259sl m\u0259qs\u0259di &#8211; h\u0259d\u0259-qorxu v\u0259 ya h\u0259qiqi edam al\u0259ti olmas\u0131 &#8211; el\u0259 d\u0259 sirr olaraq qald\u0131.<\/p>\n<p>Etibar M\u0259mm\u0259dovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Primakov Az\u0259rbaycan\u0131n Sovet \u0130ttifaq\u0131 t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na raz\u0131 olmayaca\u011f\u0131 haqq\u0131nda onlara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdi v\u0259 qo\u015fun yerid\u0259c\u0259yin\u0259 i\u015far\u0259 etdi.<\/p>\n<p>Lakin qo\u015funlar\u0131 yeritm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259rar h\u0259l\u0259 q\u0259bul edilm\u0259mi\u015fdi. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Primakov Qorba\u00e7ova z\u0259ng edib onu raz\u0131 salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 icaz\u0259 verm\u0259sin.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Qorba\u00e7ov v\u0259 onun g\u00fcc nazirl\u0259ri yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Bak\u0131ya qo\u015fun yeritm\u0259yi q\u0259rarla\u015fd\u0131rd\u0131lar. Gec\u0259yar\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t t\u0259tbiq olundu. Lakin \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri bundan x\u0259b\u0259rsiz idil\u0259r, \u00e7\u00fcnki ax\u015fam saat 19:30-da televiziya stansiyas\u0131nin enerji bloku partlad\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan televiziya yay\u0131m\u0131 k\u0259silmi\u015fdi. Bu t\u0259xribat\u0131 \u00e7ox g\u00fcman ki, x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, bak\u0131l\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t bar\u0259d\u0259 yaln\u0131z s\u0259h\u0259r saat 5:30-da Mirz\u0259 X\u0259z\u0259rin s\u0259si il\u0259 Azadl\u0131q Radiosundan v\u0259 vertolyotlardan at\u0131lm\u0131\u015f v\u0259r\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259r tuta bildil\u0259r.<\/p>\n<p>Lakin art\u0131q \u00e7ox gec idi. Gec\u0259yar\u0131dan \u00e7ox ke\u00e7m\u0259mi\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259r v\u0259 tanklar h\u0259rbi hiss\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b \u015f\u0259h\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259f ir\u0259lil\u0259dil\u0259r. \u015e\u0259h\u0259r\u0259 c\u0259nub t\u0259r\u0259fd\u0259n daxil olan qo\u015funlar\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si yerli qarnizonlardan idi v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7madan gir\u0259 bildil\u0259r. \u015eimaldan g\u0259l\u0259n qo\u015funlar \u015f\u0259h\u0259r\u0259 el\u0259 daxil oldular ki, el\u0259 bil Bak\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259lind\u0259 idi. Tanklar yollardak\u0131 avtomobill\u0259ri v\u0259 h\u0259tta t\u0259cili yard\u0131m ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 basaraq barrikadalardan ke\u00e7irdi. \u015eahidl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259sg\u0259rl\u0259r qa\u00e7an adamlar\u0131 at\u0259\u015f\u0259 tutur, yaral\u0131lar\u0131 s\u00fcng\u00fcl\u0259yir v\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259yirdil\u0259r. Dinc sakinl\u0259rl\u0259 dolu avtobus g\u00fcll\u0259baran edildi, bir \u00e7ox s\u0259rni\u015finl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n on \u00fc\u00e7 ya\u015fl\u0131 Larisa M\u0259mm\u0259dova q\u0259tl\u0259 yetirildi.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259, saat 23:30-da Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259d\u0259n yeridilmi\u015f v\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 divan tutuldu, n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan q\u0259tl\u0259 yetirildiyi, yaraland\u0131\u011f\u0131 v\u0259 itkin d\u00fc\u015fd\u00fc. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259tbiqi \u0259haliy\u0259 elan olunanad\u0259k h\u0259rbi qulluq\u00e7ular 82 n\u0259f\u0259ri amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r, 20 n\u0259f\u0259ri \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yaralad\u0131lar. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edildikd\u0259n sonra is\u0259 yanvar\u0131n 20-d\u0259 v\u0259 sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 21 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin elan olunmad\u0131\u011f\u0131 rayonlarda &#8211; yanvar\u0131n 25-d\u0259 Neft\u00e7alada v\u0259 yanvar\u0131n 26-da L\u0259nk\u0259randa daha 8 n\u0259f\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirildi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2021\/01\/20\/800px-bakda_sovet_qounlar.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Sovet qo\u015funlar\u0131n qanunsuz yeridilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da v\u0259 Az\u0259rbaycan rayonlar\u0131nda 146 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 744 n\u0259f\u0259r yaraland\u0131, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olundu. Sovet h\u0259rb\u00e7il\u0259ri 200 ev v\u0259 m\u0259nzili, 80 avtoma\u015f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259cili yard\u0131m ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n, m\u0259hv etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Ordu hiss\u0259l\u0259ri c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 saat \u0259rzind\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri tam n\u0259zar\u0259t\u0259 ald\u0131 v\u0259 Moskvan\u0131n hakimiyy\u0259ti b\u0259rpa edildi. Lakin Moskva m\u0259hz el\u0259 1990-ci il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 itirdi.<\/p>\n<p>20 Yanvar Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 t\u0259kc\u0259 faci\u0259 deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal yolunun ilk zirv\u0259si, milli m\u0259fkur\u0259mizin azadl\u0131q ist\u0259yinin oyan\u0131\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu, uzun ill\u0259r sovet imperiyas\u0131n\u0131n \u0259sar\u0259tind\u0259 ya\u015fayan xalq\u0131n azadl\u0131q s\u0259sini ucaltd\u0131\u011f\u0131, \u00f6z suverenliyi u\u011frunda c\u0259sar\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi \u015f\u0259r\u0259fli bir tarixdir. Bu tarix h\u0259m d\u0259 kimin kim oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259n n\u00f6vb\u0259ti imtahan idi.<\/p>\n<p>Bu qanl\u0131 ha\u00addi\u00ads\u0259nin t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u00add\u0259n biri \u00f6z haql\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcr\u0259n, bu t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 demokratik yollarla nail olmaq ist\u0259y\u0259n, istiqlaliy\u00ady\u0259t, azadl\u0131q, suverenlik ist\u0259yind\u0259 olan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sini q\u0131rmaq, insanlar\u0131n m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131n\u0131 tanklar\u0131n t\u0131rt\u0131llar\u0131 alt\u0131nda \u0259zm\u0259k\u00a0idi. Sovet imperiyas\u0131 g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n qan\u0131n\u0131 ax\u0131tsa da, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131q ets\u0259 d\u0259, ist\u0259yin\u0259 nail ola bilm\u0259di, milli q\u00fcrurumuzu q\u0131ra bilm\u0259di.<\/p>\n<p>Xalq\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n bu cinay\u0259t sovet imperiyas\u0131n\u0131n i\u00e7 \u00fcz\u00fcn\u00fc bariz bir \u015f\u0259kild\u0259 ortaya \u00e7\u0131xard\u0131. \u018fslind\u0259 imperiyan\u0131n Bak\u0131da bu qanl\u0131 hadis\u0259ni t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 ittifaqa \u00fczv olan dig\u0259r respublikalara g\u00f6z da\u011f\u0131 verm\u0259k plan\u0131, imperyan\u0131 zor g\u00fcc\u00fcn\u0259 m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc d\u0259 bo\u015fa \u00e7\u0131xm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Az\u0259rbaycanda\u00a0 g\u00fcnahs\u0131z in\u00adsan\u00adlar\u0131n g\u00fcll\u0259baran edilm\u0259si \u0259m\u0259liy\u00adyat\u0131\u00a0 SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi, D\u0130N x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131 v\u0259 SSR\u0130 DTK-n\u0131n t\u0259x\u00adribat qruplar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olun\u00admu\u015f\u00addu. Bu, Az\u0259r\u00adbaycan xalq\u0131n\u0131 qorxutmaq, onun milli oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, suverenlik u\u011frunda m\u00fcbarizliyini m\u0259hv edib s\u0131n\u00add\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan m\u0259nfur plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Mixail Qorba\u00e7ov ba\u015fda olmaqla sovet impe\u00adriyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi Bak\u0131da &#8220;er\u00adm\u0259ni kart\u0131ndan&#8221; m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 etdi. Gu\u00adya Bak\u0131ya qo\u015fun onlar\u0131, h\u0259rbi qulluq\u00ad\u00e7ular\u0131n ail\u0259\u00adl\u0259rini qorumaq, &#8220;mill\u0259t\u00e7i ekstremistl\u0259r&#8221; t\u0259r\u0259find\u0259n hakimiyy\u0259tin zorak\u0131l\u0131qla \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeridilmi\u015fdi. \u018fslind\u0259 is\u0259 bu a\u00e7\u0131q riya\u00adkarl\u0131q, imperiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti q\u0259ddar\u00adl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qabaq\u00adcadan haz\u0131rlanm\u0131\u015f iftiralar v\u0259 b\u00f6htanlar idi. \u00c7\u00fcnki sovet r\u0259hb\u0259rliyinin &#8220;d\u0259lil\u00adl\u0259ri&#8221; h\u0259tta h\u0259qiq\u0259t\u0259 yax\u0131n olsayd\u0131 bel\u0259, Bak\u0131ya t\u0259p\u0259d\u0259n-d\u0131rna\u011fad\u0259k silahlan\u00add\u0131r\u0131l\u00adm\u0131\u015f qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 ehtiyac yox idi. Ona g\u00f6r\u0259 ki, h\u0259min vaxt burada daxili qo\u015funlar\u0131n 11 min 500 \u0259sg\u0259ri, M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyin\u0259 tabe olan Bak\u0131 qarnizonunun \u00e7oxsayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri, hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri var idi. 4-c\u00fc ordunun komandanl\u0131\u011f\u0131 da Bak\u0131da yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2021\/01\/20\/15.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M.Qorba\u00e7ov SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 119-cu, Az\u0259rbaycan SSR Konstitusi\u00adyas\u0131n\u0131n 71-ci madd\u0259l\u0259rini kobud \u015f\u0259\u00adkild\u0259 pozaraq, yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131. SSR\u0130 DTK-n\u0131n &#8220;Alfa&#8221; qrupu yanvar\u0131n 19-da saat 19.27-d\u0259 Az\u0259rbaycan televiziya\u00ads\u0131n\u0131n enerji blokunu partlatd\u0131, respubli\u00adkada televiziya verili\u015fl\u0259ri dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Gec\u0259 is\u0259 qo\u015fun f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil oldu v\u0259 \u0259haliy\u0259 divan tutma\u011fa ba\u015flad\u0131. M.Qorba\u00e7ovun f\u0259rman\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n\u0259d\u0259k &#8211; yanvar\u0131n 20-d\u0259 saat 00-d\u0259k art\u0131q 9 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin elan olunmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat is\u0259 \u0259haliy\u0259 yaln\u0131z yanvar\u0131n 20-d\u0259 s\u0259h\u0259r saat 7-d\u0259 respublika radiosu il\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259min vaxt \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin say\u0131 100 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox idi. Halbuki, M.Qorba\u00e7ovun Az\u0259r\u00adbaycana ezam etdiyi y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li emissarlar h\u0259yas\u0131zcas\u0131na b\u0259yan edirdil\u0259r ki, Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan olunmayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>&#8230;Xalq o g\u00fcnl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir h\u0259qi\u00adq\u0259ti &#8211; meydanda h\u0259qiqi liderin olma\u00admas\u0131n\u0131 da b\u00fct\u00fcn mahiyy\u0259ti il\u0259 d\u0259rk etdi. O m\u00fcdhi\u015f g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin &#8211; q\u00fcdr\u0259tli liderin respublikada yoxlu\u011fu g\u00fcn\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259qiq\u0259ti kimi d\u0259rk olundu. Amma Bak\u0131da olmamas\u0131na baxmayaraq, xalq\u0131n\u0131n s\u0259sin\u0259 h\u0259r k\u0259sd\u0259n \u0259vv\u0259l s\u0259s ver\u0259n d\u0259 el\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev oldu. \u00dcmummilli liderimiz Moskvada x\u00fcsusi n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda ola-ola, \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin h\u0259yat\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyaraq, hadis\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259rhal sonra, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 21-d\u0259\u00a0 Az\u0259r\u00adbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259n\u00add\u0259liyin\u0259 g\u0259ldi. Ulu \u00f6nd\u0259r t\u0259cav\u00fcz\u0259 k\u0259s\u00adkin etiraz\u0131n\u0131 bildirdi, faci\u0259ni t\u00f6r\u0259d\u0259n\u00adl\u0259ri, \u015f\u0259xs\u0259n M.Qorba\u00e7ovu k\u0259skin it\u00adtiham etdi, qo\u015funlar\u0131n Bak\u0131dan \u00e7\u0131xar\u0131l\u00admas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdi. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcmum\u00admilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin 1990-c\u0131 il 21 yanvar tarixli b\u0259yanat\u0131 h\u0259m d\u0259 faci\u0259y\u0259 veril\u0259n ilk siyasi qiym\u0259t idi &#8211; \u00f6z\u00fc d\u0259 imperiyan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259, Mos\u00adkvada&#8230;<\/p>\n<p>XX \u0259srd\u0259 totalitarizmin t\u00f6r\u0259tdiyi \u0259n qanl\u0131 terror aktlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 20 Yanvar cinay\u0259ti d\u0259 var. Bu, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t v\u0259 in\u00adsanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f d\u0259h\u015f\u0259tli \u0259m\u0259l idi. Dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri zaman\u0131 1949-cu ilin Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n, Beyn\u0259lxalq H\u0259rbi Tribunal\u0131n \u018fsasna\u00adm\u0259sinin, Beyn\u0259lxalq \u0130nsan haqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259\u00adsinin, insan haqlar\u0131na dair dig\u0259r beyn\u0259l\u00adxalq aktlar\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcdd\u0259a\u00adlar\u0131 pozulmu\u015fdu. Bu m\u0259qamlar 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015f \u0259n s\u0259thi t\u0259hqiqatlarda da t\u0259sdiql\u0259nir.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259ldi, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rini laz\u0131m\u0131nca qiym\u0259t\u00adl\u0259n\u00addirm\u0259k yolunda ciddi add\u0131mlar at\u0131ld\u0131&#8230; &#8220;20 Yanvar faci\u0259sinin 4-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin 5 yanvar 1994-c\u00fc il tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 Milli M\u0259clis\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 tam siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olundu. Milli M\u0259clisd\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin yekunu olaraq 1994-c\u00fc il mart\u0131n 29-da &#8220;1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&#8221; q\u0259rar q\u0259bul edildi. Q\u0259rarda, 1990-c\u0131 ilin qanl\u0131 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r \u015f\u0259hidl\u0259rin ail\u0259l\u0259rini d\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 etdi. El\u0259c\u0259 d\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259n \u0259lill\u0259rin sosial m\u00fcdafi\u0259si, pensiya t\u0259minat\u0131 h\u0259r zaman d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n diqq\u0259tind\u0259 olub. 1993-c\u00fc ild\u0259n \u00fcz\u00fc b\u0259ri 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri v\u0259 \u0259lill\u0259rin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fct\u0259madi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycan Preziden\u00adtinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 20 Yanvar t\u0259cav\u00fcz\u00fc zaman\u0131 y\u00fcks\u0259k v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q n\u00fcmun\u0259si g\u00f6st\u0259r\u0259\u00adr\u0259k h\u0259lak olmu\u015f Az\u0259rbaycan Respubli\u00adkas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na &#8220;20 Yanvar \u015f\u0259hidi&#8221; f\u0259xri ad\u0131 verilib, &#8220;1990-c\u0131 il 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 \u0259lil olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&#8221; 2003-c\u00fc il 15 yanvar tarixli s\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n, \u0259lil olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 veril\u0259n ayl\u0131q m\u00fcavin\u0259t art\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 bu i\u015f indi d\u0259 davaml\u0131 olaraq h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.milli.az\/2021\/01\/20\/ziyare-696x465.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tini u\u011furla davam etdir\u0259n\u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyev 20 Yanvar faci\u0259sind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259rin, m\u00fcharib\u0259 veteranlar\u0131n\u0131n, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin, \u0259lil\u00adl\u0259rin probleml\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u00add\u0259 h\u0259llini m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi qar\u015f\u0131ya qoyub. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bu istiqa\u00adm\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin, \u0259lill\u0259rin sosial t\u0259minat\u0131 ild\u0259n-il\u0259 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u00addirilir. \u00d6lk\u0259nin iqtisadi durumunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc bu q\u0259bild\u0259n olan insanlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259 daha qabar\u0131q g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bu il xalq\u0131m\u0131z 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259\u00adrinin 30-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd edir, igid \u00f6vladlar\u0131n\u0131n f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 xat\u0131rlay\u0131r, onlar\u0131n \u0259ziz xatir\u0259sini b\u00f6y\u00fck ehtiramla yad edir. Bak\u0131n\u0131n \u0259n m\u00f6h\u00adt\u0259\u00ad\u015f\u0259m m\u0259kan\u0131nda V\u0259t\u0259n u\u011frunda can\u00adla\u00adr\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f m\u0259rd, igid o\u011ful v\u0259 q\u0131zla\u00adr\u0131m\u0131z\u0131n uyudu\u011fu \u015e\u0259hidl\u0259r xiya\u00adba\u00adn\u0131\u00a0 xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir and yerin\u0259, milli irad\u0259mizin \u015fanl\u0131-\u015f\u0259r\u0259fli bir salnam\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. \u015e\u0259hidl\u0259rimiz v\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131 azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n, m\u00fcs\u00adt\u0259\u00adqil\u00adliyimizin, milli irad\u0259mizin simvolu kimi bundan sonrak\u0131 n\u0259sill\u0259r\u0259 d\u0259 bir q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yi olaraq qalacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1988-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0259n konservativ respublikalar\u0131ndan biri idi v\u0259 siyasi dissidentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn burada yer yox idi. Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 d\u0259 partiya iyerarxiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si yeni mill\u0259t\u00e7i h\u0259r\u0259katla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k arzusunda oldu\u011fundan, burada mill\u0259t\u00e7il\u0259r hakimiyy\u0259ti daha asanl\u0131qla \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. H\u00f6kum\u0259t v\u0259 par\u00e7alanm\u0131\u015f m\u00fcxalif\u0259t &#8220;oyunun qaydalar\u0131n\u0131&#8221; raz\u0131la\u015fd\u0131ra bilm\u0259dikl\u0259rind\u0259n, hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 uzun s\u00fcrd\u00fc. Sonda, 1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda Bak\u0131da r\u0259smi Moskva v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259si aras\u0131nda qanl\u0131 qar\u015f\u0131durma ba\u015f verdi. Sovet r\u0259hb\u0259rliyi SSR\u0130 tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 sovet \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 qo\u015fun yeritdi. Hakimiyy\u0259ti \u0259lind\u0259n ver\u0259n v\u0259 yenid\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytarma\u011fa can atan yerli partiya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":275204,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",750,499,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",750,499,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",750,499,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",640,426,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",750,499,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",750,499,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/374838222.jpg",750,499,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1988-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u0259n konservativ respublikalar\u0131ndan biri idi v\u0259 siyasi dissidentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn burada yer yox idi. Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 d\u0259 partiya iyerarxiyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si yeni mill\u0259t\u00e7i h\u0259r\u0259katla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k arzusunda oldu\u011fundan, burada mill\u0259t\u00e7il\u0259r hakimiyy\u0259ti daha asanl\u0131qla \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. H\u00f6kum\u0259t v\u0259 par\u00e7alanm\u0131\u015f m\u00fcxalif\u0259t &#8220;oyunun qaydalar\u0131n\u0131&#8221; raz\u0131la\u015fd\u0131ra bilm\u0259dikl\u0259rind\u0259n, hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 uzun s\u00fcrd\u00fc. Sonda, 1990-c\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/275203"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=275203"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/275203\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/275204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=275203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=275203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=275203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}