{"id":28418,"date":"2018-12-19T16:20:21","date_gmt":"2018-12-19T13:20:21","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=28418"},"modified":"2018-12-19T16:20:21","modified_gmt":"2018-12-19T13:20:21","slug":"qadinlar-niy%c9%99-kisil%c9%99rd%c9%99n-cox-yasayir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=28418","title":{"rendered":"Qad\u0131nlar niy\u0259 ki\u015fil\u0259rd\u0259n \u00e7ox ya\u015fay\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259si onlar\u0131n h\u0259yata daha \u201csa\u011flam\u201d yana\u015fmas\u0131 deyil, orqanizml\u0259rind\u0259 qocalman\u0131 l\u0259ngid\u0259n \u0259lav\u0259 gen sur\u0259tinin olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cAging Cell\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259, hal-haz\u0131rda orta insan \u00f6mr\u00fc 71 ya\u015f t\u0259\u015fkil edir. \u018fn yoxsul Afrika d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n tutmu\u015f \u0259n z\u0259ngin Avropa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 kimi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n orta \u00f6mr\u00fc ki\u015fil\u0259rd\u0259n daha y\u00fcks\u0259kdir (m\u00fcvafiq olaraq 73 v\u0259 68 il).<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, antropoloqlar bu tendensiyan\u0131n ibtidai icma qurulu\u015funda qalm\u0131\u015f xalqlar aras\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. \u018fn\u0259n\u0259vi olaraq, bu, ki\u015fil\u0259rin risk\u0259, k\u00f6k\u0259lm\u0259y\u0259, qeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, alkoqol, t\u00fct\u00fcn v\u0259 narkotik vasit\u0259l\u0259r\u0259 meyilli olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilirdi.<\/p>\n<p>Ancaq Kaliforniya Universitetinin alimi Dena Dubal v\u0259 onun h\u0259mkarlar\u0131 ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n \u00f6mr\u00fc aras\u0131ndak\u0131 bu f\u0259rqin t\u0259kc\u0259 sosial deyil, eyni zamanda, genetik aspektl\u0259rinin oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat qrupu uzun m\u00fcdd\u0259t DNT-l\u0259ri modifikasiya olunmu\u015f d\u00f6rd qeyri-adi si\u00e7an qrupu \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r apar\u0131b.<\/p>\n<p>Dubal\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, aliml\u0259r beyin v\u0259 dig\u0259r orqanlar\u0131n i\u015find\u0259, h\u0259m\u00e7inin cinsi xromosomlar\u0131n funksiyas\u0131 v\u0259 strukturu bax\u0131m\u0131nda\u00a0 ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar aras\u0131nda bir \u00e7ox f\u0259rql\u0259rin oldu\u011fundan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nib.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, Y &#8211; ki\u015fi xoromosomu, dem\u0259k olar ki, h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli genl\u0259rd\u0259n m\u0259hrumdur. Bir ne\u00e7\u0259 kritik \u0259h\u0259miyy\u0259tli (m\u0259s\u0259l\u0259n, r\u00fc\u015feymin inki\u015faf proqram\u0131n\u0131n i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn) DNT sah\u0259sini k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fckd\u0259n sonra onlar\u0131 genomdan k\u0259narla\u015fd\u0131rmaq olar.<\/p>\n<p>Qad\u0131n &#8211; X xromosomu is\u0259 h\u0259m z\u0259if, h\u0259m d\u0259 g\u00fccl\u00fc cins \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir v\u0259 onlar\u0131n genind\u0259 yaranan pozuntu, ad\u0259t\u0259n, fatal sonluqla (\u00f6l\u00fcml\u0259) n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Dubal v\u0259 onun komandas\u0131 bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib ki, qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc m\u0259hz art\u0131q X xromosomu il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu ideyan\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq, t\u0259dqiqat qrupu d\u00f6rd qrup erk\u0259k v\u0259 di\u015fi si\u00e7an b\u00f6y\u00fcd\u00fcb. Onlar\u0131n yar\u0131s\u0131 \u201cx\u0259tal\u0131\u201d xromosom d\u00fcz\u00fcm\u00fcn\u0259 malik olub. Aliml\u0259r onlar\u0131n DNT-l\u0259rin\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmayan Y xromosomunun fraqmentl\u0259rini yeritm\u0259kl\u0259 XX xromosomlarla erk\u0259k \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259 bilib, h\u0259m\u00e7inin XY d\u00fcz\u00fcm\u00fc il\u0259 \u201ctransgender\u201d erk\u0259kl\u0259r yaratma\u011fa nail olublar.<\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 bioloqlar g\u0259miricil\u0259rin h\u0259yat v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edib. T\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, DNT modifikasiyas\u0131ndan sonra onlar\u0131n \u00f6mr\u00fc cinsd\u0259n yox, xromosom d\u00fcz\u00fcm\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olub.oxu.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259si onlar\u0131n h\u0259yata daha \u201csa\u011flam\u201d yana\u015fmas\u0131 deyil, orqanizml\u0259rind\u0259 qocalman\u0131 l\u0259ngid\u0259n \u0259lav\u0259 gen sur\u0259tinin olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cAging Cell\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259, hal-haz\u0131rda orta insan \u00f6mr\u00fc 71 ya\u015f t\u0259\u015fkil edir. \u018fn yoxsul Afrika d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n tutmu\u015f \u0259n z\u0259ngin Avropa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 kimi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n orta \u00f6mr\u00fc ki\u015fil\u0259rd\u0259n daha y\u00fcks\u0259kdir (m\u00fcvafiq olaraq 73 v\u0259 68 il). Maraql\u0131d\u0131r ki, antropoloqlar bu tendensiyan\u0131n ibtidai icma qurulu\u015funda qalm\u0131\u015f xalqlar aras\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edib.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28419,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[11],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1-300x204.jpg",300,204,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/yasli_qadin_1.jpg",640,435,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=11\" rel=\"category\">Manset<\/a>","rttpg_excerpt":"Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259si onlar\u0131n h\u0259yata daha \u201csa\u011flam\u201d yana\u015fmas\u0131 deyil, orqanizml\u0259rind\u0259 qocalman\u0131 l\u0259ngid\u0259n \u0259lav\u0259 gen sur\u0259tinin olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cAging Cell\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259, hal-haz\u0131rda orta insan \u00f6mr\u00fc 71 ya\u015f t\u0259\u015fkil edir. \u018fn yoxsul Afrika d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n tutmu\u015f \u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28418"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28418"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28418\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}