{"id":289203,"date":"2021-02-09T08:03:32","date_gmt":"2021-02-09T05:03:32","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=289203"},"modified":"2021-02-09T08:03:32","modified_gmt":"2021-02-09T05:03:32","slug":"naxcivan-mubariz%c9%99-qurur-v%c9%99-%c9%99z%c9%99m%c9%99t-r%c9%99mzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=289203","title":{"rendered":"Nax\u00e7\u0131van: M\u00fcbariz\u0259, q\u00fcrur v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259t r\u0259mzi"},"content":{"rendered":"<p><em>9 fevral 1924-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 yaran\u0131b<\/em><\/p>\n<p>Ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z zirv\u0259sin\u0259 qalxm\u0131\u015fd\u0131. 1905-1907, el\u0259c\u0259 d\u0259 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qaraba\u011fda, \u015eamax\u0131da, Qubada v\u0259 dig\u0259r Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Nax\u00e7\u0131van olmaqla, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, Vedibasar v\u0259 S\u00fcrm\u0259li b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 qurulan Araz-T\u00fcrk Respublikas\u0131n\u0131n \u0259sas missiyas\u0131 yerli \u0259halini erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan qorumaq idi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 regionda ingilis, amerika h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin olmas\u0131, Amerika general-qubernatorlu\u011funun yarad\u0131lmas\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Qafqaz planlar\u0131na do\u011fru at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlard\u0131r. Bu planlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 1918-ci ild\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n hesab\u0131na Ararat Respublikas\u0131 yarad\u0131ld\u0131, q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri \u0130r\u0259van regionda g\u0259rginliyin azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu yeni d\u00f6vl\u0259t\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedildi. 1920-ci ild\u0259 Sovet i\u015f\u011fal\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 is\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fcbariz\u0259d\u0259 regionun qalibi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fmi\u015f oldu. Q\u0131sa zamanda tarixi arzular\u0131na \u00e7atan erm\u0259nil\u0259rin ambisiyalar\u0131 daha da artd\u0131. Dig\u0259r \u201cb\u00f6y\u00fckl\u0259r\u201dd\u0259n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t pay\u0131 alan erm\u0259nil\u0259r Qafqaz\u0131n yeni a\u011fas\u0131 olan Sovet Rusiyas\u0131ndan da Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 pay almaq u\u011frunda s\u0259y g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u0259diyy\u0259 edildi, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011f is\u0259 n\u00f6vb\u0259ti h\u0259d\u0259f se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Nax\u00e7\u0131van, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, yerli \u0259halinin m\u00fcbariz\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti hesab\u0131na Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 qalm\u0131\u015f oldu. Yerli \u0259halinin t\u0259kidi il\u0259 Moskva t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7iril\u0259n r\u0259y sor\u011fusuna \u0259sas\u0259n, Nax\u00e7\u0131vanda ya\u015fayan \u0259halinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 qalmaq ist\u0259kl\u0259rini bildirdil\u0259r. 1921-ci ild\u0259 imzalanan Moskva v\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri is\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n statusunun toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na beyn\u0259lxalq z\u0259man\u0259t qazand\u0131rm\u0131\u015f oldu. B\u00fct\u00fcn bu siyasi-h\u0259rbi m\u00fcbariz\u0259 9 fevral 1924-c\u00fc ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n Az\u0259rbaycan SSR-in t\u0259rkibind\u0259 Muxtar Sovet Sosialist Respublikas\u0131 statusu il\u0259 yekunla\u015fd\u0131. T\u0259qvimin bu g\u00fcn\u00fc Nax\u00e7\u0131van\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259kl\u0259 tarix\u0259 yaz\u0131ld\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 9 fevral\u0131, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, Nax\u00e7\u0131vanda ya\u015fayan \u0259halinin q\u0259tiyy\u0259tinin z\u0259f\u0259ri adland\u0131rmaq olar.<\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 Nax\u00e7\u0131vana qar\u015f\u0131 erm\u0259ni fitn\u0259si v\u0259 \u00f6gey m\u00fcnasib\u0259t davam etmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, Kremlin t\u0259zyiqi il\u0259 1929-1931-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n 9 k\u0259ndi Erm\u0259nistana verilmi\u015fdir. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra \u0259razil\u0259r Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Qars m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f \u0259razisinin, t\u0259qrib\u0259n, 15 faizi XX \u0259srin m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n qanunsuz olaraq z\u0259bt edilmi\u015fdir. Tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zin Sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Erm\u0259nistan SSR-\u0259 h\u0259diyy\u0259 edilm\u0259si hesab\u0131na Nax\u00e7\u0131van\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas \u0259razisi il\u0259 birba\u015fa quru \u0259laq\u0259si k\u0259silmi\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259, Nax\u00e7\u0131van anklav \u0259raziy\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olmas\u0131n\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideallar\u0131na d\u00f6nm\u0259z s\u0259daq\u0259tini Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 xidm\u0259ti il\u0259 bir daha t\u0259sdiq etmi\u015fdir. 1990-c\u0131 ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul olundu, 31 dekabr tarixinin D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259yliyi G\u00fcn\u00fc elan olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar verildi. 20 yanvar gec\u0259si is\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR-in Ali Sovetinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 sessiyas\u0131nda muxtar respublikan\u0131n SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edildi. Sonralar bu tarixi q\u0259rar\u0131 \u015f\u0259rh ed\u0259n g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: \u201cNax\u00e7\u0131vanl\u0131lar\u0131n bu tarixi h\u0259r\u0259k\u0259ti h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f hadis\u0259 idi&#8230; Bu, nax\u00e7\u0131vanl\u0131lar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259rd, c\u0259sar\u0259tli v\u0259 azadl\u0131qsev\u0259r olduqlar\u0131n\u0131n s\u00fcbutu idi.\u201d \u018fsrin sonlar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na yeni t\u0259cav\u00fcz\u00fc ba\u015flayark\u0259n ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Qars m\u00fcqavil\u0259sini yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259kl\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 olmaq taleyini bir daha h\u0259ll etmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lan m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m q\u0259l\u0259b\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259 olan 30 illik l\u0259k\u0259ni silib atmaqla az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 yenid\u0259n qalib bir mill\u0259t kimi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131td\u0131. Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259kc\u0259 h\u0259rb meydan\u0131nda qazan\u0131lan q\u0259l\u0259b\u0259nin ba\u015f memar\u0131 deyil, eyni zamanda, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin gedi\u015find\u0259 blokdaya sal\u0131nm\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131vana ged\u0259n yolun tikintisin\u0259 dair madd\u0259nin \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanata daxil edilm\u0259sin\u0259 nail olmaqla h\u0259m bu regionun problemini h\u0259ll ed\u0259n, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 daha geni\u015fmiqyasl\u0131 geoiqtisadi layih\u0259nin icras\u0131na imkan yaratm\u0131\u015f z\u0259man\u0259mizin g\u00f6rk\u0259mli strateqi, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 siyasi xadimidir. H\u0259min madd\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulanlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259sil\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n blokadas\u0131na son qoyulacaq, \u0130\u011fd\u0131r &#8211; Nax\u00e7\u0131van d\u0259mir yolunun tikintisi il\u0259 Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n Avropaya \u00e7\u0131xa, eyni zamanda, Fars k\u00f6rf\u0259zin\u0259 en\u0259 bil\u0259c\u0259k, Nax\u00e7\u0131van d\u00fcnyan\u0131n m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat-kommunikasiya m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k, T\u00fcrkiy\u0259nin t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 quru \u0259laq\u0259si qurulacaq. Bu yol Rusiyaya Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n Avropaya \u00e7\u0131xma\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k, bel\u0259likl\u0259, regionda iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q canlanacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>9 fevral 1924-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 yaran\u0131b Ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z zirv\u0259sin\u0259 qalxm\u0131\u015fd\u0131. 1905-1907, el\u0259c\u0259 d\u0259 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qaraba\u011fda, \u015eamax\u0131da, Qubada v\u0259 dig\u0259r Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Nax\u00e7\u0131van olmaqla, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, Vedibasar v\u0259 S\u00fcrm\u0259li b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 qurulan Araz-T\u00fcrk Respublikas\u0131n\u0131n \u0259sas missiyas\u0131 yerli \u0259halini erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan qorumaq idi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 regionda ingilis, amerika h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin olmas\u0131, Amerika general-qubernatorlu\u011funun yarad\u0131lmas\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Qafqaz planlar\u0131na do\u011fru at\u0131lm\u0131\u015f add\u0131mlard\u0131r. Bu planlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 1918-ci ild\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n hesab\u0131na Ararat Respublikas\u0131 yarad\u0131ld\u0131, q\u0259dim&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":289204,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/c850c535155533215668011213110583087.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"9 fevral 1924-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 yaran\u0131b Ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z zirv\u0259sin\u0259 qalxm\u0131\u015fd\u0131. 1905-1907, el\u0259c\u0259 d\u0259 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qaraba\u011fda, \u015eamax\u0131da, Qubada v\u0259 dig\u0259r Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Nax\u00e7\u0131van olmaqla, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, Vedibasar v\u0259 S\u00fcrm\u0259li b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 qurulan Araz-T\u00fcrk Respublikas\u0131n\u0131n \u0259sas missiyas\u0131 yerli \u0259halini&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/289203"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=289203"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/289203\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/289204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=289203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=289203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=289203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}