{"id":291040,"date":"2021-02-11T11:34:29","date_gmt":"2021-02-11T08:34:29","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=291040"},"modified":"2021-02-11T11:34:29","modified_gmt":"2021-02-11T08:34:29","slug":"tibb-elml%c9%99ri-doktorundan-m%c9%99kt%c9%99bl%c9%99rl%c9%99-bagli-x%c9%99b%c9%99rdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=291040","title":{"rendered":"Tibb elml\u0259ri doktorundan m\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 X\u018fB\u018fRDARLIQ"},"content":{"rendered":"<p>Almaniya-Az\u0259rbaycan Radioloji v\u0259 Neyroradioloji C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, Ko\u0308ln Universiteti Klinikas\u0131n\u0131n tibb elml\u0259ri doktoru, az\u0259rbaycanl\u0131 alim Nuran Abdullayev m\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib.<\/p>\n<p>H\u0259kim Oxu.Az-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, koronavirusla m\u00fcbariz\u0259nin bu m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259liyik ki, art\u0131q tibbi m\u00fcalic\u0259vi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r deyil, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f epidemioloji m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r v\u0259 strategiyalar \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir:<\/p>\n<p>\u201cBunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259n son elmi t\u0259dqiqatlarla i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n yararlanmaq laz\u0131md\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yacaq \u0259n son iki m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259ni qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bu n\u0259tic\u0259l\u0259r biz\u0259 bir daha u\u015faqlar\u0131n pandemiyadak\u0131 rolunu v\u0259 virusun yay\u0131lmas\u0131ndak\u0131 gizli, amma \u00e7ox vacib m\u0259qam\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. N\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131qlamadan \u00f6nc\u0259 qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, son g\u00fcnl\u0259r e\u015fitdiyim bir ne\u00e7\u0259 \u0259sass\u0131z fikirl\u0259ri \u00e7\u0131xarsaq, bu g\u00fcn c\u0259miyy\u0259td\u0259 u\u015faqlarla, x\u00fcsusi il\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki \u0259sas fikir var. Bunlardan birincisi odur ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u0259n q\u0131sa zamanda tam \u015f\u0259kild\u0259 a\u00e7\u0131lmal\u0131 v\u0259 u\u015faqlar normal h\u0259yatlar\u0131na d\u00f6nm\u0259lidir. M\u0259n bunu dey\u0259nl\u0259ri \u00e7ox g\u00f6z\u0259l ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m v\u0259 bunun s\u0259hv ist\u0259k oldu\u011funa z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259m yoxdur.<\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259td\u0259 formala\u015fan ikinci fikir is\u0259 cavab\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n bir ne\u00e7\u0259 sualdan ibar\u0259tdir: \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin bu g\u00fcn tam a\u00e7\u0131lmas\u0131 do\u011frudurmu, m\u0259kt\u0259b\u0259 ged\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n virusa yoluxmaq riski n\u0259 q\u0259d\u0259rdir, elm bu bar\u0259d\u0259 n\u0259 deyir v\u0259 b\u0259lk\u0259 bir az da g\u00f6zl\u0259yib virusa tam qalib g\u0259ldikd\u0259n sonra u\u015faqlar\u0131 tam t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u0259kt\u0259b\u0259 yola salaq?<\/p>\n<p>Bu iki fikir aras\u0131nda do\u011frunun hans\u0131 oldu\u011funu m\u0259n bir elm adam\u0131 v\u0259 eyni zamanda bu istiqam\u0259td\u0259ki \u0259n son elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 yax\u0131ndan izl\u0259yib ara\u015fd\u0131ra bil\u0259n birisi kimi dey\u0259 bil\u0259r\u0259m. Bunu h\u0259r k\u0259sin ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 elmi \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 izah etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bel\u0259 ki, bu elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n (Office for National Statistics in England) t\u0259qdim olunan r\u0259smi hesabat m\u0259lumat\u0131na v\u0259 Avstriyada apar\u0131lan \u0259n son elmi t\u0259dqiqata \u0259saslan\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u201c\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n t\u0259qdim olunan hesabatda \u00e7ox maraql\u0131 faktla rastla\u015f\u0131r\u0131q. Dem\u0259li, m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin qism\u0259n t\u0259tbiq edildiyi karantin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, y\u0259ni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131q saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin ba\u011fl\u0131 qald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 m\u0259kt\u0259bya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda yoluxma b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n d\u00f6rd d\u0259f\u0259 \u00e7ox olub.<\/p>\n<p>Bu n\u0259tic\u0259l\u0259r dekabr ay\u0131nda olan t\u0259til\u0259 q\u0259d\u0259r qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Amma t\u0259til zaman\u0131 yoluxma hallar\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmalar olub. Bu da ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, m\u0259kt\u0259blil\u0259rin virusa yoluxma tezliyi b\u00f6y\u00fckl\u0259rl\u0259 eynilik t\u0259\u015fkil edir v\u0259 bir qisim yerl\u0259rin ba\u011fl\u0131, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin is\u0259 a\u00e7\u0131q oldu\u011fu halda da virusa yoluxma hal\u0131na b\u00f6y\u00fckl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox u\u015faqlar aras\u0131nda rast g\u0259linir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa Avstriyada apar\u0131lan elmi t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki faktlarla eynilik t\u0259\u015fkil edir v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmas\u0131n\u0131 bir daha s\u00fcbut edir. Bel\u0259 ki, iki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 pay\u0131z t\u0259tilind\u0259n sonra apar\u0131lan t\u0259dqiqatda 11 min\u0259 yax\u0131n \u015f\u0259xs i\u015ftirak edib. Bunlar 250 m\u0259kt\u0259bin h\u0259r\u0259sind\u0259n se\u00e7il\u0259n 60 m\u0259kt\u0259bli v\u0259 10 faiz\u0259 yax\u0131n m\u00fc\u0259llim olub.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259r tam a\u00e7\u0131q olan zaman m\u0259kt\u0259blil\u0259r aras\u0131nda yoluxmalar\u0131n s\u0259viyy\u0259si b\u00f6y\u00fckl\u0259rl\u0259 eynilik t\u0259\u015fkil edir. Bundan ba\u015fqa buradan bir daha ayd\u0131n olur ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259r tam a\u00e7\u0131q olduqda virusun \u00e7oxalmas\u0131 ba\u015f verir v\u0259 m\u0259kt\u0259bi a\u00e7\u0131q saxlay\u0131b dig\u0259r yerl\u0259ri ba\u011flayanda b\u0259lli vaxtdan sonra u\u015faqlar aras\u0131nda virusa yoluxma tezliyi \u00e7ox y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131r v\u0259 onlar da virusun \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 v\u0259 pandemiyan\u0131n davam etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yuxar\u0131dak\u0131 elmi \u0259saslar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq xat\u0131rlatma etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 son q\u0259rar veril\u0259rk\u0259n t\u0259kc\u0259 pedaqoji yana\u015fma deyil, bunun bu g\u00fcn d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz durumda epidemioloji t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r al\u0131nmal\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f epidemioloji m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rd\u0259ki rolu da d\u00fczg\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir\u201d- dey\u0259 o \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Almaniya-Az\u0259rbaycan Radioloji v\u0259 Neyroradioloji C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, Ko\u0308ln Universiteti Klinikas\u0131n\u0131n tibb elml\u0259ri doktoru, az\u0259rbaycanl\u0131 alim Nuran Abdullayev m\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. H\u0259kim Oxu.Az-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, koronavirusla m\u00fcbariz\u0259nin bu m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259liyik ki, art\u0131q tibbi m\u00fcalic\u0259vi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r deyil, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f epidemioloji m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r v\u0259 strategiyalar \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir: \u201cBunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259n son elmi t\u0259dqiqatlarla i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n yararlanmaq laz\u0131md\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yacaq \u0259n son iki m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259ni qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bu n\u0259tic\u0259l\u0259r biz\u0259 bir daha u\u015faqlar\u0131n pandemiyadak\u0131 rolunu v\u0259 virusun yay\u0131lmas\u0131ndak\u0131 gizli, amma \u00e7ox vacib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":291041,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/mektebbb.jpg",620,349,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Almaniya-Az\u0259rbaycan Radioloji v\u0259 Neyroradioloji C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri, Ko\u0308ln Universiteti Klinikas\u0131n\u0131n tibb elml\u0259ri doktoru, az\u0259rbaycanl\u0131 alim Nuran Abdullayev m\u0259kt\u0259bl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. H\u0259kim Oxu.Az-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, koronavirusla m\u00fcbariz\u0259nin bu m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259liyik ki, art\u0131q tibbi m\u00fcalic\u0259vi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r deyil, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f epidemioloji m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r v\u0259 strategiyalar \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir: \u201cBunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259n son elmi t\u0259dqiqatlarla i\u015fl\u0259m\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291040"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=291040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291040\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/291041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=291040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=291040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=291040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}