{"id":291508,"date":"2021-02-11T16:34:34","date_gmt":"2021-02-11T13:34:34","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=291508"},"modified":"2021-02-11T16:34:34","modified_gmt":"2021-02-11T13:34:34","slug":"h%c9%99s%c9%99ratlar-az%c9%99rbaycanda-zeytun-plantasiyalarina-ciddi-ziyan-vurub-m%c9%99hsulun-80-i-yararsiz-hala-dusub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=291508","title":{"rendered":"H\u0259\u015f\u0259ratlar Az\u0259rbaycanda zeytun plantasiyalar\u0131na ciddi ziyan vurub &#8211; M\u0259hsulun 80 %-i yarars\u0131z hala d\u00fc\u015f\u00fcb"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><strong><em>Zeytun mil\u00e7\u0259yi bu il Az\u0259rbaycan\u0131n zeytun plantasiyalar\u0131na \u00e7ox ciddi ziyan vurub. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bu il Az\u0259rbaycanda b\u0259zi plantasiyalarda m\u0259hsulun 80-100 %-i yarars\u0131z hala d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> bildirir ki, bunu\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 &#8220;Ekostil-Az\u0259rbaycan&#8221; T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri fizika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Elman Yusifov deyib.<\/p>\n<p>Zeytunun d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131nda \u00f6n\u0259mli yer tutdu\u011funu, t\u0259kc\u0259 Avropada 5 milyon ha zeytun sah\u0259l\u0259rinin m\u00f6vcud oldu\u011funu xat\u0131rladan E.Yusifov qeyd edib ki, Az\u0259rbaycanda zeytun bitkisinin (Olea europea) z\u0259r\u0259rvericil\u0259rinin t\u0259dqiqatlar\u0131na ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flan\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan entomoloqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7\u0259n \u0259srin sonlar\u0131nda apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublika \u0259razisind\u0259 \u0259kilmi\u015f m\u0259d\u0259ni zeytun bitkil\u0259rind\u0259 15 f\u0259sil\u0259y\u0259 aid 38 n\u00f6v ziyanverici t\u0259yin edilmi\u015fdir ki, bu n\u00f6vl\u0259rd\u0259n 19-u Homoptera, 12-si is\u0259 Coleoptera d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 aiddir:<\/p>\n<p>&#8220;O d\u00f6vrd\u0259 zeytun t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131na \u0259n \u00e7ox ziyan vuran h\u0259\u015f\u0259ratlar b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u00e7anaql\u0131 yast\u0131ca (Parlatoria oleae) v\u0259 zeytun qurdu (Pollinia pollini) oldu\u011fu halda, bu g\u00fcn h\u0259min z\u0259r\u0259rverici zeytun mil\u00e7\u0259yidir (Bactrocera olea). Bu g\u00fcn d\u00fcnya zeytun t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda zeytunun \u0259n \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f ziyanvericil\u0259ri bakteriya m\u0259n\u015f\u0259li &#8220;zeytun c\u00fczam\u0131&#8221; (Xylella fastidiosa), zeytun yalan\u00e7\u0131 \u00e7anaql\u0131 yast\u0131cas\u0131 (Saissetia oleae), zeytun f\u0131r g\u0259n\u0259si (Eriophyes oleae), b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi \u00e7anaql\u0131 yast\u0131ca (Parlatoria oleae), zeytun kor\u00e7as\u0131 (Phytocoris oleae), zeytun g\u00fcv\u0259si (Prays oleae), zeytun qurdu (Pollinia pollini), zeytun yarpaq bir\u0259si (Euphyllura phillyreae) v\u0259 zeytun mil\u00e7\u0259yid\u0131r (Bactrocera olea)&#8221;.<\/p>\n<p>E.Yusifov \u0259lav\u0259 edib ki, zeytun mil\u00e7\u0259yi 2014-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Avropa v\u0259 \u00d6n Asiyan\u0131n zeytun t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi ziyan vuraraq m\u0259hsulun 15-70%-\u0259 q\u0259d\u0259r itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259kc\u0259 \u0130taliyada 2014-c\u00fc ild\u0259 zeytun ya\u011f\u0131n\u0131n istehsal\u0131 \u0259vv\u0259lki il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 70% azal\u0131b.<\/p>\n<p>Bu ziyanvericinin zeytunun meyv\u0259l\u0259rini z\u0259d\u0259l\u0259diyini v\u0259 onlar\u0131 yarars\u0131z hala sald\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n alim qeyd edib ki, s\u00fcrf\u0259l\u0259rin t\u0259siri ya\u011f\u0131n miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na, onun tur\u015fulu\u011funun artaraq keyfiyy\u0259tin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir. S\u00fcrf\u0259l\u0259r zeytun \u00e7\u0259yird\u0259yi \u0259traf\u0131nda kanallar a\u00e7araq \u015f\u00fcr\u00fcm\u0259y\u0259, s\u00fcfr\u0259lik zeytunun korlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Vurulmu\u015f z\u0259r\u0259r normal ill\u0259rd\u0259 15-30%, \u0259lveri\u015fsiz ill\u0259rd\u0259 100%-\u0259 \u00e7at\u0131r.<\/p>\n<p>E.Yusifov bildirib ki, yuxar\u0131da qeyd edil\u0259n faktlar \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bitki m\u00fchafiz\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini k\u0259skin aktualla\u015fd\u0131r\u0131r, onun aqrotexniki, bioloji, kimy\u0259vi, biotexnoloji aspektl\u0259rinin i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131, fermer t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda yay\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259n son m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycanda zeytun bitkisinin x\u0259st\u0259likl\u0259ri, onlar\u0131n t\u00f6r\u0259dicil\u0259ri, bu canl\u0131lar\u0131n entomofaunas\u0131, bioekoloji v\u0259 fenoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, onlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri, zeytun bitkisinin aqrotexniki x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda &#8220;Fermerin \u0259l kitab\u00e7as\u0131&#8221;n\u0131 haz\u0131rlamaq, x\u00fcsusi kurslar haz\u0131rlayaraq fermerl\u0259r aras\u0131nda maarifl\u0259ndirici kurslar ke\u00e7irm\u0259k, zeytun t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan fermerl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veb-sayt yaratmaq olar:<\/p>\n<p>&#8220;Haz\u0131rda feromon-tutucu t\u0259l\u0259l\u0259r ziyanvericil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n effektiv v\u0259 ekoloji m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsulu hesab edilir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 aidiyyat\u0131 qurumlarla birlikd\u0259 feromon sintezi metodikas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi istehsal\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259rs\u0259, bu i\u015fl\u0259ri dig\u0259r bitkil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 (nar, f\u0131nd\u0131q, parnik \u015f\u0259raitind\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n pomidor, xiyar v\u0259 s.) h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k olar&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zeytun mil\u00e7\u0259yi bu il Az\u0259rbaycan\u0131n zeytun plantasiyalar\u0131na \u00e7ox ciddi ziyan vurub. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bu il Az\u0259rbaycanda b\u0259zi plantasiyalarda m\u0259hsulun 80-100 %-i yarars\u0131z hala d\u00fc\u015f\u00fcb. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 &#8220;Ekostil-Az\u0259rbaycan&#8221; T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri fizika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Elman Yusifov deyib. Zeytunun d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131nda \u00f6n\u0259mli yer tutdu\u011funu, t\u0259kc\u0259 Avropada 5 milyon ha zeytun sah\u0259l\u0259rinin m\u00f6vcud oldu\u011funu xat\u0131rladan E.Yusifov qeyd edib ki, Az\u0259rbaycanda zeytun bitkisinin (Olea europea) z\u0259r\u0259rvericil\u0259rinin t\u0259dqiqatlar\u0131na ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flan\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan entomoloqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7\u0259n \u0259srin sonlar\u0131nda apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublika \u0259razisind\u0259 \u0259kilmi\u015f m\u0259d\u0259ni zeytun bitkil\u0259rind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":291509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/921544.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Zeytun mil\u00e7\u0259yi bu il Az\u0259rbaycan\u0131n zeytun plantasiyalar\u0131na \u00e7ox ciddi ziyan vurub. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bu il Az\u0259rbaycanda b\u0259zi plantasiyalarda m\u0259hsulun 80-100 %-i yarars\u0131z hala d\u00fc\u015f\u00fcb. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 &#8220;Ekostil-Az\u0259rbaycan&#8221; T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri fizika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Elman Yusifov deyib. Zeytunun d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin iqtisadiyyat\u0131nda \u00f6n\u0259mli yer tutdu\u011funu, t\u0259kc\u0259 Avropada 5 milyon ha&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=291508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/291508\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/291509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=291508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=291508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=291508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}