{"id":297274,"date":"2021-02-19T11:58:03","date_gmt":"2021-02-19T08:58:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=297274"},"modified":"2021-02-19T11:58:03","modified_gmt":"2021-02-19T08:58:03","slug":"bakida-qargalar-t%c9%99l%c9%99f-olur-qus-qripi-yoxsa-iqlim-d%c9%99yisikliyi-ekoloqdan-h%c9%99yacan-t%c9%99bili-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=297274","title":{"rendered":"Bak\u0131da qar\u011falar t\u0259l\u0259f olur: \u201cQu\u015f qripi yoxsa iqlim d\u0259yi\u015fikliyi?\u201d &#8211; Ekoloqdan h\u0259yacan t\u0259bili + V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p>Son bir ay \u0259rzind\u0259 paytaxtda el\u0259c\u0259 d\u0259 regionlarda qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu faktlar c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub. Bel\u0259 ki, paytaxt\u0131n \u201cG\u0259nclik\u201d metrostansiyas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, Sabun\u00e7u rayonu Bak\u0131xanov q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ucar rayonunda da qar\u011falar\u0131n, qu\u015flar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar var.<\/p>\n<p><strong><em>B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n buna s\u0259b\u0259b n\u0259dir? Yeni virus yay\u0131l\u0131r yoxsa nec\u0259?<\/em><\/strong><\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cEkostil-Az\u0259rbaycan\u201d T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, dosent\u00a0<strong>Elman Yusifov\u00a0<\/strong>Oxu.Az-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar\u0131 t\u0259sdiq edib. O bildirib ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259n ke\u00e7\u0259n ilin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n, \u0259sas\u0259n \u015f\u0259h\u0259r \u0259razil\u0259rinin park v\u0259 ba\u011flar\u0131nda, \u015fossel\u0259r boyu onlarla qar\u011fakimil\u0259rin (qar\u011fa, ala qar\u011fa, dola\u015fa) c\u0259s\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r:<\/p>\n<p>\u201c\u018fvv\u0259la onu qeyd edim ki, qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu problem t\u0259kc\u0259 bizd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur. Ke\u00e7\u0259n ilin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n bu xo\u015fag\u0259lm\u0259z v\u0259ziyy\u0259t bir \u00e7ox qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 (Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 s.)\u00a0m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Alim v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin qar\u011falar\u0131n bel\u0259 q\u0259fil v\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcm\u00fc haqq\u0131nda h\u0259l\u0259 d\u0259 yekdil fikri yoxdur. M\u0259nim \u00f6z\u00fcm d\u0259 bu hal\u0131 M\u0259rd\u0259kan Dendrarisinin \u0259razisind\u0259 qar\u011falar\u0131n q\u0259fil deyil, t\u0259dric\u0259n z\u0259ifl\u0259y\u0259r\u0259k \u00f6lm\u0259sini m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015f\u0259m. Bu hal \u00e7ox ciddi ara\u015fd\u0131rma t\u0259l\u0259b edir. Bunun s\u0259b\u0259bi virusun\u00a0(t\u0259hl\u00fck\u0259li qu\u015f qripi virusu), m\u00fcxt\u0259lif parazitar canl\u0131lar\u0131n, z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rin v\u0259 s. biotik v\u0259 abiotik faktorlar\u0131n t\u0259siri ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra m\u00fclahiz\u0259l\u0259rin ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc dey\u0259n ekoloq m\u0259s\u0259l\u0259nin ciddi sur\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 oldu\u011funu deyib:<\/p>\n<p>\u201cBuna s\u0259b\u0259b iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri ola bil\u0259r. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn isti ke\u00e7m\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 parazit canl\u0131lar aktivl\u0259\u015fir, qar\u011falar\u0131n immun sistemi a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri qu\u015f qripi ola bil\u0259r. Bu m\u0259qam ciddi ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bu c\u0259s\u0259dl\u0259r x\u00fcsusi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131 il\u0259 (maska, \u0259lc\u0259k) toplan\u0131laraq yand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda qar\u011falar\u0131n \u00f6lm\u0259si z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259 ola bil\u0259r. Z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 2 s\u0259b\u0259bd\u0259n (m\u0259qs\u0259dli v\u0259 m\u0259qs\u0259dsiz) ola bil\u0259r. Sahibsiz it v\u0259 pi\u015fikl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f z\u0259h\u0259rl\u0259r qar\u011falar\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u00f6ld\u00fcr\u0259 bil\u0259r. \u018fg\u0259r bel\u0259dirs\u0259, onlar\u0131n ekskrementl\u0259ri toplan\u0131laraq z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130stisna edilm\u0259y\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 qu\u015flar\u0131n acl\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259l\u0259f olmas\u0131 ehtimal\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 qar\u011falar\u0131n yem bollu\u011funa s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Yeni g\u0259tirl\u0259n qapaql\u0131 zibil qutular\u0131 yem q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 qar\u011falar acl\u0131qdan m\u0259hv olur. Sinantrop qu\u015flar (\u0259ss\u0259n, qar\u011fa, qumru, alapaxta, s\u0259r\u00e7\u0259kimil\u0259r) aras\u0131nda r\u0259qab\u0259t g\u00fccl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>V\u0259 ya ekosistemin \u00f6z qanunauy\u011funluqlar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 qu\u015flar\u0131n \u00f6lm\u0259si ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. H\u0259r bir ekosistem \u00f6z\u00fcn\u00fcn tarazl\u0131q (homeostaz) v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olur. B\u0259z\u0259n bu tarazl\u0131q pozulur, n\u0259tic\u0259d\u0259 bir n\u00f6v anomal artaraq dig\u0259rl\u0259rini s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131r. Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra ekosistem \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259vv\u0259lki balans\u0131n\u0131 b\u0259rpa edir. Qar\u011falar da \u00e7ox a\u011f\u0131ll\u0131 canl\u0131 olduqlar\u0131ndan v\u0259 dig\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 vacib s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bizd\u0259 k\u0259skin artm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 g\u00fccl\u00fc olan qar\u011falar qida u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin dig\u0259r vacib sinantrop canl\u0131lar\u0131n\u0131 (s\u0259r\u00e7\u0259kimil\u0259r, g\u00f6y\u0259r\u00e7inkimil\u0259r v\u0259 s.) s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. Qar\u011falar\u0131n s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0259skin artmas\u0131 onlar aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif parazitar x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f v\u0259 \u0259vv\u0259lki say tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n normalla\u015fmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. Bu zaman \u015f\u0259h\u0259r ekosistemin\u0259 he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 yoxdur\u201d.<\/p>\n<p>\u201cT\u0259cili olaraq aidiyyat\u0131 qurumlar\u0131n (AMEA, ETSN, K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi, Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi) m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t x\u00fcsusi komissiya yarad\u0131lmal\u0131, qar\u011fa c\u0259s\u0259dl\u0259rinin anatomik ekspertizas\u0131, onlar\u0131n ekskrementl\u0259rinin analizi apar\u0131lmal\u0131, h\u0259r bir c\u0259s\u0259din \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bi ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, sadalanan v\u0259 dig\u0259r m\u00fcmk\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u00a0faktlar ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 Elman Yusifov qeyd edib.<\/p>\n<div><iframe id=\"instagram-embed-0\" class=\"instagram-media instagram-media-rendered\" src=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/CLd4IfbBpnE\/embed\/captioned\/?cr=1&amp;v=13&amp;wp=540&amp;rd=https%3A%2F%2Foxu.az&amp;rp=%2Fsociety%2F468896#%7B%22ci%22%3A0%2C%22os%22%3A1548.9200000001802%2C%22ls%22%3A1163.9599999998609%2C%22le%22%3A1393.9700000000812%7D\" height=\"852\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-instgrm-payload-id=\"instagram-media-payload-0\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son bir ay \u0259rzind\u0259 paytaxtda el\u0259c\u0259 d\u0259 regionlarda qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r yay\u0131l\u0131b. ARANTV.AZ-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu faktlar c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub. Bel\u0259 ki, paytaxt\u0131n \u201cG\u0259nclik\u201d metrostansiyas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, Sabun\u00e7u rayonu Bak\u0131xanov q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ucar rayonunda da qar\u011falar\u0131n, qu\u015flar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar var. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n buna s\u0259b\u0259b n\u0259dir? Yeni virus yay\u0131l\u0131r yoxsa nec\u0259? M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cEkostil-Az\u0259rbaycan\u201d T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, dosent\u00a0Elman Yusifov\u00a0Oxu.Az-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar\u0131 t\u0259sdiq edib. O bildirib ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259n ke\u00e7\u0259n ilin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":297275,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/151475572_125331706158061_8411665937100488419_n.jpg",619,465,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Son bir ay \u0259rzind\u0259 paytaxtda el\u0259c\u0259 d\u0259 regionlarda qar\u011falar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r yay\u0131l\u0131b. ARANTV.AZ-\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu faktlar c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub. Bel\u0259 ki, paytaxt\u0131n \u201cG\u0259nclik\u201d metrostansiyas\u0131 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda, Sabun\u00e7u rayonu Bak\u0131xanov q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ucar rayonunda da qar\u011falar\u0131n, qu\u015flar\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar var. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n buna s\u0259b\u0259b n\u0259dir? Yeni&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/297274"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=297274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/297274\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/297275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=297274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=297274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=297274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}