{"id":298856,"date":"2021-02-22T12:39:10","date_gmt":"2021-02-22T09:39:10","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=298856"},"modified":"2021-02-22T12:39:10","modified_gmt":"2021-02-22T09:39:10","slug":"c%c9%99lil-m%c9%99mm%c9%99dquluzad%c9%99nin-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=298856","title":{"rendered":"C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, publisist v\u0259 ictimai xadim C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>O, 22 fevral 1869-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ki\u00e7ik tacir ail\u0259sind\u0259 anadan olub.<\/p>\n<p>\u0130lk t\u0259hsilini \u0259vv\u0259lc\u0259 mollaxanada, sonra is\u0259 \u00fc\u00e7sinifli Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bind\u0259 al\u0131b.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti 1879-cu ild\u0259 Zaqafqaziya (Qori) M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131 n\u0259zdind\u0259 Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman verir. Seminariya k\u0259nd m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259llim haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Seminariyan\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcf\u0259tti\u015fi A.O.\u00c7ernyayevski ilk ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan rayonlar\u0131n\u0131 g\u0259z\u0259r\u0259k, seminariyada oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r se\u00e7irdi. O, 1882-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vana g\u0259lir v\u0259 C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259ni d\u0259 dig\u0259r \u015fagirdl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siyah\u0131ya al\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 seminariyan\u0131 1887-ci ild\u0259 bitirir v\u0259 m\u00fc\u0259llimlik attestat\u0131 al\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fdibin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, b\u0259dii z\u00f6vq\u00fcn\u00fcn, yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda 5 il oxudu\u011fu Zaqafqaziya M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131ndak\u0131 t\u0259hsil ill\u0259ri m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259\u015fkil edib. C\u0259lil burada Az\u0259rbaycan v\u0259 \u015e\u0259rq \u0259d\u0259biyyat\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, Avropa, rus elmi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 demokratik fikri, m\u00fct\u0259r\u0259qqi pedaqoji t\u0259limi il\u0259 d\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olub.<\/p>\n<p>C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 seminariyan\u0131 bitirib m\u00fc\u0259llimlik attestat\u0131 ald\u0131qdan sonra pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. O, burada da t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fl\u0259rinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi fikir verib, m\u0259kt\u0259b\u0259 s\u0259kkiz n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z c\u0259lb ed\u0259r\u0259k x\u00fcsusi sinif t\u0259\u015fkil edib v\u0259 m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fc apar\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130ctimai xadim Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli jurnalist v\u0259 publisist olmaqla b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir dramaturq v\u0259 nasir kimi tan\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin ilk yarad\u0131c\u0131l\u0131q d\u00f6vr\u00fc 1905-ci il inqilab\u0131na q\u0259d\u0259r davam edib. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u201c\u00c7ay d\u0259stgah\u0131\u201d adl\u0131 alleqorik m\u0259nzum dram\u0131n\u0131, \u201cDanaba\u015f k\u0259ndinin \u0259hvalatlar\u0131\u201d povestini, \u201cDanaba\u015f k\u0259ndinin m\u0259kt\u0259bi\u201d, \u201cKi\u015fmi\u015f oyunu\u201d, \u201cPo\u00e7t qutusu\u201d hekay\u0259l\u0259rini yaz\u0131b. \u018fdibin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n birinci d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid olan bu ilk \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 inqilabdan \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan k\u0259ndlisinin h\u0259yat v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif c\u0259h\u0259tl\u0259ri \u0259ks olunub.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 C\u0259lilin ilk m\u0259lum n\u0259sr \u0259s\u0259ri 1894-c\u00fc ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f \u201cDanaba\u015f k\u0259ndinin \u0259hvalatlar\u0131\u201d povestidir.<\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131qla da ard\u0131c\u0131l m\u0259\u015f\u011ful olub. Q\u00fcdr\u0259tli yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u201cUsta Zeynal\u201d, \u201cD\u0259ll\u0259k\u201d, \u201c\u0130randa h\u00fcrriyy\u0259t\u201d, \u201cFatma xala\u201d, \u201cQurban\u0259li b\u0259y\u201d, \u201cQuzu\u201d, \u201cNigaran\u00e7\u0131l\u0131q\u201d, \u201cKonsulun arvad\u0131\u201d, \u201cPirverdinin xoruzu\u201d hekay\u0259l\u0259ri onu ki\u00e7ik janr\u0131n b\u00f6y\u00fck ustad\u0131 kimi tan\u0131d\u0131b. C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa 23 ya\u015f\u0131ndan, k\u0259ndd\u0259 m\u00fc\u0259llim ik\u0259n ba\u015flay\u0131b. \u018fdibin ilk q\u0259l\u0259m t\u0259cr\u00fcb\u0259si \u201c\u00c7ay d\u0259stgah\u0131\u201d alleqorik dram\u0131 olub. \u201c\u00c7ay d\u0259stgah\u0131\u201dnda m\u00fc\u0259llif n\u00f6k\u0259r \u018flinin simas\u0131nda k\u0259ndin \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin c\u0259miyy\u0259td\u0259 yaz\u0131q v\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 hal\u0131n\u0131 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>XX \u0259sr Az\u0259rbaycan dramaturgiyas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u201c\u00d6l\u00fcl\u0259r\u201d komediyas\u0131 1909-cu ild\u0259 yaz\u0131l\u0131b. \u018fs\u0259rd\u0259 din, m\u00f6vhumat v\u0259 feodal h\u0259yat t\u0259rzi \u0259leyhin\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>\u201c\u00d6l\u00fcl\u0259r\u201dd\u0259 c\u0259hal\u0259t, gerilik, iki\u00fczl\u00fcl\u00fck v\u0259 yalan if\u015fa olunur. Avaml\u0131q v\u0259 nadanl\u0131\u011f\u0131n n\u0259 kimi b\u0259lalar yaratd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Bu komediyan\u0131 yazmaqda b\u00f6y\u00fck dramaturqun m\u0259qs\u0259di m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri xalqlar\u0131n\u0131 uzun \u0259srl\u0259r c\u0259hal\u0259td\u0259 saxlayan, m\u00f6vhumat i\u00e7ind\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcd\u0259n, dini, \u015f\u0259ri\u0259ti soy\u011fun\u00e7uluq vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evir\u0259n yalan\u00e7\u0131, f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 ruhanil\u0259rin h\u0259qiqi simas\u0131n\u0131 oldu\u011fu kimi xalqa tan\u0131tmaq olub.<\/p>\n<p>O, Az\u0259rbaycanda v\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi ideologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015f ictimai xadim hesab olunur. C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin hekay\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131n \u0259sar\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 m\u00f6vzusu m\u00fch\u00fcm yer tutub. Mirz\u0259 C\u0259lil qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259m hekay\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 dramaturji v\u0259 publisist f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 geni\u015f yer verib.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6mr\u0259si 1906-c\u0131 il aprelin 7-d\u0259 \u00e7\u0131xan \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131n\u0131n n\u0259\u015frin\u0259 ba\u015flamaqla o, Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 satirik jurnalistikan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. H\u0259min vaxtdan Mirz\u0259 C\u0259lil, Molla N\u0259sr\u0259ddin ad\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Publisistin t\u0259bli\u011f etdiyi d\u0259rin demokratiya v\u0259 azadl\u0131q ideyalar\u0131 jurnala \u00fcmumxalq m\u0259h\u0259bb\u0259ti, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazand\u0131rd\u0131. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti onu tez-tez m\u0259hk\u0259m\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edir, \u201cQeyr\u0259t\u201d m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 axtar\u0131\u015flar apar\u0131r, b\u0259z\u0259n d\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201din n\u0259\u015frini dayand\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Dramaturqun \u0259s\u0259rl\u0259ri bir s\u0131ra dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda bir s\u0131ra k\u00fc\u00e7\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni-maarif m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t Musiqili Dram Teatr\u0131na, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublika \u018fd\u0259biyyat Muzeyin\u0259) C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin ad\u0131 verilib. Ke\u00e7mi\u015f Astraxan rayonu v\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri 1967-ci ild\u0259 onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 C\u0259lilabad, vaxtil\u0259 m\u00fc\u0259llimlik etdiyi k\u0259nd\u00a0is\u0259 C\u0259lilk\u0259nd adland\u0131r\u0131l\u0131b. Nax\u00e7\u0131van v\u0259 C\u0259lilabadda heyk\u0259li qoyulub. Bak\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda ev-muzeyl\u0259ri, Nehr\u0259m v\u0259 C\u0259lilk\u0259nd k\u0259ndl\u0259rind\u0259 xatir\u0259 muzeyl\u0259ri a\u00e7\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 17 yanvar 2019-cu ild\u0259\u00a0C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin 150 illik yubileyinin qeyd edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131 il\u0259 C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t varidat\u0131 elan edil\u0259n m\u00fc\u0259llifl\u0259rin siyah\u0131s\u0131na daxil edilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, publisist v\u0259 ictimai xadim C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. O, 22 fevral 1869-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ki\u00e7ik tacir ail\u0259sind\u0259 anadan olub. \u0130lk t\u0259hsilini \u0259vv\u0259lc\u0259 mollaxanada, sonra is\u0259 \u00fc\u00e7sinifli Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bind\u0259 al\u0131b. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti 1879-cu ild\u0259 Zaqafqaziya (Qori) M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131 n\u0259zdind\u0259 Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman verir. Seminariya k\u0259nd m\u0259kt\u0259bl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259llim haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Seminariyan\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcf\u0259tti\u015fi A.O.\u00c7ernyayevski ilk ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan rayonlar\u0131n\u0131 g\u0259z\u0259r\u0259k, seminariyada oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r se\u00e7irdi. O, 1882-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vana g\u0259lir v\u0259 C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259ni d\u0259 dig\u0259r \u015fagirdl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":298857,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd-300x236.jpg",300,236,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ddddd.jpg",590,465,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, yaz\u0131\u00e7\u0131, dramaturq, publisist v\u0259 ictimai xadim C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259nin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. O, 22 fevral 1869-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ki\u00e7ik tacir ail\u0259sind\u0259 anadan olub. \u0130lk t\u0259hsilini \u0259vv\u0259lc\u0259 mollaxanada, sonra is\u0259 \u00fc\u00e7sinifli Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bind\u0259 al\u0131b. \u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti 1879-cu ild\u0259 Zaqafqaziya (Qori) M\u00fc\u0259lliml\u0259r Seminariyas\u0131 n\u0259zdind\u0259 Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259si yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman verir. Seminariya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/298856"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=298856"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/298856\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/298857"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=298856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=298856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=298856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}