{"id":303507,"date":"2021-02-28T12:38:36","date_gmt":"2021-02-28T09:38:36","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=303507"},"modified":"2021-02-28T12:38:36","modified_gmt":"2021-02-28T09:38:36","slug":"s%c9%99fir-sumqayit-hadis%c9%99l%c9%99ri-qarabagda-h%c9%99rbi-%c9%99m%c9%99liyyatlara-baslamaq-ucun-t%c9%99xribat-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=303507","title":{"rendered":"S\u0259fir: &#8220;Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri Qaraba\u011fda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xribat idi&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cSon zamanlar Rusiya m\u0259tbuat\u0131nda Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m ki, ilk qan Sumqay\u0131tda t\u00f6k\u00fclm\u0259yib\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>APA-n\u0131n Moskva m\u00fcxbirinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bunu Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyadak\u0131 s\u0259firi Polad B\u00fclb\u00fclo\u011flu Moskvada Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n an\u0131m gec\u0259sind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bildirib.<\/p>\n<p>S\u0259fir Sumqay\u0131ta q\u0259d\u0259r bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u00fccum etm\u0259si, \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259tll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi faktlar\u0131 xat\u0131rlad\u0131b: \u201c1983-c\u00fc ilin aprelind\u0259 qondarma &#8220;Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221; ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259ni ekstremistl\u0259ri Z\u0259ngibasarda (indiki Masis rayonu) q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r, toy zaman\u0131 Qafarovlar ail\u0259sin\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r, 4 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r, onlarla az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 yaralad\u0131lar. Ancaq \u00e7oxsayl\u0131 \u015fikay\u0259t v\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r\u0259 baxmayaraq, yerli milis v\u0259 administrasiya bu \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 reaksiya verm\u0259di. H\u0259tta Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi orqanlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t olunandan sonra bel\u0259 cinay\u0259t i\u015fi a\u00e7\u0131lmad\u0131. Art\u0131q 1986-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259halisinin dem\u0259k olar ki, yar\u0131s\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n Qafan rayonundan qovulmu\u015fdu. 1987-ci ilin oktyabr\u0131nda, Heyd\u0259r \u018fliyevin SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti S\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259sind\u0259n sonra is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n b\u00fct\u00fcn Erm\u0259nistan \u0259razil\u0259rind\u0259n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 qovulmas\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1988-ci il 22 fevral tarixind\u0259 \u018fsg\u0259ran rayonunda iki az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirildi. Bu hadis\u0259 Az\u0259rbaycanda geni\u015f ictimai rezonans do\u011furmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistandan \u00e7ox sayda az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 getdikc\u0259 artmaqda idi. Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259bl\u0259ri ba\u011flan\u0131r, az\u0259rbaycanl\u0131lar k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r, etnik az\u0259rbaycanl\u0131lar x\u0259st\u0259xanalarda m\u00fcalic\u0259y\u0259 q\u0259bul edilmir, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 ictimai yerl\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcnvan\u0131n davaml\u0131 t\u0259hdidl\u0259r e\u015fidilirdi. 1988-ci ilin noyabr\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n Quqark rayonunda (indiki Loris vilay\u0259ti) qorxunc hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verdi. Erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 Vartanl\u0131 k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r. Orada 13 az\u0259rbaycanl\u0131 diri-diri yand\u0131r\u0131ld\u0131, 70-d\u0259n \u00e7ox insan q\u0259tl\u0259 yetirildi. Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259r G\u00fcmr\u00fcd\u0259 d\u0259 ba\u015f verirdi. Amasiya rayonunun 21 minlik \u0259halisinin 18 minini az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edirdi, onlar da etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovuldular. \u018fn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcs\u00fc is\u0259 Qorba\u00e7ov ba\u015fda olmaqla Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131 r\u0259hb\u0259rliyinin he\u00e7 bir \u015fey olmam\u0131\u015f kimi davranmas\u0131 idi. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi orqanlar\u0131na etdiyi b\u00fct\u00fcn \u015fikay\u0259tl\u0259r cavabs\u0131z qal\u0131rd\u0131 v\u0259 ya onlara formal cavablar verilirdi\u201d.<\/p>\n<p>P. B\u00fclb\u00fclo\u011flu deyib ki, 1988-ci ilin yanvar\u0131nda Erm\u0259nistandan olan minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131n Bak\u0131ya ax\u0131n etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar: \u201c\u00dcmumilikd\u0259, t\u0259kc\u0259 Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 qovuldu. Bir gec\u0259d\u0259 \u0259mlak\u0131n\u0131 itir\u0259n bu insanlar\u0131n ham\u0131s\u0131 Bak\u0131da v\u0259 Sumqay\u0131tda c\u0259ml\u0259\u015fdi. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi sosial g\u0259rginliyi aradan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131, lakin a\u011fr\u0131, q\u0259z\u0259b, k\u00fcsk\u00fcnl\u00fck, yax\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259 do\u011fmalar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n olan itkinin \u015fidd\u0259ti unudula bilm\u0259di\u201d.<\/p>\n<p>S\u0259fir n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259tin yarand\u0131\u011f\u0131 Sumqay\u0131tda hadis\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 m\u0259hkum olunmu\u015f etnik erm\u0259ni olan Eduard Qriqoryan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunub: \u201cO, soy\u011funlarda, t\u0259cav\u00fczl\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etmi\u015f, \u015f\u0259xs\u0259n 6 erm\u0259nini q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdi. \u0130stintaq zaman\u0131 onun g\u00fcnah\u0131 tam s\u00fcbuta yetirilib v\u0259 o, m\u00fchakim\u0259 olunaraq h\u0259bs c\u0259zas\u0131 al\u0131b. Sumqay\u0131tdak\u0131 i\u011fti\u015fa\u015flarda onun iki qarda\u015f\u0131 da i\u015ftirak edib. \u015e\u0259xs\u0259n m\u0259n, h\u0259m o vaxt, h\u0259m d\u0259 bu g\u00fcn Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri ssenarisinin Qaraba\u011fda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 orada t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0259ddarl\u0131\u011fa haqq qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q bir t\u0259xribat oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m. Ona g\u00f6r\u0259 ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmas\u0131 erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck plan\u0131n\u0131n yaln\u0131z ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 idi. Bu plan ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n, daha sonra az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 7 rayonda etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259 il\u0259 davam etmi\u015f oldu\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cSon zamanlar Rusiya m\u0259tbuat\u0131nda Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m ki, ilk qan Sumqay\u0131tda t\u00f6k\u00fclm\u0259yib\u201d. APA-n\u0131n Moskva m\u00fcxbirinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bunu Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyadak\u0131 s\u0259firi Polad B\u00fclb\u00fclo\u011flu Moskvada Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n an\u0131m gec\u0259sind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bildirib. S\u0259fir Sumqay\u0131ta q\u0259d\u0259r bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u00fccum etm\u0259si, \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259tll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi faktlar\u0131 xat\u0131rlad\u0131b: \u201c1983-c\u00fc ilin aprelind\u0259 qondarma &#8220;Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8221; ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259ni ekstremistl\u0259ri Z\u0259ngibasarda (indiki Masis rayonu) q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r, toy zaman\u0131 Qafarovlar ail\u0259sin\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r, 4 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r, onlarla az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 yaralad\u0131lar. Ancaq \u00e7oxsayl\u0131 \u015fikay\u0259t v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":303508,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/23f1a33a520005cf5c04cf4b1d9fbd3e.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cSon zamanlar Rusiya m\u0259tbuat\u0131nda Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Xat\u0131rlatmaq ist\u0259yir\u0259m ki, ilk qan Sumqay\u0131tda t\u00f6k\u00fclm\u0259yib\u201d. APA-n\u0131n Moskva m\u00fcxbirinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bunu Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyadak\u0131 s\u0259firi Polad B\u00fclb\u00fclo\u011flu Moskvada Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n an\u0131m gec\u0259sind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bildirib. S\u0259fir Sumqay\u0131ta q\u0259d\u0259r bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara h\u00fccum etm\u0259si, \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259tll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259si il\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/303507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=303507"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/303507\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/303508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=303507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=303507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=303507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}