{"id":306678,"date":"2021-03-04T12:21:10","date_gmt":"2021-03-04T09:21:10","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=306678"},"modified":"2021-03-04T12:21:10","modified_gmt":"2021-03-04T09:21:10","slug":"palma-yaglarinin-t%c9%99hluk%c9%99si-az%c9%99rbaycanda-2-milyon-ton-sud-catismazligi-var-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=306678","title":{"rendered":"Palma ya\u011flar\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259si \u2013 Az\u0259rbaycanda 2 milyon ton s\u00fcd \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 var &#8211; ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) iki il \u00f6nc\u0259 d\u0259rc etdiyi hesabatda deyilir ki, palma ya\u011f\u0131ndan istifad\u0259 piyl\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 qlobal miqyasda xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin d\u0259 bir qisminin bu ya\u011fdan istifad\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onun ziyanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n h\u0259y\u0259can t\u0259bilini g\u00f6z ard\u0131 ed\u0259 bilm\u0259rik.<\/p>\n<div>\n<div>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, bu ya\u011f\u0131n \u0259sas istehsal\u0131 \u0259sas\u0259n Hindistan, Malaziya v\u0259 \u0130ndoneziyada h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 idxal olunur, lakin ondan imtina ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259\u00a0 az deyil.\u00a0 \u0130lk olaraq bu ya\u011f\u0131n idxal\u0131n\u0131 Fransa qada\u011fan edib.<\/p>\n<p>\u0130dxal\u0131 dayand\u0131ran \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda Danimarka, Litva v\u0259 \u0130taliya da yer al\u0131r. 2023-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131na daxil olan dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n idxal\u0131n\u0131 tamamil\u0259 dayand\u0131racaqlar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan is\u0259 bu ya\u011f\u0131n idxal\u0131n\u0131 qada\u011fan ed\u0259 bilmir. T\u0259kc\u0259 \u00f6t\u0259n il 55 milyon dollarl\u0131q palma ya\u011f\u0131 idxal olunub.<\/p>\n<p>Bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? Niy\u0259 \u00f6lk\u0259miz onun idxal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131r. M\u00f6vzunu ekspert Vahid M\u0259h\u0259rr\u0259movla davam etdirdik.<\/p>\n<p>O, Bizim.Media-ya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda \u00f6lk\u0259 olaraq ya\u011f t\u0259labat\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259diyimizi dedi:<\/p>\n<p>\u201cOna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ya\u011f, pendir, xama, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131nda da palma ya\u011f\u0131ndan istifad\u0259 olunur. Siz t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, 1 kq k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn 25 litr\u0259 yax\u0131n\u00a0 t\u0259bii in\u0259k\u00a0 s\u00fcd\u00fc laz\u0131md\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 \u0259halinin 1\/3-nin t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259 bilir&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda t\u0259xmin\u0259n 25 min tona yax\u0131n k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 istehsal edilir. Bu r\u0259q\u0259m 75 min ton olmal\u0131d\u0131r. Nazirl\u0259r Kabinetinin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi istehlak s\u0259b\u0259tind\u0259 adamba\u015f\u0131na ild\u0259 7.7 kq k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Biz k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 istehsal\u0131nda geri qal\u0131r\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycan\u00a0 t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131 q\u0259d\u0259r s\u00fcd istehsal ed\u0259 bilmir. \u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, 4 milyon ton s\u00fcd istehsal etm\u0259lidir. \u00d6lk\u0259miz is\u0259 2 milyon ton s\u00fcd \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirir. Adamba\u015f\u0131na il \u0259rzind\u0259 405\u00a0 kq\u00a0 s\u00fcd, k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 pendir v\u0259 dig\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259lidir. Lakin biz bu ehtiyac\u0131m\u0131z\u0131 qar\u015f\u0131laya bilmirik\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert bildirdi ki, \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259n palma ya\u011f\u0131 sat\u0131\u015fda yoxdur:<\/p>\n<p>\u201c\u018fsas\u0259n emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri bu ya\u011fdan istifad\u0259 edir. Palma ya\u011f\u0131 k\u0259smik, xama, dondurmada ya\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu, yolverilm\u0259zdir. \u0130stehsal\u00e7\u0131lar aldad\u0131l\u0131r. Bu qidalar\u0131n h\u0259r birinin t\u0259rkibind\u0259 t\u0259bii m\u0259hsullar olmal\u0131d\u0131r. Qabla\u015fd\u0131rmas\u0131nda is\u0259 t\u0259rkibi a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n qeyd edilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Palma ya\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc el\u0259\u00a0 yaz\u0131rlar ki, istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n bundan x\u0259b\u0259ri bel\u0259 olmur. Palma ya\u011f\u0131 insanlarda asl\u0131l\u0131q yarad\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, biz palma ya\u011f\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yini t\u0259hlil ed\u0259 bilm\u0259dyimiz\u00a0 \u00fc\u00e7\u00fcn dey\u0259 bilmirik ki, ziyanl\u0131d\u0131r, \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal\u0131 dayand\u0131r\u0131ls\u0131n&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi laboratoriya, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar olmal\u0131d\u0131r. Palma ya\u011f\u0131 ucuz ba\u015fa g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Ya\u011f t\u0259l\u0259b olunan qidalar\u0131 he\u00e7 kim k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 il\u0259 haz\u0131rlam\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin d\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini \u00f6yr\u0259ndik. Qurumdan bildirildi ki, Az\u0259rbaycanda bu ya\u011f\u0131n t\u0259yinat\u0131 \u00fczr\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sin\u0259 he\u00e7 bir mane\u0259 yoxdur:<\/p>\n<p>\u201cM\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v q\u0259nnad\u0131 m\u0259mulatlar\u0131, dondurma v\u0259 bir \u00e7ox \u015firniyyatlarda bu ya\u011flardan istifad\u0259 olunur. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, palma ya\u011f\u0131 qida s\u0259nayesind\u0259 istifad\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f ya\u011flardan biridir&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;T\u0259rkibin\u0259 palma ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259 olunmu\u015f v\u0259 t\u0259bii k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 ad\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 t\u0259klif edil\u0259n ya\u011f\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 is\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 s\u0259b\u0259bi il\u0259 qada\u011fan olunur\u201d.<\/p>\n<p>Qida \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u015e\u0259hla H\u00fcseynovan\u0131n fikri is\u0259 bel\u0259dir, al\u0131c\u0131lar adi selofanlara b\u00fck\u00fcl\u00fcb sat\u0131lan ya\u011flar\u0131 almamal\u0131d\u0131rlar, \u00e7\u00fcnki bu ya\u011flar\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi bilinmir:<\/p>\n<p>\u201c\u0130stehlak\u00e7\u0131n\u0131n tam haqq\u0131d\u0131r ki, m\u0259hsulunun sertifikat\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etsin\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim M\u0259tan\u0259t N\u0259c\u0259fova hesab edir ki, bu tip ya\u011flar piyl\u0259nm\u0259ni art\u0131r\u0131r, art\u0131q \u00e7\u0259ki problemi yarad\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cOrqanizmin lipit spektorunu\u00a0 art\u0131ra bilir. Trans ya\u011flar\u0131n h\u0259zmi \u00e7\u0259tin olur. Bu tip ya\u011flar m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi y\u00fckl\u0259y\u0259 bilir. M\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6p v\u0259\u00a0 metarizm kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu ya\u011f\u0131n miqdar\u0131 \u00e7ox olanda insanda h\u0259zm prosesi \u00e7ox \u00e7\u0259tin gedir. Bundan ba\u015fqa, xolistirin y\u00fcks\u0259kliyi, \u00fcr\u0259k-damar, onur\u011fan\u0131n q\u0131\u011f\u0131rdaq toxumas\u0131n\u0131n x\u0259st\u0259likl\u0259rini yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlarda g\u00f6st\u0259rilir ki, palma ya\u011f\u0131n\u0131n orqanizm\u0259 t\u0259siri d\u00fcnya miqyas\u0131nda geni\u015f m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olsa da, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259nfi t\u0259siri elmi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcbuta yetirilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Sad\u0259c\u0259 olaraq bu ya\u011f\u0131 da t\u0259yinat\u0131 \u00fczr\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.\u00a0 Bel\u0259ki palma a\u011fac\u0131n\u0131n meyv\u0259sind\u0259n iki n\u00f6v (meyv\u0259 \u0259ti v\u0259 \u00e7\u0259yird\u0259k) ya\u011f emal edilir.<\/p>\n<p>Emal olunmu\u015f ya\u011f texniki m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn, yaxud da m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunur. Texniki m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kosmetik vasit\u0259l\u0259rin, sabunlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259, m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 is\u0259 kulinariyada istifad\u0259 olunur. M\u0259i\u015f\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan palma ya\u011f\u0131 200 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n art\u0131q q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131qda insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli olur, lakin bu hal dig\u0259r ya\u011f n\u00f6vl\u0259rin\u0259 d\u0259 (k\u0259r\u0259 v\u0259 ya duru ya\u011flar) aiddir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r texniki m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan ya\u011f m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunarsa, bu da insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) iki il \u00f6nc\u0259 d\u0259rc etdiyi hesabatda deyilir ki, palma ya\u011f\u0131ndan istifad\u0259 piyl\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 qlobal miqyasda xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259halisinin d\u0259 bir qisminin bu ya\u011fdan istifad\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onun ziyanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n h\u0259y\u0259can t\u0259bilini g\u00f6z ard\u0131 ed\u0259 bilm\u0259rik. Xat\u0131rladaq ki, bu ya\u011f\u0131n \u0259sas istehsal\u0131 \u0259sas\u0259n Hindistan, Malaziya v\u0259 \u0130ndoneziyada h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 idxal olunur, lakin ondan imtina ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259\u00a0 az deyil.\u00a0 \u0130lk olaraq bu ya\u011f\u0131n idxal\u0131n\u0131 Fransa qada\u011fan edib. \u0130dxal\u0131 dayand\u0131ran \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda Danimarka, Litva v\u0259 \u0130taliya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":306679,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8812.jpg",600,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) iki il \u00f6nc\u0259 d\u0259rc etdiyi hesabatda deyilir ki, palma ya\u011f\u0131ndan istifad\u0259 piyl\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 qlobal miqyasda xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259halisinin d\u0259 bir qisminin bu ya\u011fdan istifad\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onun ziyanlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n h\u0259y\u0259can t\u0259bilini g\u00f6z ard\u0131 ed\u0259 bilm\u0259rik. Xat\u0131rladaq ki, bu ya\u011f\u0131n \u0259sas istehsal\u0131 \u0259sas\u0259n Hindistan,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/306678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=306678"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/306678\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/306679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=306678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=306678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=306678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}