{"id":307284,"date":"2021-03-05T09:58:56","date_gmt":"2021-03-05T06:58:56","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=307284"},"modified":"2021-03-05T09:58:56","modified_gmt":"2021-03-05T06:58:56","slug":"az%c9%99rbaycan-6-pill%c9%99-ir%c9%99lil%c9%99yib-iqtisadi-azadliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=307284","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan 6 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259yib &#8211; \u0130qtisadi Azadl\u0131q"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n bir olan \u0130rs Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan &#8220;\u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi 2021&#8221; hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan 6 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k 172 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 38-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Az\u0259rbaycan bu il d\u00fcnya \u00fczr\u0259 orta g\u00f6st\u0259ricid\u0259n yuxar\u0131 v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rib. \u0130ndeksin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0259n yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r Sinqapur, Yeni Zelandiya v\u0259 Avstraliyad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 bildirir ki, \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin departament r\u0259hb\u0259ri Ayaz M\u00fcseyibov Trend-\u0259 bildirib ki, Az\u0259rbaycan indeksin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n Avropa regionunda 45 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 23-c\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, s\u00f6z\u00fcged\u0259n hesabat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan Pol\u015fa, \u0130spaniya, Sloveniya, Fransa, \u0130taliya v\u0259 bu kimi inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259ri qabaqlamaqlay\u0131b. \u0130qtisadi azadl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 aras\u0131nda s\u0131x \u0259laq\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi \u00fczr\u0259 \u0259n \u00e7ox ir\u0259lil\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 is\u0259 \u0259sas etibar\u0131 il\u0259 bank, \u0259mlak, monetar, vergi, fiskal v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan inki\u015faf trendl\u0259ri il\u0259 nail olunub.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u00f6z g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini 0,8 b\u0259nd art\u0131rmaqla 70.1 bal \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 nail olub ki, bu da \u00f6lk\u0259y\u0259 &#8220;m\u00fclayim azad iqtisadiyyat \u00f6lk\u0259l\u0259ri&#8221; qrupundan &#8220;\u0259sas\u0259n azad iqtisadiyyat \u00f6lk\u0259l\u0259ri&#8221; qrupuna ke\u00e7m\u0259y\u0259 imkan verib. 2021-ci il hesabat\u0131nda &#8220;Qanunun aliliyi&#8221; indikatoru \u00fczr\u0259 \u0259mlak\u0131n qeydiyyat\u0131, kreditl\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131, minoritarlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si, m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin icras\u0131 kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf tendensiyalar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Hesabatda &#8220;D\u00f6vl\u0259tin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc&#8221; indikatorunun h\u0259r \u00fc\u00e7 alt-indikatoru &#8211; &#8220;Vergi y\u00fck\u00fc&#8221;, &#8220;D\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259ri&#8221;, &#8220;Fiskal sa\u011flaml\u0131q&#8221; \u00fczr\u0259, &#8220;\u0130dar\u0259etm\u0259nin s\u0259m\u0259r\u0259liliyi&#8221; indikatorunun is\u0259 &#8220;Monetar azadl\u0131q&#8221; alt-indikatoru \u00fczr\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>A.M\u00fcseyibov qeyd edir ki, indeksin metodologiyas\u0131na \u0259sas\u0259n iqtisadi azadl\u0131q siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r ticar\u0259t v\u0259 sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131r v\u0259 bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 iqtisadi art\u0131ma v\u0259 ictimai rifah\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir. &#8220;\u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi&#8221; &#8220;Qanunun aliliyi&#8221;, &#8220;\u0130dar\u0259etm\u0259nin s\u0259m\u0259r\u0259liliyi&#8221;, &#8220;D\u00f6vl\u0259tin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc&#8221;, &#8220;Bazar\u0131n \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131&#8221; kimi \u0259sas indikatorlar v\u0259 onlar\u0131n alt-indikatorlar\u0131 daxil olmaqla \u00fcmumilikd\u0259 12 g\u00f6st\u0259rici \u0259sas\u0131nda iqtisadi azadl\u0131\u011fa t\u0259sir amill\u0259rini c\u0259ml\u0259y\u0259r\u0259k vahid bal v\u0259 reytinq il\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirir. H\u0259r bir g\u00f6st\u0259rici \u00fczr\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 0-100 aras\u0131 bal verilir. \u00d6lk\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox bal alsa, dem\u0259li, iqtisadi azadl\u0131q s\u0259viyy\u0259si d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259, &#8220;tamamil\u0259 s\u0259rb\u0259st&#8221; iqtisadiyyat 100 bal il\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilirs\u0259, prinsip etibaril\u0259 fundamental azadl\u0131qlar\u0131n olmamas\u0131, m\u00fcvafiq olaraq 0 balla qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Yekun hesabatda t\u0259qdim olunan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri reytinql\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq 5 \u015f\u0259rti qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<ul>\n<li>\u0130qtisadiyyat\u0131 s\u0259rb\u0259st olan \u00f6lk\u0259l\u0259r (80-100 bal);<\/li>\n<li>\u0130qtisadiyyat\u0131 \u0259sas\u0259n azad olan \u00f6lk\u0259l\u0259r (70-79.9 bala);<\/li>\n<li>\u0130qtisadiyyat\u0131 orta d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azad olan \u00f6lk\u0259l\u0259r (60-69.9 bal);<\/li>\n<li>\u0130qtisadiyyat\u0131 \u0259sas\u0259n azad olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259r (50-59.9 bal);<\/li>\n<li>\u0130qtisadiyyat\u0131 azad olmayan olan \u00f6lk\u0259l\u0259r (0-49.9 baldan az).<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130rs Fondunun a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 &#8220;\u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi&#8221; d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin izl\u0259nilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 strateji x\u0259rit\u0259 rolunu oynayan beyn\u0259lxalq hesabatlardan biridir. Bu indeksin n\u0259tic\u0259l\u0259ri yaln\u0131z elmi ara\u015fd\u0131rma bax\u0131m\u0131ndan deyil, eyni zamanda x\u00fcsusil\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 investorlar\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259nin iqtisadi azadl\u0131q faktoruna t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259r \u00fczr\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan da \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259lumat m\u0259nb\u0259yidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n bir olan \u0130rs Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan &#8220;\u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi 2021&#8221; hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan 6 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k 172 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 38-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Az\u0259rbaycan bu il d\u00fcnya \u00fczr\u0259 orta g\u00f6st\u0259ricid\u0259n yuxar\u0131 v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rib. \u0130ndeksin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0259n yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r Sinqapur, Yeni Zelandiya v\u0259 Avstraliyad\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin departament r\u0259hb\u0259ri Ayaz M\u00fcseyibov Trend-\u0259 bildirib ki, Az\u0259rbaycan indeksin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n Avropa regionunda 45 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 23-c\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, s\u00f6z\u00fcged\u0259n hesabat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycan Pol\u015fa, \u0130spaniya,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":307285,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",750,499,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",750,499,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",750,499,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",640,426,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",750,499,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",750,499,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/baki34857868.jpg",750,499,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n bir olan \u0130rs Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan &#8220;\u0130qtisadi Azadl\u0131q \u0130ndeksi 2021&#8221; hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan 6 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k 172 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 38-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Az\u0259rbaycan bu il d\u00fcnya \u00fczr\u0259 orta g\u00f6st\u0259ricid\u0259n yuxar\u0131 v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rib. \u0130ndeksin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0259n yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r Sinqapur, Yeni Zelandiya v\u0259 Avstraliyad\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/307284"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=307284"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/307284\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/307285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=307284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=307284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=307284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}