{"id":308762,"date":"2021-03-07T19:05:28","date_gmt":"2021-03-07T16:05:28","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=308762"},"modified":"2021-03-07T19:05:28","modified_gmt":"2021-03-07T16:05:28","slug":"qida-s%c9%99nayesind%c9%99-istifad%c9%99-olunan-boyaq-madd%c9%99l%c9%99rinin-ziyani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=308762","title":{"rendered":"Qida s\u0259nayesind\u0259 istifad\u0259 olunan boyaq madd\u0259l\u0259rinin ziyan\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Art\u0131q uzun zamand\u0131r ki, qida v\u0259 i\u00e7kil\u0259rin daha i\u015ftahal\u0131 g\u00f6rk\u0259mi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan boyaq madd\u0259l\u0259ri, qida s\u0259nayesind\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Lakin yax\u0131n zamana q\u0259d\u0259r,he\u00e7 kimi onlar\u0131n ziyanl\u0131 t\u0259r\u0259fi narahat etm\u0259yib. Buna s\u0259b\u0259b odur ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r boyaq madd\u0259l\u0259rini\u00a0 meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, gil\u0259meyv\u0259 v\u0259 bitki k\u00f6kl\u0259ri kimi t\u0259bii xammaldan istehsal edirdil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259bii boyaq madd\u0259l\u0259rinin<\/strong>\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0<strong>boyay\u0131c\u0131 \u00a0piqmentl\u0259r, orqanik tur\u015fular, \u0259tirli madd\u0259l\u0259r v\u0259 vitaminl\u0259r<\/strong>\u00a0oldu\u011fundan, insan orqanizmi onlara tam olaraq uy\u011funla\u015f\u0131b. \u00a0Baxmayaraq ki, onlarda son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan konsentrasiya var<strong>, onlar insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 is\u0259, daha \u00e7ox istifad\u0259 olunan\u00a0<strong>s\u00fcni boyaq madd\u0259l\u0259ri<\/strong>\u00a0&#8211; \u00a0t\u0259bi\u0259td\u0259 olmayan, suda h\u0259llolunan\u00a0<strong>orqanik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rdir<\/strong>.\u00a0<strong>Qida d\u0259y\u0259ri olmasa bele, insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab edilirl\u0259r.<\/strong>\u00a0Hal haz\u0131rda qida s\u0259nayesind\u0259\u00a0<strong>E100-E199<\/strong>\u00a0markal\u0131 boyalar aktiv istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0131 b\u0259lli olunmu\u015fdur ki,\u00a0<strong>\u0415102, E104, E110, E122, E124, E129 kimi boyaq madd\u0259l\u0259ri u\u015faq v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259rin orqanizmin\u0259 m\u0259nfi \u00a0t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir<\/strong>. S\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yi \u0259lam\u0259tl\u0259r:<\/p>\n<p>&#8211; M\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259li g\u0259rginlik<\/p>\n<p>&#8211; Diqq\u0259t konsentrasiyas\u0131n\u0131n poz\u011funluqlar\u0131<\/p>\n<p>&#8211; \u018fhval\u0131n k\u0259skin d\u0259yi\u015fm\u0259si<\/p>\n<p>&#8211; Disbakterioz<\/p>\n<p>&#8211; Allergiya<\/p>\n<p>&#8211; Hiperaktiv davran\u0131\u015f v\u0259 s.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259 bu boyaq madd\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259si \u00a0<strong>Avropa komissiyas\u0131<\/strong>\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunur. H\u0259r bir qida m\u00fc\u0259siss\u0259sinin sah\u0259si, ma\u011fazalar v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 bu kimi madd\u0259l\u0259rin istehsal v\u0259 istifad\u0259 oluna bil\u0259c\u0259yi m\u0259hsullar\u0131n yoxlanmas\u0131\u00a0\u00a0<strong>\u0259rzaq\u00e7\u0131-baytar inspeksiyas\u0131<\/strong>\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox ciddi kontol edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>E &#8211; \u0259lav\u0259l\u0259rinin s\u0131naqlar\u0131 heyvan v\u0259 insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131l\u0131r. Problem ondad\u0131r ki, \u00f6l\u00fcm hadis\u0259si \u00a0kimi n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259n m\u0259nfi t\u0259sirli \u0259lav\u0259l\u0259r sad\u0259c\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li kimi qeyd olunaraq, tam istifad\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131r. Bundan b\u0259lli olur ki, qida v\u0259 i\u00e7kil\u0259r\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259lav\u0259 olunmaqda davam ed\u0259n bir \u00e7ox \u0259lav\u0259l\u0259r orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Buna misal olaraq b\u0259zil\u0259ri haqda bir ne\u00e7\u0259 m\u0259lumat t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>E102 &#8211; tartrazin<\/strong>. \u0130nsan orqanizmind\u0259 \u00a0qida allergiyas\u0131 yarada bilir. Q\u0259nnad\u0131 m\u0259hsullar\u0131, konfet, dondurma v\u0259 i\u00e7kil\u0259rd\u0259 var.<\/p>\n<p><strong>E128 &#8211; konserogen effektli q\u0131rm\u0131z\u0131 boyaq madd\u0259si Red 2G<\/strong>. Do\u011franm\u0131\u015f \u0259t m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 sosiska istehsal\u0131nda ona \u00e7\u0259hray\u0131 r\u0259ng verm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 istifad\u0259 olunur. Gen d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri yarada bil\u0259n genotoksik birl\u0259\u015fm\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>E216 v\u0259 E217 &#8211; konservantlar\u0131<\/strong>\u00a0(propil efir v\u0259 natriy duzu) Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qada\u011fand\u0131r. \u0130nsan orqanizmind\u0259 qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si yarada bilir.<\/p>\n<p><strong>E320 &#8211; piy v\u0259 ya\u011fl\u0131 qat\u0131\u015f\u0131qlarda tur\u015fuma prosesinin l\u0259ngid\u0259n antioksidant<\/strong>. \u0130nsan orqanizmidn\u0259 xolesterinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u0130stidaf\u0259 olundu\u011fu m\u0259hsullara misal olan saqq\u0131zlar.<\/p>\n<p><strong>E400-499 m\u0259hsulun qat\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran stabilizator.<\/strong>\u00a0H\u0259zm sisteminin probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u0130stifad\u0259 olundu\u011fu m\u0259hsullar yoqurt v\u0259 mayonez.<\/p>\n<p><strong>Qada\u011fan olunmu\u015f E &#8211; \u0259lav\u0259l\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<p>E121 &#8211; q\u0131rm\u0131z\u0131 sitrus boyaq madd\u0259si<\/p>\n<p>E123 &#8211; q\u0131rm\u0131z\u0131 amarant boyaq madd\u0259si<\/p>\n<p>E240 &#8211; formaldeqid konservant\u0131, m\u0131\u015fyak kimi g\u00fccl\u00fc madd\u0259 qrupuna aid edilir.<\/p>\n<p>E116-117 &#8211; q\u0259nnad\u0131 v\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan konservant.<\/p>\n<p><strong>H\u0259m\u00e7inini bu \u0259lav\u0259l\u0259r d\u0259 insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox z\u0259r\u0259rlidir:\u00a0<\/strong>\u0415103, \u0415107, \u0415125, \u0415127, \u0415128, \u0415213-219, \u0415140, \u0415153-155, \u0415166, E173\u2013175, E180, E182, E209, E213\u2013219, E225\u2013228, E230\u2013233, E237, E238, \u0415240, E241, E252, E253, E264, E281\u2013283, E302, E303, E305, E308\u2013314, E317, E318, E323\u2013325, E328, E329, E343\u2013345, E349, E350\u2013352, E355\u2013357, E359, E365\u2013368, E370, E375, E381, E384, E387\u2013390, E399, E403, E408, E409, E418, E419, E429\u2013436, E441\u2013444, E446, E462, E463, E465, E467, E474, E476\u2013480, E482\u2013489, E491\u2013496, E505, E512, E519\u2013523, E535, E537, E538, E541, E542, E550, E552, E554\u2013557, E559, E560, E574, E576, E577, E579, E580, E622\u2013625, E628, E629, E632\u2013635, E640, E641, E906, E908\u2013911, E913, E916\u2013919, E922\u2013926, E929, E942\u2013946, E957, E959, E1000, E1001, E1105, E1503, E1521.<\/p>\n<p><strong>Sonda is\u0259, m\u0259sl\u0259h\u0259timiz odur ki:<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259hsul se\u00e7dikd\u0259 m\u00fctl\u0259q onun t\u0259rkibi v\u0259 markas\u0131na diqq\u0259t yetirin. Qeyri t\u0259bii parlaq r\u0259ngli m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 boyaq madd\u0259si var dem\u0259kdir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, \u00e7al\u0131\u015f\u0131n u\u015faqlara bu kimi m\u0259hsullar\u0131 verm\u0259yin.<\/p>\n<p>.<\/p>\n<div>\n<div>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\">\n<div class=\"adviad-inboard sm-screen\">\n<div>\n<div class=\"adviad-ui-components-label\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Art\u0131q uzun zamand\u0131r ki, qida v\u0259 i\u00e7kil\u0259rin daha i\u015ftahal\u0131 g\u00f6rk\u0259mi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan boyaq madd\u0259l\u0259ri, qida s\u0259nayesind\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Lakin yax\u0131n zamana q\u0259d\u0259r,he\u00e7 kimi onlar\u0131n ziyanl\u0131 t\u0259r\u0259fi narahat etm\u0259yib. Buna s\u0259b\u0259b odur ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r boyaq madd\u0259l\u0259rini\u00a0 meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, gil\u0259meyv\u0259 v\u0259 bitki k\u00f6kl\u0259ri kimi t\u0259bii xammaldan istehsal edirdil\u0259r. T\u0259bii boyaq madd\u0259l\u0259rinin\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0boyay\u0131c\u0131 \u00a0piqmentl\u0259r, orqanik tur\u015fular, \u0259tirli madd\u0259l\u0259r v\u0259 vitaminl\u0259r\u00a0oldu\u011fundan, insan orqanizmi onlara tam olaraq uy\u011funla\u015f\u0131b. \u00a0Baxmayaraq ki, onlarda son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan konsentrasiya var, onlar insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 is\u0259, daha \u00e7ox istifad\u0259 olunan\u00a0s\u00fcni boyaq madd\u0259l\u0259ri\u00a0&#8211; \u00a0t\u0259bi\u0259td\u0259 olmayan, suda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":308763,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani-300x210.jpg",300,210,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/boyaq-maddelerinin-ziyani.jpg",400,280,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Art\u0131q uzun zamand\u0131r ki, qida v\u0259 i\u00e7kil\u0259rin daha i\u015ftahal\u0131 g\u00f6rk\u0259mi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan boyaq madd\u0259l\u0259ri, qida s\u0259nayesind\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Lakin yax\u0131n zamana q\u0259d\u0259r,he\u00e7 kimi onlar\u0131n ziyanl\u0131 t\u0259r\u0259fi narahat etm\u0259yib. Buna s\u0259b\u0259b odur ki, \u0259vv\u0259ll\u0259r boyaq madd\u0259l\u0259rini\u00a0 meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, gil\u0259meyv\u0259 v\u0259 bitki k\u00f6kl\u0259ri kimi t\u0259bii xammaldan istehsal edirdil\u0259r. T\u0259bii boyaq madd\u0259l\u0259rinin\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0boyay\u0131c\u0131 \u00a0piqmentl\u0259r, orqanik tur\u015fular, \u0259tirli&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/308762"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=308762"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/308762\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/308763"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=308762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=308762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=308762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}