{"id":309882,"date":"2021-03-09T17:11:04","date_gmt":"2021-03-09T14:11:04","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=309882"},"modified":"2021-03-09T17:11:04","modified_gmt":"2021-03-09T14:11:04","slug":"q%c9%99dim-turk-v%c9%99-fars-m%c9%99ns%c9%99li-xalqlara-m%c9%99xsus-novruz-bayrami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=309882","title":{"rendered":"Q\u0259dim t\u00fcrk v\u0259 fars m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara m\u0259xsus Novruz bayram\u0131."},"content":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n Novruz bayrami Q\u0259dim t\u00fcrk v\u0259 fars m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara m\u0259xsus bayram olmusdur. Novruz Farsca ad\u0131 da Yeni g\u00fcn dem\u0259kdir.<br \/>\nQ\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Novruz t\u0259kc\u0259 xalq bayram\u0131 kimi deyil, eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi d\u0259 qeyd olunmu\u015fdur.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259 e. \u0259. 350-ci ild\u0259n \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Novruz bayrami qeyd olunsa da, tarixi k\u00f6kl\u0259ri z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fckd\u0259n \u0259vv\u0259l\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r.<br \/>\nXI \u0259srin yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Firdovsinin \u201c\u015eahnam\u0259\u201dsind\u0259 Novruzdan b\u0259hs edilir. Farslarda m\u0259hz bu zamandan sonrak\u0131 \u00e7a\u011flara aid \u0259d\u0259biyyatlar\u0131nda ondan geni\u015f dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-309883\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/8f7da33f-2186-4868-99d8-681b6a7f0b93-300x130.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"130\" \/><br \/>\nBa\u015fqa da Novruzun \u0259kin\u00e7ilik t\u0259qvimi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131da tarixi qaynaqlardan m\u0259lumdur. Bel\u0259 ki, bu bayram \u015fimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 20-21 martda ba\u015f ver\u0259n yaz b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. T\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, canlanmas\u0131, bitkil\u0259rin yenid\u0259n \u00f6z ya\u015f\u0131l r\u0259ngin\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u0259si min ill\u0259r boyu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmu\u015f v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f bir ger\u00e7\u0259klikdir. Bel\u0259 bir yenil\u0259\u015fm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 \u015f\u0259msi-g\u00fcn\u0259\u015f t\u0259qviminin ilk ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u0259 (21 mart) t\u0259sad\u00fcf edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fc Novruz (Farsca Yeni g\u00fcn) adland\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-309884\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/27148617-b75d-4e4e-964f-f176a74728e3-300x226.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"226\" \/><br \/>\nQ\u0259dim zamanlardan ba\u015flayaraq Novruz bayram\u0131 \u0130ranla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycanda, T\u00fcrkm\u0259nistanda, Tacikistanda, \u00d6zb\u0259kistanda, Pakistanda, Qazax\u0131standa, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa x\u00fcsusi t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilir. Mart\u0131n 21-i gunu de \u0130ran v\u0259 \u018ffqan\u0131standa r\u0259smi t\u0259qvimin ilk g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r.<br \/>\nNovruz haqq\u0131nda m\u0259lumatlara Biruni \u018fbu Reyhan\u0131n \u201cAsarul Baqiye\u201d (Pamyatniki minuv\u015fix pokoleniy), Ka\u015f\u011farl\u0131 Mahmudun \u201cDivan\u00fc Lugat-it T\u00fcrk\u201d, Balasaqunlu Yusif Has Hacibin \u201cKutadqu biliq\u201d, \u00d6m\u0259r X\u0259yyam\u0131n \u201cNovruznam\u0259\u201d, Nizam\u00fclm\u00fclk\u00fcn \u201cSiyas\u0259tnam\u0259\u201d, Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d v\u0259 b. \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 rast g\u0259lirik.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-309885\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/487f9ad4-81e6-4915-98bc-2ffee1d0ca91-300x228.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"228\" \/><\/p>\n<p>Novruzun m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fclahiz\u0259l\u0259r de m\u00f6vcuddur.<br \/>\nBir m\u00fclahiz\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cNovruz\u201d turanl\u0131lar\u0131n \u201cTura\u201d bayram\u0131d\u0131r. Bu m\u00fclahiz\u0259ni K. H\u00fcseyno\u011flu ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<br \/>\n\u018fl Biruninin yazd\u0131\u011f\u0131 r\u0259vay\u0259t is\u0259 Novruzun yaranmas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycanla ba\u011flay\u0131r. Bu r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 C\u0259m\u015fid Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259nd\u0259 q\u0131z\u0131l taxta oturur v\u0259 insanlar onu \u00f6z \u00e7iyinl\u0259rind\u0259 apar\u0131rlar. G\u00fcn\u0259\u015fin \u015f\u00fcas\u0131 C\u0259m\u015fidin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 insanlar onu g\u00f6r\u00fcrl\u0259r v\u0259 sevincd\u0259n h\u0259min g\u00fcn\u00fc bayram edirl\u0259r.<br \/>\nM\u00fclahiz\u0259l\u0259rden biri de\u201cNovruz\u201dun \u201cYarad\u0131l\u0131\u015f bayram\u0131\u201d olmas\u0131d\u0131r. Bu m\u00fclahiz\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Tanr\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131 v\u0259 insan\u0131 yaratmas\u0131 t\u0259bi\u0259tin yazda dirilm\u0259si il\u0259 simvoliz\u0259 olunaraq h\u0259min vaxtda bayram kimi qeyd olunur. D\u00fcnyan\u0131n yaranmas\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr d\u00f6rd \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 d\u0259 OD, SU, YEL, TORPAQ \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259leri qeyd olunur v\u0259 bu yarad\u0131l\u0131\u015f prosesinin sonu bayram edilir.<br \/>\nEyni zamanda T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n da qedim \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n olan Novruz yaz\u0131n g\u0259li\u015finin bayram edilm\u0259sidir.Novruz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 b\u0259zi deyili\u015f f\u0259rql\u0259ril\u0259 bir \u00e7ox t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n dill\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Novruz, Q\u0131r\u011f\u0131zlar\u0131n Nooruz, \u00d6zb\u0259kl\u0259rin N\u00f6vroz, Ba\u015fq\u0131rd t\u00fcrkl\u0259rinin Nevruz, Tatarlar\u0131n Navruz, \u00c7uva\u015flar\u0131n Naurus, Kr\u0131m t\u00fcrkl\u0259rinin Nevrez, Q\u0259rbi trakiyal\u0131lar\u0131n Mevris adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 bu bayram \u015fimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sinin bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259r ilin mart ay\u0131nda el bayram\u0131 kimi geni\u015f qeyd olunur.<br \/>\nBa\u015fqa da Novruza Bozqurd, \u00c7a\u011fan, Ergenekon, Nevruz, Sultan Nevruz, Mart Doqquzu, Novruz v\u0259 s. d\u0259 deyilmi\u015fdir<br \/>\nBelelikle Novruz bayram\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 300 milyondan art\u0131q insan t\u0259r\u0259find\u0259n yeni ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi q\u0259bul olunur, 3 min ildir ki, Novruz Balkanlarda, Qara d\u0259niz h\u00f6vz\u0259si regionunda da qeyd edilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-309886\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17-298x300.jpg\" alt=\"\" width=\"298\" height=\"300\" \/><\/p>\n<p>Novruz bayram\u0131nda bu ad\u0259tl\u0259r yerin\u0259 yetirilir: &#8211; tonqal qalamaq, s\u0259m\u0259ni c\u00fcc\u0259rtm\u0259k, Kosa-ke\u00e7i tama\u015falar\u0131, g\u00fcn\u0259\u015fi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, qodu il\u0259 qap\u0131lar\u0131 d\u00f6ym\u0259k, umu-k\u00fcs\u00fcl\u00fcy\u0259 son qoymaq, d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fl\u0259ri yad etm\u0259k, yumurta boyamaq, yumurta d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k, yeddi n\u00f6v nem\u0259td\u0259n xon\u00e7a haz\u0131rlamaq, evd\u0259, h\u0259y\u0259t-bacada t\u0259mizlik i\u015fl\u0259ri g\u00f6rm\u0259k, ocaqda qazan qaynatmaq, papaq (yayl\u0131q) atmaq, bacadan xurcun sallamaq, ev sakinl\u0259rinin ham\u0131s\u0131n\u0131 oca\u011f\u0131n ba\u015f\u0131na toplamaq, qulaq fal\u0131na \u00e7\u0131xmaq, yall\u0131 getm\u0259k., Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259dim d\u00f6vrd\u0259n b\u0259ri ifa etdiyi r\u0259qsler. (Bunun m\u0259nas\u0131 insanlar\u0131n birliyidir)<br \/>\nXoruz d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259k. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn de x\u00fcsusi d\u00f6y\u00fc\u015f xoruzlar\u0131 b\u00f6y\u00fcd\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nNovruzu qeyd ed\u0259n h\u0259r bir xalq bu bayramla ba\u011fl\u0131 etnik, yerli, milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 kecirirler.<\/p>\n<p>Novruz bayram\u0131 2009-cu il sentyabr\u0131n 30-da YUNESKO t\u0259r\u0259find\u0259n qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irs siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015f, 23 fevral 2010-cu ild\u0259 is\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 64-c\u00fc sessiyas\u0131n\u0131n iclas\u0131nda mart ay\u0131n\u0131n 21-i &#8220;Beyn\u0259lxalq Novruz G\u00fcn\u00fc&#8221; elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-309887\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/0f44e427-c097-4f7a-aa59-5c5f8abe8673-219x300.jpg\" alt=\"\" width=\"219\" height=\"300\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259mkir Pe\u015f\u0259 Liseyi v\u0259 \u015e\u0259mkir Kolt\u0259hn\u0259li k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259bin m\u00fc\u0259llimi Maral V\u0259liyeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n Novruz bayrami Q\u0259dim t\u00fcrk v\u0259 fars m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara m\u0259xsus bayram olmusdur. Novruz Farsca ad\u0131 da Yeni g\u00fcn dem\u0259kdir. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Novruz t\u0259kc\u0259 xalq bayram\u0131 kimi deyil, eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi d\u0259 qeyd olunmu\u015fdur. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259 e. \u0259. 350-ci ild\u0259n \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Novruz bayrami qeyd olunsa da, tarixi k\u00f6kl\u0259ri z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fckd\u0259n \u0259vv\u0259l\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. XI \u0259srin yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Firdovsinin \u201c\u015eahnam\u0259\u201dsind\u0259 Novruzdan b\u0259hs edilir. Farslarda m\u0259hz bu zamandan sonrak\u0131 \u00e7a\u011flara aid \u0259d\u0259biyyatlar\u0131nda ondan geni\u015f dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ba\u015fqa da Novruzun \u0259kin\u00e7ilik t\u0259qvimi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131da tarixi qaynaqlardan m\u0259lumdur. Bel\u0259 ki, bu bayram&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":309886,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17.jpg",993,1000,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17.jpg",993,1000,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17.jpg",993,1000,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17-298x300.jpg",298,300,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17.jpg",640,645,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17.jpg",993,1000,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17.jpg",993,1000,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/24ade029-1aad-41ba-8ff2-233663e7ea17-993x620.jpg",993,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Tarix\u0259n Novruz bayrami Q\u0259dim t\u00fcrk v\u0259 fars m\u0259n\u015f\u0259li xalqlara m\u0259xsus bayram olmusdur. Novruz Farsca ad\u0131 da Yeni g\u00fcn dem\u0259kdir. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Novruz t\u0259kc\u0259 xalq bayram\u0131 kimi deyil, eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi d\u0259 qeyd olunmu\u015fdur. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259 e. \u0259. 350-ci ild\u0259n \u018fh\u0259m\u0259nil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Novruz bayrami qeyd olunsa da, tarixi k\u00f6kl\u0259ri z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fckd\u0259n \u0259vv\u0259l\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. XI&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/309882"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=309882"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/309882\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/309886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=309882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=309882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=309882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}