{"id":311144,"date":"2021-03-11T13:17:00","date_gmt":"2021-03-11T10:17:00","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=311144"},"modified":"2021-03-11T13:17:00","modified_gmt":"2021-03-11T10:17:00","slug":"5g-texnologiyasinin-k%c9%99nd-t%c9%99s%c9%99rrufatinda-t%c9%99tbiql%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=311144","title":{"rendered":"5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda t\u0259tbiql\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiq\u00adl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. \u0130nformasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u0259kmil\u00adl\u0259\u015f\u0259r\u0259k inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n \u0259n son nailiy\u00ady\u0259t\u00adl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 mobil rabit\u0259nin yeni n\u0259sli olan 5G texnologiyas\u0131d\u0131r. 5G texnolo\u00adgiyas\u0131n\u0131n \u0259sas xarakteristikalar\u0131ndan biri d\u0259 veril\u0259nl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259sidir. Bu bax\u0131mdan 5G texnologiyas\u0131 son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiql\u0259r tapm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 5G-in t\u0259tbiqinin b\u00f6y\u00fck m\u0259nf\u0259\u0259t ver\u0259c\u0259yi g\u00f6z\u00adl\u0259nil\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131d\u0131r. B\u00fc t\u0259tbiq, h\u0259m d\u0259 onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 d\u00fcnyada artan \u0259rzaq t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilmir. Bu bax\u0131mdan t\u0259bii \u0259rza\u011f\u0131n s\u00fcni \u0259v\u0259zl\u0259yicil\u0259ri geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, m\u0259hz bu da \u00e7oxsayl\u0131 x\u0259stlikl\u0259rin yaranmas\u0131na v\u0259 artmas\u0131na geni\u015f meydan vermi\u015fdir. Hal-haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada t\u0259bii k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fan\u00admaqdad\u0131r. Bu problemin r\u0259smi statistikas\u0131na misal olaraq n\u00f6vb\u0259ti fakt\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. M\u0259s\u0259l\u0259n, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Qida v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnyada artmaqda olan \u0259halini qida il\u0259 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn fermerl\u0259rin qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n 30 ild\u0259 70% daha \u00e7ox qida yeti\u015fdirm\u0259l\u0259rin\u0259 ehtiyac\u0131n oldu\u011funu iddia edir.<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilat\u0131n ba\u015fqa bir hesabat\u0131nda deyilir: &#8220;B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin s\u00fcr\u0259tl\u0259 artan ehti\u00adyac\u00adlar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn fermerl\u0259r daha az \u0259razid\u0259 v\u0259 daha az i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si il\u0259 daha \u00e7ox m\u0259hsul istehsal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni texnologiyalara ehtiyac duyacaqlar&#8221;. M\u0259hz bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndak\u0131 prosesl\u0259ri avtomatla\u015fd\u0131rmaq laz\u0131m g\u0259lirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn bu aktual m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259r zaman \u00f6z h\u0259llini g\u00f6zl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131n\u0131n meydana g\u0259lm\u0259si v\u0259 geni\u015f t\u0259tbiql\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu kimi probleml\u0259ri d\u0259 h\u0259ll ed\u0259 bildi. Bu bax\u0131mdan d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda t\u0259tbiql\u0259ri geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259hz m\u00fcasir 5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda geni\u015f t\u0259tbiql\u0259ri \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd\u201d kimi ter\u00adminl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda r\u0259q\u0259mli texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 bunun \u0259sas\u0131ndada \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 Avropada \u00dcDM-\u0259 \u0259n \u00e7ox t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bu t\u0259dbiq etm\u0259l\u0259r h\u0259m\u00e7inin bazar\u0131 d\u00f6rd \u0259sas sektora ay\u0131r\u0131r: \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d istehsal v\u0259 lojistika, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd yerl\u0259ri, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d \u015f\u0259h\u0259r yerl\u0259ri v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tl\u0259ri.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d istehsal v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd sektor\u00adlar\u0131, uy\u011fun olaraq 70 milyard v\u0259 55 milyard avro il\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k xalis m\u0259nf\u0259\u0259t g\u0259tirir. Bununla birlikd\u0259, onlara yat\u0131r\u0131lan maliyy\u0259 v\u0259 \u0259ld\u0259 olunacaq fayda nisb\u0259ti d\u0259, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d \u015f\u0259h\u0259r yerl\u0259ri v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n daha a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259sisl\u0259rin fikrinc\u0259, be\u015finci n\u0259sil 5G mobil texnologiyas\u0131n\u0131n \u201ca\u00e7\u0131q innovasiyalar platformas\u0131\u201d kimi t\u0259tbiqi v\u0259 istifad\u0259si, 2025-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 2.600.000.000 avro maliyy\u0259 m\u0259nf\u0259\u0259ti g\u0259tir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>5G-in k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda t\u0259tbiq olundu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnyada 5G texnologiyalar\u0131n\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259r\u00fcfat\u0131na geni\u015f t\u0259tbiql\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n ilk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri B\u00f6y\u00fck Britaniyad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu sah\u0259nin aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, d\u00fcnyada m\u0259\u015fhur \u0130T \u015firk\u0259tl\u0259ri d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 5G texnologiyalar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n x\u00fcsusi sensorlar, qur\u011fular isteh\u00adsal etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Buna misal kimi Amerikan\u0131n m\u0259\u015fhur Cisco \u015firk\u0259tini d\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Amerikan\u0131n Cisco \u015firk\u0259ti, \u0130ngilt\u0259r\u0259nin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u00fch\u0259n\u00addisliyi \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t innovasiya m\u0259rk\u0259zi il\u0259 birlikd\u0259, \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki heyvandarl\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131ndan birind\u0259 5G mobil texnologiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fd\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 Reuters x\u0259b\u0259r agentliyi m\u0259lumat vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu layih\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259r birind\u0259 180-\u0259 yax\u0131n heyvan olan 50 s\u00fcr\u00fcd\u0259n ibar\u0259t in\u0259kl\u0259r\u0259 onlar\u0131n yerl\u0259rini, h\u0259m\u00e7inin real vaxtda onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259l\u00adumatlar\u0131 izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 5G sensorlu qulaq etiketleri qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur Qualcomm \u015firk\u0259ti is\u0259 5G haqq\u0131nda fikirl\u0259rini bel\u0259 ifad\u0259 edir: \u201c5G laz\u0131mi iqtisadi stimul t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r. Be\u015finci n\u0259sil rabit\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri makroskopik s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k potensial\u0131na sahibdir \u201d. Ericsson \u015firk\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri is\u0259 5G-nin perspektivl\u0259ri haqq\u0131nda bel\u0259 deyirl\u0259r: &#8220;A\u00e7\u0131q bir yenilik platformas\u0131 olaraq, 5G, Avropaya ham\u0131s\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n davaml\u0131 iqtisadi art\u0131m\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan vacib kritik bir infrastruktur t\u0259min edir&#8221;.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada 5G texnologiyalar\u0131n\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na geni\u015f t\u0259tbiql\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Almaniyad\u0131r. Almaniyan\u0131n N\u0259qliyyat v\u0259 R\u0259q\u0259mli \u0130nfrastruktur Federal Nazirliyi, yenilik\u00e7i 5G be\u015finci n\u0259sil mobil t\u0259tbiqetm\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn 38 milyon avrodan \u00e7ox v\u0259sait ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u201cDayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 5G\u201d layih\u0259sinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Vechta b\u00f6lg\u0259sin\u0259 t\u0259xmin\u0259n 4 milyon avro y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. \u201cDayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 5G\u201d layih\u0259si, 5G texnologiyas\u0131 v\u0259 s\u00fcni intellekt (SI) istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k heyvandarl\u0131q v\u0259 qu\u015f\u00e7uluq t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda heyvanlar\u0131n rifah hal\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Bu sah\u0259nin t\u0259tbiql\u0259ri d\u00fcnyada geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu layih\u0259 \u0259sas\u0131nda qu\u015f\u00e7uluq v\u0259 donuz \u0259ti istehsal\u0131 v\u0259 marketinq z\u0259ncirl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irildiyi bir &#8220;praktik laboratoriya&#8221; (Real-World Laboratories, elm v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131nda yeni bir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formas\u0131d\u0131r) n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bundan \u0259lav\u0259 bu lahiy\u0259d\u0259, 5G texnologiyas\u0131 v\u0259 s\u00fcni intellekt heyvan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 monitorinq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n qida madd\u0259l\u0259rini idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu layih\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 erk\u0259n baytarl\u0131q diaqnostikas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 heyvanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 rifah\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bu m\u0259lumatlara \u0259saslanan x\u00fcsusi alqoritml\u0259r inki\u015faf etdirm\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturlar. M\u0259lu\u00admatlar daha sonra k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u00e7\u0131lar\u0131na real vaxt rejimind\u0259 t\u0259qdim edi\u00adl\u0259c\u0259k v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sahibl\u0259rin\u0259 heyvanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259c\u0259k, buna g\u00f6r\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, anormal hallarda h\u0259r\u0259k\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r haz\u0131rlana bil\u0259r.<\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnyada 5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na geni\u015f t\u0259tbiql\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Yunan\u0131stand\u0131r. Yunan\u0131stan da m\u0259hz bu t\u0259tbiql\u0259ri \u00f6lk\u0259sind\u0259 5G texnologiyalar\u0131n\u0131 qura\u015fd\u0131rmaqla h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Yunan\u0131stan 2020-ci ilin dekab\u0131r\u0131ndan 5G texnologiyas\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259sind\u0259 t\u0259tbiqini h\u0259y\u00adata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Yunan\u0131stan\u0131n ba\u015f naziri Kyriakos Mitsotakis 5G texno\u00adlogiyas\u0131na qoyulan investisiyalar\u0131n &#8220;\u00f6lk\u0259ni r\u0259q\u0259mli \u00e7evrilm\u0259nin \u00f6n s\u0131ralar\u0131na \u00e7\u0131xa\u00adraca\u011f\u0131n\u0131&#8221; s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir. Bunun h\u0259tta \u00f6lk\u0259y\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r 4-6 milyard avroya q\u0259d\u0259r s\u0259rmay\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259c\u0259yi v\u0259 50-69 min i\u015f yeri yarada bil\u0259c\u0259yi d\u0259 bildirilrdi.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Yunan\u0131standa \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d istehsalat v\u0259 lojistik sektorlar\u0131 m\u00fcvafiq olaraq 1,1 milyard v\u0259 0,4 milyard avro s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k xalis qazanc \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259ri planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, Yunan\u0131stan \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan xalis m\u0259nf\u0259\u0259tin 1,6 milyard avro oldu\u011fu t\u0259xmin edilir v\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 900 milyon avroluq bir s\u0259rmay\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. 5G ba\u011flant\u0131s\u0131, dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 bir s\u0131ra ekoloji v\u0259 sosial faydalar da t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131n\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda geni\u015f t\u0259tbiq ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u00c7indir. \u00c7in h\u0259m\u00e7inin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda 5G texnologiyas\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n texnikalar da haz\u0131rlay\u0131r. \u00c7inin Luoyang \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ma\u015f\u0131nlar\u0131 v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t innovasiya m\u0259rk\u0259zi hidrogen yanacaq elementl\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n 5G elektrikli traktor n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir. Bu elektrik traktorunda 5G texnologiyas\u0131 t\u0259tbiq edilir, avtomatik idar\u0259 etm\u0259 rejimin\u0259 malikdir v\u0259 uzaqdan idar\u0259 oluna bilir. Y\u00fcng\u00fcl y\u00fck alt\u0131nda traktor yaln\u0131z hidrogen yanacaq elementind\u0259 i\u015fl\u0259yir. Y\u00fck artd\u0131qda, lityum batareyalar bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 bir enerji m\u0259nb\u0259yi olur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259r\u00fcffat\u0131 sah\u0259sind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 olan \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd layih\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r. \u00d6lk\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn idar\u0259\u00e7ilik sah\u0259\u00adl\u0259rind\u0259 m\u00fcasir \u0130T texnologiyalar\u0131n\u0131n geni\u015f t\u0259tbiql\u0259rin\u0259 start ver\u0259n v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 bir \u00e7ox u\u011furlu layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n Az\u0259rbaycan respublikas\u0131n\u0131n prezidenti \u0130lhan \u018fliyev d\u0259 Az\u0259rbaycanda da bu m\u00fct\u0259r\u0259qqi \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd layih\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259yi b\u0259yan etmi\u015fdir. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz c\u0259nab prezidentin dig\u0259r layih\u0259l\u0259ri kimi bu \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd layih\u0259si d\u0259 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7\u0259c\u0259kdir v\u0259 xalq\u0131m\u0131za, d\u00f6vl\u0259timiz\u0259 b\u00f6y\u00fck faydalara g\u0259tir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu faktlar bir daha a\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd ideyas\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fct\u0259r\u0259qqi olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong>\u201cA\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259ndin imkanlar\u0131 haqq\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p>\u018fsas\u0259n 5G texnologiyas\u0131 v\u0259 s\u00fcni intellekt \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lan a\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir \u00e7ox imkanlar\u0131 ehtiva edir.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131n\u0131 istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k fermerl\u0259r tarla \u015f\u0259raitini izl\u0259y\u0259 bil\u0259rl\u0259r v\u0259 tarladak\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n suvarmaya, b\u00f6c\u0259k d\u0259rmanlar\u0131na v\u0259 ya g\u00fcbr\u0259l\u0259r\u0259 ehtiyac\u0131 olduqda d\u0259rhal o haqda smartfonlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ala bil\u0259rl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin 5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 mal-qaran\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 dronlar\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259k v\u0259 pilotsuz traktorlar\u0131 idar\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq. N\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q artar, m\u0259hsulun keyfiyy\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015far v\u0259 daha y\u00fcks\u0259k m\u0259nf\u0259\u0259t, g\u0259lir \u0259ld\u0259 olunar.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud 4G \u015f\u0259b\u0259k\u0259si il\u0259 daha yeni 5G \u015f\u0259b\u0259k\u0259si aras\u0131ndak\u0131 s\u00fcr\u0259t f\u0259rqi cih\u00adazlar, qur\u011fular aras\u0131ndak\u0131 rabit\u0259 \u0259laq\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 eyni zamanda daha \u00e7ox cihaz\u0131n eyni mobil rabit\u0259 q\u00fcll\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. 4G texnologiyas\u0131 100Mbps, 5G is\u0259 10Gbps s\u00fcr\u0259ti il\u0259 i\u015fl\u0259yir, f\u0259rq \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, y\u0259ni 100 d\u0259f\u0259 \u00e7ox\u00addur. M\u0259hz bu nailiyy\u0259t d\u0259 \u0130nternetin m\u00fcasir sah\u0259l\u0259rind\u0259n olan \u018f\u015fyalar\u0131n \u0130nterneti (\u0130oT (Internet of Things)) sah\u0259sinin geni\u015f inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. 5G texno\u00adlogiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiq olundu\u011fu dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi \u201ca\u011f\u0131l\u0131\u201d k\u0259nd layih\u0259sinin \u0259sas\u0131nda da \u018f\u015fyalar\u0131n \u0130nterneti dayan\u0131r.<\/p>\n<p>\u018f\u015fyalar\u0131n \u0130nterneti (IoT) cihazlar\u0131, qur\u011fular\u0131 komp\u00fcter \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 birl\u0259\u015fdirir v\u0259 onlara uy\u011fun proqram t\u0259minat\u0131, t\u0259tbiqetm\u0259 v\u0259 ya texniki cihazlar vasit\u0259sil\u0259 laz\u0131mi m\u0259lumatlar\u0131 toplamaq, t\u0259hlil etm\u0259k, emal etm\u0259k v\u0259 dig\u0259r obyektl\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00adm\u0259k imkan\u0131 verir.<\/p>\n<p>\u018f\u015fyalar\u0131n \u0130nterneti v\u0259 ya IoT (Internet of Things) mahiyy\u0259t etibaril\u0259 insan\u00adlar\u0131n cihazlar il\u0259 \u0259laq\u0259 qura bil\u0259c\u0259yi v\u0259 cihazlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qura bil\u0259c\u0259yi, \u0259trafdak\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 uy\u011fun reaksiya ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi v\u0259 insanlar\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si olmadan q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi bir \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r \u015f\u0259b\u0259k\u0259sidir.<\/p>\n<p>5G-nin \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u018f\u015fyalar\u0131n \u0130nterneti (IoT) \u00fc\u00e7\u00fcn baza yar\u00adatmaqd\u0131r. Adi internetl\u0259 \u0259\u015fyalar\u0131n internetinin \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus f\u0259rql\u0259ri vard\u0131r. Adi \u0130nternetd\u0259 informasiyan\u0131 istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 yaradan insand\u0131r, \u0259\u015fyalar\u0131n \u0130nternetind\u0259 is\u0259 informa\u00adsiyan\u0131 istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259 yaradan cihazlard\u0131r, y\u0259ni sensorlar, k\u0259miyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi cihazl\u0131ar\u0131, s\u0259naye qur\u011fular\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Be\u015finci n\u0259sil rabit\u0259, insanlar\u0131n minimal i\u015ftirak\u0131 il\u0259 platformalar\u0131n g\u0259li\u015find\u0259n x\u0259b\u0259r verir, ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 &#8220;insans\u0131z f\u0259aliyy\u0259t platformalar\u0131n\u0131&#8221; geni\u015f h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. 5G daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 daha effektiv texnologiyad\u0131r. Proqnozlara g\u00f6r\u0259 &#8220;insan\u00ads\u0131z f\u0259aliyy\u0259t platformalar\u0131n\u0131n&#8221; say\u0259sind\u0259 2030-cu il\u0259d\u0259k internet trafikinin yaln\u0131z 2 faizi insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n istehsal v\u0259 istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k. Bir s\u00f6zl\u0259 insan faktoru kifay\u0259t q\u0259d\u0259r idar\u0259\u00e7ilikd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lacaq. Bu, h\u0259m d\u0259 s\u0259nayed\u0259 inqilab ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 il \u0259vv\u0259l RuralFirst \u015firk\u0259ti, tarlada insan k\u00f6m\u0259yi olmadan \u0259kin, idar\u0259 v\u0259 m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 layih\u0259si olan Hands-Free Hectare (\u018fll\u0259rsiz Hektar) layih\u0259sin\u0131 t\u0259qdim etdi. Layih\u0259d\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131ran 5G texnolo\u00adgiya\u00ads\u0131ndan istifad\u0259 olunur. Bu lahiy\u0259d\u0259 pilotsuz traktorlar \u0259kin sah\u0259sin\u0259 toxum s\u0259pir, sensorlu pilotsuz dronlar m\u0259hsulun inki\u015faf\u0131n\u0131 izl\u0259yir v\u0259 ki\u00e7ik robotlar hans\u0131 g\u00fcb\u00adr\u0259l\u0259rin v\u0259 b\u00f6c\u0259k d\u0259rmanlar\u0131n\u0131n hara t\u0259tbiq olunaca\u011f\u0131n\u0131 hesablamaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 temperatur v\u0259 r\u00fctub\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259ki ki\u00e7ik d\u0259y\u00adi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n d\u0259 t\u0259sirl\u0259n\u0259n bir sah\u0259dir. Burada \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hsulla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin \u00e7ox gec a\u015fkarlanmas\u0131d\u0131r. Onlardan qa\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf m\u00fchit \u015f\u0259raitini izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn transformasiya ed\u0259n 5G texnologiyas\u0131 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin sa\u011f\u0131lan heyvanlar da daxil olmaqla mal-qaran\u0131 insan m\u00fcdaxil\u0259si olmadan izl\u0259m\u0259k v\u0259 b\u0259sl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 transformasiya ed\u0259n 5G texnologiyas\u0131 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin m\u00fcst\u0259qil \u015fum, \u0259kin etm\u0259k, qidalanma, sa\u011flaml\u0131\u011fa n\u0259zar\u0259t v\u0259 m\u0259h\u00adsul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 transformasiya ed\u0259n 5G texnologiyas\u0131 istifad\u0259 olunur. \u0130ndi h\u0259l\u0259 ki, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ks\u0259r yerl\u0259rd\u0259 4G-d\u0259n istifad\u0259 olunur, lakin 5G daha \u00e7ox sensoru d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 bildiyind\u0259n 5G t\u0259tbiqini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k z\u0259rur\u0259ti yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar eyni vaxtda v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar \u00fc\u00e7\u00fcn ideal olan a\u015fa\u011f\u0131 gecikm\u0259 il\u0259 d\u0259 m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131rlar.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131 m\u0259hsulun d\u0259qiq idar\u0259 olunmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunan a\u011f\u0131ll\u0131 fermer\u00ad\u00e7iliyi d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Fermerl\u0259r b\u00fct\u00fcn tarlaya eyni \u015f\u0259kild\u0259 yana\u015fmaq \u0259v\u0259zin\u0259, h\u0259r bitki s\u0259tirin\u0259 yaln\u0131z ehtiyac duyduqlar\u0131n\u0131 ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r, bir n\u00f6v bitkil\u0259r\u0259 sanki f\u0259rdi yana\u015fma t\u0259qdim ed\u0259 bilir. 5G \u015f\u0259b\u0259k\u0259si, ma\u015f\u0131nlar, qur\u011fular aras\u0131nda y\u00fcks\u0259k s\u0259viy\u00ady\u0259d\u0259 \u00fcnsiyy\u0259ti d\u0259st\u0259kl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu texnologiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. 5G, ma\u015f\u0131nlar\u0131n m\u0259rk\u0259zd\u0259n idar\u0259 olunmas\u0131na v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n real vaxtda g\u00f6nd\u0259\u00adrilm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn trafiki s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 5G texnologiyas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 hesablama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn v\u0259 m\u0259lu\u00admatlar\u0131n toplanmas\u0131n\u0131n artmas\u0131, h\u0259m d\u0259 s\u00fcni intellekt\u0131n istifad\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. 5G-nin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ma\u015f\u0131nlar\u0131nda v\u0259 sensorlar\u0131nda istifad\u0259si, m\u00f6vcud m\u0259lumatlar\u0131n miqdar\u0131n\u0131 art\u0131racaq ki, bu da s\u00fcni intellektin \u00f6z v\u0259zif\u0259l\u0259rini yax\u015f\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bilm\u0259sin\u0259 bir ba\u015fa t\u0259sir edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, meydana g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259k x\u0259st\u0259\u00adliyin yeri bar\u0259d\u0259 erk\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ed\u0259r\u0259k m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. H\u0259m\u00e7inin pilotsuz u\u00e7an aparatlar alaq skaneri v\u0259 \u00e7il\u0259yici il\u0259 t\u0259chiz edil\u0259 bil\u0259r. Dronun kamera yadda\u015f\u0131na d\u0259rin \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi alaq otlar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k konsentrasiyas\u0131 olan yerl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bundan sonra is\u0259 pilotsuz u\u00e7an aparat herbisidl\u0259ri (Alaq otlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r) yaln\u0131z ehtiyac olduqlar\u0131 yerl\u0259r\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259kdir. Bundan \u0259lav\u0259, m\u0259hsullar r\u0259ng v\u0259 ya m\u0259hsul \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc analizind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k m\u0259hsulun vaxt\u0131nda y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Dron kameralar\u0131 m\u0259hsul v\u0259 alaq otlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqi g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259k. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Blue River-\u0131n Vodafone 5G sistemi saniy\u0259d\u0259 20 \u015f\u0259kil \u00e7\u0259k\u0259n y\u00fcks\u0259k d\u0259qiqlikli kameralardan istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131 bu m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunan t\u0259tbiql\u0259ri il\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunda b\u00f6y\u00fck bir art\u0131ma s\u0259b\u0259b olacaqd\u0131r. Fermerl\u0259r y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tli mal qara saxlaya v\u0259 onlara tam n\u0259zar\u0259t ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r. Bu da in\u0259yin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 qida q\u0259bulu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Bu texnologiyalar vasit\u0259sil\u0259 fermer\u0259 konkret bir heyvana k\u00f6m\u0259k etm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumat verilir.<\/p>\n<p>Geolokasiyadan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 mal-qara tapmaq qiym\u0259ti, d\u0259y\u0259ri azald\u0131la bil\u0259r. Bu, x\u00fcsusil\u0259 heyvandarl\u0131qda buzovlama m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 vacibdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Vodafone \u015firk\u0259ti x\u00fcsusi \u201cMoocall\u201d adl\u0131 sensor da haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r. Vodafone \u015firk\u0259\u00adtinin istehsal\u0131 olan \u201cMoocall\u201d adl\u0131 sensor heyvan\u0131n quyru\u011funa qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 bu buzov anadan olduqda fermer\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir. Bu sensorla art\u0131q 250.000-d\u0259n \u00e7ox buzov t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131n\u0131n \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d fermer\u00e7ilikd\u0259 suvarma sah\u0259sind\u0259 d\u0259 geni\u015f t\u0259t\u00adbiq\u00adl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Ayd\u0131nd\u0131r ki, quraq \u0259razil\u0259rd\u0259 suya q\u0259na\u0259t etm\u0259k \u00e7ox vacibdir, bu m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 5G texnologiyas\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n torpaq zondlar\u0131n\u0131 istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 h\u0259ll etm\u0259k olur. Onlar suvarma x\u0259ttind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 1,5 m d\u0259rinlikd\u0259 yer\u00adl\u0259\u015fdirilir ki, bu da fermerin torpaq n\u0259mini, su qurulu\u015funu v\u0259 duzlulu\u011funu izl\u0259y\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat toplay\u0131r v\u0259 fermer\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259 bilir. Bu g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259lumatlar fermer t\u0259r\u0259find\u0259n analiz edilir, sonra bu m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda da suvarma d\u00f6vrl\u0259rini v\u0259 torpaq qidalanmas\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259d\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin suvar\u0131l\u00admas\u0131nda zondlar 5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yil\u0259 su istehlak\u0131n\u0131 40% azalda bil\u0259r.<\/p>\n<p>5G-nin tezliyi daha y\u00fcks\u0259k oldu\u011fundan, burada diapazon daha q\u0131sad\u0131r. Bun\u00adun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 mobil q\u00fcll\u0259l\u0259r t\u0259l\u0259b olunur. Hiber \u015firk\u0259ti ucqar b\u00f6lg\u0259l\u0259r v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015f Hiberband adl\u0131 d\u00fcnyan\u0131n ilk IoT peyk \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini istifad\u0259y\u0259 vermi\u015fdir. Hiberband \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yerd\u0259ki modeml\u0259rd\u0259n v\u0259 ante\u00adnalardan m\u0259lumatlar\u0131 birba\u015fa nanopeykl\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 sonra da istifad\u0259\u00e7iy\u0259 qaytar\u0131r.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131ll\u0131 fermer\u00e7ilik sad\u0259c\u0259 texniki bir yenilik deyil, o daim artan \u0259halinin \u0259rzaq t\u0259labat\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan bir vasit\u0259dir. \u00c7\u00fcnki m\u00f6vcud \u0259n\u0259n\u0259vi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 infrastrukturu il\u0259 bu m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>5G \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri xidm\u0259t keyfiyy\u0259tini art\u0131rmal\u0131 v\u0259 baza \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00adm\u0259si kimi \u0259n yeni texnologiyalardan istifad\u0259 etm\u0259lidir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259ndl\u0259rd\u0259ki fermerl\u0259r IoT d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n texnologiyalar t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. 5G texnologiyas\u0131 s\u00fcr\u0259tin\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda daha \u00e7ox t\u0259tbiq sah\u0259si tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da \u018f\u015fyalar \u0130nternetini (IoT) yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r, bu texnologiya \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin suvarma i\u015fin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kd\u0259n m\u0259hsul x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa q\u0259d\u0259r daha \u00e7ox k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunur. Onu da qeyd ed\u0259k ki, \u018f\u015fyalar \u0130nterneti (IoT) texno\u00adlogiyalar\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda istifad\u0259 imkanlar\u0131 dem\u0259k olar ki, s\u0259rh\u0259dsizdir.<\/p>\n<p><strong>Ekoloji v\u0259 sosial faydalar<\/strong><\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, 5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259tbiql\u0259rin\u0259 qoyulan investisiyalardan \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259n maliyy\u0259 faydalar\u0131ndan \u0259lav\u0259 olaraq, 5G \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulman\u0131n bir \u00e7ox \u0259sas ekoloji v\u0259 sosial faydalar\u0131 da vur\u011fulan\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, i\u015f yerl\u0259rind\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sini, i\u015f\u00e7il\u0259rin bac\u00adar\u0131qlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>5G texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiql\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 ani s\u00fcr\u0259tli internetin i\u015fl\u0259diyi \u0259sas texno\u00adlogiyalardan biri d\u0259 Beamforming prinsipi v\u0259 ya \u015f\u00fcalar\u0131n forma\u00adla\u015f\u00add\u0131r\u0131lmas\u0131 texno\u00adlogiyas\u0131d\u0131r. 5G texnologiyalar\u0131nda istifad\u0259 olunan Massive MIMO bazas\u0131 b\u00fct\u00fcn siqnallar\u0131 q\u0259bul edir v\u0259 onlar\u0131n g\u0259li\u015f vaxt\u0131n\u0131 v\u0259 istiqam\u0259tini hes\u00adablay\u0131r. M\u00fc\u0259yy\u0259n alqoritml\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k siqnal\u0131n haradan g\u0259ldiyini t\u0259yin edir v\u0259 yenid\u0259n tele\u00adfona \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 mar\u015frutu yarad\u0131r. Bu tex\u00adnologiyan\u0131n say\u0259sind\u0259 baza stansiyalar\u0131 b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259td\u0259 siqnal yay\u0131mla\u00admaq\u00addansa, m\u00fc\u0259yy\u0259n bir cihaza c\u0259ml\u0259n\u00admi\u015f bir m\u0259lumat ax\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259 bilir. Bu is\u0259 h\u0259m\u00adin \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi regionun ekologiyas\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nda kifayy\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fcsb\u0259t rol oynay\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0259vv\u0259lki n\u0259sil mobil rabit\u0259 operatorlar\u0131n\u0131n baza stansiyalar\u0131n\u0131n q\u00fcll\u0259l\u0259ri siqnallar\u0131 b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259td\u0259 yay\u0131rd\u0131lar ki, buda onun \u0259hat\u0259 dair\u0259sin\u0259 daxil olan \u0259razinin f\u0259zas\u0131nda kifayy\u0259t q\u0259d\u0259r laz\u0131ms\u0131z elektromaqniq \u201cd\u00fcman\u0131\u201d yarad\u0131rd\u0131. T\u0259bii ki, bu elektromaqniq \u201cd\u00fcman\u0131\u201d h\u0259min \u0259raz\u0131d\u0259 ya\u015fayan canl\u0131lara v\u0259 bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirdi. M\u0259hz bu bax\u0131mdan da b\u00f6lg\u0259nin ekologi v\u0259ziyy\u0259tinin normalla\u015fmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da 5G texnologiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi m\u0259qs\u0259d\u0259 uy\u011fundur. Bel\u0259 baza stansiyalar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259m\u00e7inin m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259halinin h\u0259yacan siq\u00adnal\u0131 il\u0259 x\u0259b\u0259rdaretm\u0259 sisteminin m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 fasil\u0259siz i\u015fl\u0259m\u0259si d\u0259 t\u0259min edil\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>5G texnologiyas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259tbiql\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin t\u0259bi\u0259t\u0259 at\u0131lan karbon tullant\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 enerji istehlak\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na v\u0259 t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n istifad\u0259sinin azald\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Eyni zamanda, sosial inteqrasiyan\u0131, idxal v\u0259 ixracat t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini d\u0259 t\u0259min edir.<\/p>\n<p><strong>Yekun<\/strong><\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d ida\u0259r\u0259\u00e7ilik sisteml\u0259ri qura\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u0259vv\u0259l h\u0259min \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 mobil rabit\u0259nin 5G texnologiyas\u0131n\u0131 qura\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Onu da qeyd ed\u0259k ki, \u0259vv\u0259lki n\u0259sill\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq 5G \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin \u00f6lk\u0259d\u0259 qurulmas\u0131n\u0131 yaln\u0131z \u00f6lk\u0259d\u0259ki \u00f6z\u0259l mobil operatorlara h\u0259val\u0259 etm\u0259k olmaz, x\u00fcsusi strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyind\u0259n bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin qurulmas\u0131n\u0131 v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259sini d\u00f6vl\u0259t tam n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n bir \u00e7ox strateji sah\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k, m\u0259s\u0259l\u0259n, \u00f6lk\u0259nin tibbi f\u0259aliyy\u0259ti, aqrar sektoru, h\u0259rbi s\u0259nayesi v\u0259 s. strateji sah\u0259l\u0259ri 5G texnologiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda f\u0259aiyy\u0259tini geni\u015f\u00adl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Bu bax\u0131mdan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tam d\u00f6vl\u0259tin n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan milli mobil rabit\u0259 operatoru yaratmalar\u0131 daha yax\u015f\u0131 olard\u0131.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident Ilham \u018fliyevin \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259ndl\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259si u\u011furla real\u00adla\u015fandan sonra, n\u0259inki h\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131 y\u00fcks\u0259\u00adl\u0259c\u0259k, h\u0259tta i\u015f\u011faldan azad olunan rayonlar\u0131m\u0131z \u00f6lk\u0259 iqtisadiyat\u0131n\u0131n, neft sektoru istisna olunmaqla lok\u00adomotivi rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259 bil\u0259r. M\u0259hz a\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n t\u0259t\u00adbiqi il\u0259 \u00f6lk\u0259\u00admizd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131na olan t\u0259labat\u0131m\u0131z art\u0131qlanmas\u0131 il\u0259 \u00f6d\u0259n\u0259r v\u0259 h\u0259tta ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 da ixrac ed\u0259 bil\u0259rik. Di\u00adg\u00ad\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n o b\u00f6lg\u0259d\u0259n olan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d k\u0259nd mod\u00adelind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u00ad\u0259r\u00adr\u00fc\u00adfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011f\u0131n asan v\u0259 daha \u00e7ox faydal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fckd\u0259n sonra onlar\u0131n h\u0259min b\u00f6l\u00adg\u0259l\u0259r\u0259 ax\u0131n\u0131 ba\u015f ver\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 v\u0259t\u0259n\u00adda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f torpaqlar\u0131m\u0131zda daha \u00e7ox m\u0259skunla\u015f\u00admas\u0131na bir situmul yaranm\u0131\u015f olar.<\/p>\n<p><strong>Quliyev Natiq, Dossent, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti,<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eamilov Z\u0259f\u0259r, Dossent, Az\u0259rbaycan respublikas\u0131<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00f6vl\u0259t Miqrasiya xidm\u0259ti.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiq\u00adl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. \u0130nformasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u0259kmil\u00adl\u0259\u015f\u0259r\u0259k inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n \u0259n son nailiy\u00ady\u0259t\u00adl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 mobil rabit\u0259nin yeni n\u0259sli olan 5G texnologiyas\u0131d\u0131r. 5G texnolo\u00adgiyas\u0131n\u0131n \u0259sas xarakteristikalar\u0131ndan biri d\u0259 veril\u0259nl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259sidir. Bu bax\u0131mdan 5G texnologiyas\u0131 son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiql\u0259r tapm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 5G-in t\u0259tbiqinin b\u00f6y\u00fck m\u0259nf\u0259\u0259t ver\u0259c\u0259yi g\u00f6z\u00adl\u0259nil\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131d\u0131r. B\u00fc t\u0259tbiq, h\u0259m d\u0259 onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 d\u00fcnyada artan \u0259rzaq t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilmir. Bu bax\u0131mdan t\u0259bii&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":311145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/5-g.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiq\u00adl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259kd\u0259dir. \u0130nformasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u0259kmil\u00adl\u0259\u015f\u0259r\u0259k inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n \u0259n son nailiy\u00ady\u0259t\u00adl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 mobil rabit\u0259nin yeni n\u0259sli olan 5G texnologiyas\u0131d\u0131r. 5G texnolo\u00adgiyas\u0131n\u0131n \u0259sas xarakteristikalar\u0131ndan biri d\u0259 veril\u0259nl\u0259ri y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259sidir. Bu bax\u0131mdan 5G texnologiyas\u0131 son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f t\u0259tbiql\u0259r tapm\u0131\u015fd\u0131r.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/311144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=311144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/311144\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/311145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=311144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=311144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=311144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}