{"id":316842,"date":"2021-03-22T13:44:55","date_gmt":"2021-03-22T10:44:55","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=316842"},"modified":"2021-03-22T13:44:55","modified_gmt":"2021-03-22T10:44:55","slug":"22-mart-umumdunya-su-resurslari-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=316842","title":{"rendered":"22 mart \u00dcmumd\u00fcnya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr!"},"content":{"rendered":"<p>22 mart &#8211; \u00dcmumd\u00fcnya Su v\u0259 ya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00dcmumd\u00fcnya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda ilk t\u0259klif 1992-ci ilin iyununda Braziliyan\u0131n Rio-de-Janeyro \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f BMT-nin \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si v\u0259 \u0130nki\u015faf\u0131 Konfrans\u0131nda (UNCED) ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc il 22 fevral tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n is\u0259 qeyd olunma\u011fa ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> AZ\u018fRTAC-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0bu il \u00dcmumd\u00fcnya Su G\u00fcn\u00fc &#8220;Suyu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k&#8221; devizi il\u0259 qeyd olunur. Bu g\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259d h\u0259r bir k\u0259sin vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda v\u0259 laz\u0131mi miqdarda t\u0259miz su il\u0259 t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 su ekosisteml\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259sind\u0259 ham\u0131n\u0131 f\u0259al olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rmaqd\u0131r. H\u0259min m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 beyn\u0259lxalq, milli v\u0259 yerli s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 su resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 sah\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n orqanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n miqdarda sudan ibar\u0259tdir. \u0130nsan\u0131n v\u00fccudunun h\u0259r yerind\u0259 &#8211; qanda, s\u00fcm\u00fckd\u0259, \u0259z\u0259l\u0259d\u0259, daxili orqanlarda v\u0259 s. az v\u0259 ya \u00e7ox miqdarda su olur. \u0130nsan orqanizminin 60-70 faizi sudan ibar\u0259tdir. Normal \u015f\u0259raitd\u0259 sa\u011flam insan\u0131n orqanizmind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif yollarla, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 2-3 litr su xaric olunur. Ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn orqanizm\u0259 el\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 suyun daxil olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, insan susuz uzun m\u00fcdd\u0259t ya\u015famaq iqtidar\u0131nda deyil.<\/p>\n<p>Su orqanizmin h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar olan b\u00fct\u00fcn kimy\u0259vi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015f verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fchit yaradan amildir. B\u00fct\u00fcn qida madd\u0259l\u0259ri yaln\u0131z suda h\u0259ll olmu\u015f halda ba\u011f\u0131rsaqlardan qana v\u0259 oradan da toxumalara ke\u00e7ir. M\u00fcbadil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n son m\u0259hsullar, h\u0259m\u00e7inin, su vasit\u0259sil\u0259 yuyulub orqanizmd\u0259n xaric olur. Su, h\u0259m\u00e7inin, orqanizmd\u0259 ged\u0259n bir s\u0131ra m\u00fcbadil\u0259 reaksiyalar\u0131nda bilavasit\u0259 i\u015ftirak edir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, suyun sanitariya-gigiyenik \u0259h\u0259miyy\u0259ti d\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131 \u00e7\u0259ngin\u0259 alan yeni n\u00f6v koronavirusdan (COVID-19) qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u0259ll\u0259rin tez-tez 20-30 saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 sabunla axar suda t\u0259miz yuyulmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r. Bu, suyun n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik oldu\u011funu bir daha s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p><em><strong>Yer k\u00fcr\u0259sinin su ehtiyatlar\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Yer k\u00fcr\u0259si s\u0259thinin \u00fc\u00e7d\u0259 ikisi su il\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Planetin \u00fcmumi su ehtiyatlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z bir faizi insan istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atand\u0131r. Bu g\u00fcn 663 milyondan \u00e7ox insan\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259l\u0259ri yoxdur. 1990-c\u0131 ild\u0259n b\u0259ri yaln\u0131z 2.6 milyard insan yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunub.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srd\u0259 sudan istifad\u0259 6 d\u0259f\u0259 art\u0131b ki, bu da d\u00fcnya \u0259halisinin art\u0131m tempind\u0259n 2 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Haz\u0131rda inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0131zma s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015firin su ehtiyatlar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 30 faizi itirilir. H\u0259tta b\u0259zi b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 su itkisi 70 faiz\u0259 \u00e7ata bilir.<\/p>\n<p>Planetin sakinl\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n 40 faizi bu v\u0259 ya dig\u0259r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 i\u00e7m\u0259li su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. 2030-cu ild\u0259 700 milyon insan i\u00e7m\u0259li su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan qa\u00e7q\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Haz\u0131rda iki milyard insan \u00e7irkli su i\u00e7m\u0259y\u0259 m\u0259cbur olur. Su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri bu t\u0259bii resursun laz\u0131mi qaydada idar\u0259 edilm\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fcnyada h\u0259r d\u00f6rd n\u0259f\u0259rd\u0259n \u0259n az\u0131 birinin xroniki v\u0259 ya vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u015firin su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayaca\u011f\u0131 ehtimal olunur.<\/p>\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan su ehtiyatlar\u0131 il\u0259 z\u0259if t\u0259min olunan \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131na daxildir<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan su ehtiyatlar\u0131 il\u0259 z\u0259if t\u0259min olunan \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131na daxildir. Respublikam\u0131z\u0131n yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131 c\u0259mi 30 kubkilometrdir. Bunun 20 kubkilometri tranzit ax\u0131m\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr, 10 kubkilometri is\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rimiz daxilind\u0259 formala\u015f\u0131r. Quraq ill\u0259rd\u0259 yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131 20-21 kubkilometr\u0259 q\u0259d\u0259r azal\u0131r. Respublikam\u0131z \u0259sas\u0259n subtropik iqlim qur\u015fa\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 su ehtiyatlar\u0131 il\u0259 t\u0259bii \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun olaraq az t\u0259min olunub. Su resurslar\u0131m\u0131z o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox olmad\u0131\u011f\u0131ndan sudan q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 v\u0259 su m\u0259nb\u0259l\u0259rimizin m\u00fchafiz\u0259si \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259n prioritet sah\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131n\u0131 \u00e7aylar, g\u00f6ll\u0259r, su anbarlar\u0131, buzlaqlar v\u0259 s. t\u0259\u015fkil edir. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u00fcmumi sah\u0259si 395 kvadratkilometr olan 450 g\u00f6l m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, onlardan 10-nun sah\u0259si 10 kvadratkilometrd\u0259n b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p>Respublikada irili-x\u0131rdal\u0131 140 su anbar\u0131 m\u00f6vcuddur. \u018fsas b\u00f6y\u00fck su anbarlar\u0131 Ming\u0259\u00e7evir, \u015e\u0259mkir, Araz, Yenik\u0259nd, Varvara, Ceyranbatan v\u0259 S\u0259rs\u0259ng su anbarlar\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanda h\u0259r birinin h\u0259cmi 1 milyon kubmetrd\u0259n \u00e7ox 61 su anbar\u0131 m\u00f6vcuddur. Su anbarlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi tam h\u0259cmi 21,5 kubkilometr t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Yer\u00fcst\u00fc sular\u0131n \u0259sas ehtiyatlar\u0131 \u00e7aylarda c\u0259ml\u0259nib. Respublikan\u0131n \u00e7ay \u015f\u0259b\u0259k\u0259si 8350-d\u0259n \u00e7ox \u00e7aydan ibar\u0259tdir ki, bunlardan 2 \u00e7ay\u0131n uzunlu\u011fu 500 kilometrd\u0259n \u00e7ox, 22 \u00e7ay\u0131n uzunlu\u011fu 101-500, 324 \u00e7ay\u0131n uzunlu\u011fu 11-100 kilometr aras\u0131ndad\u0131r. \u018fks\u0259r \u00e7aylar\u0131n uzunlu\u011fu is\u0259 10 kilometrd\u0259n azd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 buzlaqlar B\u00f6y\u00fck Qafqaz\u0131n \u015fimal-\u015f\u0259rq yamac\u0131nda, Qusar\u00e7ay\u0131n h\u00f6vz\u0259sind\u0259 m\u00f6vcuddur. Burada buzlaqlar qar x\u0259ttinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu v\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raiti olan ayr\u0131-ayr\u0131 zirv\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 h\u0259min zirv\u0259l\u0259rin yamaclar\u0131nda saxlan\u0131l\u0131b. \u00d6lk\u0259mizd\u0259ki daimi buzlaqlar\u0131n sah\u0259si 6-6,5 kvadratkilometrdir.<\/p>\n<p>Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi su resurslar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fct\u0259madi olaraq monitorinqini apar\u0131r. H\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 transs\u0259rh\u0259d \u00e7aylardan istifad\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Su M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259, \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si v\u0259 dig\u0259r qanunlara, qanunvericilik aktlar\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00fczv oldu\u011fumuz beyn\u0259lxalq konvensiyalara v\u0259 raz\u0131la\u015fmalara \u0259saslanmal\u0131d\u0131r. Bu zaman \u00e7aylarda t\u0259l\u0259b olunan ekoloji ax\u0131m\u0131 t\u0259min edilm\u0259li v\u0259 su ehtiyatlar\u0131 inteqrasiyal\u0131 yana\u015fma v\u0259 h\u00f6vz\u0259 prinsipin\u0259 uy\u011fun idar\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 1991-2017-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda havan\u0131n orta temperaturu 1,4 d\u0259r\u0259c\u0259 y\u00fcks\u0259lib. N\u0259tic\u0259d\u0259 atmosfer ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n miqdar\u0131 v\u0259 bununla bilavasit\u0259 \u0259laq\u0259li su ehtiyatlar\u0131m\u0131z da azal\u0131b. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u0259sas su itkil\u0259ri torpaq m\u0259crada tikilmi\u015f suvarma kanallar\u0131 v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfatdaxili suvarma \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f verir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ciddi su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 problemi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r k\u0259s sudan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259li, su t\u0259chizat\u0131 qur\u011fular\u0131nda v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 su itkil\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131, m\u00fcasir texnologiya v\u0259 suya q\u0259na\u0259t ed\u0259n avadanl\u0131qlardan istifad\u0259 edilm\u0259li, i\u00e7m\u0259li sudan texniki m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 dig\u0259r add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin Su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri M\u00fct\u0259llim \u018fbd\u00fclh\u0259s\u0259nov bildirib ki, son 7-8 ild\u0259, Az\u0259rbaycanda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 regionda iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 su ehtiyatlar\u0131 azalma\u011fa do\u011fru gedir. Bu, quraql\u0131\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, quraql\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 buxarlanmalar art\u0131r v\u0259 suda olan itkil\u0259r \u00e7oxalma\u011fa ba\u015flay\u0131r: &#8220;B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq son 5-6 ild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131n daha q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib. Sudan q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, t\u0259dris m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259dris olunub. Maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259r davam etdirilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p>Nazirliyin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, h\u0259m\u00e7inin qeyd edib ki, Prezident \u0130lham \u018fliyevin S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq olunan \u201cSu ehtiyatlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 dair 2020\u20132022-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 10 su anbar\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 ya yenil\u0259rinin in\u015fas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u018flican\u00e7ay, Qudyal\u00e7ay, V\u0259lv\u0259l\u0259\u00e7ay, Qara\u00e7ay, Qusar\u00e7ay, A\u011fsu\u00e7ay, T\u00fcryan\u00e7ay, Yengic\u0259, Vil\u0259\u015f\u00e7ay v\u0259 Z\u0259y\u0259m\u00e7ay \u00fcz\u0259rind\u0259 su anbarlar\u0131n\u0131n tikilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. H\u0259min su anbarlar\u0131n\u0131n texniki iqtisadi \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 h\u0259min su anbarlar\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131lacaq.<\/p>\n<p><strong><em>Erm\u0259nistan, h\u0259m\u00e7inin su ehtiyatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 uzun ill\u0259r terror\u00e7u f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirib<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ekologiya v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Firdovsi \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n azsulu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n oldu\u011funu v\u0259 suya olan t\u0259l\u0259bat\u0131n 70 faizinin k\u0259nardan formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b: \u201cRespublikam\u0131z\u0131n su ehtiyat\u0131n\u0131n \u00e7ox hiss\u0259si i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259dir. Torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011falda olark\u0259n Erm\u0259nistan su ehtiyatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 da uzun ill\u0259r terror\u00e7u f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirib. \u018frazil\u0259rd\u0259ki \u00e7aylar v\u0259 dig\u0259r su m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u00e7irkl\u0259ndirilib, c\u0259bh\u0259boyu ya\u015fayan \u0259halinin su anbarlar\u0131ndan istifad\u0259sin\u0259 imkan verilm\u0259yib. H\u0259m\u00e7inin su anbarlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ekoloji terror yax\u0131nl\u0131qda m\u0259skunla\u015fan \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131b. Bel\u0259 ki, suya t\u0259l\u0259bat\u0131n daha \u00e7ox oldu\u011fu \u0259kin-bi\u00e7in m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 su anbarlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 k\u0259sil\u0259r\u0259k sudan istifad\u0259d\u0259 mane\u0259l\u0259r yarad\u0131l\u0131b, k\u0259skin su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 torpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. Suya ehtiyac olmayan m\u00f6vs\u00fcml\u0259rd\u0259 is\u0259 anbarlardan b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 suyun burax\u0131lmas\u0131 \u0259traf rayonlar\u0131n t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131na ciddi ziyan vurub. \u015e\u00fck\u00fcrl\u0259r olsun ki, Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda r\u0259\u015fad\u0259tli ordumuz 30 il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011falda olan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6t\u0259n il 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131ndan azad etdi. Haz\u0131rda erm\u0259ni vandallar\u0131n\u0131n 30 il \u0259rzind\u0259 bizim t\u0259bi\u0259timiz\u0259 vurdu\u011fu ziyan ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan \u00e7aylar\u0131n\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 da monitorinql\u0259r gedir. \u0130lkin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259 var. Beyn\u0259lxalq qurumlar qar\u015f\u0131s\u0131nda bununla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131lacaq\u201d.<\/p>\n<p>Respublika Seysmoloji Xidm\u0259t M\u0259rk\u0259zinin ba\u015f direktoru, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor Qurban Yetirmi\u015fli deyib: \u201cQaraba\u011f \u0259razisind\u0259 olan S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131 T\u0259rt\u0259r\u00e7ay\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 in\u015fa edilib. S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131nda olan \u0259razid\u0259 qal\u0131b v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n istismar\u0131 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn olub. H\u0259min su anbar\u0131 respublikan\u0131n 6 rayonunun &#8211; T\u0259rt\u0259r, A\u011fdam, B\u0259rd\u0259, Goranboy, Yevlax v\u0259 A\u011fcab\u0259dinin 100 min hektara yax\u0131n torpaq sah\u0259sini suvarma suyu il\u0259 t\u0259min edirdi. \u0130ndiy\u0259 kimi su anbar\u0131n\u0131n b\u0259ndin\u0259 v\u0259 onun qur\u011fular\u0131na texniki xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259za v\u0259ziyy\u0259tind\u0259dir. Haz\u0131rda S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131n\u0131n \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259si var, da\u011f\u0131lma ehtimal\u0131 olan yerl\u0259ri seysmoloji-geofiziki \u00fcsullarla \u00f6yr\u0259nilm\u0259li, qabaqlay\u0131c\u0131 m\u00fch\u0259ndis texniki t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razinin relyefi \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir, yamaclar k\u0259skin bucaq alt\u0131nda yat\u0131r. \u018frazinin seysmikliyi burada s\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 meyilli sah\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bilir. \u018frazinin geodinamik aktivliyi daima n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131, orada m\u00fcvafiq m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r apar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zin ba\u015f direktoru bildirib ki, Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 \u0259traf m\u00fchit h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirilib, erm\u0259nil\u0259r bil\u0259r\u0259kd\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259kin\u00e7ilik \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n suvar\u0131lmas\u0131nda su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yarad\u0131b, h\u0259m\u00e7inin h\u0259min anbarlarda suyu yayda saxlay\u0131b v\u0259 q\u0131\u015fda b\u0259ndl\u0259ri a\u00e7araq \u0259kin sah\u0259l\u0259rini, k\u0259ndl\u0259ri suya bas\u0131blar. \u0130ndiy\u0259 kimi \u0259traf \u0259razil\u0259rd\u0259, anbar\u0131n b\u0259nd hiss\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131 riski ola bil\u0259c\u0259k yerl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259yib, q\u0259za riski olan \u0259razil\u0259rin seysmoloji-geofiziki t\u0259dqiqat\u0131 apar\u0131lmay\u0131b. Uzun ill\u0259rdir ki, v\u0259h\u015fi erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n istismar olundu\u011fundan S\u0259rs\u0259ng b\u0259ndinin texniki c\u0259h\u0259td\u0259n hans\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmas\u0131 yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 ekoloji terror vasit\u0259si kimi istifad\u0259 olunub. Q\u0259za v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olan su anbar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131da ya\u015fayan minl\u0259rl\u0259 \u0259hali is\u0259 daim t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda saxlan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fanl\u0131 ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n Suqovu\u015fan k\u0259ndi azad olunduqdan sonra Suqovu\u015fan su anbar\u0131ndan suyun burax\u0131lmas\u0131na nail olunub. Haz\u0131rda su anbar\u0131ndan burax\u0131lan sular\u0131n nizamlanmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 T\u0259rt\u0259r, Goranboy v\u0259 Yevlax rayonlar\u0131na suyun verilm\u0259si, eyni zamanda, ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Su anbar\u0131 kompleksin\u0259 laz\u0131mi texniki xidm\u0259tin g\u00f6st\u0259rilm\u0259diyi, istifad\u0259 olunan avadanl\u0131qlar\u0131n k\u00f6hn\u0259ldiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, kompleksin texniki v\u0259ziyy\u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, b\u0259ndd\u0259 q\u0259za riskinin seysmoloji-geofiziki \u00fcsullarla \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 \u00e7ox ehtiyac var.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin meliorasiya sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Respublika Seysmoloji Xidm\u0259t M\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n Ming\u0259\u00e7evir v\u0259 Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbarlar\u0131n\u0131n seysmik dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nilir. Biz qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259cr\u00fcb\u0259ni yax\u0131n perspektivd\u0259 S\u0259rs\u0259ng, Suqovu\u015fan su anbarlar\u0131nda t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259yik. \u0130\u015f\u011faldan azad edil\u0259n \u0259razil\u0259rd\u0259 seysmik-geofiziki t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Respublika Seysmoloji Xidm\u0259t M\u0259rk\u0259zinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 v\u0259 texniki potensiala malikdirl\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>22 mart &#8211; \u00dcmumd\u00fcnya Su v\u0259 ya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00dcmumd\u00fcnya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda ilk t\u0259klif 1992-ci ilin iyununda Braziliyan\u0131n Rio-de-Janeyro \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f BMT-nin \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si v\u0259 \u0130nki\u015faf\u0131 Konfrans\u0131nda (UNCED) ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc il 22 fevral tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n is\u0259 qeyd olunma\u011fa ba\u015flan\u0131l\u0131b. ARANTV.AZ AZ\u018fRTAC-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0bu il \u00dcmumd\u00fcnya Su G\u00fcn\u00fc &#8220;Suyu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k&#8221; devizi il\u0259 qeyd olunur. Bu g\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259d h\u0259r bir k\u0259sin vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda v\u0259 laz\u0131mi miqdarda t\u0259miz su il\u0259 t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 su ekosisteml\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259sind\u0259 ham\u0131n\u0131 f\u0259al olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131rmaqd\u0131r. H\u0259min&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":316843,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/1ddfa4cc161640910486585631110296115.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"22 mart &#8211; \u00dcmumd\u00fcnya Su v\u0259 ya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00dcmumd\u00fcnya Su Resurslar\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda ilk t\u0259klif 1992-ci ilin iyununda Braziliyan\u0131n Rio-de-Janeyro \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f BMT-nin \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si v\u0259 \u0130nki\u015faf\u0131 Konfrans\u0131nda (UNCED) ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc il 22 fevral tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n is\u0259 qeyd olunma\u011fa ba\u015flan\u0131l\u0131b. ARANTV.AZ AZ\u018fRTAC-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0bu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/316842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=316842"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/316842\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/316843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=316842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=316842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=316842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}