{"id":317754,"date":"2021-03-24T14:20:24","date_gmt":"2021-03-24T11:20:24","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=317754"},"modified":"2021-03-24T14:20:24","modified_gmt":"2021-03-24T11:20:24","slug":"stresin-dnt-y%c9%99-t%c9%99siri-il%c9%99-bagli-t%c9%99dqiqat-aparilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=317754","title":{"rendered":"Stresin DNT-y\u0259 t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat apar\u0131l\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, u\u015faqlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 stres hallar\u0131ndan beyind\u0259 yaranan epigenetik d\u0259yi\u015fiklik b\u00f6y\u00fck ya\u015flarda depressiya ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> \u201cNauka i jizn\u201d sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, Maunt-Sinay Tibb M\u0259rk\u0259zinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 stres ke\u00e7irmi\u015f si\u00e7anlarla (g\u00fcn \u0259rzind\u0259 4 saat anas\u0131ndan ayr\u0131 saxlanm\u0131\u015f, yatma\u011fa imkan verilm\u0259mi\u015f) eksperiment apar\u0131blar. Onlar\u0131n yan\u0131nda daha b\u00f6y\u00fck v\u0259 aqressiv si\u00e7an yerl\u0259\u015fdirilib, y\u0259ni onlar \u00fc\u00e7\u00fcn ikinci stres ya\u015fad\u0131l\u0131b. Bundan sonra si\u00e7anlar depressiya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kimi davran\u0131b: \u0259traf m\u00fchitl\u0259 maraqlanmay\u0131b, dig\u0259r si\u00e7anlarla \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rm\u0259yib, suya at\u0131landa is\u0259 oradan \u00e7ox l\u0259ng \u00e7\u0131x\u0131b. K\u00f6rp\u0259 ik\u0259n qorxu ke\u00e7irm\u0259y\u0259n adi si\u00e7anlar b\u00f6y\u00fck v\u0259 aqressiv si\u00e7anla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 daha yax\u015f\u0131 d\u00f6z\u00fcb. B\u00f6y\u00fck si\u00e7an qorxutsa da, onlarda \u00fcnsiyy\u0259tcillik azalmay\u0131b v\u0259 s\u0131x\u0131nt\u0131l\u0131 durum yaranmay\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar diqq\u0259t yetiribl\u0259r ki, depressiyaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f si\u00e7anlarda H3 histon z\u00fclallardan birind\u0259 x\u00fcsusi \u0259lam\u0259tl\u0259r var. Onlar gen m\u00fch\u0259ndisliyinin k\u00f6m\u0259yil\u0259 normal si\u00e7anlarda histonlar\u0131 modifikasiya ed\u0259n iki fermentin f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131b v\u0259 azald\u0131blar. Fermentl\u0259rin aktivliyi h\u0259r yerd\u0259 deyil, yaln\u0131z D2 dopamin reseptoru da\u015f\u0131yan accumbens n\u00fcv\u0259l\u0259rin neyronlar\u0131nda d\u0259yi\u015fdirilib. Psixoloji stres\u0259 davaml\u0131l\u0131q bu neyronlar\u0131n i\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u201cNature Neuroscience\u201d n\u0259\u015frind\u0259 d\u0259rc edilmi\u015f m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, \u0259g\u0259r neyronlarda histona metil qrupunu ba\u011flayan fermentl\u0259r h\u0259dd\u0259n ziyad\u0259 aktivl\u0259\u015fdiril\u0259rs\u0259 v\u0259 histondan metil qrupunu \u00e7\u0131xaran dig\u0259r fermentin i\u015fi dayand\u0131r\u0131larsa, o halda si\u00e7anlar h\u0259r hans\u0131 u\u015faql\u0131q stresi olmadan depressiyaya d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k. \u018fksin\u0259, qorxmu\u015f si\u00e7anlarda modifikasiya ed\u0259n ferment dayand\u0131r\u0131larsa v\u0259 modifikasiyan\u0131 aradan qald\u0131ran ferment aktivl\u0259\u015fdiril\u0259rs\u0259, onlar daha depressiyaya d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k. Epigenetik fermentl\u0259rl\u0259 eyni manipulyasiyalar dig\u0259r neyronlarda, beyinin dig\u0259r nahiy\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 dig\u0259r dopamin reseptorlar\u0131 il\u0259 apar\u0131l\u0131b. Lakin accumbens n\u00fcv\u0259nin D2-neyronlar\u0131nda olan effekt \u0259ld\u0259 edilm\u0259yib. Y\u0259ni u\u015faq stresi v\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259nd\u0259 depressiyaya meyillik accumbens n\u00fcv\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n x\u00fcsusi neyron qrupu il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu, \u0259n az\u0131ndan si\u00e7anlarda bel\u0259dir. Epigenetik \u0259lam\u0259tli z\u00fclal molekulunun miqdar\u0131 qorxmam\u0131\u015f si\u00e7anlarda oldu\u011fu kimi qal\u0131r, lakin onlar\u0131n DNT-d\u0259 paylanmas\u0131 d\u0259yi\u015fir. Y\u0259ni, stres hal\u0131 modifikasiya ed\u0259n fermentl\u0259rin aktivliyini art\u0131r\u0131r, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 modifikasiya olmu\u015f histomlar genomun m\u00fc\u0259yy\u0259n sah\u0259l\u0259rind\u0259 toplan\u0131r. Genl\u0259rin aktivliyi d\u0259yi\u015fir v\u0259 beyin stresin \u00f6hd\u0259sind\u0259n pis g\u0259lir.<\/p>\n<p>Lakin si\u00e7anlara pinometostat veril\u0259rs\u0259, onlar stres\u0259 baxmayaraq, aqressiv si\u00e7anla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc asan ke\u00e7ir\u0259c\u0259k v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259ti itirm\u0259y\u0259c\u0259k. Pinometostat histonlar\u0131 modifikasiya ed\u0259n fermentl\u0259rin f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Haz\u0131rda o, leykemiya \u00fczr\u0259 klinik s\u0131naqdan ke\u00e7irilir ki, bu da t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil: x\u0259r\u00e7\u0259ngin bir \u00e7ox n\u00f6v\u00fc genetik f\u0259all\u0131\u011f\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sinin epigenetik mexanimzml\u0259rind\u0259ki pozulma hallar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Epigenetikadan s\u00f6hb\u0259t getdiyi halda, eyni d\u0259rman h\u0259m x\u0259r\u00e7\u0259ng \u0259leyhin\u0259, h\u0259m d\u0259 depressiya \u0259leyhin\u0259 g\u0259r\u0259kli ola bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, u\u015faqlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 stres hallar\u0131ndan beyind\u0259 yaranan epigenetik d\u0259yi\u015fiklik b\u00f6y\u00fck ya\u015flarda depressiya ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0 \u201cNauka i jizn\u201d sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, Maunt-Sinay Tibb M\u0259rk\u0259zinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 stres ke\u00e7irmi\u015f si\u00e7anlarla (g\u00fcn \u0259rzind\u0259 4 saat anas\u0131ndan ayr\u0131 saxlanm\u0131\u015f, yatma\u011fa imkan verilm\u0259mi\u015f) eksperiment apar\u0131blar. Onlar\u0131n yan\u0131nda daha b\u00f6y\u00fck v\u0259 aqressiv si\u00e7an yerl\u0259\u015fdirilib, y\u0259ni onlar \u00fc\u00e7\u00fcn ikinci stres ya\u015fad\u0131l\u0131b. Bundan sonra si\u00e7anlar depressiya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kimi davran\u0131b: \u0259traf m\u00fchitl\u0259 maraqlanmay\u0131b, dig\u0259r si\u00e7anlarla \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rm\u0259yib, suya at\u0131landa is\u0259 oradan \u00e7ox l\u0259ng \u00e7\u0131x\u0131b. K\u00f6rp\u0259 ik\u0259n qorxu ke\u00e7irm\u0259y\u0259n adi si\u00e7anlar b\u00f6y\u00fck v\u0259 aqressiv si\u00e7anla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":317755,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/b922ede9161658001337487563110752991.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, u\u015faqlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 stres hallar\u0131ndan beyind\u0259 yaranan epigenetik d\u0259yi\u015fiklik b\u00f6y\u00fck ya\u015flarda depressiya ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0 \u201cNauka i jizn\u201d sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, Maunt-Sinay Tibb M\u0259rk\u0259zinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 stres ke\u00e7irmi\u015f si\u00e7anlarla (g\u00fcn \u0259rzind\u0259 4 saat anas\u0131ndan ayr\u0131 saxlanm\u0131\u015f, yatma\u011fa imkan verilm\u0259mi\u015f) eksperiment apar\u0131blar. Onlar\u0131n yan\u0131nda daha b\u00f6y\u00fck v\u0259 aqressiv si\u00e7an yerl\u0259\u015fdirilib, y\u0259ni onlar \u00fc\u00e7\u00fcn ikinci&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/317754"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=317754"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/317754\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/317755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=317754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=317754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=317754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}