{"id":321269,"date":"2021-04-01T09:40:05","date_gmt":"2021-04-01T06:40:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=321269"},"modified":"2021-04-01T09:40:05","modified_gmt":"2021-04-01T06:40:05","slug":"terror-soyqirimi-tor%c9%99d%c9%99nl%c9%99r-h%c9%99r-zaman-erm%c9%99nil%c9%99r-olub-tarixci-alim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=321269","title":{"rendered":"Terror, soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r h\u0259r zaman erm\u0259nil\u0259r olub &#8211; Tarix\u00e7i alim"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ndiy\u0259d\u0259k el\u0259 bir fakt olmay\u0131b ki, erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f amans\u0131z cinay\u0259tl\u0259rin g\u00fcnahkar\u0131 m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar olsun, ba\u015f ver\u0259n cinay\u0259tl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dav\u0259t hissi b\u0259sl\u0259m\u0259sini v\u0259 cinay\u0259t akt\u0131na m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etsin.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong> bildirir ki, bunu <a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259\u00a0AMEA Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutu Erm\u0259ni\u015f\u00fcnasl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Qas\u0131m Hac\u0131yev deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, separat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, terroru, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131, soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r h\u0259r zaman erm\u0259nil\u0259r olublar:<\/p>\n<p>&#8220;T\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, erm\u0259nil\u0259r birg\u0259 v\u0259 qon\u015fulu\u011funda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir xalq\u0131n irsin\u0259, kimliyin\u0259, \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259, maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmay\u0131blar. Monoetnik d\u00f6vl\u0259t yaradan erm\u0259nil\u0259rin tolerantl\u0131\u011fa yana\u015fmas\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 m\u00fcqayis\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r f\u0259rqlidir&#8221;.<\/p>\n<p>Alim \u0259lav\u0259 edib ki, terrorizmd\u0259 &#8220;ad qazanm\u0131\u015f&#8221; erm\u0259nil\u0259rin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131qlar\u0131 &#8220;m\u0259zlumluq&#8221; imici, &#8220;z\u0259rb\u0259 alt\u0131nda qalm\u0131\u015f xristian&#8221; hiyl\u0259si bu mill\u0259tin art\u0131q ya\u015fam t\u0259rzin\u0259 \u00e7evrilib. Bu xarakter &#8211; erm\u0259nilik d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z t\u0259sdiqini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Q.Hac\u0131yev bildirib ki, Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n hesab\u0131na erm\u0259nil\u0259r he\u00e7 vaxt aid olmad\u0131qlar\u0131 bir \u0259razid\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tin\u0259 malik olublar:<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 iki \u0259sas m\u0259qs\u0259d g\u00fcd\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Birincisi, Rusiyan\u0131n isti d\u0259nizl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xmaq siyas\u0259ti v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn C\u0259nubi Qafqazda m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259k idi. Bununla da Baltik d\u0259nizi, Qara d\u0259niz v\u0259 \u015fimal d\u0259nizl\u0259rd\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015f Rusiya imperiyas\u0131 isti d\u0259nizl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 edir, &#8220;\u015e\u0259rq siyas\u0259ti&#8221;ni h\u0259ll etmi\u015f olurdu. Bu zaman ortaya at\u0131lm\u0131\u015f &#8220;erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si&#8221;ni d\u0259 h\u0259ll etm\u0259kl\u0259 iki m\u0259s\u0259l\u0259 birlikd\u0259 h\u0259llini tap\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;Qacarlar \u0130ran il\u0259 Rus imperiyas\u0131 aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f m\u00fcharib\u0259nin sonunda imzalanm\u0131\u015f &#8220;G\u00fcl\u00fcstan&#8221; v\u0259 &#8220;T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay&#8221; m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Erm\u0259nil\u0259r \u0130ran v\u0259 Osmanl\u0131dan \u015eimali Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. K\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri \u0259razil\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 c\u0259hdl\u0259r g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin k\u00f6m\u0259yin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r onlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t rolu oynayan Qriqoryan kils\u0259si, XIX \u0259srin sonlar\u0131nda yaratd\u0131qlar\u0131 partiyalar v\u0259 erm\u0259ni diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u0259razi m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 dair &#8220;uzaqg\u00f6r\u0259n&#8221; planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 silahland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Bundan sonra etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131lar&#8221;.<\/p>\n<p>Q.Hac\u0131yev \u0259lav\u0259 edib ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 uydurma tarix, \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131nda s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. 1918-ci ild\u0259 I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n qay\u0131dan erm\u0259nil\u0259r mart-aprel aylar\u0131nda ruslardan ald\u0131qlar\u0131 silahlarla az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Bol\u015fevik donuna girmi\u015f da\u015fnak \u015eaumyan\u0131n 10 minlik bol\u015fevik ordusu v\u0259 Andranik, Nijde, Dro, Amazasp, \u018fmiryan v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131lar h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n Bak\u0131, Nax\u00e7\u0131van, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, K\u00fcrd\u0259mir, S\u0259lyan, Neft\u00e7ala, G\u00f6y\u00e7ay, \u015eamax\u0131, Quba kimi \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qald\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;AXC-nin yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t istintaq komissiyas\u0131n\u0131n bu soqr\u0131mla ba\u011fl\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri topland\u0131. T\u0259\u0259s\u00fcf ki, hadis\u0259y\u0259 n\u0259 siyasi, n\u0259 d\u0259 h\u00fcquqi qiym\u0259t verildi. C\u0259mi bir d\u0259f\u0259 bu soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fc qeyd edildi. Yaln\u0131z \u0259srin sonlar\u0131nda &#8211; ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1998-ci il 26 mart s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi q\u0259bul edildi. Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda ya\u015fay\u0131\u015f yeri tapan, bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u00f6zg\u0259 torpaqlar\u0131nda d\u00f6vl\u0259t yaradan erm\u0259nil\u0259r bir qayda olaraq s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 xalqa h\u0259r zaman x\u0259yan\u0259t edibl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Q.Hac\u0131yev deyib ki, erm\u0259nil\u0259rin ill\u0259rl\u0259 qon\u015fulu\u011funda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, h\u0259r bir \u015f\u0259raiti v\u0259 imkanlar\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259ndiyi xalqa qar\u015f\u0131 hiyl\u0259g\u0259rlik v\u0259 amans\u0131zl\u0131q etdiyi dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tdir. Mifl\u0259r, uydurmalar v\u0259 saxtakarl\u0131qlarla irs yaradan, yalan\u0131, hiyl\u0259ni, b\u00f6htan\u0131 ya\u015fam t\u0259rzi kimi se\u00e7\u0259n erm\u0259nil\u0259r h\u0259r zaman \u0259sass\u0131z iddialarla qon\u015fu d\u00f6vl\u0259t v\u0259 xalqlar\u0131n h\u0259yat\u0131na, ya\u015fam\u0131na, maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurub:<\/p>\n<p>&#8220;Tarixi m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r g\u00f6ct\u0259rir ki, em\u0259nil\u0259rin I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonunda m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullarla \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri silahlarla az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131lar zaman\u0131 etdikl\u0259ri amans\u0131zl\u0131qlar\u0131n icra \u00fcsullar\u0131 \u00e7ox d\u0259h\u015f\u0259tlidir. Qaraba\u011fdak\u0131 \u015eu\u015fa faci\u0259si (hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259), Umudlu faci\u0259si (hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259), Yayc\u0131 faci\u0259si (hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259), \u015eamax\u0131 faci\u0259si (hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259), L\u0259nk\u0259ran (hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259) kimi faci\u0259l\u0259r b\u0259\u015f\u0259ri qanun-qaydalara, insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rdir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin genosidd\u0259n, \u0259dal\u0259tsizlikd\u0259n dan\u0131\u015fma\u011fa haqq\u0131 varm\u0131?! D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu q\u0259d\u0259r hiyl\u0259 v\u0259 amans\u0131zl\u0131qdan sonra bel\u0259 bir qon\u015fu il\u0259 qon\u015fuluqda ya\u015famaq qism\u0259timizd\u0259 olsa bel\u0259, ona inanmaq, etibar etm\u0259k olmaz&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ndiy\u0259d\u0259k el\u0259 bir fakt olmay\u0131b ki, erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f amans\u0131z cinay\u0259tl\u0259rin g\u00fcnahkar\u0131 m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar olsun, ba\u015f ver\u0259n cinay\u0259tl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dav\u0259t hissi b\u0259sl\u0259m\u0259sini v\u0259 cinay\u0259t akt\u0131na m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etsin. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu Trend-\u0259\u00a0AMEA Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutu Erm\u0259ni\u015f\u00fcnasl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Qas\u0131m Hac\u0131yev deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, separat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, terroru, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131, soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r h\u0259r zaman erm\u0259nil\u0259r olublar: &#8220;T\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, erm\u0259nil\u0259r birg\u0259 v\u0259 qon\u015fulu\u011funda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir xalq\u0131n irsin\u0259, kimliyin\u0259, \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259, maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmay\u0131blar. Monoetnik d\u00f6vl\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":321270,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/935505.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130ndiy\u0259d\u0259k el\u0259 bir fakt olmay\u0131b ki, erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f amans\u0131z cinay\u0259tl\u0259rin g\u00fcnahkar\u0131 m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar olsun, ba\u015f ver\u0259n cinay\u0259tl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dav\u0259t hissi b\u0259sl\u0259m\u0259sini v\u0259 cinay\u0259t akt\u0131na m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etsin. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu Trend-\u0259\u00a0AMEA Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutu Erm\u0259ni\u015f\u00fcnasl\u0131q \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Qas\u0131m Hac\u0131yev deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/321269"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=321269"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/321269\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/321270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=321269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=321269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=321269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}