{"id":322457,"date":"2021-04-03T10:07:02","date_gmt":"2021-04-03T07:07:02","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=322457"},"modified":"2021-04-03T10:07:02","modified_gmt":"2021-04-03T07:07:02","slug":"hicran-huseynova-m%c9%99suliyy%c9%99tsiz-yanasma-yoluxanlarin-v%c9%99-bu-x%c9%99st%c9%99likd%c9%99n-ol%c9%99nl%c9%99rin-sayinin-artmasina-t%c9%99sir-gost%c9%99rir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=322457","title":{"rendered":"Hicran H\u00fcseynova: M\u0259suliyy\u0259tsiz yana\u015fma yoluxanlar\u0131n v\u0259 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Biz tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda pandemiyalar\u0131n oldu\u011funu v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n v\u0259fat etdiyini g\u00f6r\u0259rik. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n t\u0259kc\u0259 XX \u0259srd\u0259 qurbanlar\u0131n say\u0131 400 milyon insan olmu\u015fdu. \u00d6l\u00fcm faizi yoluxanlar\u0131n 40% q\u0259d\u0259r olan t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyi tibb\u0259 lap q\u0259dim zamanlardan m\u0259lumdur. XX \u0259srd\u0259 t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 qlobal vaksinasiya kampaniyas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyada bu x\u0259st\u0259liyin tamamil\u0259 k\u00f6k\u00fc k\u0259sildi. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k r\u0259smi olaraq insan t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00f6k\u00fc k\u0259silmi\u015f yegan\u0259 x\u0259st\u0259lik say\u0131l\u0131r. Tarixin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli pandemiyas\u0131 1346-1353-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda Avropa \u0259halisinin yar\u0131s\u0131n\u0131 q\u0131r\u0131b ke\u00e7mi\u015f taun pandemiyas\u0131 olub. Qurbanlar\u0131n say\u0131 75-100 milyon olub. 7 il \u0259rizind\u0259 100 milyona yax\u0131n insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f taun epidemiyas\u0131 ikinci d\u0259f\u0259 XIX \u0259srd\u0259 ba\u015f qald\u0131rsa da, \u0259vv\u0259lki kimi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl epidemiyaya \u00e7evril\u0259 bilmir. Bu d\u0259f\u0259 insanlar daha haz\u0131rl\u0131ql\u0131 idil\u0259r. Tauna qar\u015f\u0131 vaksin art\u0131q haz\u0131r idi. Vaxt\u0131nda apar\u0131lm\u0131\u015f vaksinasiya, h\u0259m\u00e7inin effektiv karantin t\u0259dbirl\u0259ri taunun yenid\u0259n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<br \/>\nB\u0259\u015f\u0259r tarixi boyunca 7 b\u00f6y\u00fck v\u0259ba epidemiyas\u0131 ba\u015f verib, amma onlar\u0131n \u0259n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl\u00fc 3-c\u00fc v\u0259ba pandemiyas\u0131d\u0131r. 1852-1860-c\u0131 ill\u0259r aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f bu epidemiya \u0259sas\u0259n Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 etmi\u015f v\u0259 milyonlarla insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc v\u0259ba pandemiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n da daxil oldu\u011fu Rusiya imperiyas\u0131nda bir milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 Y\u0259m\u0259nd\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 u\u015faq davam ed\u0259n v\u0259ba epidemiyas\u0131ndan h\u0259lak olmaqdad\u0131r. XX \u0259srin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli pandemiyas\u0131 birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonlar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f v\u0259 d\u00fcnya \u0259halisinin 5%-ni (75 milyon insan qurban olub) \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f H1N1 virus pandemiyas\u0131d\u0131r. Tarix\u0259 ispan qripi kimi d\u00fc\u015f\u0259n x\u0259st\u0259lik \u0259hat\u0259 dair\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t tarixinin \u0259n \u00f6l\u00fcmc\u00fcl f\u0259lak\u0259tl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 500 milyona yax\u0131n insan\u0131 yoluxdurmu\u015f pandemiya il yar\u0131mdan sonra \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u0259 s\u00f6nd\u00fc.<br \/>\nQazan\u0131lm\u0131\u015f immun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 sindromu (Q\u0130\u00c7S) bar\u0259d\u0259 ilk kliniki hesabat 1981-ci ild\u0259 verilib. G\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 40 milyondan art\u0131q insan bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Tropik \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi olaraq h\u0259r il ba\u015f qald\u0131ran malyariya h\u0259r il 300-500 milyon insan\u0131n yoluxmas\u0131 v\u0259 1 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur.&#8221;<\/p>\n<p>Bu m\u0259lumatlar\u0131 &#8220;<strong>\u0130ki<\/strong>\u00a0<strong>sahil<\/strong>&#8220;\u0259\u00a0<strong>Milli<\/strong>\u00a0<strong>M\u0259clisin<\/strong>\u00a0<strong>Ail\u0259<\/strong>,\u00a0<strong>qad\u0131n<\/strong>\u00a0<strong>v\u0259<\/strong>\u00a0<strong>u\u015faq<\/strong>\u00a0<strong>m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r<\/strong>\u00a0<strong>komit\u0259sinin<\/strong>\u00a0<strong>s\u0259dri<\/strong>,\u00a0<strong>professor<\/strong>\u00a0<strong>Hicran<\/strong>\u00a0<strong>H\u00fcseynova<\/strong>\u00a0deyib.<\/p>\n<p>H.H\u00fcseynova qeyd edib ki, bu g\u00fcn d\u00fcnyam\u0131z yeni bir pandemiya d\u00f6vr\u00fc ya\u015fay\u0131r. COVID-19 epidemiyas\u0131 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yay\u0131laraq, yoluxanlar\u0131n say\u0131 130\u00a0 milyondan \u00e7oxdur: &#8220;Bu virusdan v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 is\u0259 3 milyona \u00e7atmaqdad\u0131r. B\u00fct\u00fcn insanlar bu d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259ni v\u0259 onun verdiyi f\u0259sadlarla birg\u0259 ya\u015fama\u011fa m\u0259cburdur. Lakin sa\u011flam qalmaq v\u0259 yoluxmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259\u00a0 s\u0259y g\u00f6st\u0259rirl\u0259rl\u0259r, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r var. Bunlar sosial m\u0259saf\u0259nin saxlan\u0131lmas\u0131, tibbi maskalar v\u0259 \u0259ll\u0259rin tez-tez yuyulmas\u0131d\u0131r. \u00dcST-\u00fcn m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, maska taxmayan COVID-19 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n maska taxan sa\u011flam insan\u0131 yoluxdurma ehtimal\u0131 70 faizdir, maska taxan COVID-19 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n is\u0259 maska taxmayan sa\u011flam insan\u0131 yoluxdurma ehtimal\u0131 5 faizdir. H\u0259r iki \u015f\u0259xs maska taxarsa, virusun yoluxma ehtimal\u0131 1.5 faiz\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130nsanlar \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, tibbi maskan\u0131n koronavirusla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 rolunu ciddi q\u0259bul etmirl\u0259r.\u00a0 Bel\u0259c\u0259, h\u0259m \u00f6zl\u0259rini, h\u0259m d\u0259 \u0259trafdak\u0131lar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 at\u0131rlar.&#8221;<\/p>\n<p>Komit\u0259 s\u0259dri vur\u011fulay\u0131b ki, bu m\u0259suliyy\u0259tsiz yana\u015fma h\u0259r g\u00fcn yoluxanlar\u0131n v\u0259 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131na \u00f6z m\u0259nfi t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir: &#8220;N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar inanm\u0131rlar, n\u0259 ba\u015f verm\u0259lidir ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar bu x\u0259st\u0259liyin ciddi oldu\u011funu d\u0259rk etsinl\u0259r? Y\u0259ni, insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, insan h\u0259yat\u0131na bigan\u0259 yana\u015fmaq n\u0259 q\u0259d\u0259r etikdir, n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr? B\u0259z\u0259n d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259ri misal g\u0259tirirl\u0259r ki, niy\u0259 onlarda azalma var, v\u0259 ya niy\u0259 onlarda h\u0259r \u015fey bu q\u0259d\u0259r nizaml\u0131d\u0131r? G\u0259lin baxaq, niy\u0259? \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, v\u0259t\u0259nda\u015f d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f b\u00fct\u00fcn qaydalara \u0259m\u0259l edir, \u00f6z m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk edir. Lakin hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tsiz yana\u015fma varsa, orada da biz yoluxmalar\u0131n artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck.&#8221;<br \/>\nProfessor bildirib ki, bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 unutmaq olmaz ki, pandemiya insanlara, onlar\u0131n psixologiyas\u0131na, davran\u0131\u015flar\u0131na f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcxt\u0259lif formalarda t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir: &#8220;Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 haz\u0131rda dig\u0259r m\u00fch\u00fcm bir m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 aktuall\u0131q k\u0259sb edir. Bu da sosial i\u015f\u00e7il\u0259rin, psixoloqlar\u0131n insanlarla daha s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259sidir. Art\u0131q bu bir reall\u0131qd\u0131r ki, biz \u00f6z f\u0259aliyy\u0259timizi onlayn m\u00fcst\u0259vid\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iririk. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 qeyd etdiyim sah\u0259nin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri onlayn formada insanlara xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Bu g\u00fcn bizim \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan iki m\u0259s\u0259l\u0259 var: birincisi insanlara bu virusun oldu\u011funa v\u0259 bizim onunla yana\u015f\u0131 ya\u015fama\u011f\u0131m\u0131za m\u0259cbur oldu\u011fumuza inanmal\u0131d\u0131rlar. \u0130kincisi is\u0259 daha sa\u011flam, panikaya d\u00fc\u015fm\u0259d\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar, \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131 t\u0259klif edilm\u0259lidir. Bunun yollar\u0131 is\u0259 \u00dcmummd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k v\u0259 peyv\u0259nd olunmaqd\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>H.H\u00fcseynova\u00a0 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259si \u00f6t\u0259n ilin dekabr\u0131ndan \u0259halini koronavirus infeksiyas\u0131na qar\u015f\u0131 peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259sin\u0259 ba\u015flay\u0131b: &#8220;\u00d6lk\u0259mizd\u0259 COVID-19-a qar\u015f\u0131 vaksinasiyaya yanvar\u0131n 18-d\u0259 start verilib v\u0259 haz\u0131rda tam s\u00fcr\u0259tl\u0259 davam edir. Haz\u0131rda vaksinasiya prosesinin 3-c\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 art\u0131q 530 min\u0259 yax\u0131n n\u0259f\u0259r peyv\u0259nd olunub. Statistika g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 s\u0259viyy\u0259si bax\u0131m\u0131ndan MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda lider m\u00f6vqel\u0259rd\u0259dir. Bel\u0259 ki, a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n al\u0131nan m\u0259lumatlarda mart\u0131n 26-na olan duruma g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda 518 867 n\u0259f\u0259rin ilk doza il\u0259 peyv\u0259nd olundu\u011fu bildirilir. Bu da \u0259halinin 5,2 faizini t\u0259\u015fkil edir. Rusiyada is\u0259 vaksinasiya olunanlar\u0131n say\u0131 6,3 milyon n\u0259f\u0259rdir ki, bu da \u0259halinin 4,3 faizini t\u0259\u015fkil edir. Bu g\u00f6st\u0259rici Belarusda 2 faiz t\u0259\u015fkil edirs\u0259, Moldova, Qazax\u0131stan v\u0259 Ukraynada he\u00e7 1 faiz s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131r. Qon\u015fu G\u00fcrc\u00fcstan COVAX t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc vasit\u0259sil\u0259 72 400 doza peyv\u0259nd \u0259ld\u0259 etm\u0259k imkan\u0131na malikdir, lakin c\u0259mi 5 min n\u0259f\u0259r peyv\u0259nd olunub. Erm\u0259nistanda is\u0259 vaksinasiya h\u0259l\u0259 ba\u015flamay\u0131b. H\u0259r 100 n\u0259f\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n peyv\u0259nd olunanlar\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan liderl\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r, yaln\u0131z Rusiyadan gerid\u0259dir. R\u0259q\u0259ml\u0259r bir daha Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259halinin peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259 prosesin\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi yana\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.&#8221;<\/p>\n<p>Komit\u0259 s\u0259dri bir m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirir ki, d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin m\u0259rk\u0259zind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f amili dayan\u0131r: &#8220;C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev insan faktoru, humanizm prinsipl\u0259rini, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rt kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir. O d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda vaksinl\u0259rin \u0259dal\u0259tli v\u0259 b\u0259rab\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcnasib\u0259t\u00a0 bildirmi\u015f, bu istiqam\u0259td\u0259 birg\u0259 s\u0259yl\u0259rin vacibliyini b\u0259yan etmi\u015fdir. Lakin biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, insan h\u00fcquqlar\u0131ndan, humanist d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n b\u0259zi b\u00f6y\u00fck v\u0259 g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6zl\u0259ri sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rini pozur, iki standartlar n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r. Az\u0259rbaycan\u00a0 pandemiyan\u0131n\u0131n\u00a0 ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n\u00a0 etibar\u0259n\u00a0 operativ \u015f\u0259kild\u0259 qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. Koronovirus pandemiyas\u0131n\u0131n\u00a0 t\u0259sirl\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t kompleks t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. H\u0259tta bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan modeli\u201d ni \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r, bizim t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n yararlan\u0131rlar. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fonunda bu virus yeni\u00a0 mutasiyalar\u0131 il\u0259 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259 qeyd etdiyim kimi, biz daha m\u0259suliyy\u0259tli olmal\u0131y\u0131q v\u0259 virusla birg\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259liyik.&#8221;<\/p>\n<p>Professor bildirib ki, bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r art\u0131q \u00f6zl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif\u00a0 peyv\u0259ndl\u0259r, inyeksiyalar, filtizatorlar v\u0259 dig\u0259r vasit\u0259l\u0259r haz\u0131rlay\u0131r,\u00a0 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dqiqatlar apar\u0131rlar, patent al\u0131rlar: &#8220;Az\u0259rbaycanda mikrobiologiya, genetika, seleksiya sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015f, bir \u00e7ox virus x\u0259st\u0259likl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fl\u0259r. Bu g\u00fcnd\u0259 bu sah\u0259nin inki\u015faf etdirilm\u0259si, d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 aliml\u0259ri il\u0259 birg\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131, s\u0259rmay\u0259l\u0259rin qoyulmas\u0131 aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bu g\u00fcn\u00fcn reall\u0131\u011f\u0131 koronovirus v\u0259 onun mutasiyaya u\u011fram\u0131\u015f n\u00f6vl\u0259ridir. Lakin bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 var ki, onlar zaman ke\u00e7dikc\u0259 daha da aktualla\u015f\u0131r. Bu i\u00e7m\u0259li t\u0259miz su, orqanik qidalar, \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 v\u0259 s. Bu bax\u0131mdan da, bizim aliml\u0259rimiz, virusoloqlar\u0131m\u0131z, mikrobioloqlar\u0131m\u0131z bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k olmal\u0131d\u0131r, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Biz tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda pandemiyalar\u0131n oldu\u011funu v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n v\u0259fat etdiyini g\u00f6r\u0259rik. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n t\u0259kc\u0259 XX \u0259srd\u0259 qurbanlar\u0131n say\u0131 400 milyon insan olmu\u015fdu. \u00d6l\u00fcm faizi yoluxanlar\u0131n 40% q\u0259d\u0259r olan t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyi tibb\u0259 lap q\u0259dim zamanlardan m\u0259lumdur. XX \u0259srd\u0259 t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 qlobal vaksinasiya kampaniyas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyada bu x\u0259st\u0259liyin tamamil\u0259 k\u00f6k\u00fc k\u0259sildi. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k r\u0259smi olaraq insan t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00f6k\u00fc k\u0259silmi\u015f yegan\u0259 x\u0259st\u0259lik say\u0131l\u0131r. Tarixin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli pandemiyas\u0131 1346-1353-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda Avropa \u0259halisinin yar\u0131s\u0131n\u0131 q\u0131r\u0131b ke\u00e7mi\u015f taun pandemiyas\u0131 olub. Qurbanlar\u0131n say\u0131 75-100 milyon olub. 7 il&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":322458,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/0a87257e161356354923509999611118932.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Biz tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda pandemiyalar\u0131n oldu\u011funu v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n v\u0259fat etdiyini g\u00f6r\u0259rik. T\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n t\u0259kc\u0259 XX \u0259srd\u0259 qurbanlar\u0131n say\u0131 400 milyon insan olmu\u015fdu. \u00d6l\u00fcm faizi yoluxanlar\u0131n 40% q\u0259d\u0259r olan t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyi tibb\u0259 lap q\u0259dim zamanlardan m\u0259lumdur. XX \u0259srd\u0259 t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 qlobal vaksinasiya kampaniyas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyada bu x\u0259st\u0259liyin tamamil\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322457"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=322457"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322457\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/322458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=322457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=322457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=322457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}