{"id":331019,"date":"2021-04-27T10:45:22","date_gmt":"2021-04-27T07:45:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=331019"},"modified":"2021-04-27T10:45:22","modified_gmt":"2021-04-27T07:45:22","slug":"enerji-sektorunun-idxaldan-ixraca-ged%c9%99n-inkisaf-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=331019","title":{"rendered":"Enerji sektorunun idxaldan ixraca ged\u0259n inki\u015faf yolu"},"content":{"rendered":"<p>19-cu \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 Avropada s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da iqtisadi sferada yeni formasiyan\u0131n-kapitalizmin\u00a0 yaranmas\u0131na g\u0259tirib c\u0131xartd\u0131. Neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 elektrik enerjisin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rd\u0131. Neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 1902-ci ild\u0259 \u00a0Belqorod elektrik stansiyas\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilir, bel\u0259c\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 elektrik enerjisinin istehsal\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulur, sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 regionlarda da ki\u00e7ik elektrik stansiyalar\u0131 tikilib istismara verilir.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki,\u00a0 \u00f6lk\u0259mizin o d\u00f6vrd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si olmas\u0131 v\u0259 imperiyan\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti bu sah\u0259y\u0259 laz\u0131mi diqq\u0259tin g\u00f6st\u0259rilib inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 \u0259n \u0259sas mane\u0259l\u0259rd\u0259n biri olur. H\u0259m\u00e7inin Sovet \u0130mperiyas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin q\u0259bul etdiyi kommunist ideologiyas\u0131 \u0259traf\u0131nda iqtisadiyyat\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259si siyas\u0259ti il\u0259 enerji sektorunun b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi elektrik enerji sah\u0259sind\u0259\u00a0\u00a0 ist\u0259nil\u0259n inki\u015fafa nail olmaq m\u00fcmk\u00fcn olmurdu. Buna baxmayaraq\u00a0 1969-cu il 14 iyul tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 r\u0259hb\u0259rliy\u0259 g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin universal, \u015fax\u0259l\u0259nmi\u015f, iqtisadi siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 enerji sektorunda inki\u015faf\u0131n \u0259sas\u0131 qoyuldu. Milli kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 is\u0259 enerji sektorunun inki\u015faf\u0131nda \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc tezlikl\u0259 dem\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, ittifaq respublikalar\u0131 aras\u0131nda iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 geri qalan \u00f6lk\u0259miz m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259rin say\u0259sind\u0259 \u0259n \u00f6n s\u0131ralara g\u0259tirdi.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik tariximizin ilk ill\u0259rind\u0259 is\u0259 h\u0259m Qaraba\u011fda ba\u015f qald\u0131ran erm\u0259ni separatizmi, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti, h\u0259m d\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 respublikaya ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n populist iqtidar\u0131n s\u0259ri\u015ft\u0259siz m\u00f6vqeyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadiyat\u0131m\u0131z iflasa u\u011frad\u0131. Lakin \u00dcmummili Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n irad\u0259sil\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadi-sosial f\u0259lak\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 siyasi sabitliyin tezlikl\u0259 yaranmas\u0131ndan sonra milli iqtisadiyyat\u0131n d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 inki\u015faf\u0131na diqq\u0259t art\u0131r\u0131ld\u0131 bunun da m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si kimi yenid\u0259n inki\u015faf\u0131n ilk toxumlar\u0131 s\u0259pildi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda iqtisadi inki\u015fafin m\u00fcsb\u0259t dinamika \u00fczr\u0259 getdiyini proqnozla\u015fd\u0131ran Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1995-ci ilin dekabr\u0131nda Yenik\u0259nd Su Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana 53 milyon dollar h\u0259cmind\u0259 kredit verildi v\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc\u00fc 150 MVt olan Yenik\u0259nd SES-i tikildi. Ming\u0259\u00e7evir Su Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131, 330 kV-l\u0131q\u00a0A\u011fcab\u0259di, 110 kV-l\u0131q\u00a0B\u0259rd\u0259\u00a0hiss\u0259si v\u0259 330 kV-l\u0131q &#8220;A\u011fcab\u0259di-\u0130mi\u015fli&#8221; elektrik \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc x\u0259ttl\u0259rinin qurulmas\u0131 Respublika \u0259razisind\u0259 \u0259halinin elektrik enerjisil\u0259 fasil\u0259siz t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n<p>Bu is\u0259 regionlarda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na, ekologiyan\u0131n qorunmas\u0131na birba\u015fa xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Ulu \u00d6nd\u0259rin siyasi kursunun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131, c\u0259nab\u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyevin iqtisadi-sosial islahatlar\u0131 say\u0259sind\u0259 is\u0259 elektrik enerji sah\u0259sinin yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>\u015eabran rayonunda Taxtak\u00f6rp\u00fc SES, Naxc\u0131van MR \u0259razisind\u0259 Bil\u0259v SES, \u015eirvan rayonunda C\u0259nub \u0130ES, Bak\u0131n\u0131n Qarada\u011f rayonunda S\u0259ng\u0259\u00e7al \u0130ES, X\u0259z\u0259r rayonunda \u015eimal-2 \u0130ES-n\u0131n tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 c\u0259nab Prezidentin dediyi kimi Az\u0259rbaycan art\u0131q elektrik enerjisi idxal ed\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259n ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259n m\u00fcasir texnologiyalardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f enerjisind\u0259n elektrik enerjisinin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 lazimi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 2014-c\u00fc ild\u0259 Suraxan\u0131 G\u00fcn\u0259\u015f Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n (GES) istismara verilm\u0259si\u00a0 deyil\u0259nl\u0259r\u0259 n\u00fcmun\u0259dir. \u00a0Yarad\u0131lmas\u0131nda \u0259sas\u0259n yerli xammal v\u0259 avadanl\u0131qdan istifad\u0259 olunan stansiyan\u0131n layih\u0259 g\u00fcc\u00fc 2800 kilovatd\u0131r.<\/p>\n<div>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<\/div>\n<p>Elektrik enerji sektorunda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n u\u011furlu layih\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib olunmu\u015f Global Enerji Memarl\u0131\u011f\u0131 Performans \u0130ndeksi 2017 hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan 127 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 0,67 bal il\u0259 36-c\u0131 yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u0130qtisadi b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 inki\u015fafa g\u00f6r\u0259 0,68 bal, \u0259traf m\u00fchitin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 is\u0259 0,57 bal, enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan \u00a00,79 bal alan \u00f6lk\u0259miz m\u0259hz c\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 u\u011furlu siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>2020-ci il 44 g\u00fcnl\u00fck Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259min olunmas\u0131ndan sonra i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n rayonlara h\u0259yat\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u0259vv\u0259l infrastrukturun b\u0259rpa olunmas\u0131 dayan\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rin fasil\u0259siz e\u0131eltrik enerjisiyl\u0259 t\u0259min olunmas\u0131nda ilk add\u0131mlar at\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131. La\u00e7\u0131n rayonunda G\u00fcl\u0259bird Ki\u00e7ik Su Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si buna misal ola bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259 \u015eu\u015fa, K\u0259lb\u0259c\u0259r kimi rayonlarda da yeni elektrik stansiyalar\u0131n tikilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r gedir. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 Suqovu\u015fan k\u0259ndind\u0259 su anbar\u0131n\u0131n v\u0259 elektrik stansiyas\u0131n\u0131n t\u0259mir edilm\u0259si yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Respublikan\u0131n Aran b\u00f6lg\u0259sind\u0259 h\u0259m elektrik enerjisinin verilm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Bu is\u0259 h\u0259min b\u00f6lg\u0259nin sakinl\u0259rinin sosial-iqtisadi g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131 daha da yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131racaqd\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 Bak\u0131 \u0259traf\u0131 k\u0259nd v\u0259\u00a0 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rin sosial-iqtisadi infrastrukturunun inki\u015faf\u0131 proqram\u0131na\u00a0 uy\u011fun olaraq elektrik enerjisinin istehsal keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 u\u011furlu add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. X\u0259tai rayonunda Azerenerji ASC-nin \u018fhm\u0259dli, H\u00f6vsan, Ma\u015fta\u011fa yar\u0131mstansiyalar\u0131n\u0131n ac\u0131lmas\u0131 buna \u0259yani s\u00fcbutdur. Ab\u015feron rayonu Qobu q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 t\u0259m\u0259li qoyulan Qobu ES-n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131ndan sonra is\u0259 elektrik enerjisinin keyfiyy\u0259tini v\u0259 k\u0259miyy\u0259tini daha da art\u0131racaq.\u00a0 Enerji sah\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u00fc\u0259n b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir ki, 2020-ci il \u00a0Davos \u0130qtisadi Forumu \u00f6z\u00fcn\u00fcn yeni Enerji Ke\u00e7idi \u0130ndeksi (ETI) \u00fczr\u0259 hesabat\u0131n\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 44-c\u00fc, MDB \u00fczr\u0259 is\u0259 1-ci yerd\u0259 g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>19-cu \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 Avropada s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da iqtisadi sferada yeni formasiyan\u0131n-kapitalizmin\u00a0 yaranmas\u0131na g\u0259tirib c\u0131xartd\u0131. Neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 elektrik enerjisin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rd\u0131. Neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 1902-ci ild\u0259 \u00a0Belqorod elektrik stansiyas\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilir, bel\u0259c\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 elektrik enerjisinin istehsal\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulur, sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 regionlarda da ki\u00e7ik elektrik stansiyalar\u0131 tikilib istismara verilir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki,\u00a0 \u00f6lk\u0259mizin o d\u00f6vrd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si olmas\u0131 v\u0259 imperiyan\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti bu sah\u0259y\u0259 laz\u0131mi diqq\u0259tin g\u00f6st\u0259rilib inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 \u0259n \u0259sas mane\u0259l\u0259rd\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":331020,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491-487x365.jpg",487,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/943491.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"19-cu \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 Avropada s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da iqtisadi sferada yeni formasiyan\u0131n-kapitalizmin\u00a0 yaranmas\u0131na g\u0259tirib c\u0131xartd\u0131. Neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 elektrik enerjisin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131rd\u0131. Neft m\u0259d\u0259nl\u0259rinin elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 1902-ci ild\u0259 \u00a0Belqorod elektrik stansiyas\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilir, bel\u0259c\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 elektrik enerjisinin istehsal\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulur,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/331019"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=331019"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/331019\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/331020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=331019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=331019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=331019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}