{"id":333739,"date":"2021-05-04T08:48:04","date_gmt":"2021-05-04T05:48:04","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=333739"},"modified":"2021-05-04T08:48:04","modified_gmt":"2021-05-04T05:48:04","slug":"az%c9%99rbaycanin-ilk-parlamentinin-birinci-s%c9%99dri-olk%c9%99mizi-dunyaya-tanidan-ictimai-xadim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=333739","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n ilk parlamentinin birinci s\u0259dri, \u00f6lk\u0259mizi d\u00fcnyaya tan\u0131dan ictimai xadim"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli siyasi xadimi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n diplomatiya tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f \u018flim\u0259rdan b\u0259y \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu Top\u00e7uba\u015fovun anadan olmas\u0131n\u0131n 159-cu ilidir.<\/p>\n<p>\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov 1862-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 Tiflisd\u0259 anadan olub. \u0130lk t\u0259hsilini Birinci Tiflis gimnaziyas\u0131nda al\u0131b. 1884-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitir\u0259r\u0259k P\u0435t\u0435rburq Univ\u0435rsit\u0435tinin tarix-filologiya fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub. Lakin birinci s\u0435m\u0435strd\u0259n sonra o, h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u0435\u00e7ib. 1888-ci ild\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitir\u0259r\u0259k h\u00fcquq \u0435lml\u0259ri namiz\u0259di ad\u0131n\u0131 al\u0131b.<\/p>\n<p>1896-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n \u018f.Top\u00e7uba\u015fov v\u0259killikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b. O, Az\u0259rbaycan mili m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131 P\u0259ri xan\u0131mla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurub.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>1895-ci ild\u0259 H. Z. Ta\u011f\u0131yev \u201cKaspi\u201d q\u0259zeti redaksiyas\u0131n\u0131 v\u0259 onun m\u0259tb\u0259\u0259sini ald\u0131qdan sonra q\u0259zet\u0259 redaktorlu\u011fu Top\u00e7uba\u015fova h\u0259val\u0259 edib. \u018f.Top\u00e7uba\u015fov 1898-ci ild\u0259n 1917-ci ilin ax\u0131rlar\u0131na kimi \u201cKaspi\u201d q\u0259z\u0435tinin yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan v\u0259 r\u0435daktorlar\u0131ndan biri olub. Bu ill\u0259rd\u0259 q\u0259zetd\u0259 onun yuzl\u0259rl\u0259 m\u0259qal\u0259si d\u0259rc edilib.<\/p>\n<p>\u018f.Top\u00e7uba\u015fov jurnalistliy\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259n Bak\u0131n\u0131n siyasi v\u0259 ictimai m\u00fcbariz\u0259 s\u0259hn\u0259sin\u0259 daxil olub, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kimi bu m\u00fcbariz\u0259nin \u00f6n s\u0131ralar\u0131nda g\u0435dib v\u0259 onun r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7\u0435vrilib.<\/p>\n<p>1905-ci ild\u0259 \u00dcmumirusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n 1-ci qurultay\u0131nda geni\u015f nitq s\u00f6yl\u0259yib v\u0259 onun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 23 madd\u0259lik nizamnam\u0259 v\u0259 79 madd\u0259lik layih\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00dcmumrusiya M\u00fcs\u0259lman \u0130ttifaq\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259k q\u0259rara al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>1906-c\u0131 ild\u0259 27 apreld\u0259 a\u00e7\u0131lan Birinci D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na Bak\u0131 v\u0259 Yelizavetpol quberniyalar\u0131ndan deputat se\u00e7ilib. Dumada m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na nail olub v\u0259 fraksiyan\u0131n s\u0259dri se\u00e7ilib. \u00c7ar \u0130kinci Nikolay\u0131n Duman\u0131 qovmaq q\u0259rar\u0131na etiraz etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn ona 3 ayl\u0131q h\u0259bs c\u0259zas\u0131 k\u0259silib v\u0259 deputat se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququndan m\u0259hrum edilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131nda \u018flim\u0259rdan b\u0259yin xidm\u0259tl\u0259ri \u0259v\u0259zsiz olub. \u018f.Top\u00e7uba\u015fov F.Xoyskinin 1918-ci ilin iyun ay\u0131nda t\u0259\u015fkil \u0435tdiyi ikinci kabin\u0259d\u0259 portf\u0435lsiz nazir, oktyabr ay\u0131nda is\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin \u0435dilib. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r yaratmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u018f.Top\u00e7uba\u015fov F\u00f6vq\u0259lad\u0259 S\u0259lahiyy\u0259tli nazir kimi \u0130stanbula g\u00f6nd\u0259rilib. O, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irib v\u0259 h\u0259tta \u0130stanbulda Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat b\u00fcrosu da yarad\u0131b.<\/p>\n<p>1918-ci il d\u0435kabr\u0131n 7-d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 yaranm\u0131\u015f \u00e7ox a\u011f\u0131r siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan Parlam\u0435nti f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan zaman, \u0130stanbulda olmas\u0131na baxmayaraq, \u018f.Top\u00e7uba\u015fov y\u0435kdillikl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Parlam\u0435ntinin s\u0259dri s\u0435\u00e7ilib.<\/p>\n<p>\u018f.Top\u00e7uba\u015fov \u0130stanbuldan birba\u015fa Paris S\u00fclh Konfrans\u0131na Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 heyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi g\u00f6nd\u0259rilib.1919-cu ilin 28 may\u0131nda AB\u015e Prezidenti V.Vilson ba\u015fda \u018f.Top\u00e7uba\u015fov olmaqla Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 heyy\u0259tini q\u0259bul edib. \u018f.Top\u00e7uba\u015fov AB\u015e pr\u0435zid\u0435ntin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qafqaz\u0131n siyasi-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti, az\u0259rbaycanl\u0131lar haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat, Paris s\u00fclh konfrans\u0131na t\u0259qdim \u0435dil\u0259c\u0259k 3 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259t m\u0435morandumu v\u0435rib. Konfrans zaman\u0131 \u018f.Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131d\u0131lmas\u0131 namin\u0259 m\u00fcst\u0259sna s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rib. N\u0259tic\u0259d\u0259 1920-ci il yanvar\u0131n 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti Fransa Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 d\u0259v\u0259t olunub, yanvar\u0131n 11-d\u0259 Ali \u015eura \u00fczvl\u0259ri v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0435-fakto tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib v\u0259 \u018f.Top\u00e7uba\u015fova Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n r\u0259smi s\u0259n\u0259di v\u0435rilib.<\/p>\n<p>\u018f.Top\u00e7uba\u015fov 1920-ci il noyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259tin\u0259 \u00fczv q\u0259bul \u0435dilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t \u0435dib. \u018f.Top\u00e7uba\u015fov Sovet n\u00fcmay\u0259nd\u0259 heyy\u0259tl\u0259rinin etirazlar\u0131na baxmayaraq bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq konfranslarda C\u00fcmhuriyy\u0259t H\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ona verilmi\u015f mandatla i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n bol\u015fevik Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olundu\u011funu v\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin Az\u0259rbaycanda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri cinay\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlar verib.<\/p>\n<p>\u018f. Top\u00e7uba\u015fov 1934-c\u00fc ilin 5 noyabr\u0131nda Parisin Sen-Deni rayonunda v\u0259fat edib v\u0259 M\u00fcq\u0259dd\u0259s Kloud q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn olunub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli siyasi xadimi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n diplomatiya tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f \u018flim\u0259rdan b\u0259y \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu Top\u00e7uba\u015fovun anadan olmas\u0131n\u0131n 159-cu ilidir. \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov 1862-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 Tiflisd\u0259 anadan olub. \u0130lk t\u0259hsilini Birinci Tiflis gimnaziyas\u0131nda al\u0131b. 1884-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitir\u0259r\u0259k P\u0435t\u0435rburq Univ\u0435rsit\u0435tinin tarix-filologiya fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub. Lakin birinci s\u0435m\u0435strd\u0259n sonra o, h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u0435\u00e7ib. 1888-ci ild\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitir\u0259r\u0259k h\u00fcquq \u0435lml\u0259ri namiz\u0259di ad\u0131n\u0131 al\u0131b. 1896-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n \u018f.Top\u00e7uba\u015fov v\u0259killikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b. O, Az\u0259rbaycan mili m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabinin q\u0131z\u0131 P\u0259ri xan\u0131mla&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":333740,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov.jpg",702,1000,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov.jpg",702,1000,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov.jpg",702,1000,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov-256x365.jpg",256,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov-590x840.jpg",590,840,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov.jpg",702,1000,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov.jpg",702,1000,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Alimerdan_bey_Topchubashov-702x620.jpg",702,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli siyasi xadimi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n diplomatiya tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f \u018flim\u0259rdan b\u0259y \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu Top\u00e7uba\u015fovun anadan olmas\u0131n\u0131n 159-cu ilidir. \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov 1862-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 Tiflisd\u0259 anadan olub. \u0130lk t\u0259hsilini Birinci Tiflis gimnaziyas\u0131nda al\u0131b. 1884-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitir\u0259r\u0259k P\u0435t\u0435rburq Univ\u0435rsit\u0435tinin tarix-filologiya fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub. Lakin birinci s\u0435m\u0435strd\u0259n sonra o, h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u0435\u00e7ib.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/333739"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=333739"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/333739\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/333740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=333739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=333739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=333739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}