{"id":333990,"date":"2021-05-04T15:03:07","date_gmt":"2021-05-04T12:03:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=333990"},"modified":"2021-05-04T15:03:07","modified_gmt":"2021-05-04T12:03:07","slug":"kosmosda-30-gun-qalan-sicanin-beynind%c9%99-n%c9%99l%c9%99r-bas-verib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=333990","title":{"rendered":"Kosmosda 30 g\u00fcn qalan si\u00e7an\u0131n beynind\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015f verib?"},"content":{"rendered":"<p>Kosmosda b\u00fct\u00fcn cisiml\u0259rin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259kisizlik d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn orqanizml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qeyri-adi bir v\u0259ziyy\u0259tdir. V\u0259rdi\u015f etm\u0259y\u0259n bir \u00e7ox kosmonavtda kosmosda ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259 h\u0259tta kosmik x\u0259st\u0259lik v\u0259 ya kosmik adaptasiya sindromu deyil\u0259n bir sindrom inki\u015faf edir.<\/p>\n<p>B\u0259zi c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t d\u0259niz x\u0259st\u0259liyin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Qism\u0259n, vestibulyar aparat\u0131n v\u0259 dig\u0259r b\u0259d\u0259n sisteml\u0259rinin \u00e7\u0259kisizliy\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Lakin bu uy\u011funla\u015fman\u0131n beyin\u0259 t\u0259sirl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259nilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r\u0259 m\u0259lumdur ki, kosmosda uzun m\u00fcdd\u0259t qalma b\u0259z\u0259n astronavtlar\u0131n optik sinirl\u0259rinin \u00f6demin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259zi insanlarda bu v\u0259ziyy\u0259t kosmosa qalxd\u0131qdan d\u0259rhal sonra inki\u015faf edir v\u0259 zaman ke\u00e7dikc\u0259 daha da pisl\u0259\u015fir, b\u0259zil\u0259rind\u0259 is\u0259 yaln\u0131z orbitd\u0259 qald\u0131qdan alt\u0131 ay sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Orbital stansiyan\u0131n b\u0259zi sakinl\u0259ri ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z s\u00fcr\u0259tli g\u00f6z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri inki\u015faf etdirirl\u0259r &#8211; atipik nistagmus. Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n N\u0259z\u0259ri v\u0259 Eksperimental Biofizika \u0130nstitutunun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri bununla ba\u011fl\u0131 daha \u0259trafl\u0131 t\u0259dqiqatlar aparma\u011fa q\u0259rar veribl\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cBrain Research\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan yeni bir m\u0259qal\u0259d\u0259 bildirilir ki, elm adamlar\u0131 kosmosda 30 g\u00fcn ke\u00e7ir\u0259n si\u00e7anlar\u0131n sinir toxumalar\u0131ndak\u0131 h\u00fcceyr\u0259 prosesl\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p>Si\u00e7anlarda atipik \u015faquli nistaqmus, g\u00f6zl\u0259rin \u015faquli h\u0259r\u0259k\u0259tini t\u0259min ed\u0259n blok v\u0259 ya okulomotor sinirl\u0259rd\u0259 nasazl\u0131q yarand\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olub. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n diqq\u0259tini x\u00fcsusil\u0259 si\u00e7anlar\u0131n troklear sinirind\u0259ki qeyri-adi prosesl\u0259r c\u0259lb edib.<\/p>\n<p>Kosmosda olan si\u00e7anlar\u0131n blok sinirinin n\u00fcv\u0259sind\u0259 motoneyronlar\u0131n dendritl\u0259rinin forma v\u0259 yerinin d\u0259yi\u015fdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri blok sinirinin \u00e7\u0259kisizliy\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131nda \u0259sas rolu motoneyronlar\u0131n dendritl\u0259rinin oynad\u0131\u011f\u0131 q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259libl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar dendritl\u0259rin forma v\u0259 qurulu\u015fundak\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri motor neyronlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f m\u00fchit haqq\u0131nda daha \u00e7ox duy\u011fusal m\u0259lumat almas\u0131 il\u0259 izah edirl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosmosda b\u00fct\u00fcn cisiml\u0259rin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259kisizlik d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn orqanizml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qeyri-adi bir v\u0259ziyy\u0259tdir. V\u0259rdi\u015f etm\u0259y\u0259n bir \u00e7ox kosmonavtda kosmosda ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259 h\u0259tta kosmik x\u0259st\u0259lik v\u0259 ya kosmik adaptasiya sindromu deyil\u0259n bir sindrom inki\u015faf edir. B\u0259zi c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t d\u0259niz x\u0259st\u0259liyin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Qism\u0259n, vestibulyar aparat\u0131n v\u0259 dig\u0259r b\u0259d\u0259n sisteml\u0259rinin \u00e7\u0259kisizliy\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Lakin bu uy\u011funla\u015fman\u0131n beyin\u0259 t\u0259sirl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259nilm\u0259yib. Aliml\u0259r\u0259 m\u0259lumdur ki, kosmosda uzun m\u00fcdd\u0259t qalma b\u0259z\u0259n astronavtlar\u0131n optik sinirl\u0259rinin \u00f6demin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. B\u0259zi insanlarda bu v\u0259ziyy\u0259t kosmosa qalxd\u0131qdan d\u0259rhal sonra inki\u015faf edir v\u0259 zaman ke\u00e7dikc\u0259 daha da pisl\u0259\u015fir,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":333991,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/34e15776162012967352764757410233346.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Kosmosda b\u00fct\u00fcn cisiml\u0259rin qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259kisizlik d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn orqanizml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qeyri-adi bir v\u0259ziyy\u0259tdir. V\u0259rdi\u015f etm\u0259y\u0259n bir \u00e7ox kosmonavtda kosmosda ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259 h\u0259tta kosmik x\u0259st\u0259lik v\u0259 ya kosmik adaptasiya sindromu deyil\u0259n bir sindrom inki\u015faf edir. B\u0259zi c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t d\u0259niz x\u0259st\u0259liyin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Qism\u0259n, vestibulyar aparat\u0131n v\u0259 dig\u0259r b\u0259d\u0259n sisteml\u0259rinin \u00e7\u0259kisizliy\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Lakin bu uy\u011funla\u015fman\u0131n beyin\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/333990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=333990"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/333990\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/333991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=333990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=333990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=333990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}