{"id":349900,"date":"2021-06-22T09:45:46","date_gmt":"2021-06-22T06:45:46","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=349900"},"modified":"2021-06-22T09:45:46","modified_gmt":"2021-06-22T06:45:46","slug":"covid-19-b%c9%99lasindan-qorunmaq-ucun-%c9%99n-vacib-usul-vaksinasiyadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=349900","title":{"rendered":"COV\u0130D-19 b\u0259las\u0131ndan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib \u00fcsul vaksinasiyad\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Bir ild\u0259n \u00e7oxdur ki, d\u00fcnyada COVID-19 adlanan pandemiya t\u00fc\u011fyan etm\u0259kd\u0259dir. X\u0259st\u0259lik o q\u0259d\u0259r q\u0259fild\u0259n peyda oldu ki, bu, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri, infeksionistl\u0259r aras\u0131nda da \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yaratd\u0131. O, tamamil\u0259 yenidir v\u0259 yeni oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u0259qiq v\u0259 effektli m\u00fcalic\u0259si h\u0259l\u0259 ki, yoxdur. D\u00fcnya m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri sinaq \u00fcsulu il\u0259, yoxlamaqla, m\u0259lum dava-d\u0259rmanlarla m\u00fcalic\u0259 aparma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qald\u0131lar.<br \/>\nS\u0259hiyy\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n pandemiyadan yegan\u0259 xilas yolu vaksinl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n ke\u00e7ir. Vaksin etdirm\u0259k insan\u0131 v\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131lar\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 \u00fcsuldur. \u0130nsan\u0131 1 v\u0259 ya 2 h\u0259ft\u0259 x\u0259st\u0259 ed\u0259n COVID-19 virusu qohumlar, u\u015faqlar v\u0259 ya i\u015f yolda\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcmc\u00fcl ola bil\u0259r. D\u00fcnyada h\u0259r il y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan peyv\u0259nd olunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vaksin t\u00f6vsiy\u0259 edil\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r ucbat\u0131ndan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir, u\u015faqlar\u0131na, valideynl\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 insanlara qar\u015f\u0131 \u00f6z \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetir\u0259 bilmir.<br \/>\nVaksinl\u0259r x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxma zaman\u0131 a\u011f\u0131rla\u015fma v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan t\u0259hl\u00fck\u0259siz vasit\u0259dir. \u0130mmun sistemi vaksini antigen kimi q\u0259bul edir v\u0259 ona qar\u015f\u0131 anticisiml\u0259r yarad\u0131r. Orqanizm peyv\u0259nd vasit\u0259sil\u0259 virusla tan\u0131\u015f oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q x\u0259st\u0259likl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fanda haz\u0131rl\u0131ql\u0131 olur v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131r. Vaksin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 ya z\u0259ifl\u0259dilmi\u015f mikroblar v\u0259 onlar\u0131n ifraz etdiyi b\u0259zi antigen xass\u0259li madd\u0259l\u0259r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxma zaman qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan canl\u0131 virusla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259si yoxdur.<br \/>\nG\u0259nc v\u0259 sa\u011flam insanlar da x\u0259st\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r v\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r h\u0259m \u00f6lk\u0259mizd\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyada y\u00fczl\u0259rl\u0259dir. G\u0259ncl\u0259r x\u0259st\u0259liyi simptomsuz v\u0259 y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irs\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259traflar\u0131nda olan dig\u0259r insanlara b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259rl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n vaksin h\u0259yatlar\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 yoldur. COVID-19-a qar\u015f\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f peyv\u0259ndl\u0259r d\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 3,9 milyona yax\u0131n insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan pandemiyan\u0131 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<br \/>\nTarix\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r zaman\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin xilas\u0131 vaksinl\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olub. 1990-2017-ci ill\u0259rd\u0259 v\u0259r\u0259m, hepatit B, difteriya v\u0259 s. kimi vaksinl\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bil\u0259c\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n minl\u0259rl\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi. Vaksinin olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n 1346-1352-ci ill\u0259rd\u0259 Avropa \u0259halisinin 25 30% i v\u0259ba x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u00fcb. 1916-1920-ci ill\u0259rd\u0259 \u0130spaniya qripi 2 milyard d\u00fcnya \u0259halisinin 30%-in\u0259 yoluxmu\u015f v\u0259 20 il\u0259 50 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. \u018fn ki\u00e7ik ehtimalla m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, bu x\u0259st\u0259lik Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox insan\u0131 m\u0259hv edib.<br \/>\nSon y\u00fcz ild\u0259 peyv\u0259ndl\u0259r bir \u00e7ox x\u0259st\u0259liyin z\u0259r\u0259rl\u0259rinin v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na k\u00f6m\u0259k olub. 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 qar\u015f\u0131 peyv\u0259nd icad olunana q\u0259d\u0259r h\u0259r il bu x\u0259st\u0259likd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 2,6 milyon adam \u00f6l\u00fcrd\u00fc. \u00dcST-in m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 2000-2017-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcml\u0259rin say\u0131 80% azal\u0131b. M\u00fcasir peyv\u0259ndl\u0259r milyonlarla insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas edib.<br \/>\nH\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 vaksinasiya c\u0259miyy\u0259timiz v\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u00f6n\u0259mlidir. COVID-19 s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 \u015fagird v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin t\u0259hsili m\u0259hdudla\u015f\u0131b. D\u00fcnyada 1 milyarda yax\u0131n \u015fagird t\u0259hsilini davam etdir\u0259 bilm\u0259di. Pandemiya &#8220;m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 t\u0259hsil\u0259 vurulan \u0259n b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259&#8221; hesab edil\u0259 bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n vaksinasiya t\u0259hsild\u0259ki itkil\u0259ri b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 u\u015faqlara etibarl\u0131 bir g\u0259l\u0259c\u0259k yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. U\u015faqlar\u0131m\u0131z\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r birimizin vaksin olunmas\u0131 vacibdir. Peyv\u0259nd olunmaqla iqtisadiyyata vurulan ziyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 birlikd\u0259 ala bil\u0259rik. COVID-19 s\u0259b\u0259bind\u0259n\u00a0<a title=\"turizm turlar daxili turlar xarici turlar\" href=\"https:\/\/turlar.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">turizm<\/a>, ia\u015f\u0259 obyektl\u0259ri, hava yolu, s\u0259yah\u0259t v\u0259 s. sah\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck iqtisadi itkil\u0259r ya\u015fand\u0131 v\u0259 d\u00fcnyada milyonlarla insan i\u015f yerini itirdi. D\u00fcnyada iqtisadi itkil\u0259rin b\u0259rpa olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vaksinasiya yegan\u0259 yoldur. Vaksinasiya il\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat canlanacaq (konsertl\u0259r, kino, teatr, s\u0259rgil\u0259r v\u0259 s.) insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131nda sosial aktivlik artacaq. Peyv\u0259nd milyonlarla insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, s\u0259hiyy\u0259 sisteminin rahatlamas\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 x\u0259rcl\u0259n\u0259n iqtisadi itkil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 \u00fcsuldur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sas v\u0259zif\u0259si hesab edir. Pandemiya t\u0259hl\u00fck\u0259si ba\u015flayanda d\u00f6vl\u0259t vacib add\u0131mlar atd\u0131. Prezident \u0130lham \u018fliyevin g\u00f6st\u0259ri\u015fi \u0259sas\u0131nda Nazirl\u0259r Kabinetinin S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2020-ci il 30 yanvar tarixind\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda yeni koronavirus x\u0259st\u0259liyinin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na dair F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131&#8221; t\u0259sdiq edildi, 2020-ci il 27 fevral tarixind\u0259 koronavirus x\u0259st\u0259liyinin Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 yarada bil\u0259c\u0259yi t\u0259hl\u00fck\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, profilaktik v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259rin operativ h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin yan\u0131nda aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t Operativ Q\u0259rargah yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn bu t\u0259dbirl\u0259r pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rdi.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 \u00f6lk\u0259mizi daxil etdiyi vaksinasiya platformalar\u0131 \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verib. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 art\u0131q \u0259halinin 4 n\u00f6v vaksin se\u00e7imi var. Onlar\u0131n h\u0259r biri effektiv v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir. Sa\u011flam v\u0259 firavan g\u0259l\u0259c\u0259k \u00f6z \u0259limizd\u0259dir. \u018fhalid\u0259 k\u00fctl\u0259vi immunitet x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxub sa\u011falanlar v\u0259 vaksin etdir\u0259nl\u0259r hesab\u0131na yaran\u0131r. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 2,9 milyon vaksinasiya olunan, 330 min n\u0259f\u0259r is\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxub sa\u011falan \u015f\u0259xs vard\u0131r. Yaln\u0131z \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin 70 80%-d\u0259n \u00e7oxunda k\u00fctl\u0259vi immunitetin yaranmas\u0131 epidemioloji sabitlik yarada bil\u0259r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u0259, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u0259 &#8220;Biz birlikd\u0259 g\u00fccl\u00fcy\u00fck!&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 qalib oldu.<\/p>\n<p>\u0130srafil K\u0259rimov &#8211; Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin \u00fczv\u00fc<\/p>\n<p><img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/pandemiya2.jpg\" alt=\"COV\u0130D-19 b\u0259las\u0131ndan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib \u00fcsul vaksinasiyad\u0131r\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir ild\u0259n \u00e7oxdur ki, d\u00fcnyada COVID-19 adlanan pandemiya t\u00fc\u011fyan etm\u0259kd\u0259dir. X\u0259st\u0259lik o q\u0259d\u0259r q\u0259fild\u0259n peyda oldu ki, bu, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri, infeksionistl\u0259r aras\u0131nda da \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yaratd\u0131. O, tamamil\u0259 yenidir v\u0259 yeni oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u0259qiq v\u0259 effektli m\u00fcalic\u0259si h\u0259l\u0259 ki, yoxdur. D\u00fcnya m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri sinaq \u00fcsulu il\u0259, yoxlamaqla, m\u0259lum dava-d\u0259rmanlarla m\u00fcalic\u0259 aparma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qald\u0131lar. S\u0259hiyy\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n pandemiyadan yegan\u0259 xilas yolu vaksinl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n ke\u00e7ir. Vaksin etdirm\u0259k insan\u0131 v\u0259 \u0259traf\u0131ndak\u0131lar\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 \u00fcsuldur. \u0130nsan\u0131 1 v\u0259 ya 2 h\u0259ft\u0259 x\u0259st\u0259 ed\u0259n COVID-19 virusu qohumlar, u\u015faqlar v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":349901,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",649,417,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",649,417,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",649,417,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1-568x365.jpg",568,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",640,411,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",649,417,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",649,417,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/pandemiya1.jpg",649,417,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir ild\u0259n \u00e7oxdur ki, d\u00fcnyada COVID-19 adlanan pandemiya t\u00fc\u011fyan etm\u0259kd\u0259dir. X\u0259st\u0259lik o q\u0259d\u0259r q\u0259fild\u0259n peyda oldu ki, bu, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri, infeksionistl\u0259r aras\u0131nda da \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yaratd\u0131. O, tamamil\u0259 yenidir v\u0259 yeni oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u0259qiq v\u0259 effektli m\u00fcalic\u0259si h\u0259l\u0259 ki, yoxdur. D\u00fcnya m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri sinaq \u00fcsulu il\u0259, yoxlamaqla, m\u0259lum dava-d\u0259rmanlarla m\u00fcalic\u0259 aparma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349900"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=349900"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/349900\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/349901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=349900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=349900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=349900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}