{"id":35007,"date":"2019-01-25T15:23:04","date_gmt":"2019-01-25T12:23:04","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=35007"},"modified":"2019-01-25T15:23:04","modified_gmt":"2019-01-25T12:23:04","slug":"az%c9%99rbaycanda-autizmli-usaqlarin-sayi-artir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=35007","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda autizmli u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Autizm \u2013 a\u011f\u0131r psixiki x\u0259st\u0259likdir. Bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259 do\u011fulmu\u015f u\u015faq\u00a0ail\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tin bir s\u0131naqd\u0131r. Son ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 autizmli\u00a0u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131r. Lakin \u00f6lk\u0259d\u0259 autizmli \u00f6vladlar\u0131 olan ail\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259\u00a0h\u0259r hans\u0131 qanun, n\u0259 d\u0259 D\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 var.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong>\u00a0Media.Az-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Milli M\u0259clisin deputat\u0131\u00a0<strong>Q\u0259nir\u0259 Pa\u015fayeva\u00a0<\/strong>\u00f6t\u0259n g\u00fcn parlamentd\u0259 etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015fda, autizmin son zamanlar t\u0259hl\u00fck\u0259li forma ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 autizmli u\u015faqlar\u0131n say\u0131n\u0131n ild\u0259n-il\u0259 artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>Deputat\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ona v\u0259 dig\u0259r deputatlara az qala h\u0259r g\u00fcn autizmli u\u015faqlar b\u00f6y\u00fcd\u0259n ail\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olur.<\/p>\n<div id=\"AdributorNativeVideo0\" class=\"AdributorNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u201cValideynl\u0259ri u\u015faqlar\u0131n\u0131n s\u0259hh\u0259ti ciddi \u015f\u0259kild\u0259 narahat edir. Bu, adi bir x\u0259st\u0259lik deyil, b\u00f6y\u00fck d\u0259rddir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 hesab edir\u0259m ki, bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 yenin qanunvericiliyin haz\u0131rlanmas\u0131na, h\u0259m\u00e7inin, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar ictimai dinl\u0259m\u0259l\u0259r ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ehtiyac var\u201d, &#8211; dey\u0259 Q.Pa\u015fayeva bildirib.<\/p>\n<p>H\u0259kim-nevroloq\u00a0<strong>H\u00fcseyn Sultanov<\/strong>\u00a0hesab edir ki, Az\u0259rbaycanda autizmin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 m\u00fcalic\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 q\u0259bul olunsa, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu sah\u0259ni bil\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin yeti\u015fdirilm\u0259si laz\u0131m g\u0259l\u0259c\u0259k. Bu is\u0259 \u0259n az\u0131ndan 2-3 il vaxt aparacaq.<\/p>\n<p>\u201cT\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda i\u015fl\u0259y\u0259n psixonevroloqlar autizm problemi il\u0259 el\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131\u015f deyill\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0tibbin bu sah\u0259sind\u0259 yeni savadl\u0131 kadrlara ehtiyac var<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda autizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n statistikas\u0131na g\u0259linc\u0259,\u00a0bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r hans\u0131 t\u0259dqiqat i\u015fi apar\u0131lmay\u0131b, ona g\u00f6r\u0259 h\u0259r hans\u0131 konkret r\u0259q\u0259ml\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259 bilm\u0259rik. Misal olaraq onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, AB\u015e v\u0259 C\u0259nubi Koreyada\u00a0h\u0259r \u0259llinci u\u015faq bu diaqnozla do\u011fulur.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bel\u0259 u\u015faqlar bizd\u0259 d\u0259 az deyil. Ancaq autizmin hiperdiaqnostika hallar\u0131na da rast g\u0259lm\u0259k olur\u00a0(Bu v\u0259 ya dig\u0259r x\u0259st\u0259liyin m\u00f6vcudlu\u011fu haqq\u0131nda s\u0259hv tibbi r\u0259y). Y\u0259ni u\u015fa\u011fa yanl\u0131\u015f diaqnoz qoyurlar v\u0259 valideynl\u0259r q\u0131z\u0131 v\u0259 ya o\u011fluna qoyulmu\u015f bu diaqnozu t\u0259kzib ed\u0259n bir h\u0259kim ortaya \u00e7\u0131xana kimi\u00a0uzun ill\u0259r bu \u201cdam\u011fa\u201d il\u0259 ya\u015famal\u0131 olurlar\u201d, \u2013 dey\u0259 Q.Sultanov bildirib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bir vacib m\u0259qam\u0131\u00a0hafiz\u0259y\u0259 h\u0259kk etm\u0259k laz\u0131md\u0131r: autizm deyil\u0259n x\u0259st\u0259lik yoxdur.<\/p>\n<p>\u201cAutizm &#8211; \u0259slind\u0259, m\u00fcxt\u0259lif pozuntular\u0131n\u0131n m\u0259cmu ad\u0131d\u0131r. Ox\u015far simptomlar\u0131 olan \u00e7oxsayl\u0131 autistik pozuntular v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r var ki, onlar\u0131 biz \u00fcmumil\u0259\u015fdirib autizm kimi q\u0259l\u0259m\u0259 veririk, Bel\u0259 ox\u015far x\u0259st\u0259likl\u0259r onlarlad\u0131r, bu x\u0259st\u0259likl\u0259ri ay\u0131rd ed\u0259 bil\u0259n h\u0259kiml\u0259r is\u0259 faktiki olaraq yoxdur.<\/p>\n<p>Autizml\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131qsa, bilm\u0259liyik ki, bel\u0259 bir x\u0259st\u0259lik yoxdur. Epigenetik autizm v\u0259 genetik auitizm var. Sonuncu\u00a0gend\u0259 ba\u015f ver\u0259n mutasiyalarla \u0259laq\u0259lidir.<\/p>\n<p>B\u0259zil\u0259ri autizmi vaksinasiya il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir, ancaq bu qeyri-pe\u015f\u0259kar yana\u015fmad\u0131r. Bundan savay\u0131, vaksinasiyan\u0131n\u00a0m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri var. Onlar\u0131 m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r.\u00a0Lakin vaksinasiyan\u0131n vacibliyin\u0259 d\u0259 etinas\u0131z yana\u015fmaq d\u00fczg\u00fcn deyil. M\u0259s\u0259l\u0259n, peyv\u0259nd olunmam\u0131\u015f u\u015faq poliomielitd\u0259n sa\u011f qalsa bel\u0259,\u00a0\u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r\u0131na kimi \u015fik\u0259st olur. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 vaksinasiya haqq\u0131nda dan\u0131\u015fan zaman v\u0259 onu autizml\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n zaman diqq\u0259tli olmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Autizm\u0259 s\u0259b\u0259b olan faktorlardan as\u0131l\u0131 olaraq, m\u00fcvafiq m\u00fcalic\u0259 t\u0259yin olunur.\u00a0Patogenik, simptomatik v\u0259 reabilitasiya m\u00fcalic\u0259si m\u00f6vcuddur. Bu d\u00f6rd m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131ndan h\u0259r biri u\u015fa\u011fa qoyulmu\u015f diaqnoz \u0259sas\u0131nda istifad\u0259 olunur\u201d, &#8211; dey\u0259 Q.Sultanov bildirib.<\/p>\n<p>\u00d6vlad\u0131 autizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n<strong>\u00a0\u00dclk\u0259r N\u0259zirova\u00a0<\/strong>da o fikird\u0259dir ki, autizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 qanun v\u0259 ya d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 m\u00fctl\u0259q q\u0259bul olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259t autizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n u\u015fa\u011fa 20 manat yol pulu, 80 manat \u0259lillik t\u0259qa\u00fcd\u00fc \u00f6d\u0259yir.<\/p>\n<p>\u201cBu 100 manatla, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, dolanmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00dcst\u0259lik, bir \u00e7ox qad\u0131nlar bel\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n do\u011fulmas\u0131ndan sonra i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xma\u011fa m\u0259cbur olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcavin\u0259tl\u0259r daha\u00a0y\u00fcks\u0259k olmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Autizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6vlad\u0131 olan ail\u0259l\u0259r\u00a0u\u015fa\u011f\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 daha \u00e7ox pul x\u0259rcl\u0259yir. T\u0259kc\u0259 bir h\u0259kim q\u0259bulu\u00a080 manata ba\u015fa g\u0259lir, h\u0259l\u0259 bahal\u0131 d\u0259rmanlar\u0131 demir\u0259m. D\u00f6vl\u0259tin bu problem\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yirik\u201d, &#8211; dey\u0259 N\u0259zirova fikrini tamamlay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autizm \u2013 a\u011f\u0131r psixiki x\u0259st\u0259likdir. Bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259 do\u011fulmu\u015f u\u015faq\u00a0ail\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tin bir s\u0131naqd\u0131r. Son ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 autizmli\u00a0u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131r. Lakin \u00f6lk\u0259d\u0259 autizmli \u00f6vladlar\u0131 olan ail\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259\u00a0h\u0259r hans\u0131 qanun, n\u0259 d\u0259 D\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 var. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0Media.Az-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Milli M\u0259clisin deputat\u0131\u00a0Q\u0259nir\u0259 Pa\u015fayeva\u00a0\u00f6t\u0259n g\u00fcn parlamentd\u0259 etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015fda, autizmin son zamanlar t\u0259hl\u00fck\u0259li forma&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35008,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963-300x205.jpg",300,205,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",586,400,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",293,200,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",139,95,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",366,250,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/660x450_0_5e28e6db25641b14f8ed2aa3b3ad99c3@660x450_0xd42ee437_673865001425649963.jpg",620,423,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Autizm \u2013 a\u011f\u0131r psixiki x\u0259st\u0259likdir. Bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259 do\u011fulmu\u015f u\u015faq\u00a0ail\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tin bir s\u0131naqd\u0131r. Son ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 autizmli\u00a0u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131r. Lakin \u00f6lk\u0259d\u0259 autizmli \u00f6vladlar\u0131 olan ail\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259\u00a0h\u0259r hans\u0131 qanun, n\u0259 d\u0259 D\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 var. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0Media.Az-a istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Milli M\u0259clisin deputat\u0131\u00a0Q\u0259nir\u0259 Pa\u015fayeva\u00a0\u00f6t\u0259n g\u00fcn parlamentd\u0259 etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015fda, autizmin son zamanlar t\u0259hl\u00fck\u0259li forma...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35007"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35007"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35007\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/35008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}