{"id":357970,"date":"2021-07-17T09:21:38","date_gmt":"2021-07-17T06:21:38","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=357970"},"modified":"2021-07-17T09:21:38","modified_gmt":"2021-07-17T06:21:38","slug":"milli-az%c9%99rbaycan-m%c9%99tbuatinin-yaranmasi-v%c9%99-inkisafi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=357970","title":{"rendered":"Milli Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Mill\u0259tl\u0259rin t\u0259r\u0259qqisind\u0259, milli \u015f\u00fcurun oyan\u0131\u015f\u0131 v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesind\u0259, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131ndan yararlanmas\u0131nda m\u0259tbuat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Az\u0259rbaycan\u0131n maarifp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131, klassik \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259rin yarad\u0131c\u0131lar\u0131 m\u0259tbuat\u0131 &#8220;xalq\u0131n g\u00f6r\u0259n g\u00f6z\u00fc, e\u015fid\u0259n qula\u011f\u0131, dan\u0131\u015fan dili&#8221; adland\u0131r\u0131rlar. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli dir\u00e7\u0259li\u015f yoluna q\u0259d\u0259m qoymas\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyalar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131nda milli m\u0259tbuat\u0131n rolu b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259v\u0259zolunmazd\u0131r. M\u0259lum faktd\u0131r ki, m\u0259tbuat tariximizin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ictimai-milli \u015f\u00fcurumuzun inki\u015faf tarixi il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7\u00fcnki bu \u015f\u00fcurun yarad\u0131c\u0131s\u0131 milli m\u0259tbuat n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir. XIX \u0259srin ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r, Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n daxilind\u0259ki hadis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycandan da yan \u00f6tm\u0259di. \u0130mperiya daxilind\u0259ki xalqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda milli-m\u0259n\u0259vi oyan\u0131\u015f prosesi ba\u015f qald\u0131rd\u0131.<br \/>\nXIX \u0259srin ortalar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ged\u0259n siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni prosesl\u0259r maarif\u00e7ilik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na, ictimai fikrin yeni ifad\u0259 vasit\u0259si olan m\u0259tbuat\u0131n meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. 1875-ci il iyulun 22-d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli ziyal\u0131, publisist, t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas alim H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fr olunma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n ilk n\u00fcmun\u0259si kimi \u00f6z ad\u0131n\u0131 tarix\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r. &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; n\u0259\u015fri il\u0259 Az\u0259rbaycanda jurnalistika sistemini v\u0259 n\u0259slini formala\u015fd\u0131rd\u0131, pe\u015f\u0259 prinsipl\u0259rini yaratd\u0131, Az\u0259rbaycan dilini r\u0259smi statusda \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas\u0131na \u00e7evirdi. Maarif\u00e7ilik ideyas\u0131n\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan bu q\u0259zet milli t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc ziyal\u0131lar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck tarixi\u00a0<a title=\"xidmetler\" href=\"https:\/\/xidmetler.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">xidm\u0259tl\u0259r<\/a>\u00a0g\u00f6st\u0259rdi.<br \/>\n&#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;d\u0259n sonra i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n &#8220;Ziya&#8221;, &#8220;Ziyayi-Qafqaziyy\u0259&#8221;, &#8220;K\u0259\u015fk\u00fcl&#8221;, &#8220;\u015e\u0259rqi-Rus&#8221;, &#8220;H\u0259yat&#8221;, &#8220;F\u00fcyuzat&#8221;, &#8220;D\u0259bistan&#8221;, &#8220;\u0130r\u015fad&#8221;, &#8220;Taz\u0259 h\u0259yat&#8221;, &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin&#8221;, &#8220;T\u0259r\u0259qqi&#8221;, &#8220;H\u0259qiq\u0259t&#8221;, &#8220;M\u0259kt\u0259b&#8221;, &#8220;A\u00e7\u0131q s\u00f6z&#8221; kimi onlarla q\u0259zet v\u0259 jurnal \u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 anadilli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n sonrak\u0131 tarixini yaratd\u0131lar.<br \/>\nM\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 m\u0259tbuat v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin demokratik inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricisi kimi q\u0259bul olunur. K\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri, q\u0259zetl\u0259r, jurnallar, teleradiolar, informasiya agentlikl\u0259ri d\u00fcnyada demokratiya v\u0259 informasiya azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm vasit\u0259si hesab edilir.<br \/>\nBu il 146 ya\u015f\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259n m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rp\u0259s\u0131ndan sonrak\u0131 d\u00f6vr\u0259 d\u0259 toxunmaq m\u00fctl\u0259qdir. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini qazand\u0131qdan sonra yeni demokratik m\u0259tbuat\u0131m\u0131z azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik d\u0259y\u0259rl\u0259rinin t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrildi. 1993-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq, K\u0130V-in inki\u015faf\u0131nda \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259r \u00dcmumilli Liderin bu sah\u0259y\u0259 m\u00fcst\u0259sna diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7di. Ulu \u00d6nd\u0259rin K\u0130V-in maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n yenil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc t\u0259dbirl\u0259r milli m\u0259tbuat\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin m\u00fch\u00fcm faktlar\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu g\u00fcn Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u0259tbuat v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 sah\u0259sind\u0259ki m\u00fct\u0259r\u0259qqi siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilir, k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259ti, jurnalistl\u0259rin \u00f6z irad\u0259l\u0259rini azad \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259l\u0259rii \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 s\u00f6z v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ciddi add\u0131mlar at\u0131l\u0131r, bu sah\u0259nin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra u\u011furlu layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. K\u0130V-l\u0259r\u0259 bird\u0259f\u0259lik yard\u0131mlar\u0131n g\u00f6st\u0259rilm\u0259si, m\u0259tbuat i\u015f\u00e7il\u0259rinin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin milli m\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 jurnalistl\u0259rin f\u0259xri adlarla t\u0259ltif edilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncamlar m\u0259tbuata v\u0259 m\u0259tbuat i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>Aysel M\u0259nsimova &#8211; YAP \u00fczv\u00fc<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mill\u0259tl\u0259rin t\u0259r\u0259qqisind\u0259, milli \u015f\u00fcurun oyan\u0131\u015f\u0131 v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesind\u0259, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131ndan yararlanmas\u0131nda m\u0259tbuat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Az\u0259rbaycan\u0131n maarifp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131, klassik \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259rin yarad\u0131c\u0131lar\u0131 m\u0259tbuat\u0131 &#8220;xalq\u0131n g\u00f6r\u0259n g\u00f6z\u00fc, e\u015fid\u0259n qula\u011f\u0131, dan\u0131\u015fan dili&#8221; adland\u0131r\u0131rlar. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli dir\u00e7\u0259li\u015f yoluna q\u0259d\u0259m qoymas\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyalar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131nda milli m\u0259tbuat\u0131n rolu b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259v\u0259zolunmazd\u0131r. M\u0259lum faktd\u0131r ki, m\u0259tbuat tariximizin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ictimai-milli \u015f\u00fcurumuzun inki\u015faf tarixi il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7\u00fcnki bu \u015f\u00fcurun yarad\u0131c\u0131s\u0131 milli m\u0259tbuat n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir. XIX \u0259srin ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r, Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n daxilind\u0259ki hadis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycandan da&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":357971,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci-508x365.jpg",508,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekinci.jpg",550,395,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Mill\u0259tl\u0259rin t\u0259r\u0259qqisind\u0259, milli \u015f\u00fcurun oyan\u0131\u015f\u0131 v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesind\u0259, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131ndan yararlanmas\u0131nda m\u0259tbuat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri var. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Az\u0259rbaycan\u0131n maarifp\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131, klassik \u0259d\u0259bi n\u00fcmun\u0259l\u0259rin yarad\u0131c\u0131lar\u0131 m\u0259tbuat\u0131 &#8220;xalq\u0131n g\u00f6r\u0259n g\u00f6z\u00fc, e\u015fid\u0259n qula\u011f\u0131, dan\u0131\u015fan dili&#8221; adland\u0131r\u0131rlar. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli dir\u00e7\u0259li\u015f yoluna q\u0259d\u0259m qoymas\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyalar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131nda milli m\u0259tbuat\u0131n rolu b\u00f6y\u00fck v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/357970"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=357970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/357970\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/357971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=357970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=357970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=357970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}