{"id":358189,"date":"2021-07-18T15:03:58","date_gmt":"2021-07-18T12:03:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=358189"},"modified":"2021-07-18T15:03:58","modified_gmt":"2021-07-18T12:03:58","slug":"22-iyul-1990-ci-il-ulu-ond%c9%99rin-xilaskarliq-missiyasinin-baslangic-tarixi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=358189","title":{"rendered":"22 iyul 1990-c\u0131 il: Ulu \u00d6nd\u0259rin xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c tarixi"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>H\u0259min g\u00fcn Nax\u00e7\u0131vana qay\u0131dan ulu \u00f6nd\u0259r\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev xalqa\u00a0 m\u00fcst\u0259qillik yolunda b\u0259l\u0259d\u00e7ilik etdi<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Z\u0259man\u0259sinin korifeyl\u0259rind\u0259n olan m\u00fcdrik siyas\u0259t\u00e7i \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyevi ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n\u00a0 onun siyasi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, uzaqg\u00f6r\u0259nliyi, xalq\u0131na olan t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259h\u0259bb\u0259ti, q\u0259tiyy\u0259tidir. \u00a0Tarixd\u0259 adlar\u0131\u00a0 il\u0259 ya\u015fayan d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin ham\u0131s\u0131na olmasa da, b\u0259zil\u0259rin\u0259 n\u0259sib olan bu\u00a0 xo\u015fb\u0259xtlik\u00a0 onlar\u0131\u00a0 xalq\u0131na\u00a0 lider kimi\u00a0 sevdirmi\u015f, \u0259srl\u0259rl\u0259 ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. Z\u0259man\u0259sini \u00e7ox-\u00e7ox qabaqlayan g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r\u0259 n\u0259sib olan bu xo\u015fb\u0259xtl\u0131k \u00a0ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin taleyin\u0259\u00a0 yaz\u0131lan Tanr\u0131 qism\u0259ti olmaqla b\u00fct\u00fcn xalq\u0131n yoluna i\u015f\u0131q sald\u0131. Liderlik \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs v\u0259rdi\u015fini, f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzini \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n, dahiliyin \u00a0intellektual keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib olan Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 a\u011f\u0131l, z\u0259ka, t\u0259f\u0259kk\u00fcr, hikm\u0259t\u00a0 kimi m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n zaman\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259\u00a0 istifad\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu keyfiyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 ya\u015fadan, t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259n\u00a0 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n xilas etm\u0259kl\u0259, xalq\u0131 arxas\u0131nca apara bilm\u0259k qabiliyy\u0259ti il\u0259\u00a0 xiaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015f, \u0259sl lider oldu\u011funu \u00e7oxillik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259\u00a0\u00a0 m\u00f6h\u00fcrl\u0259mi\u015fdir.\u00a0 Hakimiyy\u0259tinin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 SSR\u0130-d\u0259 \u0259n gerid\u0259 qalm\u0131\u015f respublika olan Az\u0259rbaycan\u0131 Ke\u00e7ici Q\u0131rm\u0131z\u0131 Bayraqlar diyar\u0131na \u00e7evir\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Kremld\u0259 i\u015fl\u0259diyi m\u00fcdd\u0259td\u0259\u00a0 z\u0259kas\u0131 il\u0259 \u0259traf\u0131nda olanlar\u0131 heyr\u0259tl\u0259ndirdiyi,\u00a0 q\u0131c\u0131qland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00a0kimi,\u00a0 \u0130ttifaq s\u0259viyy\u0259li,\u00a0\u00a0 \u00e7\u0259tin probleml\u0259rin d\u00fczg\u00fcn, operativ\u00a0 h\u0259llind\u0259\u00a0 g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259tiyy\u0259ti il\u0259 d\u0259 t\u0259krarolunmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mi\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi.\u00a0\u00a0 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti S\u0259drinin birinci m\u00fcavini i\u015fl\u0259y\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin\u00a0 fenomen istedad\u0131, qabiliyy\u0259ti, hadis\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131\u00a0 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259\u00a0 \u00f6z\u00fcn\u00fcn bivecliyinin a\u015fkarlanmas\u0131ndan ehtiyatlanan SSR\u0130-nin ilk prezidenti M. Qorba\u00e7ov\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259ri \u0259sas r\u0259qibi\u00a0 hesab edirdi.<\/p>\n<p>21 oktyabr 1987-ci ild\u0259 Sov.\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n\u00a0 azad edilm\u0259si bar\u0259d\u0259ki q\u0259rar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0 \u0259dal\u0259tsizlik adland\u0131ran\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r \u00abVa\u015finqton post\u00bb q\u0259zetinin Moskva m\u00fcxbiri Devid Remnikin\u00a0 sual\u0131na bel\u0259 cavab verir : \u00ab \u018fsl s\u0259b\u0259b t\u0259kc\u0259 s\u0259hh\u0259timl\u0259 ba\u011fl\u0131 deyildir. H\u0259r\u00e7\u0259nd\u00a0 \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015fdim. S\u0259b\u0259bl\u0259r odur ki, i\u015fl\u0259diyim son d\u00f6vrd\u0259 Qorba\u00e7ov t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 \u00f6z\u00fcm\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0 qeyri-s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259t hiss edirdim. Bu, \u00e7ox \u015feyd\u0259\u00a0 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verirdi. M\u0259n vicdanla i\u015fl\u0259yirdim, i\u015fimd\u0259 he\u00e7 bir q\u00fcsur g\u00f6rm\u00fcrd\u00fcm. Qorba\u00e7ov is\u0259 subyektiv\u00a0 hissl\u0259rinin \u0259siri oldu, v\u0259ss\u0259lam.\u00bb<\/p>\n<p>Moskvada\u00a0 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259diyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 bel\u0259 xalq\u0131n\u0131n taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn narahat olan,\u00a0 he\u00e7 bir t\u0259hdid v\u0259 t\u0259zyiqd\u0259n qorxmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yaranan f\u00fcrs\u0259tl\u0259rd\u0259n bacar\u0131qla istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 bildir\u0259n,\u00a0 20 yanvar 1990-c\u0131 ild\u0259 Sovet tanklar\u0131n\u0131n Bak\u0131ya girm\u0259sini \u00a0siyasi t\u0259cav\u00fcz adland\u0131ran Ulu \u00d6nd\u0259r etiraz\u0131n\u0131 Moskvadak\u0131 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259ki tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 il\u0259 bildirdi. \u00a0\u00abO vaxt \u00e7ox n\u00fcfuzlu Moskva D\u00f6vl\u0259t Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunun- sovet diplomat kadrlar\u0131\u00a0 yeti\u015fdir\u0259n m\u0259rk\u0259zin m\u00fc\u0259llimi olan o\u011flu \u0130lham da\u00a0 atas\u0131n\u0131n yan\u0131nda idi. Bu , g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir c\u0259sar\u0259t idi v\u0259\u00a0 \u0130lham bu add\u0131m\u0131 atd\u0131. O, \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcunu yerin\u0259 yetirdi v\u0259 h\u0259r \u015feyi- i\u015fini, c\u0259miyy\u0259td\u0259ki m\u00f6vqeyini,\u00a0 sosial statusunu itirdi.\u00bb ( \u00abHeyd\u0259r \u018fliyev. Tale yollar\u00bb kitab\u0131ndan.)<\/p>\n<p>\u00abHeyd\u0259r \u018fliyev t\u0259kba\u015f\u0131na, \u00f6z\u00fc d\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u00f6z haqq s\u0259sini ucaltm\u0131\u015f, xalqla h\u0259mr\u0259yliyini g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 bu faci\u0259ni b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev o a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 xalqla bir olan Ulu \u00d6nd\u0259rin q\u0259tiyy\u0259tini q\u00fcrurla xat\u0131rlad\u0131r.\u00a0 Xalq\u0131n\u0131 sev\u0259n m\u00fcdrik siyas\u0259t\u00e7i Heyd\u0259r \u018fliyevin bu h\u0259r\u0259k\u0259ti b\u00f6y\u00fck sensasiyaya \u00e7evrildi, nitqi videokameralara \u00e7\u0259kildi,\u00a0 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131ld\u0131. Kremld\u0259 d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki, n\u00fcmay\u0259nd\u0259likd\u0259ki\u00a0\u00a0 bu tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyas\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ola bil\u0259r.\u00a0 Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 ba\u015fqa yer\u0259 getm\u0259k imkan\u0131ndan m\u0259hrum edildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin yanvar\u0131n 19-da, Bak\u0131dak\u0131 faci\u0259d\u0259n bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l Qorba\u00e7ovun bird\u0259n-bir\u0259 ona z\u0259ng etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 ifad\u0259sind\u0259n b\u0259zi m\u0259qamlar: \u00ab 1987-ci ild\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 olaraq Qorba\u00e7ov m\u0259n\u0259 z\u0259ng etdi. Bizim \u00e7ox k\u0259skin dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131m\u0131z oldu\u2026 Qorba\u00e7ov dedi ki,\u00a0 Az\u0259rbaycanda v\u0259ziyy\u0259t qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r v\u0259 bu qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131qda\u00a0 s\u0259n g\u00fcnahkarsan. Orada sovet hakimiyy\u0259tinin y\u0131x\u0131lmas\u0131nda guya m\u0259n g\u00fcnahkaram, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0 bu h\u0259r\u0259kat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz m\u0259n t\u0259cili t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259liy\u0259m. O, m\u0259ni h\u0259d\u0259l\u0259di ki,\u00a0 \u0259g\u0259r m\u0259n bunu etm\u0259s\u0259m, onlar bilirl\u0259r m\u0259niml\u0259 n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r, onlar onsuz da Az\u0259rbaycanda qayda-qanun yaradacaqlar, lakin g\u00fcnahkar m\u0259n olaca\u011fam. M\u0259n ona \u00e7ox k\u0259skin cavablar verdim v\u0259 bildirdim ki,\u00a0 bunlar ham\u0131s\u0131 iftirad\u0131r;\u00bb<\/p>\n<p>\u00ab\u0130stefas\u0131ndan\u00bb sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev bel\u0259 xat\u0131rlad\u0131r : \u00ab Siyasi B\u00fcrodan istefa verdikd\u0259n 15 g\u00fcn sonra Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Qorba\u00e7ovun \u0259n yax\u0131n adam\u0131, iqtisadiyyat \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri, milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan\u00a0 professor Aqanbekyan Parisd\u0259 ke\u00e7irdiyi bir m\u0259tbuat konfrans\u0131nda \u00abDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Erm\u0259nistana verilm\u0259lidir\u00bb demi\u015f, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar Qorba\u00e7ovu da q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Dem\u0259li bu plan h\u0259l\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n\u00a0 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, lakin t\u0259tbiq olunmas\u0131nda m\u0259n ciddi mane\u0259 imi\u015f\u0259m.\u00bb<\/p>\n<p>20 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259\u00a0\u00a0 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r V\u0259t\u0259nind\u0259 \u00abs\u00fcrprizl\u0259rl\u0259\u00bb qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Kremlin h\u0259r bir \u0259mrin\u0259 ita\u0259t etm\u0259kl\u0259 milli- m\u0259n\u0259vi\u00a0 d\u0259y\u0259rl\u0259rini itir\u0259n\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n o d\u00f6vrd\u0259ki kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n quluna \u00e7evrilmi\u015f \u00a0\u00a0r\u0259hb\u0259rliyi \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana g\u0259li\u015find\u0259n t\u0259la\u015fland\u0131.\u00a0\u00a0 B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sevib, h\u00f6rm\u0259t etdiyi bu m\u00fcdrik\u00a0 dahini\u00a0\u00a0 qorxutmaq,\u00a0 Az\u0259rbaycandan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onun \u0259laq\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131\u00a0 d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131na qar\u015f\u0131\u00a0 t\u0259xribatlar haz\u0131rland\u0131. Bu, o zaman idi ki, s\u0259bats\u0131z,\u00a0 d\u00f6vl\u0259ti idar\u0259etm\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmayan \u00abr\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u00bb d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259mi\u015f ,\u00a0 \u0259l\u0259bax\u0131m siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunur,\u00a0 \u00f6lk\u0259 \u0259halisi\u00a0 iqtisadi b\u00f6hrandan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir,\u00a0\u00a0\u00a0 xaos i\u00e7\u0259risind\u0259\u00a0 qalan insanlar\u0131n sabaha \u00fcmidi t\u00fck\u0259nirdi.\u00a0 \u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131\u00a0 sual alt\u0131nda idi. Bel\u0259 bir qar\u0131\u015f\u0131q, g\u0259rgin zamanda\u00a0 ham\u0131n\u0131 bir sual d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc: H\u0259r an g\u00f6zl\u0259nil\u0259n faci\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131\u00a0 almaq olarm\u0131? M\u0259hz o zaman insanlar\u00a0 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdil\u0259r : Olar. \u018fg\u0259r hakimiyy\u0259t xalqa d\u0259y\u0259r ver\u0259n, V\u0259t\u0259nini can\u0131ndan art\u0131q sev\u0259n m\u00fcdrik r\u0259hb\u0259rin \u0259lind\u0259 olsayd\u0131 bu c\u00fcr xaos yaranmazd\u0131. O z\u0259ka sahibi is\u0259 el a\u011fsaqqal\u0131\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev idi.\u00a0 Xalq\u0131n bu se\u00e7imini \u00f6zl\u0259rinin m\u0259hvi kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n\u00a0 \u00abkommunist \u00fcsul-idar\u0259sinin\u00bb ba\u015fbil\u0259nl\u0259ri Ulu \u00d6nd\u0259ri Az\u0259rbaycandan uzaqla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259l atd\u0131lar.\u00a0 Lakin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259t\u00e7i Heyd\u0259r \u018fliyev fenomeni, z\u0259kas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si el\u0259 parlaq bir varl\u0131\u011fa\u00a0 sahib idi ki,\u00a0 ona he\u00e7 bir l\u0259k\u0259\u00a0 yap\u0131\u015fmazd\u0131. Bel\u0259c\u0259 iki g\u00fcn Bak\u0131da qalan, iyul ay\u0131n\u0131n 22-d\u0259\u00a0 Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259ri\u00a0 100 mind\u0259n art\u0131q\u00a0 h\u0259myerlisi\u00a0 xilaskar kimi qar\u015f\u0131lad\u0131. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259\u00a0 h\u0259myerlil\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rin nitqi tarixi\u00a0 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn z\u0259f\u0259r \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 idi: \u00ab Do\u011fma v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na he\u00e7 d\u0259\u00a0 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259\u00a0 qalxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, ancaq v\u0259 ancaq respublikan\u0131n bu a\u011f\u0131r v\u0259 \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n d\u0259rdin\u0259 \u015f\u0259rik olma\u011fa, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcumu yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259, azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fulma\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n,\u00a0 V\u0259t\u0259nini can\u0131ndan art\u0131q sev\u0259n\u00a0 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev xilaskarl\u0131q missiyas\u0131na xalq\u0131n\u0131n\u00a0 xeyir-duas\u0131 il\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Do\u011fma yurdunda\u00a0 el a\u011fsaqqal\u0131, sonra deputat, n\u0259hay\u0259t\u00a0 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin S\u0259dri\u00a0 kimi \u0259n vacib probleml\u0259rin \u0259sl mahiyy\u0259tini m\u00fcdrikc\u0259sin\u0259 d\u0259rk edib, \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib, alternativ yollar axtaran Ulu \u00d6nd\u0259rin\u00a0 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi islahatlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259m\u0259l idi.<\/p>\n<p>17 noyabr 1990- c\u0131 ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisin\u00a0 sessiyas\u0131na\u00a0 deputat kimi s\u0259drlik ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev bir m\u00fcdd\u0259t sonra s\u00f6yl\u0259diyi \u00abM\u00fcst\u0259qillik q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tin yol yoxdur. M\u00fcst\u0259qilliyin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tindirs\u0259, onun saxlan\u0131lmas\u0131, daimi, \u0259b\u0259di olmas\u0131 bundan da \u00e7\u0259tindir\u00bb s\u00f6zl\u0259rinin real h\u0259yatda h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yaradan\u00a0 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi. H\u0259min sessiyada \u00abNax\u00e7\u0131van MSSR\u00bbnin\u00a0 ad\u0131ndan \u00absovet, sosialist\u00bb\u00bb\u00a0 s\u00f6zl\u0259rinin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, d\u00f6vl\u0259t atributlar\u0131 say\u0131lan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131n, himn v\u0259 gerbinin b\u0259rpas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131\u00a0 m\u00fcdriklik, c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi.<\/p>\n<p>O ill\u0259rd\u0259\u00a0 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259ri inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259li adland\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u00f6zl\u0259ri daha xarakterikdir: \u00ab Heyd\u0259r \u018fliyevin 1970-ci, 1980-ci ill\u0259rd\u0259 d\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r, Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r v\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lma \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti, c\u0259sar\u0259tli add\u0131mlar, qanl\u0131 20 Yanvar faci\u0259sinin pisl\u0259nm\u0259si, Kommunist Partiyas\u0131 s\u0131ralar\u0131n\u0131n t\u0259rk edilm\u0259si, Nax\u00e7\u0131vanda Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin bayra\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi t\u0259sis edilm\u0259si, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n saxlanmas\u0131na dair referendumun ke\u00e7irilm\u0259m\u0259si &#8211; b\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, xalqda Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 olan m\u0259h\u0259bb\u0259ti bir\u0259 on art\u0131r\u0131rd\u0131. 1992-ci ilin noyabr\u0131nda Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 xalqda b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r yaratd\u0131 ki, n\u0259hay\u0259t, xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallara son qoyulacaq, n\u0259hay\u0259t, Az\u0259rbaycanda \u00e7ox ciddi siyasi q\u00fcvv\u0259 yaran\u0131r, n\u0259hay\u0259t, Az\u0259rbaycanda siyasi sistem yaran\u0131r.\u00bb<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Nax\u00e7\u0131vanda olark\u0259n \u00a031 dekabr- D\u00fcnya Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 birliyi bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n q\u0259bulu il\u0259 diaspor t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lini qoydu.\u00a0 SSR\u0130-nin c\u0259nub s\u0259rh\u0259dl\u0259rini qoruyan sovet ordusunun h\u0259rbi\u00a0 arsenal\u0131, silah-sursat\u0131\u00a0 muxtar respublikada qalmaqla b\u00fct\u00fcn ordu\u00a0 hiss\u0259l\u0259rinin Nax\u00e7\u0131vandan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na nail oldu. \u0130lk S\u0259rh\u0259d D\u0259st\u0259sini yaratd\u0131.\u00a0 O d\u00f6vrd\u0259\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259rin tarixi\u00a0 xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 respublikan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin, Nax\u00e7\u0131van\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f Qars m\u00fcqavil\u0259sinin t\u0259z\u0259l\u0259nm\u0259si, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u00a0 g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si oldu. H\u0259r iki qon\u015fu d\u00f6vl\u0259td\u0259n\u00a0 Nax\u00e7\u0131vana \u0259rzaq , s\u0259naye mallar\u0131, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 enerji verildi.\u00a0 \u00ab\u00dcmid k\u00f6rp\u00fcs\u00fc\u00bb sal\u0131nd\u0131. Nax\u00e7\u0131van hava liman\u0131,\u00a0 Bak\u0131da is\u0259 muxtar respublikan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi a\u00e7\u0131ld\u0131. Bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n olan \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>Muxtar Respublikan\u0131n \u00a0Ali M\u0259clisinin S\u0259dri kimi 1992-ci ild\u0259\u00a0 antimilli q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259hdidl\u0259rin\u0259 xalqla birliyi say\u0259sind\u0259 qalib g\u0259l\u0259n\u00a0 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131\u00a0\u00a0 1993-c\u00fc ild\u0259 yerin\u0259 yetirdi. H\u0259min il, iyunun 9-da\u00a0\u00a0\u00a0 par\u00e7alanmaqda olan\u00a0 \u00f6lk\u0259ni\u00a0 daxili qar\u015f\u0131durma v\u0259\u00a0 xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u0259krli\u00a0 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rind\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi il\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131dan \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi namin\u0259\u00a0 daha m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rdi.\u00a0\u00a0 Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyada\u00a0 q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131nmas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259rin ideyalar\u0131n\u0131n realla\u015fmas\u0131 dem\u0259kdir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi ulu \u00f6nd\u0259r\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya , b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u015f\u0259r\u0259fli xilaskar missiyas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259min g\u00fcn Nax\u00e7\u0131vana qay\u0131dan ulu \u00f6nd\u0259r\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev xalqa\u00a0 m\u00fcst\u0259qillik yolunda b\u0259l\u0259d\u00e7ilik etdi Z\u0259man\u0259sinin korifeyl\u0259rind\u0259n olan m\u00fcdrik siyas\u0259t\u00e7i \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyevi ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n\u00a0 onun siyasi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, uzaqg\u00f6r\u0259nliyi, xalq\u0131na olan t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259h\u0259bb\u0259ti, q\u0259tiyy\u0259tidir. \u00a0Tarixd\u0259 adlar\u0131\u00a0 il\u0259 ya\u015fayan d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin ham\u0131s\u0131na olmasa da, b\u0259zil\u0259rin\u0259 n\u0259sib olan bu\u00a0 xo\u015fb\u0259xtlik\u00a0 onlar\u0131\u00a0 xalq\u0131na\u00a0 lider kimi\u00a0 sevdirmi\u015f, \u0259srl\u0259rl\u0259 ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. Z\u0259man\u0259sini \u00e7ox-\u00e7ox qabaqlayan g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259r\u0259 n\u0259sib olan bu xo\u015fb\u0259xtl\u0131k \u00a0ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin taleyin\u0259\u00a0 yaz\u0131lan Tanr\u0131 qism\u0259ti olmaqla b\u00fct\u00fcn xalq\u0131n yoluna i\u015f\u0131q sald\u0131. Liderlik \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs v\u0259rdi\u015fini, f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzini \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n, dahiliyin \u00a0intellektual keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib olan Ulu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":358190,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/c5c1bda1156032335822306879210869832.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259min g\u00fcn Nax\u00e7\u0131vana qay\u0131dan ulu \u00f6nd\u0259r\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev xalqa\u00a0 m\u00fcst\u0259qillik yolunda b\u0259l\u0259d\u00e7ilik etdi Z\u0259man\u0259sinin korifeyl\u0259rind\u0259n olan m\u00fcdrik siyas\u0259t\u00e7i \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyevi ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n\u00a0 onun siyasi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, uzaqg\u00f6r\u0259nliyi, xalq\u0131na olan t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259h\u0259bb\u0259ti, q\u0259tiyy\u0259tidir. \u00a0Tarixd\u0259 adlar\u0131\u00a0 il\u0259 ya\u015fayan d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin ham\u0131s\u0131na olmasa da, b\u0259zil\u0259rin\u0259 n\u0259sib olan bu\u00a0 xo\u015fb\u0259xtlik\u00a0 onlar\u0131\u00a0 xalq\u0131na\u00a0 lider kimi\u00a0 sevdirmi\u015f, \u0259srl\u0259rl\u0259 ya\u015fatm\u0131\u015fd\u0131r. Z\u0259man\u0259sini \u00e7ox-\u00e7ox qabaqlayan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/358189"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=358189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/358189\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/358190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=358189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=358189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=358189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}