{"id":361723,"date":"2021-07-30T10:04:52","date_gmt":"2021-07-30T07:04:52","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=361723"},"modified":"2021-07-30T10:04:52","modified_gmt":"2021-07-30T07:04:52","slug":"xrusovun-oyunduyu-tu-134-t%c9%99yyar%c9%99-42-il-onc%c9%99-paxtakor-komandasina-m%c9%99zar-olub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=361723","title":{"rendered":"Xru\u015fovun \u00f6y\u00fcnd\u00fcy\u00fc \u201cTu-134\u201d \u2013 T\u0259yyar\u0259 42 il \u00f6nc\u0259 \u201cPaxtakor\u201d komandas\u0131na m\u0259zar olub"},"content":{"rendered":"<p><strong>SSR\u0130-nin aviasiya s\u0259nayesind\u0259 \u0259fsan\u0259vi t\u0259yyar\u0259 ad\u0131n\u0131 alan \u201cTu-134\u201d ilk u\u015fu\u015funu 58 il \u00f6nc\u0259 bu g\u00fcn, 29 iyul 1963-c\u00fc ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib. \u201cTu-134\u201d t\u0259kc\u0259 SSR\u0130-d\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin Almaniya (ADR), Pol\u015fa, Yuqoslaviya, \u00c7exoslovakiya, Macar\u0131stan, Bolqar\u0131stan, Vyetnam v\u0259 bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 k\u00fctl\u0259vi istismara burax\u0131l\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259sinin meydana g\u0259lm\u0259sinin maraql\u0131 bir tarixi olub. Bel\u0259 ki, Nikita Xru\u015fov 1960-c\u0131 ild\u0259 Fransada r\u0259smi s\u0259f\u0259rd\u0259 olark\u0259n, s\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yyar\u0259 il\u0259 u\u00e7ub. Frans\u0131zlar\u0131n \u201cKaravella\u201d t\u0259yyar\u0259sinin rahatl\u0131\u011f\u0131 sovet liderini o q\u0259d\u0259r m\u0259mnun edib ki, o, Moskvaya qay\u0131dan kimi SSR\u0130 aviasiya s\u0259neyesinin ba\u015f konstruktoru general-polkovnik Andrey Tupolevi yan\u0131na d\u0259v\u0259t edib. Tupolev sonralar Xru\u015fovla ke\u00e7\u0259n 1 saat 20 d\u0259qiq\u0259lik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131b:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/c8fbdce19cf5b34b265adc106b49b14f.jpg\" alt=\"1c816e918bb4ef1574923857a12ed76d.jpg (78 KB)\" width=\"622\" height=\"430\" \/><\/p>\n<p>\u201cBa\u015f katibin yan\u0131na ged\u0259nd\u0259 q\u0259bul ota\u011f\u0131nda xeyli adam var idi. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, bu f\u0259rdi q\u0259bul deyil, hans\u0131sa bir ciddi m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Ancaq 5-10 d\u0259qiq\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f k\u00f6m\u0259k\u00e7i m\u0259ni kabinet\u0259 d\u0259v\u0259t etdi. \u0130kilikd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f 1 saat 20 d\u0259qiq\u0259 \u00e7\u0259kdi. Son d\u0259qiq\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r anlam\u0131rd\u0131m ki, Xru\u015fov m\u0259ni n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 o, Fransa s\u0259f\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131, gah g\u00fcl\u00fcrd\u00fc, gah q\u0259z\u0259bl\u0259nib yumru\u011funu stola \u00e7\u0131rp\u0131rd\u0131. Aviasiya s\u0259nayesi haqq\u0131nda bir k\u0259lm\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015fmayan Xru\u015fov n\u0259hay\u0259t sonda m\u0259nim sah\u0259ml\u0259 ba\u011fl\u0131 bir fikir s\u00f6yl\u0259di: \u201cSSR\u0130-nin \u00f6z \u201cKaravella\u201ds\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Daha do\u011frusu, bu fikir yox, konkret g\u00f6st\u0259ri\u015f v\u0259 \u0259mr idi&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra Tupolev \u00f6z i\u015fin\u0259 ba\u015flay\u0131b. \u00dc\u00e7 ild\u0259n sonra \u201cTu-134\u201d ilk u\u00e7u\u015funu h\u0259yata ke\u00e7irib. Maraql\u0131 faktlardan biri is\u0259 odur ki, t\u0259yyar\u0259 istismara burax\u0131ld\u0131qdan sonra Xru\u015fov az qala \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cTu-134\u201d\u00fcn m\u00fc\u0259llifi kimi t\u0259qdim edib. M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin iclas\u0131nda sovet lideri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131qla SSR\u0130-nin aviasiya s\u0259neyesi haqq\u0131nda y\u00fcks\u0259k fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259yib:<\/p>\n<p>\u201cB\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, aviasiya sah\u0259sind\u0259 d\u0259 SSR\u0130 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00f6n s\u0131ralarda gedir. \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259si buna bariz s\u00fcbutdur. Art\u0131q ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n bu t\u0259yyar\u0259nin al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sifari\u015fl\u0259r daxil olmaqdad\u0131r. M\u0259n h\u0259l\u0259 3 il \u00f6nc\u0259 bunu g\u00f6r\u00fcr\u00fcd\u00fcm. M\u0259n o vaxt, 1960-c\u0131 ild\u0259 Tupolevi yan\u0131ma d\u0259v\u0259t etdim. Biz yeni t\u0259yyar\u0259nin istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f fikir m\u00fcbadil\u0259si apard\u0131q. M\u0259n Tupolev\u0259 \u00e7ox \u015feyl\u0259ri ba\u015fa sald\u0131m, yeni t\u0259yyar\u0259nin hans\u0131 texniki g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 malik olma\u011f\u0131n\u0131 ona anlatd\u0131m. O, m\u0259nim fikirl\u0259rimi q\u0259bul etdi v\u0259 m\u0259hz bunun \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 yeni t\u0259yyar\u0259 meydana g\u0259ldi&#8230;\u201d<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/0c973c1f5503b5252ee9bf402481b944.jpg\" alt=\"nikita-xrushov.jpg (77 KB)\" width=\"672\" height=\"493\" \/><\/p>\n<p>B\u0259li, m\u0259\u015fhur konstruktorla 1 saat 20 d\u0259qiq\u0259lik g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 yaln\u0131z \u201cSSR\u0130-nin \u00f6z \u201cKaravella\u201ds\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d dey\u0259n Xru\u015fov M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin iclas\u0131nda ba\u015f katib kimi deyil, t\u0259yyar\u0259 konstruktoru kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<br \/>\n\u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259si SSR\u0130-d\u0259 ilk beyn\u0259lxalq sertifikat alan t\u0259yyar\u0259 olub.<\/p>\n<p>Andrey Tupolev \u0259vv\u0259lc\u0259 \u201cTu-124\u201d t\u0259yyar\u0259sini t\u0259kmill\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k \u201cTu-124A\u201d t\u0259yyar\u0259sinin konstruksiyas\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131b. Amma sonra o, texniki g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k yeni t\u0259yyar\u0259 modeli yarad\u0131b.<br \/>\n\u018fvv\u0259lc\u0259 t\u0259yyar\u0259 56 s\u0259rni\u015fin \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub, sonradan t\u0259yyar\u0259nin s\u0259rni\u015fin tutumu 72 n\u0259f\u0259r\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259yyar\u0259 ilk d\u0259f\u0259 1967-ci ild\u0259 Moskva-Stokholm mar\u015frutu il\u0259 beyn\u0259lxalq reysi icra edib. 1972-ci ild\u0259n sonra is\u0259 \u201cTu-134\u201d \u0259sas\u0259n beyn\u0259lxalq x\u0259ttl\u0259r\u0259 burax\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>21 il \u0259rzind\u0259 \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259si Xarkov aviasiya zavodunda istehsal olunub. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 zavod 856 t\u0259yyar\u0259 istehsal edib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/30516c2cc3ca3495fa536a89944e4dd0.jpg\" alt=\"article.jpg (124 KB)\" width=\"701\" height=\"466\" \/><\/p>\n<p>T\u0259yyar\u0259nin istehsal\u0131 b\u00fcdc\u0259y\u0259 o q\u0259d\u0259r g\u0259lir g\u0259tirib ki, avisiya s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar s\u0259mada \u201cTu-134\u201d g\u00f6r\u0259nd\u0259 \u201c\u0259m\u0259k haqq\u0131m\u0131z g\u00f6yl\u0259r\u0259 qalx\u0131r\u201d dey\u0259 \u00f6z \u201cm\u0259hsul\u201dlar\u0131 il\u0259 \u00f6y\u00fcn\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n aviasiya sah\u0259sind\u0259 \u201cTu-134\u201d uzun ill\u0259r \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz t\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259n biri say\u0131l\u0131b. Amma buna baxmayaraq istismar\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 q\u0259za v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n 78 \u0259d\u0259d \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259si s\u0131radan \u00e7\u0131x\u0131b.<br \/>\nAyr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259sini 30 d\u0259f\u0259 qa\u00e7\u0131rma\u011fa c\u0259hd edibl\u0259r. Bu c\u0259hdl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 14 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 q\u0259za, terror akt\u0131, texniki nasas\u0131zl\u0131q v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259sinin 1473 s\u0259rni\u015fini h\u0259lak olub.<\/p>\n<p>\u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259sinin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259zalardan biri 1979-cu ilin avqust ay\u0131nda Dneprodzerjinsk \u00fcz\u0259rind\u0259 ba\u015f verib. Bu q\u0259za zaman\u0131 iki \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259si toqqu\u015fub ki, n\u0259tic\u0259d\u0259 178 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub. Da\u015fk\u0259ndin \u201cPaxtakor\u201d komandas\u0131n\u0131n futbol\u00e7ular\u0131 da bu q\u0259zan\u0131n qurbanlar\u0131 olublar. Bu q\u0259zaya g\u00f6r\u0259 yanl\u0131\u015fl\u0131\u011fa v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tsizliy\u0259 yol ver\u0259n dispet\u00e7er Nikolay Sumskoy 15 il azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edilib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/be217283b6a5a432583e52627f262a0b.jpg\" alt=\"755ce3897f166b6.jpg (83 KB)\" width=\"700\" height=\"443\" \/><\/p>\n<p>21 may 2019-cu ild\u0259 \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259si sonuncu reysini yerin\u0259 yetirib. G\u00f6y\u0259rt\u0259sind\u0259 70 s\u0259rni\u015fin olan, \u201cAlrosa\u201d avia\u015firk\u0259tin\u0259 m\u0259xsus t\u0259yyar\u0259 \u0130rkutskdan Yakutiyan\u0131n Mirni \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 u\u00e7ub. Bu reysind\u0259n sonra t\u0259yyar\u0259 Novosibirskd\u0259ki aviasiya v\u0259 kosmonavtika muzeyin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib.<\/p>\n<p>SSR\u0130-nin aviasiya s\u0259nayesinin \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furu say\u0131lan \u201cTu-134\u201d siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259 Nikita Xru\u015fov hakimiyy\u0259tinin u\u011furlu hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri say\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130lham C\u0259milo\u011flu, Musavat.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SSR\u0130-nin aviasiya s\u0259nayesind\u0259 \u0259fsan\u0259vi t\u0259yyar\u0259 ad\u0131n\u0131 alan \u201cTu-134\u201d ilk u\u015fu\u015funu 58 il \u00f6nc\u0259 bu g\u00fcn, 29 iyul 1963-c\u00fc ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib. \u201cTu-134\u201d t\u0259kc\u0259 SSR\u0130-d\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin Almaniya (ADR), Pol\u015fa, Yuqoslaviya, \u00c7exoslovakiya, Macar\u0131stan, Bolqar\u0131stan, Vyetnam v\u0259 bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 k\u00fctl\u0259vi istismara burax\u0131l\u0131b. \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259sinin meydana g\u0259lm\u0259sinin maraql\u0131 bir tarixi olub. Bel\u0259 ki, Nikita Xru\u015fov 1960-c\u0131 ild\u0259 Fransada r\u0259smi s\u0259f\u0259rd\u0259 olark\u0259n, s\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yyar\u0259 il\u0259 u\u00e7ub. Frans\u0131zlar\u0131n \u201cKaravella\u201d t\u0259yyar\u0259sinin rahatl\u0131\u011f\u0131 sovet liderini o q\u0259d\u0259r m\u0259mnun edib ki, o, Moskvaya qay\u0131dan kimi SSR\u0130 aviasiya s\u0259neyesinin ba\u015f konstruktoru general-polkovnik Andrey&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":361725,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/81e66bed33334224f97ca9c83771c20d.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"SSR\u0130-nin aviasiya s\u0259nayesind\u0259 \u0259fsan\u0259vi t\u0259yyar\u0259 ad\u0131n\u0131 alan \u201cTu-134\u201d ilk u\u015fu\u015funu 58 il \u00f6nc\u0259 bu g\u00fcn, 29 iyul 1963-c\u00fc ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib. \u201cTu-134\u201d t\u0259kc\u0259 SSR\u0130-d\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin Almaniya (ADR), Pol\u015fa, Yuqoslaviya, \u00c7exoslovakiya, Macar\u0131stan, Bolqar\u0131stan, Vyetnam v\u0259 bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 k\u00fctl\u0259vi istismara burax\u0131l\u0131b. \u201cTu-134\u201d t\u0259yyar\u0259sinin meydana g\u0259lm\u0259sinin maraql\u0131 bir tarixi olub. Bel\u0259 ki, Nikita Xru\u015fov 1960-c\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/361723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=361723"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/361723\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/361725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=361723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=361723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=361723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}