{"id":363396,"date":"2021-08-04T13:01:02","date_gmt":"2021-08-04T10:01:02","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=363396"},"modified":"2021-08-04T13:01:02","modified_gmt":"2021-08-04T10:01:02","slug":"v%c9%99t%c9%99n-muharib%c9%99sinin-bas-plani-%c9%99liyevin-boyuk-az%c9%99rbaycani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=363396","title":{"rendered":"V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin Ba\u015f plan\u0131: \u018fliyevin B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sovetl\u0259r Birliyinin da\u011f\u0131lmas\u0131na misilsiz z\u0259ka v\u0259 \u0259m\u0259k s\u0259rf ed\u0259n amerikal\u0131 strateq Zbiqnev Bjezinskinin soyuq dekabr g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Bak\u0131ya x\u00fcsusi missiya il\u0259 g\u0259li\u015fi 70 illik imperiyan\u0131n son mogikanlar\u0131ndan olan Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 m\u0259xfi g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin taleyi haqda \u00f6lk\u0259sin\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r bilgil\u0259r verm\u0259k m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edirdi. \u018flb\u0259tt\u0259, bel\u0259 ranql\u0131 t\u0259maslar t\u0259kc\u0259 m\u00fch\u0259rrikl\u0259rin s\u00fcrtk\u00fc ya\u011flar\u0131na h\u0259sr oluna bilm\u0259zdi v\u0259 pol\u015fal\u0131 y\u0259hudi \u0259silli diplomat g\u0259l\u0259c\u0259k memuarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259lin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n tarixi f\u00fcrs\u0259ti qa\u00e7\u0131rmad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u018fks ideoloji sisteml\u0259rd\u0259 v\u0259 antoqonist elitalarda t\u0259msil olunmalar\u0131na baxmayaraq, h\u0259r iki liderin bir-birin\u0259 d\u0259rin simpatiya b\u0259sl\u0259m\u0259si regionu<\/strong>\u00a0v\u0259 yeni m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131ma\u011fa zaman s\u0259rf ed\u0259n dig\u0259r h\u00f6kum\u0259t t\u0259msil\u00e7il\u0259rind\u0259n \u00fcst\u00fcn bir v\u0259ziyy\u0259t yarad\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/4ee725162c91101714dd8da4e2bb6299.jpg\" alt=\"eliyev1.JPG (49 KB)\" width=\"712\" height=\"465\" \/><\/p>\n<p>Bjezinski 2-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 sovetl\u0259r\u0259 qalibiyy\u0259t g\u0259tir\u0259n neft Bak\u0131s\u0131n\u0131n son ill\u0259r q\u0259rq oldu\u011fu\u00a0<strong>m\u00fcharib\u0259 qaranl\u0131\u011f\u0131nda h\u0259rbi xaosun v\u0259 siyasi anarxiyan\u0131n X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sinin b\u00fct\u00fcn perimetri boyu qeyri-sabitlik yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong>\u00a0yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Ax\u0131 o, bir vaxtlar Amerikan\u0131n \u0259sas ideoloqu kimi m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu\u00a0<strong>\u018ffqan\u0131stan doktrinas\u0131n\u0131n &#8211; SSR\u0130-ni bahal\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k v\u0259 m\u0259hv etm\u0259k plan\u0131n\u0131n yerind\u0259 indi b\u00f6lg\u0259ni toparlamaq v\u0259 onu Q\u0259rbin iqtisadi-siyasi, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu halda h\u0259rbi dayanaca\u011f\u0131na<\/strong>\u00a0\u00e7evirm\u0259k \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda oldu\u011funu \u0259la bilirdi.<\/p>\n<p>Prezident Bill Klintonun surquclu m\u0259ktubu il\u0259\u00a0<strong>gec\u0259 yar\u0131dan ke\u00e7mi\u015f Ab\u015feron sahill\u0259rind\u0259 -y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 daxili v\u0259 xarici sava\u015flar\u0131n meydan\u0131 olan s\u0259rt k\u00fcl\u0259kl\u0259r \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u018fliyevl\u0259 raz\u0131la\u015fma formulu tapmaq onun kimi qlobal d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sahibin\u0259\u00a0<\/strong>\u00e7\u0259tin olmam\u0131\u015fd\u0131. Bjezinski dan\u0131\u015f\u0131qlar aparark\u0259n h\u0259l\u0259 bar\u0131t qoxusu \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015f paytaxt v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259ri b\u00fcr\u00fcy\u0259n humanitar f\u0259lak\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fax dayanan\u00a0<strong>\u018fliyevin Kremld\u0259 d\u00fcnyan\u0131 idar\u0259 ed\u0259nl\u0259rd\u0259n biri maneras\u0131n\u0131<\/strong>\u00a0burada da-min ill\u0259r ya\u015f\u0131 olan X\u0259z\u0259r-\u015e\u0259rq sivilizasiyas\u0131n\u0131n sahill\u0259rind\u0259 d\u0259 qoruyub saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Uzun s\u00fcr\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlardan sonra A\u011f Ev\u0259 veril\u0259n nikbin raport m\u0259xfi diplomat\u0131n t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti parlaq s\u0259hif\u0259si, bir \u0259srlik fasil\u0259d\u0259n sonra Q\u0259rbin iri \u015firk\u0259tl\u0259rinin, qlobal tacirl\u0259rin, meqa layih\u0259\u00e7il\u0259rin v\u0259 maliyy\u0259\u00e7il\u0259rin q\u0259dim \u015e\u0259rqin sirli qap\u0131s\u0131 olan Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131\u015f\u0131, X\u0259z\u0259rins\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259nizl\u0259 birliyinin \u0259sas\u0131 dem\u0259k idi. Az\u0259rbaycan\u00a0<strong>liderinin \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm ed\u0259n m\u0259rdlik, q\u0259tiyy\u0259t v\u0259 qorxmazl\u0131q Amerika emissar\u0131n\u0131 nec\u0259 ovsunlam\u0131\u015fd\u0131sa, o siyasi etiketl\u0259ri a\u015faraq \u00f6z xan\u0131m\u0131n\u0131n d\u0259rin simpatiya duydu\u011fu bir simvolla dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qca dil\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi<\/strong>. Lakin m\u00fcst\u0259qilliyi imtahan qar\u015f\u0131s\u0131nda olan \u018fliyev\u0259 o anlar \u015f\u0259xsi heyranlar\u0131ndan daha \u00e7ox, 90-c\u0131 ill\u0259rin qeyri m\u00fc\u0259yy\u0259nliyind\u0259n v\u0259 h\u0259l\u0259 formala\u015fmam\u0131\u015f geosiyasi d\u00fcz\u0259nind\u0259n \u00f6z \u00f6lk\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maksimum istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259kc\u0259 neft partiyas\u0131n\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 region u\u011frunda ged\u0259n h\u0259rbi davan\u0131 qazanmaq g\u0259r\u0259k idi.<\/p>\n<p>\u00dcst\u00fcnd\u0259n 27 il ke\u00e7\u0259c\u0259k, b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rin \u0259n adil hakimi-zaman \u018fliyev doktrinas\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259c\u0259kdi.\u00a0<strong>B\u0259li, 20 sentyabr 1994-c\u00fc ill\u0259 27 sentyabr 2020-ci ill\u0259ri vahid siyasi t\u0259qvim hesab ed\u0259nl\u0259r tam haql\u0131d\u0131lar<\/strong>. Lakin h\u0259l\u0259 m\u00fcbariz\u0259 davam edirdi.<\/p>\n<p>\u00d6z xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck v\u0259 h\u0259m d\u0259 faci\u0259li o\u011flu Levon ter Petrosyan\u0131n bunu ham\u0131dan yax\u015f\u0131 v\u0259 daha tez d\u0259rk etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k t\u0259nha qalaca\u011f\u0131na \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur. Do\u011frudur, erm\u0259ni lider \u00f6z\u00a0<strong>silahda\u015flar\u0131n\u0131n sonsuz torpaq i\u015ftah\u0131n\u0131n\u00a0<\/strong>onun mill\u0259tin\u0259 hans\u0131 b\u0259lalar g\u0259tir\u0259c\u0259yini daha \u00f6nc\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etmi\u015fdi. Lakin\u00a0<strong>\u018fliyevin siyasi \u015fahmat partiyas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259n sonra \u015e\u0259rq h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n sirli v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b kombinasiyalar\u0131n\u0131n onlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif imperiyalar aras\u0131nda manevr etm\u0259k v\u0259 sa\u011f qalmaq \u0259v\u0259zin\u0259 \u00f6l\u00fcmd\u0259n, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlardan ke\u00e7diyini el\u0259 \u00f6z \u015f\u0259c\u0259r\u0259sind\u0259 &#8211; suriyal\u0131 k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259 yax\u015f\u0131 bilirdi<\/strong>. Levonu meydan v\u0259 s\u0259ng\u0259r yolda\u015flar\u0131ndan ayr\u0131 salan uzaqg\u00f6r\u0259nliyi onun\u00a0<strong>taxtdan devrilm\u0259sind\u0259n h\u0259l\u0259 \u00e7ox \u0259vv\u0259l Lissabonda<\/strong>\u00a0n\u00f6vb\u0259ti t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015fd\u0131. Qafqazda s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi plana malik olmayan, yaln\u0131z rusiyal\u0131 pe\u015f\u0259kar manipulyator, ikili agent Vladimir Kazimirovun qar\u015f\u0131s\u0131nda xaotik reaksiyalar ver\u0259n AT\u018fT zirv\u0259si n\u0259hay\u0259t, 1996-c\u0131 ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. Lakin o vaxtlar y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u00fcn s\u0259p\u0259l\u0259ndiyi Bak\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259rbi m\u0259\u011flubiyy\u0259tin yaralar\u0131n\u0131 sar\u0131ma\u011fa ba\u015f\u0131 qar\u0131\u015fan az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259sil \u201c<strong>Versal sindromu\u201dnun ac\u0131s\u0131n\u0131\u00a0<\/strong>ya\u015fay\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/a0ab725d0176faed13fc2564590e3ea1.jpg\" alt=\"ikinci.JPG (102 KB)\" width=\"749\" height=\"436\" \/><\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra\u00a0<strong>kapitulyasiya etmi\u015f Almaniyan\u0131n ona diqt\u0259 olunan al\u00e7ald\u0131c\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda verdiyi kontribusiyalar, \u0259razi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri v\u0259 Fransan\u0131n Rurda h\u0259rbi t\u0259msil\u00e7iliyi, el\u0259c\u0259 d\u0259 sava\u015fda m\u0259\u011flubiyy\u0259tin g\u0259tirdiyi k\u00fctl\u0259vi yoxsulluq\u00a0<\/strong>bel\u0259 sindromun yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. \u0130ndi \u00f6z xalq\u0131n\u0131\u00a0<strong>Versal r\u00fcsvay\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fliyev X\u0259z\u0259ri Qaraba\u011fla birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, su v\u0259 quru yollar\u0131 aras\u0131nda arteriyalar qurma\u011fa v\u0259 neftin d\u00fcny\u0259vi g\u00fcc\u00fcnd\u0259n faydalanma\u011fa<\/strong>\u00a0\u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. N\u0259inki \u201cd\u0259niz doktrini\u201d olmayan, el\u0259c\u0259 d\u0259 k\u0259\u015ffind\u0259n sonra \u00f6zg\u0259 paytaxtlardan idar\u0259 olunan\u00a0<strong>s\u00fcm\u00fcrg\u0259n buruqlar<\/strong>\u00a0yaln\u0131z sovetl\u0259rin h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, o da m\u00fc\u0259yy\u0259n zaman k\u0259siyind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n quruculu\u011funa xidm\u0259t etmi\u015fdi, qalan vaxtlarda\u00a0<strong>xarici basq\u0131lar\u0131n v\u0259 i\u015f\u011fallar\u0131n bir n\u00f6mr\u0259li s\u0259b\u0259bi olmu\u015fdu.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fliyev Lissabonda tarixi z\u0259f\u0259r qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan ed\u0259nd\u0259 Bak\u0131da\u00a0<strong>inqilabi romantizmin m\u0259\u011flub d\u0259st\u0259l\u0259ri v\u0259 d\u00fcnya erm\u0259ni\u00e7iliyi onu s\u00f6z at\u0259\u015fin\u0259<\/strong>\u00a0tutmu\u015fdular. Ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 nec\u0259 ola bil\u0259rdi ki, torpaqlar\u0131n\u0131n be\u015fd\u0259 birini itir\u0259n ki\u00e7ik bir d\u00f6vl\u0259tin r\u0259hb\u0259ri konsensuslu q\u0259rar\u0131 durduraraq d\u00fcnyan\u0131n 57 \u00f6lk\u0259sinin irad\u0259si \u0259leyhin\u0259 gedir, zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yekun s\u0259n\u0259dsiz bitm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyurdu? Lakin indi-ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnl\u0259rd\u0259\u00a0<strong>E\u00e7mi\u0259dzinin qaranl\u0131q d\u0259hlizl\u0259rind\u0259 \u00f6yr\u0259ndiyi tarixi ger\u00e7\u0259k ad\u0131 il\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259n v\u0259 \u00f6z mill\u0259tini il\u011f\u0131mlardan oyatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan seyid-ter Levon<\/strong>\u00a0h\u0259min g\u00fcnl\u0259rin qrifli gizlinl\u0259rini d\u0259 g\u00fcn \u00fcz\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Lissabon sammiti haqq\u0131nda g\u00f6r\u00fcn o n\u0259 deyir: \u201c<strong>Balans 1996\u22121997-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda beyn\u0259lxalq neft konsorsiumu formala\u015fan zaman amerikal\u0131lar, BP v\u0259 dig\u0259r pay\u00e7\u0131lar orada t\u0259msil olunanda pozuldu. Lissabonda n\u0259 olmu\u015fdu? Biz ora \u00e7atanda Oskanyan\u0131n (sabiq X\u0130N-Z.O) sif\u0259ti \u0259sirdi, o titr\u0259y\u0259r\u0259k dedi ki, Amerika yeni formul g\u0259tirib, bizd\u0259n ba\u015fqa ham\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131b. M\u0259n\u0259 m\u0259lumat verildi ki, prezident Bill Klintonun masas\u0131na h\u0259min s\u0259n\u0259d nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Onu Texas\u0131n neft lobbisi edib. Onlar Klintona deyibl\u0259r ki, s\u0259n Lissabona gedirs\u0259n, \u018fliyev bizd\u0259n bel\u0259 bir s\u0259n\u0259d ist\u0259yib. H\u0259tta onu bilir\u0259m ki, Amerika Konqresinin ke\u00e7mi\u015f r\u0259hb\u0259ri Nyut Qinqri\u00e7 bunu Klintondan t\u0259l\u0259b edib. O vaxtdan Az\u0259rbaycan\u0131n ritorikas\u0131 d\u0259yi\u015fdi, onlar xarici g\u00fccl\u0259r hesab\u0131na ilhamland\u0131lar v\u0259 zaman\u0131n onlar\u0131n xeyrin\u0259 i\u015fl\u0259diyini g\u00f6r\u00fcb daha he\u00e7 bir t\u0259klif\u0259 raz\u0131 olmad\u0131lar. Bizim hesablamalar\u0131m\u0131z n\u0259inki s\u0259hv, h\u0259tta faci\u0259li v\u0259 mill\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcmc\u00fcl oldu\u201d<\/strong>. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, yax\u0131n \u015f\u0259rqli erm\u0259ni lideri h\u0259lledici d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sini a\u00e7\u0131q dil\u0259 g\u0259tirm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmir. Halbuki 90-c\u0131 ill\u0259r meydanlar\u0131nda v\u0259 ekranlarda m\u00fcxt\u0259lif strategiyalar \u00fcf\u00fcr\u0259nl\u0259rin Qaraba\u011f\u0131n siyasi qay\u0131d\u0131\u015f\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n Lissabon b\u0259yanat\u0131n\u0131,\u00a0<strong>erm\u0259ni icmas\u0131n\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlardan bird\u0259f\u0259lik k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan misilsiz q\u0259rar\u0131 daxili m\u0259r\u0259k\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u0259zx\u0259r\u0259l\u0259rin obyektin\u0259 \u00e7evirm\u0259si<\/strong>\u00a0ger\u00e7\u0259k tarixin qanunauy\u011fun gedi\u015fini d\u0259yi\u015fdir\u0259 bilm\u0259di.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/e6f21e58cd77f826a157d05c90ad24c2.jpg\" alt=\"ucuncu.JPG (78 KB)\" width=\"730\" height=\"490\" \/><\/p>\n<p>\u018fliyev 1997-ci ilin ilk Amerika s\u0259f\u0259rin\u0259 ged\u0259nd\u0259 demokrat Yeltsinin ona haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 sui-q\u0259sdin neftl\u0259 v\u0259 boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu dey\u0259rk\u0259n onun \u00e7oxdank\u0131 h\u0259mkar\u0131 Eduard \u015eevardnazde c\u0259misi 6 ay sonra g\u00fcn\u00fcn g\u00fcnorta \u00e7a\u011f\u0131 avtomobil korteji il\u0259 az qala h\u0259rbi h\u0259ml\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalacaqd\u0131 v\u0259 sovetl\u0259rin sonuncu xarici i\u015fl\u0259r naziri, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ox sirl\u0259rind\u0259n m\u0259lumatl\u0131\u00a0<strong>g\u00fcrc\u00fc diplomat yaralar\u0131n\u0131 sar\u0131mam\u0131\u015f ekranlar qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xaraq ona vurulan z\u0259rb\u0259nin s\u0259b\u0259binin Bak\u0131 nefti oldu\u011funu<\/strong>\u00a0a\u00e7\u0131q dil\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi. Az\u0259rbaycan liderinin is\u0259 okean\u0131n o tay\u0131na s\u0259f\u0259rini \u201cz\u0259f\u0259r\u201d kimi xarakteriz\u0259 ed\u0259n Amerika q\u0259zetl\u0259ri yaz\u0131rd\u0131lar ki,\u00a0<strong>prezident Klinton \u018fliyev\u0259 bir q\u0259hr\u0259mana layiq m\u00fcnasib\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/strong><\/p>\n<p>Ad\u0259t\u0259n ke\u00e7mi\u015fi sovetl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 olan, x\u00fcsus\u0259n\u00a0<strong>\u00e7ekist m\u0259kt\u0259binin parlaq simalar\u0131ndan birin\u0259 A\u011f Evd\u0259 y\u00fcks\u0259k ehtiram g\u00f6st\u0259rm\u0259k ham\u0131n\u0131 yar\u011f\u0131lama\u011fa<\/strong>\u00a0\u00f6yr\u0259\u015fmi\u015f quz\u011fun Q\u0259rb medias\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik deyildi. Lakin Va\u015finqtonun iki yer\u0259 ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Qafqazlarda -\u0130rana v\u0259 Rusiyaya a\u00e7\u0131lan p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259 hakimiyy\u0259t s\u00fckan\u0131 arxas\u0131nda \u018fliyev kimi\u00a0<strong>Sistem Adam\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 ist\u0259nil\u0259n inqilabi demokrat Q\u0259rbin b\u00fct\u00fcn planlar\u0131n\u0131 -z\u0259ngin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131 Avropa bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Orta Asiyaya \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k, \u018ffqan\u0131stan\u0131 kontrolda saxlamaq, \u0259n \u0259sas\u0131 o vaxtk\u0131 Moskva v\u0259 Tehran qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcst\u0259qil platforma qurmaq x\u0259yallar\u0131n\u0131 pu\u00e7 ed\u0259 bil\u0259rdi<\/strong>. \u018flb\u0259tt\u0259, \u018fliyev b\u00fct\u00fcn etimad\u0131 do\u011frultdu, Nobel qarda\u015flar\u0131n\u0131n s\u0259rmaye qoydu\u011fu s\u0259rv\u0259tl\u0259ri Q\u0259rbl\u0259 birg\u0259 i\u015fl\u0259tm\u0259yi bacard\u0131, amma c\u0259surlu\u011fun hesab\u0131 h\u0259l\u0259 qabaqdayd\u0131.<\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstandan Q\u0259rb\u0259 d\u0259hliz a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck yat\u0131r\u0131mlara raz\u0131l\u0131q alan \u018fliyev t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259\u00a0<strong>regiona m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k m\u0259suliyy\u0259t sahibi etdiyi Avropa Birliyi, NATO v\u0259 b\u00fct\u00fcn Q\u0259rb\u0259 strateji n\u0259f\u0259sliyin hans\u0131 risql\u0259r g\u0259tirdiyi<\/strong>ni ham\u0131dan yax\u015f\u0131 bildirdi. Lakin Az\u0259rbaycan liderinin\u00a0<strong>Qaraba\u011f formulunu regionda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikd\u0259n v\u0259 bo\u015fluqdan b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k qurmas\u0131, oyunun \u015f\u0259rtl\u0259rini d\u0259yi\u015fdirm\u0259yi bacarmas\u0131 n\u0259inki \u0259n\u0259n\u0259vi imperiya t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Erm\u0259nistan\u0131 iqtisadi m\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fradaraq g\u0259l\u0259c\u0259k silahl\u0131 meydanda t\u0259k qalmas\u0131n\u0131n<\/strong>\u00a0\u0259sas\u0131n\u0131 qoydu.<\/p>\n<p>\u0130ndi Heyd\u0259r \u018fliyev \u0259leyhin\u0259 fakt kimi onun BMT-nin 50 illik sammitind\u0259<a href=\"https:\/\/musavat.com\/news\/veten-muharibesinin-bas-plani-eliyevin-denizden-denize-boyuk-azerbaycani-zahid-orucdan-sensasion-yazi_819143.html?fbclid=IwAR1g9n0Rxvwp4mYspxHvN0eCJNVXCGTtTtq72vws1F7TCL1aV4QqMyEbgbE#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>\u00a0i\u015ftirak\u0131 zaman\u0131 Douninq street 10-da Britaniyan\u0131n ba\u015f naziri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yekunlar\u0131n\u0131\u00a0<strong>stenoqramla\u015fd\u0131ran adi bir m\u0259murun subyektiv metaforas\u0131na uyub<\/strong>\u00a0dig\u0259r s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 s\u0259tirl\u0259rd\u0259 onun ger\u00e7\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6z mill\u0259tinin m\u0259nafel\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 f\u0259dakarl\u0131qla d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259y\u0259n siyasi m\u0259h\u0259ll\u0259\u00e7il\u0259r \u0259v\u0259zind\u0259 Va\u015finqtondan g\u00fcnd\u0259lik status yazma\u011f\u0131 pe\u015f\u0259kar siyas\u0259t z\u0259nn edirl\u0259r. Halbuki\u00a0<strong>bir \u0259sr \u0259vv\u0259l krali\u00e7a ordular\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259 Qafqaz\u0131, sonra is\u0259 \u0130ran\u0131 r\u00fcsvay\u00e7\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rk etm\u0259sinin \u0259ksin\u0259 olaraq, \u018fliyev ba\u015f nazir Con Meycora onun s\u0259l\u0259fi general Tomsonun iki minlik ordusunun neft \u00e7\u0259ll\u0259kl\u0259rini qoruya bilm\u0259diyinin s\u0259b\u0259bl\u0259rini xat\u0131rlad\u0131r, Bak\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 v\u0259 suverenliyin\u0259 yard\u0131m etm\u0259d\u0259n burada m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259yin qeyri-m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc<\/strong>\u00a0izah edirdi.<\/p>\n<p>Zaman g\u00f6st\u0259rdi ki,\u00a0<strong>\u0259dal\u0259tli s\u00fclh ugrunda apar\u0131lan m\u00fcharib\u0259nin \u0259sas x\u0259ttini X\u0259z\u0259rin v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n statusu t\u0259\u015fkil etm\u0259s\u0259ydi,<\/strong>\u00a0daha do\u011frusu, ki\u00e7ik sava\u015f\u0131 qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131n\u00a0<strong>tarixi ideallar\u0131n\u0131n izi il\u0259 onlar\u0131n ideologiyas\u0131 \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131nmasayd\u0131<\/strong>, yaln\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda q\u0259l\u0259b\u0259 qazan\u0131la bilm\u0259zdi.\u00a0<strong>\u018fliyevl\u0259r m\u00fcharib\u0259ni d\u0259nizl\u0259rd\u0259 qazanacaqlar\u0131 t\u0259qdird\u0259 t\u0259kc\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ordunu v\u0259 iqtisadiyyat\u0131 qurmaq<\/strong>\u00a0\u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxmilyardl\u0131 resurslar \u0259ld\u0259 etmirdil\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq siyasi-t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik arxitekturas\u0131n\u0131n n\u00fcv\u0259sin\u0259 \u00e7evirm\u0259k f\u00fcrs\u0259ti qazan\u0131rd\u0131lar. Ax\u0131 Bak\u0131-Ceyhan\u0131n o vaxt h\u0259l\u0259 m\u0259rk\u0259zi \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259 punktu tap\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Tbilisi, yaxud Tehran, Supsa, yoxsa \u0259n\u0259n\u0259vi Novorossiysk x\u0259tti \u0259traf\u0131nda ged\u0259n g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259r \u0259srl\u0259rdir b\u00f6y\u00fck neft s\u0259lt\u0259n\u0259tinin sahibi olan Az\u0259rbaycan\u0131n, daha sonra Qazax\u0131stan nefti v\u0259 t\u00fcrkm\u0259n qaz\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259liydi. Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc il\u0259 \u0130r\u0259van\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7oxm\u0259chullu diplomatiyas\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259sas enerji kursunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n qlobal oyun\u00e7ular\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131na verm\u0259kl\u0259 g\u00fccl\u00fc bir r\u0131\u00e7aq \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirdi. Dey\u0259s\u0259n, s\u0259hra komandiri Robert K\u00f6\u00e7\u0259ryan\u00a0<strong>2002-ci ild\u0259 neft k\u0259m\u0259rl\u0259rinin \u0130r\u0259vandan ke\u00e7m\u0259si \u0259v\u0259zin\u0259 \u0130ranla s\u0259rh\u0259d \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011faldan azad etm\u0259k<\/strong>\u00a0\u00f6hd\u0259liyini bahal\u0131 layih\u0259 say\u0131b an\u0131ndaca imtina ed\u0259nd\u0259 d\u0259, Serj S\u0259rkisyan\u0131n boru x\u0259tl\u0259rinin Qaraba\u011fdan ke\u00e7idini\u00a0<strong>\u00f6z\u00fcn\u00fcn pis diplomatik dili il\u0259 \u201cQaraba\u011f \u0259v\u0259zin\u0259 neft\u201d<\/strong>\u00a0formuluna \u00e7evirib yaln\u0131z ticar\u0259t s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259si kimi d\u0259rk ed\u0259nd\u0259 d\u0259 \u00f6z mill\u0259ti v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k r\u0259hb\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn nec\u0259 b\u00f6y\u00fck faci\u0259l\u0259r\u0259 yol a\u00e7d\u0131qlar\u0131n\u0131n f\u0259rqind\u0259 deyildil\u0259r. Ax\u0131 ata \u018fliyevin\u00a0<strong>\u0130r\u0259vana qar\u015f\u0131 h\u0259ml\u0259 kursunun mahiyy\u0259tini ham\u0131dan yax\u015f\u0131 bil\u0259n v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f varisliyini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 q\u0259bul ed\u0259n o\u011ful \u018fliyev Erm\u0259nistan\u0131n 220 illik \u201cd\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259 plan\u0131\u201dn\u0131<\/strong>\u00a0onlar\u0131n \u0259ll\u0259rind\u0259n nec\u0259 alma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 d\u0259qiq v\u0259 \u0259minlikl\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. G\u0259nc \u018fliyev d\u00fcnyan\u0131n son 300 illik \u00e7arx\u0131n\u0131 ir\u0259liy\u0259 aparan bir n\u00f6mr\u0259li resursun d\u00f6vl\u0259t binalar\u0131nda v\u0259 h\u0259rbi meydanlarda taleyinin nec\u0259 h\u0259ll olundu\u011funu \u0259la \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u0259 daxil olmu\u015fdu.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/7bcf1b4c34bb24b7ab0691becbe4de52.jpg\" alt=\"dorduncu.JPG (69 KB)\" width=\"820\" height=\"421\" \/><\/p>\n<p>1780-ci ild\u0259n bu yana regionun v\u0259 apar\u0131c\u0131 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yard\u0131m\u0131 il\u0259 inki\u015faf etdiril\u0259n\u00a0<strong>erm\u0259ni co\u011frafiyas\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 d\u0259niz\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fctm\u0259k plan\u0131<\/strong>\u00a0t\u0259kc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 Aral\u0131q, Qara v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizl\u0259ri aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n b\u00fct\u00fcn xalqlara b\u0259lalar g\u0259tirmi\u015fdi. \u0130ndi \u00e7\u0259tin ki, Allah\u0131n\u00a0<strong>erm\u0259nil\u0259r\u0259 verm\u0259diyi neft v\u0259 geni\u015f su h\u00f6vz\u0259l\u0259ri ideologiyas\u0131n\u0131 haz\u0131rlayanlar\u0131n \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d \u0259satirin\u0259<\/strong>\u00a0g\u00f6r\u0259 qurban ged\u0259n insanlar\u0131n say\u0131 v\u0259 maddi itkil\u0259rin d\u0259qiq miqyas\u0131n\u0131 hesablamaq m\u00fcmk\u00fcn olsun. Lakin \u018fliyevin \u201cd\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259 plan\u0131\u201d ideyalar\u0131n, d\u0259y\u0259rl\u0259rin, ticar\u0259tin, y\u00fcks\u0259k standartlar\u0131n, n\u0259qliyyat v\u0259 kommunikasiya qov\u015faqlar\u0131n\u0131n qit\u0259l\u0259raras\u0131 miqyasda h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259sinin a\u00e7ar\u0131 oldu,\u00a0<strong>Az\u0259rbaycan\u0131 Aral\u0131q, Qara v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizl\u0259ri aras\u0131nda \u0259n g\u00fccl\u00fc m\u0259nt\u0259q\u0259y\u0259 \u00e7evirdi, enerji resurlar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259tin maddi, m\u0259n\u0259vi v\u0259 \u0259n sonda h\u0259rbi g\u00fcc<\/strong>\u00a0m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirdi. Ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 heyr\u0259tamiz m\u00fcdriklik v\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259niz \u0259fsan\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si 35-d\u0259n art\u0131q d\u00f6vl\u0259tin m\u0259nafel\u0259rinin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si dem\u0259k idi. Baxmayaraq ki, s\u0259rh\u0259d \u00f6lk\u0259l\u0259rinin he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131 oradan birba\u015fa pay g\u00f6t\u00fcrm\u00fcrd\u00fcl\u0259r, lakin Aral\u0131q d\u0259nizi \u0259traf\u0131nda 24, Qara d\u0259nizin sahilind\u0259 6, X\u0259z\u0259r yan\u0131nda is\u0259 q\u0259rarla\u015fan 5 d\u00f6vl\u0259tin \u00fcst-\u00fcst\u0259 3.3 milyon kv. km-d\u0259n art\u0131q su h\u00f6vz\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 ortaq limanlar, ticar\u0259t, iqtisadiyyat, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, siyas\u0259t, bir s\u00f6zl\u0259, vahid tale birliyini yaratm\u0131\u015f olurdular. Hesablamaq \u00e7\u0259tin deyil ki, burada bir araya g\u0259l\u0259n vahid \u00dcDM v\u0259 \u0259hali k\u00fctl\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259rdir,\u00a0<strong>Bak\u0131n\u0131 daha b\u00f6y\u00fck siyasi co\u011frafiyalar\u0131n paytaxt\u0131 etm\u0259k<\/strong>\u00a0siyas\u0259tinin tam mahiyy\u0259ti onda d\u0259rk olunur.<\/p>\n<p>Ax\u0131 Az\u0259rbayacana qar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n iki y\u00fcz illik m\u00fcharib\u0259d\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin he\u00e7 biri bu q\u0259d\u0259r\u00a0<strong>Ab\u015feronun s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n havas\u0131n\u0131n sabitliyind\u0259 maraql\u0131 olmam\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan ideal\u0131 v\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131xmaq layih\u0259si torpaq i\u015f\u011fallar\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6zg\u0259 \u0259razil\u0259ri tutmaq iddialar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmurdu<\/strong>, \u0259ksin\u0259 qit\u0259l\u0259r v\u0259 regionlar aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131na \u00e7evril\u0259r\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 bilikl\u0259ri, bacar\u0131q v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259ri, f\u0259rqli m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, ayr\u0131 din v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259ri Bak\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirirdi. \u0130r\u0259vansa bu sivilizasiyadan k\u0259narda qal\u0131rd\u0131 v\u0259 \u201c<strong>b\u00f6y\u00fck\u201d mifinin \u0259v\u0259zl\u0259ndiyi \u201cki\u00e7ik Erm\u0259nistan\u201da do\u011fru s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259lil\u0259yirdi.<\/strong><\/p>\n<p>X\u0259z\u0259r regionunun qlobal \u00e7\u0259kisini art\u0131ran Az\u0259rbaycan\u0131n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 n\u0259inki \u015e\u0259rq-Q\u0259rb aras\u0131nda enerji, el\u0259c\u0259 d\u0259 C\u0259nub Qaz d\u0259hlizi, daha sonra Bak\u0131-Tiflis-Qars d\u0259mir yolu x\u0259ttini, ard\u0131nca \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat platformas\u0131n\u0131 meydana g\u0259tirm\u0259si t\u0259kc\u0259 m\u00fcst\u0259qlliyin\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259minatlar\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259di, h\u0259m\u00e7inin<strong>, ikinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131na ged\u0259n yolun Ba\u015f Plan\u0131n\u0131 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirdi.\u00a0<\/strong>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, n\u00f6vb\u0259ti ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2008-ci ilin 5 g\u00fcnl\u00fck avqust m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 Rusiyan\u0131n tanklar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda xilas ed\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 yen\u0259 \u0130lham \u018fliyev oldu. \u018fg\u0259r 5 d\u00f6vl\u0259tin r\u0259hb\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 indiki Fransa prezidentind\u0259n f\u0259rqli olaraq, h\u0259qiq\u0259t\u0259n b\u00f6lg\u0259y\u0259 s\u00fclh missiyas\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259n Sarkozinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 pol\u015fal\u0131, litval\u0131 v\u0259 dig\u0259r r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u00a0<strong>qorxulu Tbilisiy\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz gedi\u015fini m\u0259hz \u00f6lk\u0259mizin G\u0259nc\u0259d\u0259n verdiyi yol v\u0259 t\u0259minatlar m\u00fcmk\u00fcn etdi.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/a015a9e18c0122d71cd3429b375b5d8a.jpg\" alt=\"besindi.JPG (114 KB)\" width=\"755\" height=\"454\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Qafqazlar\u0131n m\u00fcharib\u0259 tarixind\u0259 he\u00e7 vaxt \u018fliyevin qurdu\u011fu d\u00fczg\u00fcn neft siyas\u0259tinin \u00f6vlad\u0131 olan ikinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131ndak\u0131 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n xeyrin\u0259 beyn\u0259lxalq \u015f\u0259rait, xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin misilsiz neytrall\u0131q v\u0259 balans siyas\u0259ti, \u0259lveri\u015fli informativ v\u0259 diplomatik \u00fcst\u00fcnl\u00fck olmay\u0131b.Y\u00fcz il \u0259vv\u0259l general Tomsonun Xosrov b\u0259y Sultanovu t\u0259yin etdiyi Qaraba\u011f qubernatorlu\u011fundan f\u0259rqli olaraq, m\u00fcasir Britaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131q v\u0259 gizli siyasi elitas\u0131 \u0130lham \u018fliyevin 21-ci \u0259sr m\u00fcharib\u0259sini ard\u0131c\u0131l m\u00fcdafi\u0259 etdil\u0259r, \u00f6lk\u0259mizi haqs\u0131z yar\u011f\u0131lamaq ist\u0259y\u0259n BMT q\u0259tnam\u0259l\u0259rind\u0259n inan\u0131lmaz prinsipiall\u0131qla qorudular, o vaxtk\u0131 kimi yaln\u0131z neft maraqlar\u0131n\u0131 deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 Londonun arxivl\u0259rind\u0259n yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131qlar\u0131 b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan namin\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 d\u0259st\u0259k verdil\u0259r. Rusiya v\u0259 \u0130ran da 90-c\u0131 ill\u0259rin neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri imzalanan zaman Qafqazlada h\u0259rbi-siyasi balans\u0131n Bak\u0131n\u0131n xeyrin\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yini \u00f6zl\u0259rinin d\u0259rin d\u00f6vl\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rind\u0259 yax\u015f\u0131 bildikl\u0259rind\u0259n bu d\u0259f\u0259 general Pavel Sisiyanov v\u0259 Abbas Mirz\u0259 kimi Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 deyil, \u018fliyevin iki \u0259srlik sava\u015fda q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 qoydu\u011fu b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqi, siyasi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi resurslara haqq qazand\u0131rmaqla d\u0259st\u0259k verdil\u0259r. Moskva v\u0259 Tehran\u0131n tarixind\u0259 ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 ilk olan bu unikal m\u00f6t\u0259dilliyi yaln\u0131z \u018fliyev m\u00fcdrikliyinin v\u0259 strateji a\u011fl\u0131n\u0131n m\u0259hsulu saymaq olar.<\/strong><\/p>\n<p>O, 90-c\u0131 ill\u0259r T\u00fcrkiy\u0259sini b\u00f6lg\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259rk\u0259n h\u0259r add\u0131m\u0131nda ehtiyatl\u0131l\u0131q v\u0259 Br\u00fcssel-Moskva-Va\u015finqton-Tehrandan veril\u0259n b\u0259y\u0259natlar\u0131 h\u0259y\u0259canla izl\u0259m\u0259k durumundan xilas ed\u0259r\u0259k 2010-cu ild\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa ham\u0131n\u0131 hesabla\u015fma\u011fa m\u0259cbur ed\u0259r\u0259k, ordu v\u0259 silah birliyin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarma\u011fa nail oldu. Ger\u00e7\u0259kd\u0259n,\u00a0<strong>n\u0259 S\u0259f\u0259vi h\u00f6krmanl\u0131\u011f\u0131nda, n\u0259 Osmanl\u0131 xan\u0259danl\u0131\u011f\u0131nda, n\u0259 d\u0259 C\u00fcmhurriyy\u0259t f\u0259dail\u0259ri v\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlar\u0131n hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Qafqazlarda h\u0259rbi-siyasi tarazl\u0131q bu q\u0259d\u0259r Bak\u0131n\u0131n xeyrin\u0259 olmam\u0131\u015fd\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u018fliyev v\u0259 \u018frdo\u011fan tandeminin m\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259-az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin 21-ci \u0259sr yenid\u0259n qalx\u0131nma v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yorulmadan,<\/strong>\u00a0b\u00fct\u00fcn xarici v\u0259 daxili s\u0131naqlardan u\u011furla \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 bacarmas\u0131 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, soyuq m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra Ankaran\u0131n Q\u0259rbin p\u0259nc\u0259r\u0259si statusunu itir\u0259c\u0259yi v\u0259 onun d\u00fcnya siyas\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn periferiyaya \u00e7evril\u0259c\u0259yi iddialar\u0131n\u0131 alt-\u00fcst etdi. Az\u0259rbaycan\u0131n nefti v\u0259 qaz\u0131, boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin g\u00fccl\u00fc qan-damar sisteml\u0259ri, d\u0259mir v\u0259 quru yollar\u0131 Ankara-Bak\u0131 aras\u0131nda vahid kommunikasiyadan canl\u0131 orqanizm\u0259 v\u0259 siyasi tale birliyin\u0259 yol a\u00e7d\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0<strong>iki y\u00fcz il \u0259vv\u0259l t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131 b\u00f6lg\u0259ni yar\u0131m\u00e7\u0131q t\u0259rk ed\u0259nd\u0259 d\u0259, 100 il \u0259vv\u0259l Nuru pa\u015fan\u0131n \u0259fsan\u0259vi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Osmanl\u0131n\u0131n s\u00fcqutu durduranda da, 90-c\u0131 ill\u0259r D\u0259mir\u0259l T\u00fcrkiy\u0259sinin \u00fcrk\u0259k irad\u0259si Yum\u015faq \u018fl\u0259 \u00e7evril\u0259nd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Qaraba\u011fda \u201cD\u0259mir Yumruq\u201d formala\u015fd\u0131ra bilm\u0259mi\u015fdi. Dem\u0259li, \u201cQ\u0259l\u0259b\u0259 yumru\u011fu\u201d t\u0259kc\u0259 daxild\u0259 lider-ordu-xalq birliyini deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 Abel Aqanbekyan\u0131 34 il \u0259vv\u0259l \u201cHumanite\u201d jurnal\u0131nda \u00fcst\u00fcm\u00fcz\u0259 k\u00fckr\u0259d\u0259n Yelisey saray\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda London-Ankara-\u0130slamabad-Tel-\u018fviv v\u0259 dig\u0259r m\u0259rk\u0259zl\u0259rin g\u00fccl\u00fc dir\u0259ni\u015fini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir.<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n inan\u0131lmaz xarici siyas\u0259t n\u00fcmun\u0259sidir, qlobal \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 olan\u00a0<strong>Va\u015finqton v\u0259 Tehranla qurdu\u011fun m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r he\u00e7 birinin forpostu olmadan siyas\u0259t aparma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc ortaya qoyur, yaxud Moskva \u0259leyhin\u0259 xarici sanksiya rejimin\u0259 qat\u0131lmadan A\u011f Evl\u0259, Br\u00fcssel \u00e7inovnikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcst\u0259qil ranql\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 davam etdir\u0259 bilirs\u0259n, Tel-\u018fviv v\u0259 Tehran aras\u0131nda balans, Tel-\u018fviv v\u0259 Ankara duetind\u0259 uzla\u015fma yaratma\u011f\u0131 bacar\u0131rsan, din v\u0259 d\u00fcny\u0259vilik, q\u0259rb\u00e7ilik v\u0259 \u015f\u0259rq\u00e7ilik, Turan\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 Avrasiya\u00e7\u0131l\u0131q ideoloji sava\u015f\u0131nda biz\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 b\u0259lalar g\u0259tir\u0259n maksimalizmi xeyirli mizan-t\u0259r\u0259zi il\u0259 \u0259v\u0259z edirs\u0259n. Kim dey\u0259 bil\u0259r ki, \u018fliyevin m\u0259scidl\u0259r, kils\u0259l\u0259r v\u0259 sinaqoqlar \u00fcz\u0259rind\u0259n verdiyi ilahi mesajlar, d\u00fcny\u0259vi modeld\u0259 \u00f6lk\u0259sini ist\u0259nil\u0259n islam v\u0259 xristian \u00f6lk\u0259sinin m\u0259n\u0259vi lad\u0131ndan, d\u00f6vl\u0259tin s\u00f6yk\u0259ndiyi d\u0259y\u0259rl\u0259r sisteminin birinin dig\u0259rin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si il\u0259 f\u0259rql\u0259nir?<\/strong>\u00a0Cavab ham\u0131ya b\u0259llidir, h\u0259tta erm\u0259nil\u0259rin bel\u0259 ittiham ed\u0259 bilm\u0259diyi tolerantl\u0131q radikalizm v\u0259 fobiya tezisl\u0259rini alt-\u00fcst edir, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bir s\u0131ra Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki kimi dind\u0259n terrora, xilaf\u0259t v\u0259 orta \u0259sr \u0259\u015fir\u0259t hakimiyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259kd\u0259 su\u00e7land\u0131rma\u011fa arqument saxlam\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0<strong>1805-ci il-K\u00fcr\u0259k\u00e7ay, 1813-c\u00fc il-G\u00fcl\u00fcstan, 1828-ci il-T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay v\u0259 1920-ci il-\u0130r\u0259van v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur, 1990-93 c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011f torpaqlar\u0131n\u0131n itirilm\u0259si z\u0259ncirini q\u0131rmaqla f\u0259rqli bir tarix yaratma\u011f\u0131 bacard\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/c2385b8968bf32487990a582b4ed2588.jpg\" alt=\"zengezur.JPG (113 KB)\" width=\"820\" height=\"580\" \/><\/strong><\/p>\n<p>\u0130ndi \u018fliyev strategiyas\u0131\u00a0<strong>Qaraba\u011f\u0131 beyn\u0259lxalq masalardan bird\u0259f\u0259lik \u00e7\u0131xararaq\u00a0<\/strong>onun yerini quruculuq g\u00fcnd\u0259likl\u0259ri il\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259y\u0259,\u00a0<strong>\u015eu\u015fan\u0131n konflikt ke\u00e7mi\u015fini v\u0259 \u00e7ox \u0259srlik yaralar\u0131n\u0131 sar\u0131ma\u011fa, mill\u0259tinin h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n \u0259b\u0259di sava\u015f konseptind\u0259n \u00e7\u0131xararaq onlara yeni h\u0259d\u0259fl\u0259r verm\u0259y\u0259 y\u00f6n al\u0131r<\/strong>, f\u0259dakar xalq\u0131n\u0131 postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 h\u0259yat\u0131na haz\u0131rlay\u0131r, qorxular\u0131n\u0131 d\u0259f edir, m\u0259\u011flubiyy\u0259t \u015f\u00fcurunu v\u0259 faci\u0259 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc unutduraraq min illik tarixind\u0259ki qalibiyy\u0259t s\u0259lnam\u0259sinin q\u0131r\u0131lmaz ba\u011flar\u0131n\u0131 yeni d\u00f6vl\u0259t v\u0259 mill\u0259t quruculu\u011funun t\u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. Q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 ged\u0259n\u00a0<strong>27 il \u00fcst\u0259g\u0259l 44 g\u00fcn \u018fliyevin dili il\u0259 des\u0259k, \u201ch\u0259r bir add\u0131mda yaln\u0131z q\u0259l\u0259b\u0259ni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm\u201d ay\u0259si-\u00f6z-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 Ali Ba\u015f Komandan<\/strong>\u0131n normativ konstitusion \u00f6hd\u0259liyi deyil, h\u0259m d\u0259 onun v\u0259 t\u0259msil etdiyi soyun \u015f\u0259xsi qalibiyy\u0259t ruhunun n\u00fcmayi\u015fi, \u201c\u018fliyev m\u00fcharib\u0259\u201dsinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259l\u0259ri kimi tarix\u0259 v\u0259 t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131na daxil olur. Onu kims\u0259 art\u0131q poza bilm\u0259z.<\/p>\n<p><strong>O<\/strong>, \u201c<strong>statussuz erm\u0259ni\u201d dey\u0259rk\u0259n, h\u0259r yerd\u0259 v\u0259t\u0259nsiz, torpaqs\u0131z, d\u00f6vl\u0259tsiz bir xalq\u0131 deyil, yaln\u0131z statusu qalib Az\u0259rbayanda dig\u0259r mill\u0259tl\u0259r kimi birg\u0259ya\u015f\u0131y\u0131\u015f\u0131, s\u00fclh\u00fc, qon\u015fulu\u011fu v\u0259 s\u0259rh\u0259dini, h\u0259ddini tan\u0131ma\u011f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/strong>\u00a0\u018fks halda, Erm\u0259nistana \u018fliyev d\u00f6vl\u0259tini udmaq m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq.<\/p>\n<p>Sabiq m\u00fc\u015favir v\u0259 ter-Levonun \u0259qid\u0259 silahda\u015f\u0131, onun kimi \u00f6z xalq\u0131n\u0131n faci\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131q s\u00f6yl\u0259m\u0259kd\u0259 davam ed\u0259n Jirayr Libaridyan deyir ki, sava\u015f\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n qazana bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz ayd\u0131n idi v\u0259 biz m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 m\u0259hkum idik. Onun \u201csuverenlik v\u0259 m\u00fcst\u0259qlliyimizin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini itirdik\u201d s\u00f6zl\u0259ri ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u0130lham \u018fliyevin t\u0259kc\u0259 \u0259razil\u0259r u\u011frunda sava\u015f\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259\u00a0<strong>ideya m\u00fcharib\u0259sini udmas\u0131<\/strong>\u00a0v\u0259 mifik erm\u0259ni ideologiyas\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0<strong>44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcq\u0259dd\u0259s davan\u0131 qazanmas\u0131 27 illik \u018fliyevl\u0259r kursunun \u201cd\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259 plan\u0131\u201dn\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si, onun birba\u015fa \u00f6vlad\u0131d\u0131r.\u00a0<\/strong>Bak\u0131-Tiflis-Ceyhan koridorundan a\u00e7\u0131lan d\u00fcnya, yaxud o \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 qlobal layih\u0259l\u0259rin h\u0259r biri indi \u018fliyevin\u00a0<strong>n\u00f6vb\u0259ti on illikl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi plan\u0131 il\u0259 ideya-siyasi bax\u0131mdan qarda\u015fd\u0131r, m\u0259qs\u0259dc\u0259 vahiddir. Bir vaxtlar bax\u0131ms\u0131z yer olan S\u0259ng\u0259\u00e7alda yarad\u0131lan n\u0259h\u0259ng s\u0259naye m\u0259rk\u0259zinin b\u00f6y\u00fck m\u0259saf\u0259l\u0259ri, \u00e7\u0259tin v\u0259 amans\u0131z Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131, yovu\u015fmaz iqlim v\u0259 seysmik qeyri-sabitliyi a\u015fan m\u0259hsullar\u0131 hans\u0131 m\u0259rama xidm\u0259t edirdis\u0259, indi \u018fl\u0259t v\u0259 azad torpaqlarda qurulan limanlar da \u018fliyevin g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259qs\u0259dl\u0259rinin \u0259sas dayaq \u00fcnvanlar\u0131d\u0131r.<\/strong>\u00a0Sad\u0259 adamlar\u0131n h\u0259r g\u00fcn yan\u0131ndan ke\u00e7dikl\u0259ri adi ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259ql\u0259ri d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n strateji bax\u0131\u015f\u0131nda tam ayr\u0131 m\u0259nan\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/55371953a6258ec96fc820ea3766144d.jpg\" alt=\"yeddinci.JPG (140 KB)\" width=\"813\" height=\"543\" \/><\/p>\n<p>Bir vaxtlar inqilabi Fransada bir-birini \u0259v\u0259z ed\u0259n hakimiyy\u0259tl\u0259r fonunda \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7ox da tan\u0131nmayan qraf aristokrat Anri Sen-Simon b\u0259yan etmi\u015fdi ki, siyas\u0259t\u00e7il\u0259r deyil, m\u0259hz m\u00fch\u0259ndisl\u0259r d\u00fcnyan\u0131 d\u0259yi\u015fir. Ard\u0131nca onun t\u0259l\u0259b\u0259si, b\u00f6y\u00fck m\u00fch\u0259ndis Ferdinand de Lessals m\u00fc\u0259lliminin s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ilhamlanaraq, S\u00fcvey\u015f kanal\u0131n\u0131 layih\u0259l\u0259ndirdi v\u0259 tikdi. Ham\u0131 d\u00fcnyan\u0131n f\u0259thin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan imperator Napoleon Bonapart\u0131n t\u0259rifli ordusundan f\u0259rqli olaraq, Misirl\u0259 M\u00fcq\u0259dd\u0259s torpaqlar\u0131 alternativ yollarla birl\u0259\u015fdirib oraya h\u00f6krmanl\u0131q ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rini g\u00f6rd\u00fc. \u0130ndi Amerikadan Asiyadan, Avropadan Antarktidaya q\u0259d\u0259r h\u0259min q\u0259hr\u0259man m\u00fch\u0259ndisl\u0259rin davam\u00e7\u0131lar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, varl\u0131 v\u0259 \u0259l\u00e7atmaz \u00fcnvanlar\u0131 k\u00f6rp\u00fc v\u0259 kommunikasiyalarla birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k yeni minilliyin \u0259sas layil\u0259h\u0259ndiricil\u0259ri kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. \u018fliyev m\u0259hz \u00f6z\u00a0<strong>m\u00fch\u0259ndisl\u0259rini &#8211; Pekind\u0259n Londona, Hind okean\u0131ndan Buxarest\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 bir vaxtlar x\u0259yal olan Bak\u0131-Ceyhana q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u0259niz, quru v\u0259 hava kommunikasiyalar\u0131n\u0131 heyr\u0259tamiz irad\u0259 v\u0259 ent\u00fcziazmla ger\u00e7\u0259kliy\u0259 \u00e7evirir.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, son iki y\u00fcz ild\u0259 m\u0259hz bu \u00e7atmay\u0131b-yeralt\u0131, yer\u00fcst\u00fc v\u0259 hava m\u0259kan\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc birlikd\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259r\u0259k n\u0259inki Qaraba\u011fa, daha da uza\u011fa ged\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 m\u0259glubiyy\u0259tin da\u015fla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kompleksl\u0259ri d\u0259f etm\u0259k v\u0259 regionu birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259\u00a0<strong>Erm\u0259nistan\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n bir hiss\u0259si kimi s\u0259rh\u0259d divarlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131b ke\u00e7m\u0259k \u018fliyev missiyas\u0131n\u0131n yeni siyasi \u00fcf\u00fcql\u0259ridir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u0259li, iki \u0259srlik m\u0259\u011flubiyy\u0259t ke\u00e7mi\u015fini d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil<\/strong>, lakin ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u0259rsl\u0259r yeni eran\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015flama\u011fa yol a\u00e7d\u0131!<\/p>\n<p><strong>M\u00fcharib\u0259ni t\u0259kc\u0259 generallar uduzmur, bir mill\u0259tin y\u00fcz illik m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 ideologiyas\u0131n\u0131n s\u0259hv oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya erm\u0259ni\u00e7iliyin\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 \u018fliyev min ill\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259sini qazand\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130ndi \u201c\u018fsrin qay\u0131d\u0131\u015f\u0131\u201d-\u201c\u018fliyevin Mar\u015fal plan\u0131\u201d qar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131q!<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zahid Oruc<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mill\u0259t v\u0259kili, Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sovetl\u0259r Birliyinin da\u011f\u0131lmas\u0131na misilsiz z\u0259ka v\u0259 \u0259m\u0259k s\u0259rf ed\u0259n amerikal\u0131 strateq Zbiqnev Bjezinskinin soyuq dekabr g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Bak\u0131ya x\u00fcsusi missiya il\u0259 g\u0259li\u015fi 70 illik imperiyan\u0131n son mogikanlar\u0131ndan olan Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 m\u0259xfi g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin taleyi haqda \u00f6lk\u0259sin\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r bilgil\u0259r verm\u0259k m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edirdi. \u018flb\u0259tt\u0259, bel\u0259 ranql\u0131 t\u0259maslar t\u0259kc\u0259 m\u00fch\u0259rrikl\u0259rin s\u00fcrtk\u00fc ya\u011flar\u0131na h\u0259sr oluna bilm\u0259zdi v\u0259 pol\u015fal\u0131 y\u0259hudi \u0259silli diplomat g\u0259l\u0259c\u0259k memuarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259lin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n tarixi f\u00fcrs\u0259ti qa\u00e7\u0131rmad\u0131. \u018fks ideoloji sisteml\u0259rd\u0259 v\u0259 antoqonist elitalarda t\u0259msil olunmalar\u0131na baxmayaraq, h\u0259r iki liderin bir-birin\u0259 d\u0259rin simpatiya b\u0259sl\u0259m\u0259si regionu\u00a0v\u0259 yeni m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 tan\u0131ma\u011fa zaman&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":363397,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/ilham_eliyev_herbi.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sovetl\u0259r Birliyinin da\u011f\u0131lmas\u0131na misilsiz z\u0259ka v\u0259 \u0259m\u0259k s\u0259rf ed\u0259n amerikal\u0131 strateq Zbiqnev Bjezinskinin soyuq dekabr g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Bak\u0131ya x\u00fcsusi missiya il\u0259 g\u0259li\u015fi 70 illik imperiyan\u0131n son mogikanlar\u0131ndan olan Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 m\u0259xfi g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin taleyi haqda \u00f6lk\u0259sin\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r bilgil\u0259r verm\u0259k m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edirdi. \u018flb\u0259tt\u0259, bel\u0259 ranql\u0131 t\u0259maslar t\u0259kc\u0259 m\u00fch\u0259rrikl\u0259rin s\u00fcrtk\u00fc ya\u011flar\u0131na h\u0259sr oluna bilm\u0259zdi v\u0259 pol\u015fal\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/363396"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=363396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/363396\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/363397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=363396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=363396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=363396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}