{"id":366989,"date":"2021-08-16T15:00:42","date_gmt":"2021-08-16T12:00:42","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=366989"},"modified":"2021-08-16T15:00:42","modified_gmt":"2021-08-16T12:00:42","slug":"bab%c9%99kin-%c9%99sl-adi-n%c9%99-olub-on%c9%99mli-faktlar-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=366989","title":{"rendered":"Bab\u0259kin \u0259sl ad\u0131 n\u0259 olub? &#8211; \u00d6N\u018fML\u0130 FAKTLAR (V\u0130DEO)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Video \u0259lav\u0259 olunub.<\/strong><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/znay42TH74I\" width=\"727\" height=\"409\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p>***<\/p>\n<p><strong>\u0130ll\u0259rdi ki, Bab\u0259kin ad\u0131 \u0259traf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rziyy\u0259l\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u0130st\u0259r elm adamlar\u0131m\u0131z, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259skar tarix\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr yozumlar s\u0259sl\u0259ndirilib. Ancaq \u0259slind\u0259 nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/publika.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Publika.az<\/a>\u00a0<\/strong>b\u00fct\u00fcn bu qaranl\u0131q m\u0259qamlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 yazar Ceyhun Bayraml\u0131n\u0131n \u201cBab\u0259kin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rziyy\u0259l\u0259r\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259dim edirik.<\/p>\n<p>Bab\u0259k ad\u0131n\u0131n hardan g\u0259ldiyin\u0259 dair fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir, lakin bu fikir m\u00fcxt\u0259lifliyinin d\u0259 k\u00f6k\u00fcnd\u0259 \u0259r\u0259b-fars tarix\u00e7il\u0259rinin t\u0259hrifl\u0259 dolu qeydl\u0259ri, \u00fcst\u0259g\u0259l bir s\u0131ra savads\u0131z v\u0259 qeyri-t\u00fcrk sovet tarix\u00e7il\u0259rinin yanl\u0131\u015f m\u00fcdd\u0259alara yer verm\u0259l\u0259ri dayan\u0131r. Xat\u0131rlaya bil\u0259rik ki, sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 tarix kitablar\u0131nda Bab\u0259kin guya bu ad\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 Sasani h\u00f6kmdar\u0131 olmu\u015f v\u0259 at\u0259\u015fp\u0259r\u0259stliyi d\u00f6vl\u0259t dini kimi b\u0259rq\u0259rar etmi\u015f \u018frd\u0259\u015fir Bab\u0259kan\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc qeyd olunurdu. Sonra da bu\u00a0<strong>\u201ctezisd\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k g\u00f6t\u00fcr\u00fcb yaz\u0131rd\u0131lar ki, \u00e7ox g\u00fcman ki, bu adam\u0131n m\u0259qs\u0259di \u0130ran\u0131 \u0130slam dinind\u0259n uzaq turmaq v\u0259 \u0259r\u0259b xilaf\u0259tinin tabe\u00e7iliyind\u0259n \u00e7\u0131xarmaqla b\u00f6lg\u0259d\u0259 Sasanil\u0259rin hakimiyy\u0259tini b\u0259rpa etm\u0259k imi\u015f. O zaman, \u0259caba nec\u0259 olur ki,\u00a0<strong>\u201cfars d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini b\u0259rpa etm\u0259k ist\u0259y\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0bir s\u0259rk\u0259rd\u0259y\u0259 fars tarix\u00e7il\u0259ri ba\u015fda Nizam\u00fclm\u00fclk, T\u0259b\u0259ri, mirxond v\u0259 dig\u0259ril\u0259ri olmaqla nifr\u0259t ya\u011fd\u0131r\u0131r? M\u0259ntiql\u0259 g\u0259r\u0259k bu tarix\u00e7il\u0259r fars d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin b\u0259rpas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan bir tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti t\u0259rifl\u0259yib onun ad\u0131n\u0131 \u00f6z kitablar\u0131\u0131n\u0131n b\u0259z\u0259yin\u0259 \u00e7evir\u0259ydil\u0259r, halbuki N\u00fczam\u00fclm\u00fclk\u00a0<strong>\u201cSiyas\u0259tnam\u0259\u201d<\/strong>d\u0259 batinil\u0259rd\u0259n hesab edir, sonra is\u0259 onun bar\u0259sind\u0259 a\u011fz\u0131na g\u0259l\u0259ni \u00e7\u0259r\u0259nl\u0259yir. Dem\u0259li, Bab\u0259kin \u00f6z ismini hans\u0131sa Sasani h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcrm\u0259si bar\u0259d\u0259 deyil\u0259nl\u0259r yalan olmaqla b\u0259rab\u0259r, onun Sasanil\u0259r d\u00f6n\u0259mini geri qaytarmaq ist\u0259m\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u00f6yl\u0259nil\u0259nl\u0259r d\u0259 ba\u015fdan-aya\u011fa iftirad\u0131r. Zat\u0259n Ziya B\u00fcnyadov\u00a0<strong>Moisey Kalankaytuklu<\/strong>nun\u00a0<strong>\u201cAlban tarixi\u201d<\/strong>\u00a0\u0259s\u0259rin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 izah v\u0259 \u015f\u0259rhl\u0259rd\u0259 Sasani d\u00f6vl\u0259tinin banisi I \u018frd\u0259\u015firi\u00a0<strong>\u201cSasan\u0131n n\u0259v\u0259si, Papak\u0131n ki\u00e7ik o\u011flu\u201d<\/strong>\u00a0dey\u0259 qeyd edir. Ba\u015fqa yerd\u0259 d\u0259 onun isminin\u00a0<strong>\u201cSasan\u0131n o\u011flu \u018frd\u0259\u015fir Papak\u0131n\u201d<\/strong>\u00a0\u015f\u0259klind\u0259 oldu\u011funu bildirir. M\u0259hz bu bax\u0131mdan da Bab\u0259k ismini I \u018frd\u0259\u015firin ad\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k a\u011flabatan deyil. Ayr\u0131ca, Sasanil\u0259r \u00f6zl\u0259rinin 400 ild\u0259n art\u0131q h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycana, konkret Az\u0259r t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 m\u0259rhumiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa n\u0259 vermi\u015fdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycanda alovlanm\u0131\u015f \u00fcsyan\u0131n v\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si olan Az\u0259rl\u0259r Sasanil\u0259rin d\u00f6n\u0259mini geri qaytarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015feyind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcn on minl\u0259rl\u0259 \u00f6vlad\u0131n\u0131n can\u0131n\u0131 f\u0259da etsin, h\u0259l\u0259 bir bu xalq\u0131n q\u0259hr\u0259man \u00f6vlad\u0131 olan \u00fcsyan ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 da \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u0259min i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 imperiyan\u0131n banisinin ismind\u0259n l\u0259q\u0259b d\u00fcz\u0259ltsin?!<\/p>\n<p><strong>\u201cBab\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0ad\u0131n\u0131n m\u0259na yozumlar\u0131 aras\u0131nda iki variant bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil ara\u015fd\u0131rma aparan ziyal\u0131lar\u0131n diqq\u0259tini daha \u00e7ox c\u0259lb edir:<\/p>\n<p><strong>1.BAY+B\u018fK<\/strong>\u00a0morfoloji struktur b\u00f6l\u00fcg\u00fcs\u00fc \u00fczr\u0259.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n bir \u00e7ox yerl\u0259rind\u0259 Bab\u0259k ismini\u00a0<strong>\u201cBayb\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0formas\u0131nda t\u0259l\u0259ff\u00fcz edir v\u0259 yaz\u0131l\u0131r. H\u0259r iki komponent \u00f6z\u00fcn\u00fcn leksik m\u0259nas\u0131na g\u00f6r\u0259\u00a0<strong>\u201cb\u0259y, \u0259silzad\u0259\u201d<\/strong>\u00a0anlam\u0131n\u0131 verir, bel\u0259 oldu\u011fu halda s\u00f6z\u00fcged\u0259n ad\u0131n \u00fcmumi leksik m\u0259nas\u0131n\u0131\u00a0<strong>\u201cb\u0259yl\u0259r b\u0259yi\u201d<\/strong>\u00a0\u015f\u0259klind\u0259 yorumlamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu yerd\u0259 paralell\u0259r apararaq onu qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 onun t\u0259yin etdiyi mahal b\u00f6y\u00fckl\u0259rin\u0259\u00a0<strong>\u201cb\u0259yl\u0259rb\u0259yi\u201d<\/strong>\u00a0titulu verilirdi v\u0259 bu titul, ilk f\u0259rziyy\u0259y\u0259 \u0259saslansaq, \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Bab\u0259k ad\u0131n\u0131n\u00a0<strong>\u201cBayb\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0formas\u0131nda qeyd olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 IX-X \u0259sr \u0259r\u0259b m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 el\u0259 bir xat\u0131rlatmaya rast g\u0259linmir.<\/p>\n<p><strong>2.BAB\u018fK<\/strong>\u00a0isminin m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu g\u00fcn bizl\u0259ri daha \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n, daha inand\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 a\u011flabatan g\u00f6r\u00fcn\u0259n versiya bu ad\u0131n ilk komponentinin\u00a0<em><strong>(\u201cBAB\u201d hiss\u0259ciyinin)<\/strong><\/em>\u00a0m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda, \u0259l\u0259lx\u00fcsus da, \u015fi\u0259 m\u0259zh\u0259bin\u0259 inanan m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131yan bir s\u00f6z olmas\u0131d\u0131r. Hz.M\u0259h\u0259mm\u0259din \u00f6z layiqli ard\u0131c\u0131l v\u0259 s\u00f6yl\u0259diyi\u00a0<strong>\u201cM\u0259n elmin \u015f\u0259h\u0259riy\u0259m, \u018fli is\u0259 onun qap\u0131s\u0131d\u0131r\u201d<\/strong>\u00a0<em><strong>(\u0259r\u0259bc\u0259 \u201c\u018fn\u0259 m\u0259din\u0259tul elmi v\u0259 \u018fliyun babuha\u201d) fikrind\u0259 Hz.\u018fli \u0130slam v\u0259 \u0130slam pey\u011f\u0259mb\u0259rinin bilikl\u0259rin\u0259 \u201cqap\u0131\u201d \u0259r\u0259bc\u0259 \u0628\u0627 \u0628 \u201cbab\u201d dem\u0259kdir)<\/strong><\/em>\u00a0olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n,\u00a0<strong>\u201cH\u0259s\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0adl\u0131 q\u0259hr\u0259man\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc (l\u0259q\u0259bi) olan\u00a0<strong>\u201cBab\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0ismini m\u0259hz\u00a0<strong>BAB<\/strong>\u00a0k\u00f6k\u00fc +\u00a0<strong>\u018fK<\/strong>\u00a0\u015f\u0259kil\u00e7isi\u00a0<em><strong>(burada m\u0259nsubiyy\u0259ti, aid olman\u0131 ifad\u0259 edir)<\/strong><\/em>\u00a0olmaqla morfoloji b\u00f6lg\u00fc apararaq t\u0259hlil etm\u0259k laz\u0131m g\u0259lir. Bu m\u0259nada \u201c<strong>Bab\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0ismini\u00a0<strong>\u201c\u0130slam h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin qap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7an\u201d<\/strong>\u00a0v\u0259 ya\u00a0<strong>\u201c\u0130slam pey\u011f\u0259mb\u0259rinin \u201celm qap\u0131s\u0131\u201dn\u0131n qulu\u201d<\/strong>\u00a0kimi izah etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Maraql\u0131d\u0131r ki, m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Bab\u0259kin ad\u0131n\u0131n\u00a0<strong>\u201cBab\u201d<\/strong>, yaxud\u00a0<strong>\u201cBaban\u201d<\/strong>\u00a0\u015f\u0259klind\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si hallar\u0131na he\u00e7 d\u0259 az rast g\u0259linmir. V\u0259 fonetik c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259\u00a0<strong>\u201cBab\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0isminin dilimizd\u0259ki t\u0259l\u0259ff\u00fcz variant\u0131\u00a0<em><strong>(baab\u0259k)<\/strong><\/em>\u00a0\u0259r\u0259b dilind\u0259\u00a0<strong>\u201cBab\u201d<\/strong>\u00a0s\u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259ff\u00fcz variant\u0131na\u00a0<em><strong>(baab)<\/strong><\/em>\u00a0uy\u011fundur, y\u0259ni\u00a0<strong>\u201cA\u201d<\/strong>\u00a0saitinin uzun t\u0259l\u0259ff\u00fcz edilm\u0259si h\u0259r iki s\u00f6z \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterikdir.<\/p>\n<p>\u0130lk \u00f6nc\u0259 Bab\u0259k haqq\u0131nda m\u0259lumat vermi\u015f m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. S\u0259mani \u00f6z\u00fcn\u00fcn\u00a0<strong>\u201cKitab-\u0259l-\u0259nsab\u201d<\/strong>\u00a0adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259\u00a0<strong>\u201cBab\u0259ki\u201d<\/strong>\u00a0s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 bir qeyd edib:\u00a0<strong>\u201c\u0130ki \u201cB\u201d (\u0628 )<\/strong>\u00a0aras\u0131ndak\u0131\u00a0<strong>\u201c\u018flif\u201d (\u0627)<\/strong>\u00a0v\u0259 sonundak\u0131\u00a0<strong>\u201cki\u201d (\u064e\u06cc\u06a9)<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0<strong>\u201cbab\u0259kil\u0259r\u201d dem\u0259kdir\u201d<\/strong>. Maraql\u0131d\u0131r ki, Bab\u0259k v\u0259 h\u00fcrr\u0259mil\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131na tamamil\u0259 t\u0259hqiredici t\u0259rzd\u0259 yana\u015fan bu fars tarix\u00e7isi\u00a0<strong>\u201cBab\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0ad\u0131n\u0131 k\u00f6k v\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7i olmaqla iki yer\u0259 ay\u0131r\u0131b\u00a0<strong>\u201cBab\u201d<\/strong>hiss\u0259ciyini ayr\u0131ca s\u00f6z k\u00f6k\u00fc kimi qeyd edir. Halbuki Bab\u0259k ismi hans\u0131sa Sasani h\u00f6kmdar\u0131n\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olsayd\u0131, bu fars tarix\u00e7isi s\u00f6z\u00fcged\u0259n fakt\u0131 \u0259sla gizl\u0259tm\u0259z, bu ad\u0131 k\u00f6k v\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7iy\u0259 ay\u0131rmadan, y\u0259ni tam \u015f\u0259kild\u0259 qeyd ed\u0259rdi.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n ad variantlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar faktlar h\u0259m Musa Kalankaytukluda, h\u0259m d\u0259 erm\u0259ni (hay) m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r. M.Kalankaytuklu Bab\u0259ki\u00a0<strong>\u201cquldur Baban\u201d<\/strong>\u00a0adland\u0131r\u0131r. Eyni yolla, y\u0259ni Bab\u0259kin\u00a0<strong>\u201cBaban\u201d<\/strong>\u00a0kimi adland\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 erm\u0259ni (hay) yazar\u0131 Ye\u011fi\u015fenin \u0259s\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik.\u00a0<strong>\u201cBaban\u201d<\/strong>\u00a0ad variant\u0131ndak\u0131 \u2013 an \u015f\u0259kil\u00e7isin\u0259 g\u0259linc\u0259, bu \u015f\u0259kil\u00e7inin c\u0259m kateqoriyas\u0131na aid oldu\u011funu Alpan, Av\u015faran, X\u0259z\u0259ran v\u0259 s. kimi etnotoponiml\u0259rd\u0259n bilirik. Bu yerd\u0259 h\u0259m\u00e7inin,\u00a0<strong>\u201cKitabi D\u0259d\u0259m Qorqud\u201d<\/strong>\u00a0dastanlar\u0131n\u0131n Drezden n\u00fcsx\u0259sinin \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131nda qeyd olunmu\u015f\u00a0<strong>\u201ctaifeyi-O\u011fuzan\u201d<\/strong>\u00a0k\u0259lm\u0259sind\u0259ki \u2013 an sonlu\u011funu da xat\u0131rlaya bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni (hay) m\u0259nb\u0259l\u0259rini bu yerd\u0259 he\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi olaraq yada salmad\u0131q. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l erm\u0259ni (hay) m\u0259nb\u0259l\u0259rini bu yerd\u0259 ona g\u00f6r\u0259 xat\u0131rlatmaq g\u0259r\u0259kdir ki, h\u0259min m\u0259nb\u0259l\u0259r n\u0259yi d\u0259 yalan yazsa, \u00f6z\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n v\u0259 ya yad hesab etdiyi xalqlar\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rinin adlar\u0131n\u0131 oldu\u011fu kimi qeyd etm\u0259y\u0259 meylli olmu\u015fdur. H\u0259tta bir \u00e7ox \u0259r\u0259b m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 adlar\u0131 t\u0259hrif olunmu\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin d\u0259qiq ad variantlar\u0131na m\u0259hz erm\u0259ni (hay) m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olur. S\u0259id N\u0259fisi yaz\u0131r ki, erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259ri\u00a0<strong>\u201cBab\u0259kin ad\u0131n\u0131 b\u0259z\u0259n Bab, ya Baban, b\u0259z\u0259n d\u0259 Bab\u0259k \u015f\u0259klind\u0259 yazm\u0131\u015flar\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Eram\u0131z\u0131n 1270-ci ilind\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015f erm\u0259ni tarix\u00e7isi ke\u015fi\u015f Vardapet Vardan\u0131n yazm\u0131\u015f oldu\u011fu\u00a0<strong>\u201c\u00dcmumi tarix\u201d<\/strong>\u00a0adl\u0131 kitab\u0131nda 826-c\u0131 il hadis\u0259l\u0259rin\u0259 dair bel\u0259 bir fikri vard\u0131r:\u00a0<strong>\u201cBu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Ba\u011ftatdan (Ba\u011fdaddan- C.B.) \u00e7\u0131xm\u0131\u015f Bab adl\u0131 bir n\u0259f\u0259r iranl\u0131 ismail irqin\u0259 (\u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259lil\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 C.B.) m\u0259nsub olanlar\u0131n bir \u00e7oxunu q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irib bir paras\u0131n\u0131 da \u0259sir tutub apard\u0131. O, \u00f6z\u00fcn\u00fc Cavidan, y\u0259ni \u00f6lm\u0259z hesab edirdi\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Z\u0259nnimizc\u0259, el\u0259 t\u0259kc\u0259 bu sitatlar v\u0259 fikirl\u0259r\u00a0<strong>\u201cBab\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0ismini\u00a0<strong>\u201cbab\u201d<\/strong>\u00a0s\u00f6z\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 versiyas\u0131n\u0131n he\u00e7 d\u0259 g\u00f6yd\u0259nd\u00fc\u015fm\u0259 olmay\u0131b kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi diqq\u0259t t\u0259l\u0259b etdiyini ortaya qoyma\u011fa b\u0259s edir. \u018flav\u0259 olaraq onu bildir\u0259k ki, h\u0259tta XIX \u0259srin 40-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 \u0130randa ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015f Babil\u0259r \u00fcsyan\u0131 v\u0259 Babilik t\u0259riq\u0259ti d\u0259 \u015fi\u0259likd\u0259n\u00a0<strong>(oxu: \u018fhli-Beyt sevgisind\u0259n)<\/strong>\u00a0\u00e7\u0131x\u0131b. Ensiklopedik m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n onu da xat\u0131rlada bil\u0259rik ki, Babil\u0259r \u00fcsyan\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Seyid \u018fli M\u0259h\u0259mm\u0259d adl\u0131 bir \u015f\u0259xs olmu\u015fdur. Onun apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin mahiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da g\u0259tirdiyimiz sitat\u0131n da, z\u0259nnimizc\u0259, Bab\u0259k h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u00f6hb\u0259timizl\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259si vard\u0131r. ASE-d\u0259 oxuyuruq:\u00a0<strong>\u201cSeyid Kaz\u0131m \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra (1843) Bab (Seyid \u018fli M\u0259h\u0259mm\u0259d \u2013 C.B.) t\u0259riq\u0259t\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f v\u0259 1844-c\u00fc ild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cBab\u201d (\u0259r. \u201cqap\u0131\u201d) adland\u0131raraq dindarlar t\u0259r\u0259find\u0259n z\u00fchuru g\u00f6zl\u0259nil\u0259n Mehdinin fikir v\u0259 dil\u0259kl\u0259rini xalqa \u00e7atd\u0131racaq vasit\u0259\u00e7i elan etmi\u015fdir\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Dem\u0259li,\u00a0<strong>BAB\u018fK<\/strong>\u00a0kimi tan\u0131m\u0131\u015f unikal tarixi q\u0259h\u0259rman\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131ndak\u0131 \u0259sas d\u0259yi\u015fm\u0259z \u00fcns\u00fcr\u00fcn (s\u00f6z k\u00f6k\u00fcn\u00fcn) m\u0259hz\u00a0<strong>\u201cBAB\u201d<\/strong>\u00a0hiss\u0259ciyi hesab olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr ciddi \u0259sas\u0131m\u0131z vard\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0259hr\u0259man\u0131n ger\u00e7\u0259k ad\u0131n\u0131n \u2013\u00a0<strong>H\u018fS\u018fN<\/strong>\u00a0isminin etimologiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 f\u0259rziyy\u0259l\u0259r \u00f6z natamaml\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. H\u0259dis kitablar\u0131 bildirir ki,\u00a0<strong>\u201cH\u0259s\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0ismi Hz. M\u0259h\u0259mm\u0259d (s)-in bu ad\u0131 \u00f6z n\u0259v\u0259sin\u0259 verm\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l \u0259r\u0259bl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259mi\u015f bir isimdir, bu fakt akademik Ziya B\u00fcnyadov t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 t\u0259sdiql\u0259nir.<strong>\u201cH\u0259s\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0v\u0259\u00a0<strong>\u201cH\u00fcseyn\u201d<\/strong>\u00a0eyni k\u00f6kd\u0259n olan isiml\u0259rdir. V\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259r \u00f6z q\u0131z\u0131 Fatim\u0259 (\u0259)-\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259tirdiyi bu ilk k\u00f6rp\u0259y\u0259\u00a0<strong>\u201cH\u0259s\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0ad\u0131n\u0131 ver\u0259rk\u0259n h\u0259m \u0259traf\u0131ndak\u0131 s\u0259hab\u0259l\u0259r, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r t\u0259\u0259cc\u00fcb\u0259 q\u0259rq olmu\u015flar. Bu ad\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 bilm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259r bu c\u00fcr a\u00e7\u0131qlama verib ki,\u00a0<strong>\u201cH\u0259s\u0259n \u2013 Sa\u011flam, g\u00fcmrah, c\u00fcss\u0259li, irad\u0259li dem\u0259kdir\u201d.<\/strong>\u00a0Lakin bu ismin etimologiyas\u0131, hans\u0131 xalqa m\u0259nsub olmas\u0131 haqda bir s\u00f6z deyilm\u0259m\u0259sini d\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Ara\u015fd\u0131rmalar bu h\u0259qiq\u0259ti \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131r ki,\u00a0<strong>\u201cH\u018fS\u018fN\u201d<\/strong>\u00a0isminin ilkin variant\u0131 \u0259ski t\u00fcrk s\u00f6z\u00fc olan\u00a0<strong>\u201c\u018fS\u018fN\u201d<\/strong>\u00a0k\u0259lm\u0259sidir. Dilimizin \u015f\u0259xs adlar\u0131 l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259n ayd\u0131n olur ki,\u00a0<strong>\u201c\u018fs\u0259n\u201d<\/strong>\u00a0\u2013 q\u0259dim t\u00fcrkc\u0259d\u0259:<\/p>\n<p><strong>1. \u201cSa\u011f-salamat, sa\u011flam, g\u00fcmrah\u201d; 2. \u201ct\u0259miz, saf, xalis\u201d; 3. \u201cz\u0259kal\u0131, a\u011f\u0131ll\u0131, kamall\u0131\u201d m\u0259nalar\u0131n\u0131 verir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fcnd\u0259 bel\u0259 G\u00fcney Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri bir-biril\u0259 sa\u011folla\u015fark\u0259n\u00a0<strong>\u201csalamat qal\u0131n\u201d<\/strong>\u00a0yerin\u0259\u00a0<strong>\u201c\u0259s\u0259n qal\u0131n\u201d<\/strong>\u00a0dem\u0259kd\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n<p>Avropa m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tinin banisi H\u0259s\u0259n Bayandurlunun (uzun H\u0259s\u0259n) ismi\u00a0<strong>\u201cASSAM BEGVS\u201d<\/strong>\u00a0<em><strong>(\u018fs\u0259n b\u0259y)<\/strong><\/em>\u00a0\u015f\u0259klind\u0259 qeyd olunur ki, bu da avropal\u0131lar\u0131n s\u00f6z\u00fcged\u0259n x\u00fcsusi isminin etimologiyas\u0131 haqda nisb\u0259t\u0259n daha dol\u011fun m\u0259lumata malik oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. H\u0259s\u0259n Bayandurlunun tarix elmin\u0259 m\u0259lum olan, avropal\u0131 r\u0259ssam t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7\u0259kilmi\u015f portreti \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u00f6kmdar\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f \u015f\u0259kli d\u0259 dedikl\u0259rimizi t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Video \u0259lav\u0259 olunub. *** \u0130ll\u0259rdi ki, Bab\u0259kin ad\u0131 \u0259traf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rziyy\u0259l\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u0130st\u0259r elm adamlar\u0131m\u0131z, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259skar tarix\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr yozumlar s\u0259sl\u0259ndirilib. Ancaq \u0259slind\u0259 nec\u0259dir? Publika.az\u00a0b\u00fct\u00fcn bu qaranl\u0131q m\u0259qamlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 yazar Ceyhun Bayraml\u0131n\u0131n \u201cBab\u0259kin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rziyy\u0259l\u0259r\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259dim edirik. Bab\u0259k ad\u0131n\u0131n hardan g\u0259ldiyin\u0259 dair fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir, lakin bu fikir m\u00fcxt\u0259lifliyinin d\u0259 k\u00f6k\u00fcnd\u0259 \u0259r\u0259b-fars tarix\u00e7il\u0259rinin t\u0259hrifl\u0259 dolu qeydl\u0259ri, \u00fcst\u0259g\u0259l bir s\u0131ra savads\u0131z v\u0259 qeyri-t\u00fcrk sovet tarix\u00e7il\u0259rinin yanl\u0131\u015f m\u00fcdd\u0259alara yer verm\u0259l\u0259ri dayan\u0131r. Xat\u0131rlaya bil\u0259rik ki, sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 tarix kitablar\u0131nda Bab\u0259kin guya bu ad\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":366990,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/03102016144218550_0.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Video \u0259lav\u0259 olunub. *** \u0130ll\u0259rdi ki, Bab\u0259kin ad\u0131 \u0259traf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rziyy\u0259l\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u0130st\u0259r elm adamlar\u0131m\u0131z, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259skar tarix\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif c\u00fcr yozumlar s\u0259sl\u0259ndirilib. Ancaq \u0259slind\u0259 nec\u0259dir? Publika.az\u00a0b\u00fct\u00fcn bu qaranl\u0131q m\u0259qamlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 yazar Ceyhun Bayraml\u0131n\u0131n \u201cBab\u0259kin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rziyy\u0259l\u0259r\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259dim edirik. Bab\u0259k ad\u0131n\u0131n hardan g\u0259ldiyin\u0259 dair fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir, lakin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/366989"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=366989"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/366989\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/366990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=366989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=366989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=366989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}