{"id":370208,"date":"2021-08-25T09:20:27","date_gmt":"2021-08-25T06:20:27","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=370208"},"modified":"2021-08-25T09:20:27","modified_gmt":"2021-08-25T06:20:27","slug":"must%c9%99qilliy%c9%99-ged%c9%99n-yol-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-s%c9%99xsiyy%c9%99ti-v%c9%99-siyasi-realliqlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=370208","title":{"rendered":"M\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yol: Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 siyasi reall\u0131qlar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Siyasi varislikd\u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>II m\u0259qal\u0259<\/strong><\/p>\n<p><em>Heyd\u0259r \u018fliyevin timsal\u0131nda biz \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin tarixd\u0259ki rolu b\u0259zi hallarda \u0259v\u0259zolunmaz olur. Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 dayanan bir amildir.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u0130lham \u018fL\u0130YEV,<\/strong><br \/>\n<em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/em><\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimiz\u0259 nail olma\u011f\u0131n c\u0259tin tarixi s\u0131naqlar\u0131 v\u0259 bu s\u0131naqlarda \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 zaman anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcmummilli mahiyy\u0259tinin ac\u0131lmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin taley\u00fckl\u00fc probleml\u0259rini h\u0259ll ed\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi yeni siyasi sistemd\u0259 h\u0259m d\u0259 yeni tarixi reall\u0131qlar yaradan \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00a0elmi \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda 15 iyun Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc kimi tarixil\u0259\u015fmi\u015fdir. H\u0259min g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131nda yeni bir ba\u015flan\u011f\u0131c, t\u0259r\u0259qqi yolunda keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131 qoyulub. Onun mahiyy\u0259ti v\u0259 sonrak\u0131 tarixi prosesl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131c verm\u0259si praktiki bax\u0131mdan \u00fcmummilli n\u0259tic\u0259l\u0259rin miqyas\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00fcbuta yetirmi\u015fdir. Daha d\u0259qiq ifad\u0259 ets\u0259k Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin malik oldu\u011fu xarizma mill\u0259tin taleyinin bilavasit\u0259 xaosdan, b\u00f6hrandan, anarxiyadan xilas edilm\u0259sini, inki\u015fafa, sabitliy\u0259, \u0259n vacibi \u00e7oxminillik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 xalq- \u00dcmummilli Lider harmoniyas\u0131ndan yaranan milli g\u00fcc\u00fcn unikall\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rki prosesini \u015f\u0259rtl\u0259ndirib. Bu d\u0259rketm\u0259ni is\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259n m\u00fcdrikliyind\u0259n k\u0259narda t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. Dem\u0259li, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259d\u0259find\u0259 azad v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn tarixi \u015f\u0259raitd\u0259 zaman\u0131 qabaqlamaqla realla\u015fd\u0131rmaq m\u0259har\u0259ti aras\u0131nda cox b\u00f6y\u00fck xarizmatik t\u0259f\u0259kk\u00fcr, iti d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 milli ruha ba\u011fl\u0131l\u0131q vard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan 1990-c\u0131 ilin yay\u0131nda Moskvadan V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131dan Ulu \u00d6nd\u0259r siyasi irad\u0259sini ilk olaraq Nax\u00e7\u0131van MR \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri d\u0259f etm\u0259kd\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131. 1993-c\u00fc ilin yay\u0131nda is\u0259 Az\u0259rbaycan \u201colum, ya \u00f6l\u00fcm\u201d dilemmas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda, xalq\u0131n t\u0259kidi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131 xalq\u0131n\u0131n xilaskarl\u0131\u011f\u0131 yolunda m\u00fcbariz\u0259sinin m\u0259ntiqi davam\u0131 idi. Odur ki, 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259n Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn\u00a0 yeni, daha \u0259z\u0259m\u0259tli m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu Qay\u0131d\u0131\u015f \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda, beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 xalq\u0131n d\u0259rin b\u00f6hrandan xilas\u0131-qurtulu\u015fu idi.\u00a0Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6z\u00fc d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etmi\u015fdir ki, m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259ld\u0259 etm\u0259k n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tindirs\u0259 onu qoruyub saxlamaq, \u0259b\u0259diliyini d\u00f6nm\u0259zliyini t\u0259min etm\u0259k daha da \u00e7\u0259tindir.Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, h\u0259l\u0259 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyinin siyasi, iqtisadi \u0259saslar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 1993-c\u00fc ild\u0259n sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259 aras\u0131nda x\u00fcsusi bir \u0259laq\u0259, m\u0259ntiqi davaml\u0131l\u0131q vard\u0131r. M\u0259hz h\u0259min baza \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra nankor erm\u0259nil\u0259rin t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 baxmayaraq, \u00f6z suverenliyini qoruyub saxlaya bilmi\u015f v\u0259 \u00a0b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yoluna q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur.\u00a0<strong>\u00c7ox q\u0131sa zamanda Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi sosial-iqtisadi, siyasi islahatlar d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259td\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259siz dair\u0259l\u0259rin oldu\u011fu 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan xaos, anarxiya aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131, silah g\u00fcc\u00fcn\u0259, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribatlar vasit\u0259sil\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 kecirm\u0259k praktikas\u0131na \u0259slind\u0259 son qoyuldu.<\/strong>\u00a0D\u00f6vl\u0259t v\u0259 xalq aras\u0131nda m\u00f6hk\u0259m birliyin \u0259saslar\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Onun \u00fcmummilli g\u00fcc\u00fc ifad\u0259 ed\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi.\u00a0 Daha \u00f6n\u0259mlisi is\u0259 odur ki, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilikd\u0259 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259sas prinsipl\u0259rd\u0259n biri kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qanunun aliliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 \u00e7ox q\u0131sa vaxtda nail oldu.\u00a0D\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcudlu\u011funun bu prinsip \u0259sas\u0131nda \u00a0m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc idar\u0259\u00e7ilik sisteminin \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil ed\u0259n yegan\u0259 vasit\u0259y\u0259 cevrildi.\u00a0 Qanun\u00e7uluq prinsipi bir t\u0259r\u0259fd\u0259n qanunun aliliyidirs\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 v\u0259 reall\u0131\u011fa uy\u011fun olaraq yeni qanunlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n i\u015fl\u0259k olmas\u0131na ictimai n\u0259zar\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r, kimi konsepsiyan\u0131n t\u0259tbiqi u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irildi. Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bildirmi\u015fdir ki, \u201cd\u00f6vl\u0259t xalqa xidm\u0259t etm\u0259lidir, d\u00f6vl\u0259tin xalqa xidm\u0259t etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131, d\u00f6vl\u0259ti idar\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r daim xalqla t\u0259masda olmal\u0131d\u0131r\u201d. Elmi yana\u015fma onu g\u00f6st\u0259rir ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259limind\u0259 bu strateji x\u0259tt m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.\u00a0 Dig\u0259r \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, 1993-c\u00fc ilin iyun hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 yaranm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si dahi siyasi xadimin m\u00fcdrik siyasi irad\u0259sinin g\u00fcc\u00fc il\u0259 q\u0131sa zamanda aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. Bu istiqam\u0259td\u0259 \u00a0ictimai-siyasi sabitliyin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz add\u0131mlar at\u0131ld\u0131 ki, bu da m\u00f6hk\u0259m d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm amil idi. Heyd\u0259r \u018fliyev yaranm\u0131\u015f g\u0259rgin siyasi v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259nziml\u0259m\u0259kl\u0259 eyni vaxtda d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si\u00a0 kimi h\u0259m d\u0259 \u00a0Milli Ordunun yarad\u0131lmas\u0131 yolunda b\u00fct\u00fcn potensial imkanlar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etdi. 1993-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r hakimiyy\u0259td\u0259 olan iqtidar ordu quruculu\u011funda cox ciddi b\u00f6hran\u0131n ba\u015f qald\u0131rmas\u0131na yol acm\u0131\u015f, vahid komandanl\u0131\u011f\u0131n is\u0259 olmamas\u0131 d\u00f6vl\u0259tin h\u0259rbi strategiyas\u0131n\u0131 iflasa u\u011fratm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 nizami ordu quruculu\u011funun n\u0259 q\u0259d\u0259r c\u0259tin oldu\u011funu t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k c\u0259tin deyildir. Bu taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 u\u011furlu add\u0131mlara Heyd\u0259r \u018fliyev irad\u0259si v\u0259 g\u00fcc\u00fc say\u0259sind\u0259 q\u0131sa zamanda nail olundu.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00a0siyasi xarizmas\u0131 q\u0131sa zamanda m\u00f6hk\u0259m d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaqla h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259mizi xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00fcbariz\u0259 poliqonundan xilas etdi.\u00a01994-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin d\u0259st\u0259yi il\u0259 b\u0259zi dair\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fl\u0259rin\u0259 c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131.\u00a0D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimiz\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259l\u0259n bu m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259r puca u\u011frad\u0131ld\u0131. H\u0259min tarixi m\u0259qamda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 olan inam\u0131 hesab\u0131na d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fin\u0259 edil\u0259n c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 al\u0131nmas\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00f6z siyasi lideri \u0259traf\u0131nda m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil birliyini t\u0259sdiql\u0259mi\u015f oldu. Bu tarix ona g\u00f6r\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir ki, Az\u0259rbaycan\u0131 par\u00e7alamaq niyy\u0259tl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n ba\u015f verm\u0259mi\u015fdi. O zaman-zaman xalq\u0131m\u0131z\u0131 ist\u0259m\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259n\u0259n\u0259vi riyakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu m\u0259qs\u0259dli v\u0259 m\u0259krli siyas\u0259tin davam\u0131 idi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmas\u0131, X\u0259z\u0259r regionunun \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa a\u00e7\u0131q elan olunmas\u0131, qlobal layih\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n irad\u0259si il\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yolunda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n konsepsiya Az\u0259rbaycan\u0131 ist\u0259m\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozmaqda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131. 1994-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda \u00a0d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fin\u0259 edil\u0259n c\u0259hdin davam\u0131 olaraq 1995-ci ilin mart\u0131nda yenid\u0259n d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fin\u0259 c\u0259hd olundu. Bu c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131 da Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcdrikliyi il\u0259 al\u0131naraq Az\u0259rbaycanda silah yolu il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fc s\u00fcbut olundu. Bel\u0259 avant\u00fcradan do\u011fan m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsulu Az\u0259rbaycan siyasi s\u0259hn\u0259sind\u0259n praktiki olaraq \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizd\u0259 bu add\u0131m h\u0259m d\u0259 onu \u00a0s\u00fcbut etdi ki, \u00a0hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259k v\u0259 g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t qurmaq yaln\u0131z demokratiyan\u0131n, h\u00fcquq aliliyinin, insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259mini say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bel\u0259 d\u0259 oldu v\u0259 ictimai-siyasi sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si yolunda qanunun aliliyi prinsipi, u\u011furlu iqtisadi islahatlara \u00a0a\u00e7\u0131lan yol 1995-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin Ali Qanunu- Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si, m\u00fct\u0259r\u0259qqi qanunvericilik bazas\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etdi. Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, unutmamal\u0131y\u0131q ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmas\u0131 idi. Bununla da Az\u0259rbaycan\u0131n neft strategiyas\u0131 d\u00fcnyan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi m\u0259nz\u0259r\u0259sin\u0259 \u00a0m\u00fch\u00fcm t\u0259siri il\u0259 h\u0259m d\u0259 siyasi balansla\u015fd\u0131r\u0131lman\u0131 t\u0259min etdi. Ulu \u00d6nd\u0259rin uzaqg\u00f6r\u0259nliyi v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d il\u0259 bu strategiya reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck neft \u015firk\u0259tl\u0259ri h\u0259min zamanda bu narahat b\u00f6lg\u0259y\u0259 yaln\u0131z \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 olan inam\u0131n\u0131n say\u0259sind\u0259 investisiya qoyma\u011fa q\u0259rar verdil\u0259r. Bu b\u00f6y\u00fck inam \u00a0Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Ceyhan neft, Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri, B\u00f6y\u00fck \u0130p\u0259k yolu v\u0259 Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Qars d\u0259miryolu kimi d\u00fcnyada analoqu olmayan geosiyasi layih\u0259l\u0259rin realla\u015fmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratd\u0131.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n X\u0259z\u0259rin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na \u0259ng\u0259l olmaq ist\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin praktiki bax\u0131mdan maraqlar\u0131 iflasa u\u011frad\u0131ld\u0131. Bu istiqam\u0259td\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcdrikliyi region v\u0259 d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131\u00a0 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 fonunda \u00e7ox hadis\u0259l\u0259rin m\u0259cras\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi.\u00a0Bu b\u00f6y\u00fck siyas\u0259tin davam\u0131 v\u0259 m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si is\u0259 o idi ki, XXI \u0259srin astanas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 i\u015ftirak\u0131 olmadan Qafqazda hans\u0131sa bir layih\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k, regionda ged\u0259n siyasi prosesl\u0259rin mahiyy\u0259tini analiz etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. \u00c7\u00fcnki, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259ri t\u0259kc\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259ri t\u0259yin etm\u0259kl\u0259 h\u0259m d\u0259 milli ideologiyan\u0131n uzunmudd\u0259tli v\u0259 tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rd\u0259n qaynaqlanan bazas\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu prinsipl\u0259rin milli v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri mahiyy\u0259ti\u00a0az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131na d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 konkret n\u0259z\u0259ri m\u0259zmun verm\u0259sind\u0259dir. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00f6vl\u0259tin siyasi ideologiyasi s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onun konseptual \u0259saslar\u0131n\u0131 \u00a0da h\u0259l\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r. Tarixi prizmadan baxanda Heyd\u0259r \u018fliyev siyasi mill\u0259tin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc saxlama\u011f\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rini zaman\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. H\u0259min kontekstd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev z\u0259kas\u0131 siyasi m\u0259d\u0259ni ideoloji m\u0259n\u0259vi v\u0259 \u0259xlaqi faktorlar\u0131n Az\u0259rbaycan toplumunun b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc namin\u0259 sintezini yarada bilmi\u015fdir. Bu zaman h\u0259r birimizin diqq\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biri m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik prizmas\u0131nda b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn daxili v\u0259 xarici \u015f\u0259rtl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si olmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, az\u0259rbaycanc\u0131l\u0131q ideologiya kimi \u0259slind\u0259 c\u0259miyy\u0259tin daxilind\u0259ki milli etnik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik namin\u0259 nizamlama\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Tam \u0259sasl\u0131d\u0131r ki, SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t, c\u0259miyy\u0259t v\u0259 mill\u0259t olaraq b\u00fct\u00f6v hal\u0131nda inki\u015faf etm\u0259sinin siyasi n\u0259z\u0259ri \u0259saslar\u0131nda bu m\u0259qamlar ayr\u0131ca yer tutut. M\u0259hz yuxar\u0131da sadalananlar\u0131n hesab\u0131na Heyd\u0259r \u018fliyevin liderliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn b\u00f6hranlar\u0131 a\u015fa bilmi\u015fdir. XX \u0259srin ortalar\u0131ndan ba\u015flayan bu m\u00fcdrik siyasi x\u0259tt XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 konkret olaraq g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin siyasi m\u00fcdrikliyi is\u0259 bu strategiyan\u0131n davaml\u0131 tarixi u\u011furlar qazanmas\u0131na imkan yaratd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Siyasi varislikd\u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259..<\/strong><\/p>\n<p>Biz q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sini ona g\u00f6r\u0259 siyasi varislikl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edirik ki, siyasi varislik m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 i\u00e7timai m\u00fchitind\u0259 \u0130lham \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259ki\u00a0 u\u011furlu f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 tarix v\u0259 m\u00fcasirliyi ba\u011flayan vahid \u00fcmumxalq g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ifad\u0259sind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fib. M\u0259lumdur ki, \u0130lham \u018fliyev Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin icras\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n hakimiyy\u0259ti xalqa xidm\u0259t vasit\u0259si hesab etdiyini bildirm\u0259kl\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi x\u0259ttini Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisi \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet kimi qar\u015f\u0131ya qoymu\u015fdur. Son 18 ild\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan h\u0259d\u0259fl\u0259rin mahiyy\u0259tini v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u015f\u0259rh ed\u0259rk\u0259n a\u00e7\u0131qca b\u0259lli olur ki, bu tarixi d\u00f6vr \u00f6lk\u0259nin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u00e7evik idar\u0259etm\u0259 sisteminin formala\u015fmas\u0131n\u0131 bilavasit\u0259 b\u0259rq\u0259rar etmi\u015fdir. Qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f \u00e7oxsayl\u0131 islahatlar, ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n yeni-yeni \u00a0konsepsiyalar\u0131n t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn yox, region v\u0259 d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259m\u0259r\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259ri Prezident \u0130lham \u018fliyevi C\u0259nubi Qafqaz regionunda, h\u0259tta d\u00fcnya siyasi m\u0259kan\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n sonra alternativsiz siyasi lider\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin elmi \u0259saslar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Burada milli varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n q\u00fcdr\u0259tini \u015f\u00fcurlara hopduran g\u00fccl\u00fc ideoloji t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u0259 \u00fcmummilli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi aras\u0131nda x\u00fcsusi bir \u0259laq\u0259 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdir: \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi bizim tarixi nailiyy\u0259timizdir. Xalq\u0131m\u0131z \u0259srl\u0259r boyu h\u0259sr\u0259tind\u0259 oldu\u011fu m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 nail olduqdan sonra h\u0259min m\u00fcst\u0259qilliyi qoruyub saxlamaq, \u0259b\u0259diliyini d\u00f6nm\u0259z etm\u0259k, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f 50 milyon az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir mayaka \u00e7evirm\u0259k bizim \u0259n vacib\u00a0 v\u0259zif\u0259mizidir\u201d. Bu v\u0259zif\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n mill\u0259tin vahid ideya \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259si z\u0259rur\u0259ti yaranm\u0131\u015fd\u0131r ki, dahi siyasi xadim bu tarixi v\u0259zif\u0259ni zaman\u0131nda h\u0259ll etdi. Siyasi davam\u00e7\u0131 olaraq Prezident \u0130lham \u018fliyev is\u0259 c\u0259miyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran bu \u00a0\u00f6n\u0259mli v\u0259zif\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 demi\u015fdir: \u201cBiz g\u00fccl\u00fc, demokratik c\u0259miyy\u0259t qurmaq \u0259zmind\u0259yik. \u00a0\u00a0C\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f b\u00fct\u00fcn haqlardan, verilmi\u015f azadl\u0131qlardan istifad\u0259 etm\u0259li, onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 qorunmal\u0131d\u0131r\u201d. Bu tarixi k\u0259lamlar mill\u0259tin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn v\u0259 potensial\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn tarixi \u015f\u0259raitd\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259sin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f idi. B\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq \u00a0Prezident \u0130lham \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi praqmatik v\u0259 \u00e7evik siyas\u0259t n\u0259tic\u0259 etibar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131na \u0259saslanan g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259tcilik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fdirdi. Siyasi varislikd\u0259 xalq-lider v\u0259hd\u0259tinin unikall\u0131\u011f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan modeli q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r v\u0259 z\u0259f\u0259r s\u0259lnam\u0259l\u0259rinin\u00a0 avanqard\u0131na \u00e7evrildi.<\/p>\n<p><strong>\u0130nformasiya m\u0259kan\u0131nda q\u0259r\u0259zli s\u0259dl\u0259ri s\u0131nd\u0131ran d\u0259mir irad\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Yax\u0131n onillikl\u0259rin tarixi hadis\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rhi bir daha s\u00fcbut etdi ki, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyas\u0131nda ist\u0259nil\u0259n add\u0131m Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dividentl\u0259r g\u0259tirib. H\u0259tta zaman-zaman itirdikl\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, yeni d\u00fcnya nizam\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 kimi \u00fcmummilli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si \u00a0h\u0259r zaman q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131n\u0131n regiondak\u0131 sabitliyi pozmaqla xalqlar\u0131n h\u0259yat\u0131na b\u00f6y\u00fck faci\u0259l\u0259r g\u0259tirm\u0259sini q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259m\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 onlar\u0131n uydurduqlar\u0131 yalanc\u0131 erm\u0259ni mifl\u0259rinin mahiyy\u0259ti n\u0259inki s\u00fcbut olundu, h\u0259tta bu mifl\u0259r darmada\u011f\u0131n edildi v\u0259 \u0259sl tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n irad\u0259si il\u0259 elmi siyasi m\u00fcst\u0259viy\u0259 g\u0259tirildi. Burada Prezident \u0130lham \u018fliyevin siyasi irad\u0259sind\u0259n do\u011fan xalq diplomatiyas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 tarixi \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 s\u0259b\u0259b olan s\u0259dl\u0259rin s\u0131d\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi missiyan\u0131n u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6rm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. \u018fn \u0259vv\u0259l II V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131nad\u0259k \u00a0Prezident \u0130lham \u018fliyevin planetar t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fc beyn\u0259lxalq al\u0259m\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 cox ciddi d\u0259rsl\u0259r v\u0259 mesajlar verdi. Daha sonra d\u00fcnya informasiya m\u0259kan\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259tirdiyi \u0259dal\u0259tli v\u0259 q\u0259r\u0259zsiz arqumentl\u0259r riyakar q\u00fcvv\u0259l\u0259ri fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qoymaqla h\u0259m d\u0259 az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q potensial\u0131n\u0131n n\u0259y\u0259 qadir oldu\u011funu anlatd\u0131. Bu bax\u0131mdan ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ideyalar\u0131n\u0131n\u00a0 siyasi varislikl\u0259 m\u00fcqayis\u0259si dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, bu tarixi missiya xalq\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesind\u0259 siyasi liderin xarizmas\u0131 il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r v\u0259 dem\u0259k olar ki, onun h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sidir. \u018fn m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259ni 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin timsal\u0131nda g\u00f6rd\u00fck. Bu \u00fcmumxalq m\u00fcbariz\u0259si g\u00f6st\u0259rdi ki, xalq\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259zmi onun milli lider \u0259traf\u0131nda m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil birliyind\u0259n ke\u00e7ir. Onun formala\u015fmas\u0131, xalq \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259ri is\u0259 m\u00f6hk\u0259m siyasi irad\u0259nin, m\u00fcdrik t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn t\u0259siri il\u0259 zaman-zaman \u00e7ox \u00e7\u0259tin tarixi \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. Odur ki, ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyas\u0131nda qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu \u00a0uzaqg\u00f6r\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259rl\u0259, \u0130lham \u018fliyevin q\u00fcdr\u0259tli siyasi liderliyi aras\u0131nda x\u00fcsusi bir ba\u011fl\u0131l\u0131q vard\u0131r. Bu Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259n\u0259zz\u00fcld\u0259n t\u0259r\u0259qqiy\u0259, m\u0259\u011flubiyy\u0259td\u0259n qalibiyy\u0259t\u0259, millilikd\u0259n b\u0259\u015f\u0259riliy\u0259 aparan Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131n\u0131n \u0130lham \u018fliyevin u\u011furlu d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tind\u0259ki inikas\u0131d\u0131r. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259 bu strategiyan\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131ndak\u0131 uzun tarixi zaman alternativsizliyini bir daha s\u00fcbut etmi\u015f oldu. Biz \u0259slind\u0259 bu prosesd\u0259n yaranan q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rini n\u0259inki Az\u0259rbaycanda C\u0259nubi Qafqazada ba\u015f ver\u0259n s\u00fclh sabitlik v\u0259 t\u0259r\u0259qqi kontekstind\u0259 t\u0259hlil etm\u0259li, n\u0259tic\u0259l\u0259rin b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydas\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259liyik. Elmi v\u0259 siyasi dair\u0259l\u0259rin diqq\u0259ti bir h\u0259qiq\u0259tin d\u0259rkin\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259lidir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si b\u00f6lg\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n sabit, s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famaq imkanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yol a\u00e7\u0131b.\u00a0 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259\u00a0 olan t\u0259hdidl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi tarixi v\u0259zif\u0259ni h\u0259ll edib.<\/p>\n<p><strong>Postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 g\u00fcc biz\u0259 n\u0259 v\u0259d edir.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f tarixi \u0259razil\u0259rind\u0259 suverenliyini m\u00fctl\u0259q formada t\u0259sdiq ed\u0259n\u00a02020-ci il 10 noyabr B\u0259y\u0259nnam\u0259si b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 yaradan m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259ddir. Bu imkanlar Az\u0259rbaycan\u0131n irad\u0259si il\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 yarad\u0131lan yeni reall\u0131qlar\u0131n say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. T\u0259bii ki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q x\u00fclyas\u0131 il\u0259 ya\u015fam t\u0259rzi bir s\u0131ra q\u00fcvv\u0259l\u0259rin bu reall\u0131qlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259tin bir prosesdir. Lakin postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn reall\u0131qlar\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0 a\u011f\u0131ll\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k h\u0259r hans\u0131 t\u0259l\u0259b art\u0131q effektivliyini itirmi\u015fdir. \u018fg\u0259r indiy\u0259d\u0259k b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259l\u0259rin v\u0259 h\u00fcquq mexanizml\u0259rinin b\u00f6lg\u0259y\u0259 dair m\u00f6vcud olan m\u00f6vqel\u0259ri i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131\u011fa r\u0259vac veribs\u0259, t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 yol ac\u0131bsa Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q konsepsiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n yeni reall\u0131qlara hans\u0131 alternativlik ola bil\u0259r? \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k? \u0130kilistandartlar? Vandalizmi alq\u0131\u015flamaq? Etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259?T\u0259bii ki, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi irad\u0259si il\u0259 \u00f6z qiym\u0259tini ald\u0131 v\u0259 ba\u015fqa he\u00e7 bir neqativ add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131na yer qalmad\u0131. Erm\u0259nistan\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi siyasi \u201cn\u00fchilizm\u201d x\u0259st\u0259liyi is\u0259 bu reall\u0131qlar\u0131 d\u0259rk etm\u0259dikc\u0259 onun ac\u0131 sonlu\u011fa yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi balansla\u015fd\u0131rma siyas\u0259ti v\u0259 b\u00f6lg\u0259nin konfiqurasiyasi<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 yeni reall\u0131qlardan \u0259n \u0259sas\u0131 budur ki, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fczkar t\u0259r\u0259f oldu\u011fu art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada q\u0259bul edil\u0259n inkarolunmaz faktd\u0131r, t\u0259cav\u00fczkar m\u00fcharib\u0259d\u0259 kapitulyasiya oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri q\u0259bul edib v\u0259 onlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 borcludur. Bu \u015f\u0259rtl\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259m\u0259si yaxud, yay\u0131nma c\u0259hdl\u0259ri Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan yeni m\u0259suliyy\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, kapitulyasiya akt\u0131n\u0131n m\u0259zmunu v\u0259 z\u0259ruri m\u0259qs\u0259di ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 regionda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n, sabitliyin t\u0259min edilm\u0259sini, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 inteqrasiya prosesl\u0259rinin s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 imzalanan h\u00fcquqi baza s\u0259n\u0259didir. Burada ac\u0131q ifad\u0259 olunmu\u015f prinsipl\u0259ri t\u0259r\u0259fl\u0259r q\u0259bul ed\u0259r\u0259k r\u0259sm\u0259n imzalam\u0131\u015flar. Postm\u00fcharib\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r z\u0259ruri h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk etm\u0259lidir ki,\u00a0 2020-ci ilin 10 noyabr tarixin\u0259 Az\u0259rbaycan, Rusiya v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fl\u0259rinin imzalad\u0131qlar\u0131 \u00a0B\u0259y\u0259nat\u0131n 9-cu b\u0259ndind\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015f &#8220;Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi&#8221;nin a\u00e7\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6hd\u0259liyin m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 uzad\u0131lmas\u0131 c\u0259hdl\u0259ri regionda sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na mane\u0259l\u0259r yaratmaqla, h\u0259tta t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 olan t\u0259hdidl\u0259r\u0259 yenid\u0259n yol a\u00e7m\u0131\u015f olur. Bu prosesd\u0259 m\u00f6vqesizlik h\u0259tta B\u0259yanat\u0131n prinsipl\u0259ri il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 10 iyul 2021-ci il tarixd\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Rusiyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Vladimir Putinl\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair m\u00f6vqeyini bel\u0259 bildirmi\u015fdir: \u201c\u018flb\u0259tt\u0259, regionda m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonrak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t m\u00f6vzusu da var.\u00a0Biz Sizinl\u0259 daim \u0259laq\u0259 saxlay\u0131r\u0131q. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015fa \u00e7atandan sonra \u00f6t\u0259n s\u0259kkiz ay \u0259rzind\u0259, z\u0259nnimc\u0259, yanvar ay\u0131nda Moskvada \u015f\u0259xs\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz v\u0259 telefon s\u00f6hb\u0259tl\u0259rimiz v\u0259ziyy\u0259tin sabitl\u0259\u015fdirilm\u0259si i\u015find\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Biz q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr\u00fcn maksimum a\u011fr\u0131s\u0131z ke\u00e7m\u0259si \u0259zmind\u0259yik. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u00fcmumi s\u0259yl\u0259rimizl\u0259 buna nail olaca\u011f\u0131q\u201d B\u0259yanat\u0131n 9-cu madd\u0259sind\u0259\u00a0qar\u015f\u0131ya qoyulan bu m\u0259qs\u0259dl\u0259rin mahiyy\u0259ti bel\u0259 \u015f\u0259rh olunmu\u015fdur:\u00a0\u201cB\u00f6lg\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259ri b\u0259rpa edilir. Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n, n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin v\u0259 y\u00fckl\u0259rin h\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 mane\u0259siz h\u0259r\u0259k\u0259tinin t\u0259\u015fkili m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u0259rb rayonlar\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 aras\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259sinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 z\u0259man\u0259t verir. N\u0259qliyyat \u0259laq\u0259si \u00fczr\u0259 n\u0259zar\u0259ti Rusiyan\u0131n Federal T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259tinin S\u0259rh\u0259d Xidm\u0259tinin orqanlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir\u201d.\u00a0Lakin bu d\u0259f\u0259 d\u0259 n\u00f6vb\u0259ti riyakarl\u0131\u011fa \u0259l atan Erm\u0259nistan\u0131n Ba\u015f naziri \u00a0Nikol Pa\u015finyan s\u0259n\u0259din bu madd\u0259sini t\u0259hrif etm\u0259y\u0259 c\u0259hd etmi\u015f v\u0259\u00a0 bildirmi\u015fdir ki, guya r\u0259smi Bak\u0131 \u00a0Erm\u0259nistan-G\u00fcrc\u00fcstan-Az\u0259rbaycan-Rusiya d\u0259mir yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan imtina edib. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, Erm\u0259nistanda bo\u015fbo\u011fazl\u0131q edib m\u00fcharib\u0259d\u0259n v\u0259 ya Z\u0259ng\u0259zurla ba\u011fl\u0131 reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdirm\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fanlar erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259tinin d\u0259 xeyirin\u0259 olacaq beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rin realla\u015fmas\u0131n\u0131 bu s\u0259rs\u0259m fikirl\u0259rl\u0259 \u0259ng\u0259ll\u0259mi\u015f olduqlar\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 f\u0259rqind\u0259 deyill\u0259r. \u0130st\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 onun havadarlar\u0131n\u0131n bel\u0259 u\u011fursuz c\u0259hdl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n irad\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 add\u0131m atma c\u0259hdl\u0259ri \u0259slind\u0259 siyasi spekulyasiyadan ba\u015fqa bir \u015fey ola bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki \u0259vv\u0259la, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n iqtisadi dividentl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ciddi prioritet k\u0259sb edir. Onun realla\u015fmas\u0131na mane\u0259nin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck iqtisadi itki dem\u0259kdir. \u0130kincisi, bu g\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 halda d\u0259hlizin t\u0259l\u0259b edilm\u0259si Erm\u0259nistana edil\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftdir. Tarixi siyasi reall\u0131qlar s\u00fcbut edib ki, sonradan Erm\u0259nistan ad\u0131nda yarad\u0131lan qurama d\u00f6vl\u0259tin t\u0259rkibin\u0259 veril\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131 vaxtil\u0259 b\u00f6y\u00fck siyasi oyunlar\u0131n qurban\u0131na cevrilib. Az\u0259rbaycan\u00a0 haz\u0131rda bu kimi tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tini ortaya qoyub v\u0259 ba\u015f vermi\u015f \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259rin cavab\u0131n\u0131 soru\u015fmaq haqq\u0131na malikdir.\u00a0 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Erm\u0259nistan\u0131 himay\u0259 ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r anlamal\u0131d\u0131rlar v\u0259 anlay\u0131rlar ki, \u201cm\u0259zlum erm\u0259ni\u00e7iliy\u0259\u201d himay\u0259darl\u0131q etm\u0259k onlara a\u011f\u0131r iqtisadi siyasi z\u0259rb\u0259 vurmaqdan ba\u015fqa indiy\u0259d\u0259k he\u00e7 n\u0259 verm\u0259yib v\u0259 verm\u0259y\u0259c\u0259k d\u0259. B\u0259s onda \u0259m\u0259kda\u015f\u0131\u011fa mane\u0259 t\u00f6r\u0259tm\u0259k hans\u0131 siyasi m\u0259tiq\u0259 s\u0131\u011f\u0131r v\u0259 buna kim raz\u0131 ola bil\u0259r?. T\u0259bii ki, bu q\u0259buledilm\u0259zdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u00a0b\u00f6y\u00fck perspektivl\u0259r\u0259 nail olma\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 vasit\u0259 oldu\u011funu Az\u0259rbaycan\u0131n irad\u0259si v\u0259 zaman\u0131n reall\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fa B\u0259y\u0259nnam\u0259si tarixi reall\u0131qlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn d\u0259rkini qar\u015f\u0131ya qoyur.<\/strong><\/p>\n<p>2021-ci il 15 iyun tarixd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Prezidentl\u0259rinin \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzalad\u0131qlar\u0131 B\u0259y\u0259nnam\u0259 x\u00fcsusi tarixi\u00a0 \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq arenada bir \u00e7ox analitikl\u0259rin t\u0259hlil obyektin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q simvolu olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin coxt\u0259r\u0259fli istiqam\u0259tl\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n B\u0259yannam\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; 15 iyun tarixin\u0259 v\u0259 Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacib say\u0131lan \u00a0Qars m\u00fcqavil\u0259sinin 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etm\u0259sinin is\u0259 x\u00fcsusi r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 vard\u0131r.\u00a0 O biri t\u0259r\u0259fd\u0259n\u00a0 h\u0259r iki m\u00fctt\u0259fiq \u00f6lk\u0259 tarixi hadis\u0259l\u0259rin haz\u0131rk\u0131 d\u00f6n\u0259mind\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin maraq v\u0259 m\u0259nafel\u0259rin\u0259 tutarl\u0131 cavab olaraq z\u0259ruri tarixi missiyan\u0131n h\u0259llin\u0259 bu B\u0259y\u0259nnam\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan v\u0259zif\u0259l\u0259rl\u0259 nail oldular. Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fctt\u0259fiqliyinin miqyas\u0131 v\u0259 potensial imkanlar\u0131 bir s\u0131ra q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi. Biz regionun geosiyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik ki, tarixin t\u0259krarlanmas\u0131, ox\u015far hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259nafeyin\u0259 zidd add\u0131mlar\u0131n c\u0259r\u0259yan etm\u0259si fonunda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\u00a0Sirr deyil ki, indi d\u0259 b\u00f6lg\u0259 u\u011frunda bir s\u0131ra region v\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00f6z maraqlar\u0131 bax\u0131m\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsullar\u0131 se\u00e7m\u0259kd\u0259dirl\u0259r. F\u0259rqli zamanlarda bu maraqlar\u0131n qurban\u0131na \u00e7evrilmi\u015f bir s\u0131ra milli probleml\u0259rimiz \u00a0sonralar \u00a0c\u0259tin tarixi v\u0259zif\u0259l\u0259rin h\u0259llini qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015eu\u015fada T\u00fcrkiy\u0259 lideri il\u0259 B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Qars m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 v\u0259 onun sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sirin\u0259 diqq\u0259t yetirmi\u015f v\u0259 demi\u015fdir:\u00a0<em><strong>\u201c<\/strong><\/em><em><strong>Tarixi Qars m\u00fcqavil\u0259si d\u00fcz y\u00fcz il \u0259vv\u0259l imzalan\u0131b. Bu da b\u00f6y\u00fck r\u0259mzi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Y\u00fcz ild\u0259n sonra azad edilmi\u015f \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik haqq\u0131nda imzalanm\u0131\u015f Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k i\u015fbirliyimizin istiqam\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. B\u0259yannam\u0259d\u0259 bir \u00e7ox \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. Beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00a0f\u0259aliyy\u0259timiz, siyasi \u0259laq\u0259l\u0259r, iqtisadi-ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, t\u0259hsil, idman, g\u0259ncl\u0259r siyas\u0259ti, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r \u0259hat\u0259 olunur. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mi g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r\u201d. F\u0259rqli zamanlarda v\u0259 tarixi \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00f6vcud olan h\u0259r iki m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259tind\u0259 bizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n o hal olmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan 100 il bundan \u0259vv\u0259l b\u00f6y\u00fck t\u0259zyiql\u0259rin alt\u0131nda d\u0259rin siyasi b\u00f6hran ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halda bu g\u00fcn qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 il\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Z\u0259f\u0259r bayram\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259kl\u0259 h\u0259m d\u0259 b\u00f6lg\u0259nin taleyini h\u0259ll edirl\u0259r.\u00a0<\/strong><\/em><em>D\u00f6vl\u0259t<\/em>\u00a0ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 xalq\u0131m\u0131z d\u00fcz 100 il sonra tarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa ed\u0259rk\u0259n h\u0259m d\u0259 \u00a0\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259dil\u0259r. Bu m\u00f6vqenin son iki y\u00fcz ild\u0259n art\u0131q bir d\u00f6vrd\u0259 yeni geosiyasi reall\u0131qlara Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n ba\u015flan\u011f\u0131c oldu\u011fu tamamil\u0259 haql\u0131 v\u0259 \u0259sasl\u0131d\u0131r.\u00a0<strong>(davam\u0131 var)<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lham M\u0259mm\u0259dzad\u0259,<\/strong><br \/>\n<em>AMEA F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 Sosiologiya \u0130nstitutunun direktoru, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, professor<\/em><\/p>\n<p><strong>S\u0259nan H\u0259s\u0259nov,<\/strong><br \/>\n<em>YAP F\u0259ls\u0259f\u0259 v\u0259 Sosiologiya \u0130nstitutu\u00a0 \u018frazi Partiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri, siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyasi varislikd\u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 II m\u0259qal\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin timsal\u0131nda biz \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin tarixd\u0259ki rolu b\u0259zi hallarda \u0259v\u0259zolunmaz olur. Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 dayanan bir amildir. \u0130lham \u018fL\u0130YEV, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimiz\u0259 nail olma\u011f\u0131n c\u0259tin tarixi s\u0131naqlar\u0131 v\u0259 bu s\u0131naqlarda \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 zaman anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcmummilli mahiyy\u0259tinin ac\u0131lmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin taley\u00fckl\u00fc probleml\u0259rini h\u0259ll ed\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi yeni siyasi sistemd\u0259 h\u0259m d\u0259 yeni tarixi reall\u0131qlar yaradan \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00a0elmi \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda 15&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":370209,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/211b3925157009071691937418310295085.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"Siyasi varislikd\u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 II m\u0259qal\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin timsal\u0131nda biz \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin tarixd\u0259ki rolu b\u0259zi hallarda \u0259v\u0259zolunmaz olur. Heyd\u0259r \u018fliyev \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n u\u011furlu inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 dayanan bir amildir. \u0130lham \u018fL\u0130YEV, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimiz\u0259 nail olma\u011f\u0131n c\u0259tin tarixi s\u0131naqlar\u0131 v\u0259 bu s\u0131naqlarda \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 zaman&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/370208"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=370208"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/370208\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/370209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=370208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=370208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=370208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}