{"id":370729,"date":"2021-08-26T09:24:35","date_gmt":"2021-08-26T06:24:35","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=370729"},"modified":"2021-08-26T09:24:35","modified_gmt":"2021-08-26T06:24:35","slug":"imam-mehdi-inanci-o-kimdir-dini-ekspertd%c9%99n-maraqli-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=370729","title":{"rendered":"\u0130mam Mehdi inanc\u0131: o kimdir &#8211; dini ekspertd\u0259n maraql\u0131 a\u00e7\u0131qlama"},"content":{"rendered":"<h3><strong>K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu: \u201cXilaskar ideyas\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n z\u0259rd\u00fc\u015ftilik v\u0259 dig\u0259r q\u0259dim inanclarda yer al\u0131b\u201d<\/strong><\/h3>\n<p>Vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0130mam Mehdi kimi t\u0259qdim ed\u0259nl\u0259r \u201cz\u00fchur edir\u201d. Sonuncu d\u0259f\u0259 bu c\u00fcr f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lardan biri bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 polis t\u0259r\u0259find\u0259n qandalland\u0131.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s \u0130mam Mehdi Zaman kimdir? Ba\u015fqa dinl\u0259rd\u0259 d\u0259 buna b\u0259nz\u0259r inanclar varm\u0131? B\u0259z\u0259n xristianl\u0131q dinind\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr f\u0259ls\u0259f\u0259 anlam\u0131 oldu\u011fu deyilir. \u0130mam Mehdi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n elmi \u0259sas\u0131 varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Dini ekspert K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flunun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, xilaskar, qurtar\u0131c\u0131 ideyas\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n z\u0259rd\u00fc\u015ftilik v\u0259 dig\u0259r q\u0259dim inanclarda yer al\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cBu onu g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00fcnyan\u0131n sonunda z\u00fchur edib ilahi \u0259dal\u0259ti b\u0259rq\u0259rar ed\u0259c\u0259k \u015f\u0259xs bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259r b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin mesajlar\u0131nda yer al\u0131b. Sad\u0259c\u0259, dinl\u0259rd\u0259 zamanla ba\u015f ver\u0259n t\u0259hrifl\u0259r bu m\u00f6vzunun d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>Xristianl\u0131qda xilaskar pey\u011f\u0259mb\u0259r \u0130sad\u0131r. Xristian inanc\u0131na (x\u00fcsus\u0259n d\u0259 yevangelist inanc\u0131nda) g\u00f6r\u0259, Qiyam\u0259t\u0259 yax\u0131n \u0130sa (\u0259) yenid\u0259n dirilib g\u0259l\u0259c\u0259k. D\u00fcnyan\u0131n xilas\u0131, \u0259dal\u0259tin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 bu zaman ba\u015f ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Fundamentalist y\u0259hudil\u0259r &#8211; Hasidil\u0259rin inanc\u0131nda M\u0259sihin (qurtar\u0131c\u0131, ibranic\u0259 Ma\u015fiah) z\u00fchuruna b\u00f6y\u00fck etiqad var. \u00d6t\u0259n \u0259srin sonlar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n bir s\u0131ra hadis\u0259l\u0259r Hasidil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n z\u00fchurun \u0259lam\u0259ti kimi q\u0259bul olunur. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Hasidil\u0259r sionizm v\u0259 \u0130srail d\u00f6vl\u0259tini legitim saym\u0131rlar. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 M\u0259sih inanc\u0131 y\u0259hudiliyin 13 inanc \u0259sas\u0131ndan biri kimi q\u0259bul olunur.<\/p>\n<p>S\u0259mavi dinl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 z\u0259rd\u00fc\u015ftilik &#8211; m\u0259cusilik kimi dinl\u0259rd\u0259 d\u0259 xilaskar-qurtar\u0131c\u0131 ideyas\u0131 m\u00f6vcud olub. Avesta (Qatha) m\u0259tnl\u0259rind\u0259 qeyd olunur ki, Z\u0259rd\u00fc\u015ft Sao\u015fyant adl\u0131 qurtar\u0131c\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yind\u0259n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n sonu g\u0259lm\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 pislikl\u0259ri yox edib \u0259dal\u0259ti b\u0259rq\u0259rar ed\u0259c\u0259yini qeyd edir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Dini ekspert qeyd edib ki, bununla bel\u0259, xilaskar fikri dinl\u0259r aras\u0131nda \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l formada \u0130slamiyy\u0259td\u0259 qorunub saxlan\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBu da \u0130slam\u0131n son din olmas\u0131, t\u0259hrifl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox m\u00fchafiz\u0259 olunmas\u0131 kimi dini-tarixi anlay\u0131\u015flarla izah olunur. \u0130slam m\u0259tnl\u0259ri Mehdi (xilaskar) haqda b\u00fct\u00fcn m\u0259zh\u0259b v\u0259 c\u0259r\u0259yanlar\u0131n q\u0259bul etdiyi h\u0259dis v\u0259 tarixi m\u0259tnl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olsa da, m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n Mehdi (\u0259) inanc\u0131 daha \u00e7ox C\u0259f\u0259ri-\u015fi\u0259 m\u0259zh\u0259bind\u0259 qorunub. S\u00fcnni m\u0259zh\u0259bl\u0259ri Mehdi inanc\u0131n\u0131 q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, bunu \u00f6n plana \u00e7\u0131xarmay\u0131b &#8211; t\u0259bii ki, b\u0259zi c\u0259r\u0259yan v\u0259 camaatlar istisna olmaqla.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u0130slam m\u0259tnl\u0259rind\u0259, h\u0259dis m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130mam M\u0259hdi bar\u0259sind\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s.a.s) s\u00f6yl\u0259nmi\u015f onlarla h\u0259dis m\u00f6vcuddur. O c\u00fcml\u0259d\u0259n Pey\u011f\u0259mb\u0259r \u018fhl-Beytin\u0259 m\u0259nsub imamlar M\u0259hdi bar\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu h\u0259disl\u0259r (onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 dem\u0259k olar ki, R\u0259suallah\u0131n k\u0259lamlar\u0131na s\u00f6yk\u0259nir) s\u00f6yl\u0259yibl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130mam Mehdi Zaman kimdir?\u201d sual\u0131na is\u0259 K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu bu c\u00fcr cavab verib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u0130slam m\u0259zh\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Mehdinin (\u0259) kimliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir m\u00fcxt\u0259lifliyi var. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Mehdinin \u0130mam H\u0259s\u0259nin (\u0259) n\u0259slind\u0259n oldu\u011fu v\u0259 Qiyam\u0259t \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259c\u0259yi, daha sonra b\u0259lli bir zamanda \u00f6z imaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan ed\u0259c\u0259yi qeyd olunur. C\u0259f\u0259ri m\u0259zh\u0259bind\u0259 is\u0259 12-ci \u0130mam Mehdinin (\u0259) hicri 3-c\u00fc \u0259srd\u0259n qeybd\u0259 oldu\u011funu v\u0259 zaman\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 z\u00fchur ed\u0259r\u0259k imaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan ed\u0259c\u0259yi qeyd olunur.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur h\u0259dis m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n \u018fbu Davud Ummu S\u0259l\u0259m\u0259d\u0259n (r.\u0259.) bel\u0259 n\u0259ql edir: \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n e\u015fitdim ki, buyurdu: \u201dM\u0259hdi m\u0259nim n\u0259slimd\u0259n, Fatim\u0259nin (s.\u0259.) \u00f6vladlar\u0131ndand\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>On ikinci \u0130mam H\u0259zr\u0259t M\u0259hdi ibn H\u0259s\u0259n \u018fsk\u0259ri (\u0259) hicr\u0259tin 255-ci ili \u015faban ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 Samir\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. Onun ad\u0131 \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259rinin ad\u0131ndan, y\u0259ni M\u0259h\u0259mm\u0259d, k\u00fcny\u0259si d\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin k\u00fcny\u0259sind\u0259ndir, y\u0259ni \u018fb\u00fclqasimdir. Qeyd ed\u0259k ki, \u0130mamlar onun \u0259sl ad\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259sini qada\u011fan edibl\u0259r. Bu \u00fczd\u0259n dini \u0259d\u0259biyyatda onu bir qayda olaraq l\u0259q\u0259bl\u0259ri il\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Onun m\u0259\u015fhur l\u0259q\u0259bl\u0259ri Hucc\u0259t, Qaim, X\u0259l\u0259fisaleh, Sahib \u0259z-zaman v\u0259 B\u0259qiyy\u0259tullah, \u018fba Saleh (salehl\u0259r atas\u0131 r\u0259mzi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r). \u018fn m\u0259\u015fhur l\u0259q\u0259bi is\u0259 M\u0259hdidir. Atas\u0131 on birinci \u0130mam H\u0259zr\u0259t H\u0259s\u0259n \u018fsk\u0259ri (\u0259), anas\u0131 is\u0259 N\u0259rcis (N\u0259rgiz) adl\u0131 xan\u0131m olub.<\/p>\n<p><strong>Qeyd ed\u0259k ki, sonuncu \u0130mam\u0131n do\u011fulmas\u0131 o zamank\u0131 \u0130slam xilaf\u0259tinin m\u0259rk\u0259zi olan Samir\u0259d\u0259 ba\u015f verir v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olduqca gizli saxlan\u0131l\u0131r. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 qeyd olunur ki, M\u0259hdi qeybd\u0259n \u0259vv\u0259lki 5 illik h\u0259yat\u0131nda \u00e7ox az insan onu g\u00f6r\u00fcb. Bunlar ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri v\u0259 atas\u0131n\u0131n \u0259n yax\u0131n s\u0259hab\u0259l\u0259ri olub. Bu onunla izah olunurdu ki, h\u0259l\u0259 do\u011fulmam\u0131\u015fdan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259l M\u0259hdi bar\u0259sind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259lumatlar vard\u0131. Bir \u00e7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Abbasi xilaf\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn sonuncu xilaskar\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si x\u0259b\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259 idi. \u00c7\u00fcnki naraz\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fcsyan qald\u0131ra bil\u0259rdil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n tarix M\u0259hdinin gizli do\u011fuldu\u011funu v\u0259 insanlardan gizli saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. O, hicri 260-c\u0131 ild\u0259 Samir\u0259d\u0259 bir zirz\u0259mid\u0259 qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilir.<\/strong><\/p>\n<p>Hicri 260-c\u0131 ild\u0259 atas\u0131 11-ci \u0130mam H\u0259s\u0259n \u018fsk\u0259ri (\u0259) z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra 5 ya\u015fl\u0131 M\u0259hdi qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilir (insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259n itir). \u0130mam M\u0259hdinin (\u0259) qeyb d\u00f6vr\u00fc iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: ki\u00e7ik qeyb d\u00f6vr\u00fc v\u0259 b\u00f6y\u00fck qeyb d\u00f6vr\u00fc. Ki\u00e7ik qeyb d\u00f6vr\u00fc (q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli qeyb) (\u0130mam H\u0259s\u0259n \u018fsk\u0259ri \u0259leyhiss\u0259lam\u0131n \u015f\u0259had\u0259tind\u0259n) &#8211; hicri 260-c\u0131 ild\u0259n 329-cu il\u0259d\u0259k (d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc x\u00fcsusi naibin v\u0259fat\u0131na q\u0259d\u0259r) davam edib. Bu m\u00fcdd\u0259t t\u0259xmin\u0259n altm\u0131\u015f doqquz il davam edib.<\/p>\n<p>Ki\u00e7ik qeyb d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015fi\u0259l\u0259rin \u0259laq\u0259si \u0130mamla tamamil\u0259 k\u0259silm\u0259mi\u015f, onlar x\u00fcsusi v\u0259 \u00e7ox m\u0259hdud \u015f\u0259kild\u0259 \u0130mamla \u0259laq\u0259 saxlaya bilib, h\u0259tta b\u0259zil\u0259ri Onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r o H\u0259zr\u0259tin x\u00fcsusi v\u0259kili olub v\u0259 onun \u0259mrl\u0259rini elan edibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130slam \u0259d\u0259biyyat\u0131nda ki\u00e7ik qeyb v\u0259 ya \u011feyb\u0259ti-suqra d\u00f6vr\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck qeyb (\u011feyb\u0259ti kubra) d\u00f6vr\u00fcn\u0259 haz\u0131rl\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0130mamla \u0259vv\u0259ld\u0259 olan azac\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259 k\u0259silir v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar \u00f6z m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130mam\u0131n \u00fcmumi v\u0259kill\u0259rin\u0259, y\u0259ni m\u00fcct\u0259hidlik s\u0259lahiyy\u0259ti olan v\u0259 \u0130slam h\u00f6kml\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olan aliml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259li olurlar.<\/p>\n<p>\u0130mam M\u0259hdi \u0259leyhiss\u0259lam\u0131n qeyb\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259sinin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra, y\u0259ni hicri 329-cu ild\u0259n uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 b\u00f6y\u00fck qeyb d\u00f6vr\u00fc ba\u015flay\u0131b v\u0259 bu m\u0259rh\u0259l\u0259 indiy\u0259d\u0259k davam edir. Yaln\u0131z Allah-taala Ona qiyam etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u00fchur &#8211; \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xma icaz\u0259si ver\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Dini ekspert \u0130mam Mehdinin n\u0259 zaman z\u00fch\u00fcr ed\u0259c\u0259yi haqda da dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cH\u0259zr\u0259t M\u0259hdinin n\u0259 zamana q\u0259d\u0259r qeybd\u0259 qalaca\u011f\u0131 d\u0259qiq deyil. Amma \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259rind\u0259n (s.a.s) ax\u0131rzaman, M\u0259hdinin z\u00fchur \u0259lam\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259disl\u0259r s\u00f6yl\u0259nilib. \u00dcmumu olaraq h\u0259disl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, d\u00fcnyada \u0259xlaqi a\u015f\u0131nmalar\u0131n ba\u015f verdiyi, fitn\u0259-f\u0259sad\u0131n, m\u00fcharib\u0259l\u0259rin, haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ba\u015f ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Tarix v\u0259 h\u0259dis qaynaqlar\u0131nda M\u0259hdinin (\u0259) z\u00fchurunun M\u0259kk\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, H\u0259cc m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 (Hicri t\u0259qvimin Zilhicc\u0259 ay\u0131), C\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fc ba\u015f tutaca\u011f\u0131 qeyd olunur. Z\u00fchurdan sonra M\u0259hdinin B\u0259dr m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 sava\u015fm\u0131\u015f m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n say\u0131 q\u0259d\u0259r, y\u0259ni 313 n\u0259f\u0259r naibi (k\u00f6m\u0259k\u00e7i, n\u00fcmay\u0259nd\u0259) toplanacaq. Bu n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r planetin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n (o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259disl\u0259rd\u0259n naibl\u0259r aras\u0131ndan Az\u0259rbaycandan da \u015f\u0259xs v\u0259 ya \u015f\u0259xsl\u0259rin olaca\u011f\u0131 bildirilir) olmaqla, y\u00fcks\u0259k intellekt v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n insanlar olacaqlar.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, 6-c\u0131 \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiqd\u0259n (\u0259) n\u0259ql olunan r\u0259vay\u0259td\u0259 z\u00fchur \u00f6nc\u0259si Az\u0259rbaycanda m\u00fch\u00fcm, birba\u015fa z\u00fchur hadis\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar olacaq hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f ver\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat verilir. R\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 tarixin qarmaqar\u0131\u015f\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 realla\u015facaq z\u00fchurdan sonra bir s\u0131ra m\u00fcharib\u0259l\u0259r ba\u015f ver\u0259c\u0259yi qeyd olunur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ilahi \u0259dal\u0259tin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131n\u0131 q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131ndan olan m\u00fcqavim\u0259t\u00e7il\u0259rl\u0259, daha sonra bir s\u0131ra xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r ba\u015f ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>O c\u00fcml\u0259d\u0259n son ill\u0259rd\u0259 bir s\u0131ra \u0130slam aliml\u0259ri Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259n haz\u0131rk\u0131 sava\u015flar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qara bayraqla \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u0130\u015e\u0130D qrupla\u015fmas\u0131n\u0131 Mehdinin (\u0259) z\u00fchuru \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k m\u00fcharib\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259r aras\u0131nda uy\u011funluq g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 son ill\u0259rd\u0259 bir s\u0131ra iddialar v\u0259 m\u00fcvafiq h\u0259disl\u0259rd\u0259n iqtibaslar g\u0259tirilib&#8221;.<\/p>\n<p><strong>K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu tarix boyu \u00e7oxlu sayda insanlar\u0131n \u0130mam Mehdinin\u00a0 ad\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259sind\u0259n d\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131b:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cH\u0259tta H\u0259zr\u0259ti M\u0259hdinin do\u011fumundan \u00f6nc\u0259 bel\u0259 onun ad\u0131ndan istifad\u0259 edib,\u00a0 b\u00f6y\u00fck h\u0259r\u0259katlar yarad\u0131blar. Bir s\u0131ra m\u00fcharib\u0259l\u0259rin, \u00fcsyanlar\u0131n, m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131n liderl\u0259ri \u00f6zl\u0259rini M\u0259hdi elan etm\u0259kl\u0259 xalqdan d\u0259st\u0259k al\u0131blar. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 daxili m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259, 19-cu \u0259srd\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 i\u015f\u011fallar\u0131na qar\u015f\u0131 sava\u015fda (Sudanda 20 ild\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n m\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n lideri Mehdi oldu\u011funu elan etmi\u015fdi) v\u0259 n\u0259hay\u0259t, son ill\u0259rd\u0259 M\u0259hdi v\u0259 ya onun n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olma\u011fa iddia ed\u0259nl\u0259r meydana \u00e7\u0131x\u0131b\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu: \u201cXilaskar ideyas\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n z\u0259rd\u00fc\u015ftilik v\u0259 dig\u0259r q\u0259dim inanclarda yer al\u0131b\u201d Vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0130mam Mehdi kimi t\u0259qdim ed\u0259nl\u0259r \u201cz\u00fchur edir\u201d. Sonuncu d\u0259f\u0259 bu c\u00fcr f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lardan biri bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 polis t\u0259r\u0259find\u0259n qandalland\u0131. B\u0259s \u0130mam Mehdi Zaman kimdir? Ba\u015fqa dinl\u0259rd\u0259 d\u0259 buna b\u0259nz\u0259r inanclar varm\u0131? B\u0259z\u0259n xristianl\u0131q dinind\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr f\u0259ls\u0259f\u0259 anlam\u0131 oldu\u011fu deyilir. \u0130mam Mehdi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n elmi \u0259sas\u0131 varm\u0131? Dini ekspert K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flunun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, xilaskar, qurtar\u0131c\u0131 ideyas\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n z\u0259rd\u00fc\u015ftilik v\u0259 dig\u0259r q\u0259dim inanclarda yer al\u0131b. \u201cBu onu g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00fcnyan\u0131n sonunda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":370730,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/754186fa1f5b76492ebe48793810bc5b.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu: \u201cXilaskar ideyas\u0131 b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n z\u0259rd\u00fc\u015ftilik v\u0259 dig\u0259r q\u0259dim inanclarda yer al\u0131b\u201d Vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0130mam Mehdi kimi t\u0259qdim ed\u0259nl\u0259r \u201cz\u00fchur edir\u201d. Sonuncu d\u0259f\u0259 bu c\u00fcr f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lardan biri bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 polis t\u0259r\u0259find\u0259n qandalland\u0131. B\u0259s \u0130mam Mehdi Zaman kimdir? Ba\u015fqa dinl\u0259rd\u0259 d\u0259 buna b\u0259nz\u0259r inanclar varm\u0131? B\u0259z\u0259n xristianl\u0131q dinind\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr f\u0259ls\u0259f\u0259 anlam\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/370729"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=370729"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/370729\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/370730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=370729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=370729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=370729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}