{"id":372535,"date":"2021-08-30T20:17:25","date_gmt":"2021-08-30T17:17:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=372535"},"modified":"2021-08-30T20:17:25","modified_gmt":"2021-08-30T17:17:25","slug":"erm%c9%99nistanin-h%c9%99rbi-t%c9%99cavuzu-n%c9%99tic%c9%99sind%c9%99-itkin-dusmus-coxsayli-soydaslarimiz-var-s%c9%99bin%c9%99-%c9%99liyeva-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=372535","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u00e7oxsayl\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z var &#8211; S\u0259bin\u0259 \u018fliyeva &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p>30 Avqust Beyn\u0259lxalq \u0130tkin D\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. D\u00fcnyada bel\u0259 bir g\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131nda \u0259sas m\u0259qs\u0259d minl\u0259rl\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, m\u00fcharib\u0259 meydan\u0131nda h\u0259lak olmu\u015f nam\u0259lum \u015f\u0259xsin, tutulub gizli yerl\u0259rd\u0259 saxlan\u0131lan v\u0259 yaxud gizli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, ya\u015famaq, azadl\u0131q kimi t\u0259bii h\u00fcquqlar\u0131, \u00fcmumilikd\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 pozulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin xatir\u0259sini yad etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bunu\u00a0<a href=\"http:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 M\u00fcv\u0259kkili (Ombudsman) S\u0259bin\u0259 \u018fliyeva deyib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq \u0130tkin D\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 \u00e7ox sayda insan\u0131m\u0131z itkin d\u00fc\u015f\u00fcb. Onlar bar\u0259sind\u0259 hans\u0131 m\u0259lumatlar var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u00fcnyada m\u00fcharib\u0259l\u0259r zaman\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u0259qiq say\u0131n\u0131 obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmasa da, tam \u0259minlikl\u0259 qeyd etm\u0259k olar ki, haz\u0131rda bu q\u0259bild\u0259n olan insanlar\u0131n say\u0131 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 milyonlarlad\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 30 il\u0259 yax\u0131n davam etmi\u015f h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u00e7oxsayl\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z vard\u0131r. Onlar\u0131n ail\u0259l\u0259ri daim b\u00f6y\u00fck h\u0259sr\u0259t v\u0259 iztirab i\u00e7\u0259risind\u0259 \u00f6z \u0259zizl\u0259rinin taleyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat almaq ist\u0259yirl\u0259r. Bu, onlar\u0131n h\u00fcququdur. Lakin Erm\u0259nistan\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n onlar bu h\u00fcquqdan da m\u0259hrum olublar. Son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 719 n\u0259f\u0259ri m\u00fclki \u015f\u0259xs, 3171 n\u0259f\u0259ri is\u0259 h\u0259rb\u00e7i olmaqla, \u00fcmumilikd\u0259 3890 n\u0259f\u0259r itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xs kimi qeydiyyata al\u0131n\u0131b. \u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n 20 n\u0259f\u0259ri q\u0131z olmaqla, 71 n\u0259f\u0259ri u\u015faq, 154 n\u0259f\u0259ri ah\u0131l olmaqla, 267 n\u0259f\u0259ri qad\u0131nd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulamaq ist\u0259rdim ki, h\u0259min 3890 n\u0259f\u0259rd\u0259n 872 n\u0259f\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 29 u\u015fa\u011f\u0131n, 98 qad\u0131n\u0131n, 112 ah\u0131l \u015f\u0259xsin \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, k\u0259ndl\u0259r v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r i\u015f\u011fal olunark\u0259n \u00f6z evl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259m\u0259si v\u0259 i\u015f\u011fal \u0259razisind\u0259 qalmas\u0131 fakt\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fsir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259si nec\u0259 olub? Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r insan qaytar\u0131l\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sirliyind\u0259n azad edilmi\u015f h\u0259rb\u00e7il\u0259rin v\u0259 hadis\u0259 \u015fahidi olmu\u015f m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n ifad\u0259l\u0259rin\u0259, toplanm\u0131\u015f s\u00fcbutlara baxmayaraq, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 bu \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 saxlanmas\u0131 fakt\u0131n\u0131 q\u0259sd\u0259n inkar edir. T\u0259kzibedilm\u0259z faktlardan biri is\u0259 Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n 1998 v\u0259 2001-ci ill\u0259rd\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015f m\u0259ktublarda ad\u0131 ke\u00e7\u0259n v\u0259 sa\u011f oldu\u011fu t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f 54 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min materiallara \u0259sas\u0259n Erm\u0259nistan h\u0259rb\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 54 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131na Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n Erm\u0259nistan Respublikas\u0131nda v\u0259 bu \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131qlar\u0131 yerl\u0259rd\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kilmi\u015f v\u0259 onlar bu qurumun r\u0259smi qeydiyyat\u0131nda olmu\u015flar. Lakin sa\u011f olduqlar\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015f h\u0259min 54 n\u0259f\u0259rin d\u0259 h\u0259yat\u0131na Erm\u0259nistan h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n son qoyulmu\u015fdur. Onlardan 17 n\u0259f\u0259rinin n\u0259\u015fi qaytar\u0131lm\u0131\u015f, aralar\u0131nda 6 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n olmaqla 33 n\u0259f\u0259rin saxlanma yerind\u0259 \u00f6ld\u00fcy\u00fc bildirils\u0259 d\u0259, n\u0259\u015fl\u0259ri qaytar\u0131lmam\u0131\u015f, 4 n\u0259f\u0259rin sonrak\u0131 taleyi bar\u0259d\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u0259lumat verilm\u0259mi\u015fdir. Bu is\u0259 ciddi insan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntusudur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259h\u015filik Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r. Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131 zaman\u0131 da itkin d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259rimiz olub. Onlar\u0131n taleyi bar\u0259d\u0259 hans\u0131 m\u0259lumatlara sahibik?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Erm\u0259nistan h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri zaman soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoyduqlar\u0131 613 Xocal\u0131 sakinind\u0259n 63 n\u0259f\u0259ri azya\u015fl\u0131 u\u015faq, 106 n\u0259f\u0259ri is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ya\u015f h\u0259dl\u0259rind\u0259 olan qad\u0131nlard\u0131r. 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f, 487 n\u0259f\u0259rin ald\u0131qlar\u0131 a\u011f\u0131r b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n \u0259lilliyi m\u00fc\u0259yy\u0259n olmu\u015fdur ki, onlardan da 76-s\u0131 u\u015faqd\u0131r. Haz\u0131rda 196 n\u0259f\u0259r Xocal\u0131 sakini d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 13-\u00fc q\u0131z olmaqla, 36 u\u015faq v\u0259 20-si ah\u0131l olmaqla, 65 qad\u0131n itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xs kimi qeydiyyatdad\u0131r. Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u0259sir-girovlu\u011fundan qurtulmu\u015f insanlar\u0131n verdiyi ifad\u0259l\u0259r v\u0259 jurnalist m\u00fcsahib\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259rkibli cinay\u0259tl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259rinin t\u00f6r\u0259dildiyini t\u0259sdiq edir. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131ya \u0259sir v\u0259 girovluqda d\u00f6z\u00fclm\u0259z fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi-psixoloji i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r x\u0259sar\u0259tl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00f6m\u00fcrl\u00fck \u0259lillik d\u0259r\u0259c\u0259si t\u0259yin olunmu\u015fdur. Bu g\u00fcn d\u0259 onlar fiziki v\u0259 ya psixi sa\u011flaml\u0131qla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Erm\u0259nistan tat\u0259\u015fk\u0259s d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u00fclki \u0259halinin girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini davam etdirilib. Bununla ba\u011fl\u0131 hans\u0131 faktlar var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Erm\u0259nistan siyasi v\u0259 h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rliyi yaln\u0131z Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 deyil, t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda at\u0259\u015fk\u0259s elan olundu\u011fu sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 qeyri-qanuni olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rini girov g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k h\u0259bs edilm\u0259sin\u0259 r\u0259vac verib ki, bu da a\u00e7\u0131q-a\u015fkar dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 nifr\u0259t siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irildiyini s\u00fcbut edir. M\u00fcxt\u0259lif sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 yay\u0131lan videolardan v\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin etiraflar\u0131ndan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, onlar x\u00fcsusi nifr\u0259t hissi il\u0259 insanl\u0131qdan k\u0259nar \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259lak olmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin n\u0259\u015fi \u00fcz\u0259rind\u0259 al\u00e7ald\u0131c\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r edib v\u0259 bu kimi hallar\u0131 payla\u015fmaqla g\u0259rginlik yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Yaralanaraq \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rinin al\u00e7ald\u0131lmas\u0131, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hqiredici h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyulmas\u0131, habel\u0259 yaral\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si, k\u00fctl\u0259vi d\u0259fn faktlar\u0131 yay\u0131lan video v\u0259 foto g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ombudsman\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131qdan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qeyd edim ki, Az\u0259rbaycan Ombudsman\u0131 olaraq, 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixind\u0259n ba\u015flayan v\u0259 44 g\u00fcn davam etmi\u015f \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daim diqq\u0259td\u0259 saxlad\u0131q. Ombudsman olaraq, h\u0259min vaxt erm\u0259ni \u0259silli h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k, onlara \u00f6z dill\u0259rind\u0259 h\u00fcquqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 kitab\u00e7alar\u0131 t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 f\u0259rdi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul etmi\u015f v\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 maraqlanm\u0131\u015fam. H\u0259min h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r \u00f6zl\u0259ri yarad\u0131lan \u015f\u0259raitd\u0259n raz\u0131 qald\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edib, ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259 t\u0259min edilib. El\u0259c\u0259 d\u0259 onlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6z \u00f6lk\u0259sin\u0259 qaytar\u0131ld\u0131. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rbi \u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi m\u00fcnasib\u0259td\u0259n f\u0259rqli olaraq, Az\u0259rbaycanda erm\u0259ni \u0259silli h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rin m\u00fcharib\u0259 zonas\u0131ndan t\u0259xliy\u0259 edilm\u0259si, yaral\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rin m\u00fcalic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259st\u0259xanalara yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi add\u0131mlar humanizm prinsipin\u0259 \u0259saslan\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qeyd etdiyiniz kimi, Erm\u0259nistan \u0259sirl\u0259rl\u0259 davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 da kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozub. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 beyn\u0259lxalq qaydalar var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Erm\u0259nistan i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin, el\u0259c\u0259 d\u0259 1949-cu il Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 zidd olaraq, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f 7 n\u0259f\u0259r h\u0259rbi qulluq\u00e7umuzun taleyi, habel\u0259 k\u00fctl\u0259vi d\u0259fnl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdiyi yerl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermir. Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq, ist\u0259r m\u00fclki, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n zorla yoxa \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n geri \u00e7\u0259kilmir. \u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259d\u0259 ail\u0259 \u00fczvl\u0259rin\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n verilm\u0259m\u0259si is\u0259 h\u0259min ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin beyn\u0259lxalq insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqda t\u0259sbit edilmi\u015f &#8220;ail\u0259 h\u0259yat\u0131na h\u00f6rm\u0259t&#8221; prisipinin kobudcas\u0131na pozulmas\u0131d\u0131r. Buraya h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar da daxildir. &#8220;M\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 m\u00fclki \u0259halinin m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda&#8221; IV Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259r bir t\u0259r\u0259fi m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259 yaratmas\u0131na v\u0259 \u0259g\u0259r m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131qlar\u0131 axtar\u0131\u015fa k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. El\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsi axtarma\u011fa yard\u0131m etm\u0259k \u00f6hd\u0259liyini da\u015f\u0131y\u0131r. BMT-nin Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 1974-c\u00fc il 6 noyabr tarixli Q\u0259tnam\u0259sind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq verilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunub. Eyni zamanda BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n 2002-ci ild\u0259 q\u0259bul etdiyi m\u00fcvafiq Q\u0259tnam\u0259d\u0259 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259finin itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin axtar\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259si bir \u00f6hd\u0259lik olaraq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, 1992-ci ild\u0259n itkin ail\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z yax\u0131nlar\u0131n\u0131n taleyini \u00f6yr\u0259nm\u0259k sah\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259n Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 dair m\u0259lumat\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm funksiyaya malikdir. Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259sinin 2000-2003-c\u00fc ill\u0259r \u00fczr\u0259 F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 dair 1999-cu il B\u0259yannam\u0259sin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259 verilm\u0259si, \u00f6lm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin n\u0259\u015fl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, onlar\u0131n ail\u0259 \u00fczvl\u0259rin\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n verilm\u0259si t\u0259l\u0259b kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259s\u0259l\u0259nin beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fcvafiq q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycan Ombudsman\u0131 olaraq, Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259sir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlamaqla, onlara qar\u015f\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 dig\u0259r q\u0259ddar, qeyri-insani v\u0259 ya l\u0259yaq\u0259ti al\u00e7aldan r\u0259ftar v\u0259 ya c\u0259za hallar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 azad edil\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259timizi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n humanitar qurumlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda davam etdiririk. \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131n v\u0259 humanitar h\u00fcquq qaydalar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131, onlar\u0131n i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259, al\u00e7ald\u0131c\u0131 r\u0259ftara m\u0259ruz qalmalar\u0131 v\u0259 dig\u0259r faktlarla ba\u011fl\u0131 t\u0259r\u0259fimizd\u0259n BMT, Avropa \u015euras\u0131, Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259si v\u0259 dig\u0259r s\u0259lahiyy\u0259tli beyn\u0259lxalq v\u0259 regional t\u0259\u015fkilatlara f\u0259rdi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r \u00fcnvanlan\u0131b. Qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7ox ciddi insan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntular\u0131d\u0131r v\u0259 konkret q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulunu, t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. \u00c7\u00fcnki tarixi torpaqlar\u0131n\u0131n t\u0259qrib\u0259n 20 faizi 30 il\u0259 yax\u0131n bir d\u00f6vrd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda qalm\u0131\u015f, bir milyondan \u00e7ox v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 uzun ill\u0259rdir ki, m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 dolu qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fayan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 \u0259dal\u0259tsiz v\u0259 \u0259sass\u0131z olaraq m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 h\u0259rbi t\u0259xribatlar\u0131n ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri &#8220;M\u00fcharib\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda&#8221; Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131 v\u0259 onlara \u018flav\u0259 Protokollarda t\u0259sbit olunmu\u015f, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rinin h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar zaman\u0131 legitim v\u0259 qeyri-legitim h\u0259d\u0259fl\u0259ri f\u0259rql\u0259ndirm\u0259sini, m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259ri v\u0259 obyektl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 almamas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan &#8220;f\u0259rql\u0259ndirm\u0259 prinsipini&#8221; (principle of distinction) kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq, Az\u0259rbaycana m\u0259xsus m\u00fclki obyektl\u0259ri v\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 almaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259yib. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara son qoymu\u015f \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli b\u0259yanat\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 zidd olaraq, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n qanusuz silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmamas\u0131, \u0259ksin\u0259 oraya daha da \u00e7ox silahl\u0131 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin v\u0259 texnikalar\u0131n yeridilm\u0259si, diversant qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribaty\u00f6n\u00fcml\u00fc h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin edilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259n insan t\u0259l\u0259fat\u0131 regionda davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn t\u0259min olunmas\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259dir. D\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00f6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259sir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n verilm\u0259sin\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 sa\u011f qalanlar\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131na, h\u0259lak olanlar\u0131n n\u0259\u015fl\u0259rinin verilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram. G\u0259lin, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131n t\u0259minin\u0259 birg\u0259 nail olaq v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntular\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaq!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 Avqust Beyn\u0259lxalq \u0130tkin D\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. D\u00fcnyada bel\u0259 bir g\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131nda \u0259sas m\u0259qs\u0259d minl\u0259rl\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, m\u00fcharib\u0259 meydan\u0131nda h\u0259lak olmu\u015f nam\u0259lum \u015f\u0259xsin, tutulub gizli yerl\u0259rd\u0259 saxlan\u0131lan v\u0259 yaxud gizli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, ya\u015famaq, azadl\u0131q kimi t\u0259bii h\u00fcquqlar\u0131, \u00fcmumilikd\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 pozulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin xatir\u0259sini yad etm\u0259kdir. Bunu\u00a0Trend-\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 M\u00fcv\u0259kkili (Ombudsman) S\u0259bin\u0259 \u018fliyeva deyib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq \u0130tkin D\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 \u00e7ox sayda insan\u0131m\u0131z itkin d\u00fc\u015f\u00fcb. Onlar bar\u0259sind\u0259 hans\u0131 m\u0259lumatlar var? &#8211; D\u00fcnyada m\u00fcharib\u0259l\u0259r zaman\u0131 itkin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":372536,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",750,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",750,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",750,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",640,427,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",750,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",750,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/976118.jpg",750,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"30 Avqust Beyn\u0259lxalq \u0130tkin D\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. D\u00fcnyada bel\u0259 bir g\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131nda \u0259sas m\u0259qs\u0259d minl\u0259rl\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, m\u00fcharib\u0259 meydan\u0131nda h\u0259lak olmu\u015f nam\u0259lum \u015f\u0259xsin, tutulub gizli yerl\u0259rd\u0259 saxlan\u0131lan v\u0259 yaxud gizli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, ya\u015famaq, azadl\u0131q kimi t\u0259bii h\u00fcquqlar\u0131, \u00fcmumilikd\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 pozulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin xatir\u0259sini yad etm\u0259kdir. Bunu\u00a0Trend-\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 M\u00fcv\u0259kkili (Ombudsman) S\u0259bin\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/372535"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=372535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/372535\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/372536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=372535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=372535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=372535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}