{"id":372808,"date":"2021-08-31T13:11:54","date_gmt":"2021-08-31T10:11:54","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=372808"},"modified":"2021-08-31T13:11:54","modified_gmt":"2021-08-31T10:11:54","slug":"45-ci-gun-%c9%99liyevin-v%c9%99-muq%c9%99dd%c9%99s-torpaqlarin-qayidisi-baki-v%c9%99-ir%c9%99vani-birl%c9%99sdirm%c9%99k-plani-zahid-orucdan-sensasion-proqnozlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=372808","title":{"rendered":"45-ci g\u00fcn: \u018fliyevin v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s torpaqlar\u0131n qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 &#8211; Bak\u0131 v\u0259 \u0130r\u0259van\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k plan\u0131 ZAH\u0130D ORUCDAN SENSAS\u0130ON PROQNOZLAR\u2026"},"content":{"rendered":"<p>Mixail Qorba\u00e7ovun \u018fliyev\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 iki paralel d\u00fcnyan\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 idi v\u0259\u00a0<strong>20-ci \u0259srin qanl\u0131 miras\u0131 olan \u201cOhanyan x\u0259tti\u201dnin<\/strong>\u00a0\u00f6t\u0259n il da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f say\u0131la bil\u0259r. \u00dcst-\u00fcst\u0259 60 ild\u0259n \u00e7ox s\u00fcr\u0259n a\u00e7\u0131q-gizli m\u00fcbariz\u0259nin \u015f\u0259xsi v\u0259 milli xarakteri, Sovetl\u0259r Birliyi daxilind\u0259 v\u0259 onun k\u0259nar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin h\u0259yat\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259n \u201cqorba\u00e7ov\u015fina\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131-SSR\u0130-ni m\u0259hv ed\u0259rk\u0259n onu t\u0259\u015fkil ed\u0259n subyektl\u0259r aras\u0131nda silahl\u0131 toqqu\u015fma v\u0259 milli nifr\u0259tin g\u00fcnb\u0259g\u00fcn alovland\u0131r\u0131lmas\u0131, qlobal imperializml\u0259 birg\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin \u0259zici t\u0131rt\u0131llar\u0131 alt\u0131nda qalan \u201cqarda\u015f\u201d respublikalar, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259dav\u0259tin d\u00f6vl\u0259t kursuna \u00e7evrilm\u0259si, siyasi r\u0259qibl\u0259rin lin\u00e7 edilm\u0259si, sistemli informasiya terroru il\u0259 ba\u015flayan SSR\u0130-nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, \u0259slind\u0259,\u00a0<strong>s\u00fcr\u00fcn\u0259n m\u00fcharib\u0259 kimi d\u00fcz 30 il uzanaraq faktiki ikinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 m\u0259ntiqi sonlu\u011funa \u00e7atd\u0131 v\u0259 bununla da \u018fb\u0259di \u0259hd kitab\u0131na daxil oldu.<\/strong>\u00a0Onu d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r, \u00e7\u00fcnki h\u0259r s\u0259hif\u0259si d\u00f6vl\u0259t v\u0259 mill\u0259t d\u0259rsliyidir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/b.radikal.ru\/b34\/2108\/dc\/190fed9924d7.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"433\" \/><\/p>\n<p>B\u0259li, imperiyan\u0131n s\u00fcqutunu g\u0259tir\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259ri\u00a0<strong>2020 v\u0259 1985-ci ill\u0259r aras\u0131ndak\u0131 zaman \u00e7arx\u0131n\u0131 geri \u00e7evirm\u0259kl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n timsal\u0131nda \u00f6z taleyini d\u0259yi\u015fm\u0259yi bacaran q\u0259hr\u0259man bir xalq\u0131n\u00a0<\/strong>\u0259srl\u0259r\u0259 s\u0131\u011fmayan \u0259zmkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259t u\u011frunda misilsiz m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n, ona yaz\u0131lan k\u0259nar ssenaril\u0259ri nec\u0259 m\u0259rdlikl\u0259 da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131na \u015fahid olursan.<\/p>\n<p>Eynil\u0259 \u018fliyev-Qorba\u00e7ov qar\u015f\u0131durmas\u0131nda da quruculuq v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n, m\u00fcdriklik v\u0259 qorxaql\u0131\u011f\u0131n, xeyirxahl\u0131q v\u0259 x\u0259bisliyin, m\u0259rdlik v\u0259\u00a0 xainliyin z\u0259ngin qalereyas\u0131, bir-birini \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n q\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259rin ac\u0131 dramaturgiyas\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131rsan.\u00a0<strong>H\u0259r iki s\u0259hn\u0259d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 o q\u0259d\u0259r ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, hans\u0131 halda d\u00fcnya \u00e7\u0259kili lideri m\u0259hv etm\u0259k plan\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259ndiyini, onun paralelind\u0259 dig\u0259r s\u0259hn\u0259d\u0259 70 illik qurulu\u015fu da\u011f\u0131danlar\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 diz \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259k, onun irad\u0259sini q\u0131rmaq v\u0259 qlobal m\u0259rk\u0259zl\u0259rin &#8211; siyasi v\u0259 lobbi dair\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda z\u0259if salmaq planlar\u0131n\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131ra bilmirs\u0259n.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/c.radikal.ru\/c15\/2108\/3d\/728ab87a636a.jpg\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"470\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Lakin uzaq 70-ci ill\u0259rd\u0259 xalqlar dostlu\u011funun v\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259nn\u00fcm edildiyi beyn\u0259lmil\u0259l Bak\u0131da tez-tez topla\u015fan \u0130ttifaq v\u0259 periferiya r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin be\u015fillik planlara h\u0259sr olunan toplant\u0131lar\u0131nda, Lenin inqilab\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcml\u0259rind\u0259 v\u0259 sosializm yar\u0131\u015flar\u0131nda ba\u015fqa atmosfer h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\u00a0<strong>M\u0259hz \u018fliyev\u0259 \u015f\u0259xsi h\u00f6rm\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n Leonid \u0130li\u00e7 Brejnevl\u0259 t\u0259mt\u0259raql\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259<\/strong>\u00a0m\u00fctt\u0259fiq respublika r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n ilk d\u0259f\u0259 Ukraynadan \u015eelest, G\u00fcrc\u00fcstandan Mjavandze, Qazax\u0131standan Kunayev, \u00d6zb\u0259kistandan R\u0259\u015fidovla yana\u015f\u0131, m\u00fcxt\u0259lif qon\u015fu vilay\u0259t, diyar ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 da d\u0259v\u0259t olunurdular. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fcn boz r\u0259ngi, dekorativ g\u00f6rk\u0259mi il\u0259 k\u00fctl\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0259riy\u0259n\u00a0<strong>Mixail Qorba\u00e7ov bir c\u0259nub \u015f\u0259h\u0259rinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259sind\u0259n, insanlar\u0131n qaynar v\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 simalar\u0131ndan ke\u00e7irdiyi hissl\u0259ri yaln\u0131z gizli d\u0259ft\u0259r\u00e7\u0259sin\u0259 qeydl\u0259rl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nirdi.<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcst\u00fcnd\u0259n ill\u0259r ke\u00e7\u0259c\u0259k, Stavropol partiya komit\u0259sind\u0259n d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131da birin\u0259 h\u00f6kmranl\u0131q ed\u0259n SSR\u0130-nin Ba\u015f katibin\u0259 \u00e7evril\u0259nd\u0259 \u201cQorbi\u201d l\u0259q\u0259bli lider \u201cyenid\u0259nqurma v\u0259 a\u015fkarl\u0131q\u201d avant\u00fcras\u0131n\u0131 k\u00fctl\u0259vi epidemiya kimi beyinl\u0259r\u0259 yerid\u0259nd\u0259 ilk add\u0131mda\u00a0<strong>Brejnevin Bak\u0131da t\u0259nt\u0259n\u0259li qar\u015f\u0131lanma s\u0259hn\u0259l\u0259rini m\u0259rk\u0259zi televiziyalarda t\u0259krar-t\u0259krar n\u00fcmayi\u015f etdirib bir xalqa qar\u015f\u0131 k\u0259skin neqativ ictimai r\u0259yin yaranmas\u0131na r\u0259vac ver\u0259c\u0259k, h\u0259r g\u00fcn yeni-yeni l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259 direktivl\u0259rin\u0259 imza atacaqd\u0131.<\/strong>\u00a0Halbuki 11-ci Q\u0131z\u0131l Ordunun neft s\u0259lt\u0259n\u0259tind\u0259 sovet hakimiyy\u0259tini qurandan b\u0259ri b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi v\u0259 \u0259m\u0259k c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tl\u0259 vuru\u015fan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z hava limanlar\u0131na, yol k\u0259narlar\u0131na, yaxud b\u00f6y\u00fck salonlara topla\u015f\u0131b m\u00fcxt\u0259lif ranql\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 alq\u0131\u015f ya\u011fd\u0131ran k\u00fctl\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cbirinci \u015f\u0259xs\u201dl\u0259r yax\u015f\u0131 bilirdil\u0259r. Bir d\u0259 ki, Brejnevin g\u0259li\u015fi Ukrayna \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q layih\u0259si haz\u0131r olan v\u0259 smetas\u0131 milyon rubllarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n\u00a0<strong>M\u0259i\u015f\u0259t kondisionerl\u0259ri zavodunun, onlarla irimiqyasl\u0131 s\u0259naye v\u0259 infrastruktur m\u0259rk\u0259zinin Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131na ke\u00e7m\u0259si dem\u0259k idi, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsin ist\u0259kl\u0259rinin yolu a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131<\/strong>..<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/a.radikal.ru\/a29\/2108\/a4\/ab3a1dfa205c.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"536\" \/><\/p>\n<p>M\u0259g\u0259r onda g\u00fcrc\u00fc, ukraynal\u0131 v\u0259 ya erm\u0259ni lobbisi m\u0259rk\u0259zi kabinetl\u0259rd\u0259 \u0259yl\u0259\u015fib \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259ri g\u00f6zl\u0259mirdil\u0259rmi, \u0259lb\u0259tt\u0259, h\u0259r bir q\u0259rar \u00fc\u00e7\u00fcn kabinet qap\u0131lar\u0131nda aylarla d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259li olurdun v\u0259 bel\u0259c\u0259 hakimiyy\u0259t zirv\u0259sin\u0259 ged\u0259n yol \u0259s\u0259b vuru\u015flar\u0131ndan ke\u00e7irdi. B\u0259li, 15 m\u00fctt\u0259fiq respublika i\u00e7\u0259risind\u0259 ke\u00e7ici Q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraq v\u0259 ordenl\u0259ri qazanmaq sizif \u0259m\u0259yi idi. \u00c7ox sonralar Bak\u0131ya qar\u015f\u0131 i\u015fl\u0259n\u0259n \u201cSovka \u0259m\u0259liyyat\u0131\u201d v\u0259 pamb\u0131q, \u00fcz\u00fcm, t\u00fct\u00fcn \u00e7\u00f6ll\u0259rinin h\u0259r qar\u0131\u015f\u0131n\u0131 Moskvadan g\u0259l\u0259n istintaq\u00e7\u0131lar\u0131n (Qdlyan-\u0130vanovun etdikl\u0259ri kimi) t\u0259fti\u015find\u0259n ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 bel\u0259\u00a0<strong>Az\u0259rbaycanda kommunist epopeyas\u0131n\u0131n 1969-82-ci ill\u0259rd\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259ri inkar ed\u0259 bilm\u0259dil\u0259r, \u201cdur\u011funluq d\u00f6vr\u00fc\u201dnd\u0259n yan ke\u00e7\u0259r\u0259k \u201cb\u00f6y\u00fck add\u0131mlarla ir\u0259lil\u0259y\u0259n\u201d respublikan\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin h\u0259qiqiliyin\u0259 inanmal\u0131 oldular. Ax\u0131 titullu salonlarda xalq\u0131n g\u00fcz\u0259ran\u0131 haqda deyil\u0259n par\u0131lt\u0131l\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdirm\u0259s\u0259ydi, \u201ca\u011f v\u0259 qara q\u0131z\u0131l\u201d\u0131 yaradan \u0259ll\u0259r \u00e7arizm d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki kimi mazut g\u00f6ll\u0259rini \u00fcsyankar qanla doldurard\u0131lar.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fv\u0259zind\u0259 Qorba\u00e7ov \u018fliyevin v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ona g\u00f6st\u0259rdiyi y\u00fcks\u0259k ehtiram\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 x\u0259yan\u0259tl\u0259 verdi. Bir-birinin ard\u0131nca t\u0259nt\u0259n\u0259li vida m\u0259rasiml\u0259ri v\u0259 k\u0259d\u0259rli simfoniyalar\u0131n s\u0259dalar\u0131 alt\u0131nda\u00a0<strong>1982-85-ci ill\u0259rd\u0259 Brejnev, Andropov, \u00c7ernenkonu d\u0259fn ed\u0259nd\u0259n sonra SSR\u0130-nin g\u0259l\u0259c\u0259k r\u0259hb\u0259rinin se\u00e7imi qar\u015f\u0131s\u0131nda da \u018fliyev v\u0259 Qorba\u00e7ovun ad\u0131 yenid\u0259n toqqu\u015fdu. 2014-c\u00fc ild\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n m\u0259xfilik qrifi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n Britaniya h\u00f6kum\u0259t arxivl\u0259rind\u0259 o vaxtk\u0131 Ba\u015f nazir Marqaret Tet\u00e7erin g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Siyasi B\u00fcro \u00fczvl\u0259rin\u0259 dair m\u0259lumatlar yer al\u0131r.\u00a0<\/strong>Yaz\u0131\u015fmalarda r\u0259smi Londonun g\u0259l\u0259c\u0259k se\u00e7im qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fc\u00e7 ismin ad\u0131 ke\u00e7ir. Maraql\u0131d\u0131r, onda kimins\u0259 bundan x\u0259b\u0259ri olubmu, bu haqda m\u0259lumat yoxdur, lakin Oksford universitetinin tan\u0131nm\u0131\u015f alimi, sovetoloqu Ar\u00e7i Braun xan\u0131m Tet\u00e7er\u0259 Mixail Qorba\u00e7ov, Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Andrey Qrom\u0131ko triadas\u0131nda birincinin \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir, bel\u0259 ki, on ill\u0259rdir m\u00fc\u015fahid\u0259 alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 Brejnev komandas\u0131n\u0131n g\u0259nc \u00fczv\u00fcn\u00fcn \u201cyenilikl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d, y\u0259ni Q\u0259rb ideallar\u0131na heyranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 antistalin\u00e7i bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b onu\u00a0<strong>\u00f6z adamlar\u0131na<\/strong>\u00a0\u00e7evir\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 d\u0259rind\u0259n inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyir. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 sonralar daim l\u0259n\u0259tl\u0259n\u0259c\u0259k bir ismin Q\u0259rb agentruras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ram edildiyi \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur.<\/p>\n<p>Daxild\u0259 d\u0259 sovetl\u0259rin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc xarici i\u015fl\u0259r naziri Andrey Qrom\u0131ko \u00f6z o\u011flu il\u0259 s\u00f6hb\u0259tin\u0259 h\u0259sr olunan \u201cKremlin labirintl\u0259ri\u201d kitab\u0131nda \u0259n layiqli namiz\u0259din \u018fliyev oldu\u011funu a\u00e7\u0131q vur\u011fulay\u0131r, lakin Stalind\u0259n sonra Kremlin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin milli-dini kimliyin\u0259 dair qoyulmu\u015f tabunun ona mane oldu\u011funu, sovetl\u0259rin s\u00fcqutunun qa\u00e7\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259rdar edirdi. Ger\u00e7\u0259kd\u0259n d\u0259 \u0259srl\u0259rdir knyazlar\u0131n, \u00e7arlar\u0131n, imperatorlar\u0131n h\u00f6kml\u0259r imzalad\u0131\u011f\u0131\u00a0<strong>Borovitski t\u0259p\u0259sind\u0259ki iqam\u0259tgah son ill\u0259r t\u0259nt\u0259n\u0259li t\u0259ltif m\u0259clisl\u0259ri v\u0259 k\u0259d\u0259rli nekroloqlar\u0131n s\u0259sl\u0259ndiyi kils\u0259ni xat\u0131rlad\u0131rd\u0131<\/strong>.\u00a0<strong>Politb\u00fcro vitrinind\u0259 ah\u0131l, x\u0259st\u0259 v\u0259 g\u00f6zl\u0259ri solmu\u015f adamlardan, \u00f6lk\u0259ni daha \u00e7ox x\u0259st\u0259xanadan idar\u0259 ed\u0259nl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq \u018fliyev, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m h\u0259rbi duru\u015fu v\u0259 at\u0259\u015fli bax\u0131\u015flar\u0131, xarici n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 \u0259n s\u0259rt v\u0259 amans\u0131z suallar qar\u015f\u0131s\u0131nda haz\u0131rcavabl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131, prinsipiall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilirdi.\u00a0<\/strong>Onun h\u0259ms\u00f6hb\u0259tl\u0259rini ovsunlamaq qabiliyy\u0259ti, \u0259trafa d\u0259rin inam b\u0259x\u015f etm\u0259si \u00e7e\u015fidli k\u0259\u015ffiyyat, jurnalist v\u0259 dig\u0259r yaz\u0131larda q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259tl\u0259 ke\u00e7ir. Tan\u0131nm\u0131\u015f rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, siyasi avtobioqraf Roy Medvedev haql\u0131 olaraq deyirdi: \u201dKreml daxilind\u0259 qa\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atan v\u0259 donuq sima da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 60 ya\u015fl\u0131 \u018fliyev daim q\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u00fc sa\u00e7\u0131r, x\u00fcsusi stil\u0259 malikdir, kameralar\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 rahat v\u0259 qonaqp\u0259rv\u0259r g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d. Yaxud 30 noyabr 1982-ci ild\u0259 n\u00fcfuzlu \u201cLos-Ancelos tayms\u201d q\u0259zeti \u018fliyevi \u201c<strong>Kremld\u0259ki parlaq ulduz\u201d adland\u0131raraq<\/strong>\u00a0onun s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259n karyeras\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Sovetinin 77 ya\u015fl\u0131 r\u0259hb\u0259ri Tixonovu \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Qorba\u00e7ov 3 ba\u015f katibin v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 potensial iddia\u00e7\u0131n\u0131n c\u0259s\u0259di \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k Kremlin sahibin\u0259 \u00e7evril\u0259nd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259\u00a0<strong>\u018fliyevl\u0259 ehtiyatl\u0131 davrand\u0131, q\u00fcvv\u0259l\u0259r nisb\u0259tini xeyrin\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi<\/strong>. Onun \u201c<strong>s\u0259n b\u00fct\u00fcn \u0130ttifaqa laz\u0131msan\u201d<\/strong>\u00a0israr\u0131, 14 nazirliyi kurasiya ed\u0259n \u015f\u0259xsi yan\u0131nda g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yi uzun ill\u0259r partiya elitas\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 prinsipiall\u0131\u011f\u0131 v\u0259 i\u015fg\u00fczarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ad \u00e7\u0131xaran \u201cki\u015fi c\u00fcss\u0259li\u201d adamdan qorxdu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u0259vv\u0259lki\u00a0<strong>Qensek Yuri Andropov \u00e7ekist m\u0259kt\u0259binin parlaq n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rini<\/strong>\u00a0\u00f6z yan\u0131na \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259 m\u0259qs\u0259di t\u0259kc\u0259 g\u00fccl\u00fc komanda qurmaq deyildi, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201c\u00f6z modelini\u201d yaradaraq, \u00f6lk\u0259nin h\u0259qiqi v\u0259ziyy\u0259tini bilm\u0259k, \u201cc\u0259miyy\u0259ti real dinamikada g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259k yeni add\u0131mlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib onun yenid\u0259nqurmas\u0131\u201dnda\u00a0<strong>\u018fliyev\u0259 daha f\u0259rqli status tan\u0131yaca\u011f\u0131na dair planlar\u0131n\u0131 kims\u0259d\u0259n gizl\u0259tmirdi<\/strong>. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, ax\u0131 h\u0259r ikisi mistik m\u0259kt\u0259bin-DTK-n\u0131n, d\u00fcnya medias\u0131nda \u201cQ\u0259rbin qorxusu\u201d adland\u0131r\u0131lan g\u00f6z\u0259g\u00f6r\u00fcnm\u0259z ordunun yetirm\u0259l\u0259ri idil\u0259r v\u0259 uzun ill\u0259r \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. Lakin Qorba\u00e7ovun komandas\u0131 ayr\u0131 prinsipl\u0259rl\u0259 formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Onun \u0259sas kriteriyas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131na mane olanlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 bir-bir s\u0259hn\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcrm\u0259k oldu. H\u00f6kmdar q\u0259lbinin d\u0259rin bilicisi Nikolo Makiavellinin s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n a\u011fl\u0131n\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u201c<strong>\u00f6z\u00fcn\u0259 hans\u0131 adamlar\u0131 yax\u0131n g\u00f6t\u00fcrm\u0259si\u201d m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir, o \u00fczd\u0259n 3-c\u00fc Reyxin N\u00fcrmberq m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda duran ideoloq v\u0259 t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131lar\u0131, general v\u0259 x\u0259fiyy\u0259\u00e7il\u0259ri sanki 40 il sonra dirilib sovetl\u0259r\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 formala\u015fan g\u00fccl\u00fc v\u0259 sistemli qrupla\u015fma el\u0259 bil E\u00e7mi\u0259dzin kils\u0259sinin x\u00fcsusi t\u0259qdimat\u0131 il\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdi<\/strong>. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Ba\u015f katibin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi \u015eahnazarov (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Qarag\u00f6zyan), beyn\u0259lxalq \u015f\u00f6b\u0259d\u0259 Brutents, m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7il\u0259ri, eyni zamanda Nazirl\u0259r sovetind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 v\u0259zif\u0259 tutan Aqanbekyan, Sitaryan, Osipyan, Onikov, el\u0259c\u0259 d\u0259 Ekologiya naziri Danielyan, a\u011f\u0131r ma\u015f\u0131nqay\u0131rmada Arutyunyan, xarici ticar\u0259td\u0259 Xitoyan v\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan ibar\u0259t idi. Ali Sovetd\u0259 is\u0259 t\u0259kc\u0259 Ambarsumyan\u0131 xat\u0131rlatmaq kifay\u0259tdir. Siyah\u0131 yaln\u0131z bir mill\u0259tin Kreml elitas\u0131nda tutduqlar\u0131 r\u0259smi m\u00f6vqel\u0259ri g\u00f6st\u0259rir. Onlar\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin osminoq caynaqlar\u0131 is\u0259 daha d\u0259rin\u0259 k\u00f6k atm\u0131\u015fd\u0131. Yenid\u0259nqurman\u0131n \u0259sas ideoloqu Aleksandr Yakovlevin aya\u011f\u0131n\u0131 k\u0259silm\u0259kd\u0259n xilas etmi\u015f erm\u0259ni h\u0259kim\u0259 g\u00f6r\u0259 onun h\u0259lledici anlarda antiaz\u0259rbaycan h\u00fccumlar\u0131na nec\u0259 d\u0259st\u0259k verdiyini xat\u0131rlatmaq kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p><strong>\u018fliyev is\u0259 Kremld\u0259 t\u0259k idi. Onun m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 yan\u0131na d\u0259v\u0259t etdiyi h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259ri \u00e7e\u015fidli s\u0259b\u0259bl\u0259r g\u0259tir\u0259r\u0259k, orada m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r tutmaqdan imtina etmi\u015fdil\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259sind\u0259 qoyub getdiyi milli kadrlar da onlar\u0131 y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqel\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xaran adam\u0131 m\u0259rk\u0259z lin\u00e7 ed\u0259nd\u0259 g\u00fccl\u00fc dir\u0259ni\u015f\u0259 qadir vahid q\u00fcvv\u0259 deyildil\u0259r<\/strong>. \u0130ttifaq respublikalar\u0131 aras\u0131nda \u0259n \u201cz\u0259if h\u0259lq\u0259\u201d di\u015fsiz v\u0259 ciddi x\u0259st\u0259liyi olan Kamran Ba\u011f\u0131rov oldu. K\u0259skin siyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r onu taxtdan sald\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Qorba\u00e7ovun administrativ ma\u015f\u0131n\u0131 \u018fliyev\u0259 total h\u00fccuma ke\u00e7\u0259nd\u0259 yaln\u0131z \u00f6z \u015f\u0259xsiyy\u0259ti hesab\u0131na qazand\u0131\u011f\u0131 internasional dostlar\u0131 onu gizli m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r. \u018fslind\u0259 is\u0259 ged\u0259n m\u00fcbariz\u0259nin birba\u015fa h\u0259d\u0259fi Az\u0259rbaycan idi. Bel\u0259likl\u0259,\u00a0<strong>\u018fliyevin Moskva h\u0259yat\u0131 q\u0259d\u0259r onun \u00f6lk\u0259sinin taleyini \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259qiq \u0259ks etdir\u0259n ikinci avtobioqrafiya yoxdur. D\u00fcnyada bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 mill\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n d\u0259rin k\u00f6kl\u0259rl\u0259 bir-birin\u0259 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bel\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u00e7ox azd\u0131r. O \u00fczd\u0259n, g\u00f6rk\u0259mli rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, d\u00fcny\u0259vi bestsellerl\u0259r m\u00fc\u0259llifi Edvard Radzinskinin xalqlar\u0131n ke\u00e7mi\u015fin\u0259 \u201cStalinin, Ruzvetlin, \u00c7\u00f6r\u00e7ilin, h\u0259m d\u0259 \u018fliyevin tarixi\u201d kimi baxmas\u0131na tam haqq qazand\u0131rmal\u0131 olursan.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/d.radikal.ru\/d30\/2108\/db\/0907c7c13ff6.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"670\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Qorba\u00e7ovun m\u0259kri v\u0259 sinizmi o s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131 ki, Siyasi B\u00fcroda, Ali Sovetd\u0259 v\u0259 dig\u0259r inzibati binalarda demokrat v\u0259 partokrat, islahat\u00e7\u0131 v\u0259 m\u00fchafiz\u0259kar adlarla iki c\u0259bh\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u0259n adamlar-Medvedev, Yakovlev, Liqa\u00e7ov, Bakatin, Yazov el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri Burbulis, Staravoytova, \u00c7ubays, Baturin, Rutskoy, Qra\u00e7ov, Koz\u0131rev, Popov v\u0259 dig\u0259l\u0259ri bir-birin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n k\u0259silm\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, Bak\u0131ya qar\u015f\u0131 vahid s\u0259ng\u0259rd\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. B\u00fct\u00fcn partiya, h\u00fcquq v\u0259 m\u0259n\u0259vi normalar\u0131 a\u015faraq onu beyn\u0259lxalq g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131randan, kurasiya etdiyi intelegensiya v\u0259 yarad\u0131c\u0131 kollektivl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 o vaxtlar Moskvan\u0131 ziyar\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin ba\u015f naziri Turqut \u00d6zalla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259, h\u0259tta protokol salamlamas\u0131na buraxmayandan sonra \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259 son fazaya daxil oldu. Qorba\u00e7ov d\u0259st\u0259sinin sistemli h\u00fccumlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259\u00a0<strong>\u018fliyevi Mi\u00e7urin prospektind\u0259ki x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdir\u0259nd\u0259 bel\u0259 ondan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259dil\u0259r v\u0259 \u00f6l\u00fcm akademiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri, bir \u00e7ox y\u00fcks\u0259k \u00e7inli nomenklatur t\u0259msil\u00e7isini ged\u0259r-g\u0259lm\u0259z\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259n a\u011f xalatl\u0131 iblis \u00c7azovu \u201carzuolunmaz pasient\u201din yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rib ona Ba\u015f katibin son t\u0259l\u0259bini \u00e7atd\u0131rd\u0131lar &#8211; istefa!<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ap makinalar\u0131 is\u0259 \u018fliyevin\u00a0<strong>\u00e7ekist ke\u00e7mi\u015fini<\/strong>\u00a0onun siyasi lin\u00e7inin \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259b\u0259bi kimi beyinl\u0259r\u0259 yeridirdi. Q\u0259rib\u0259 idi, deyilmi? Sanki \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131 direktoriyadan\u201d \u00e7\u0131xanlar, komsomol-partiya kursunun yetirm\u0259l\u0259ri, yaxud soyuq diplomatiya m\u0259kt\u0259binin m\u00fcdaviml\u0259ri kommunist r\u0259hb\u0259rliyi \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 m\u0259qbul ixtisaslarm\u0131\u015f. Halbuki imperiyan\u0131 70 il \u0259rzind\u0259 \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Amerika v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri sovetl\u0259ri ideoloji-iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n\u00a0 \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259yi bacarsalar da\u00a0<strong>onun g\u00fccl\u00fc x\u0259fiyy\u0259 sistemini sonad\u0259k da\u011f\u0131da v\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazana bilm\u0259dil\u0259r.\u00a0<\/strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr,\u00a0<strong>Qorba\u00e7ov-\u018fliyev duelinin ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 bu idi.\u00a0<\/strong>Art\u0131q o vaxtlar dill\u0259r \u0259zb\u0259ri olan \u201cproses i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc\u201d v\u0259\u00a0 Zori Balayan\u0131n \u201cOcaq\u201d kitab\u0131, SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n separat\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 qalxmas\u0131, d\u00fcnya elmi dair\u0259l\u0259rinin kampaniyaya qo\u015fulmas\u0131, daha sonra \u0259sas iqtisadi s\u00fctunlar\u0131 m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 kadr siyas\u0259tini total \u015f\u0259kild\u0259 yoxlamaqla c\u0259miyy\u0259ti, aliml\u0259ri v\u0259 partnomenklaturan\u0131 qorxudub onlar\u0131 M\u0259rk\u0259zl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindir\u0259r\u0259k \u0259vv\u0259lc\u0259 lokal hadis\u0259ni \u00fcmumittifaq, sonra d\u00fcnya problemin\u0259 d\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Aqanbekyan noyabr ay\u0131nda Fransada onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 veil\u0259n ziyaf\u0259td\u0259 erm\u0259ni veteranlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u201ciqtisad\u00e7\u0131\u201d kimi dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131, Qaraba\u011f\u0131n daha \u00e7ox Az\u0259rbaycanla deyil, Erm\u0259nistanla ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu b\u0259yan etm\u0259si\u00a0<strong>silahl\u0131 m\u00fcharib\u0259nin yayl\u0131m at\u0259\u015fi oldu.<\/strong><\/p>\n<p><strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, rum\u0131n xalq\u0131n\u0131n faci\u0259li o\u011flu \u00c7au\u015fesku \u201cQaraba\u011f\u0131 l\u0259n\u0259tl\u0259y\u0259rk\u0259n\u201d onu h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 birg\u0259 samosuda aparan \u0259sas tektonik silk\u0259l\u0259nm\u0259nin m\u0259hz Qafqazlarda gizl\u0259ndiyini<\/strong>\u00a0f\u0259hml\u0259 d\u0259rk etmi\u015fdi, yoxsa o, aya\u011fa qalxm\u0131\u015f k\u00fctl\u0259ni bir yolla sakitl\u0259\u015fdir\u0259rdi. H\u0259qiq\u0259t\u0259n\u00a0<strong>almanlar\u0131n v\u0259 ingilisl\u0259rin \u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni, g\u00fcrc\u00fc v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 birliyini t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri halda Leninin inqilab\u00e7\u0131 komissarlar\u0131n\u0131n c\u0131zd\u0131\u011f\u0131 x\u0259rit\u0259yl\u0259 \u0130r\u0259van, Bak\u0131 v\u0259 Tiflis aras\u0131nda sava\u015fa son verilmi\u015fdi.\u00a0<\/strong>Q\u0259rib\u0259dir, da\u011f\u0131lma ssenarisi d\u0259 birba\u015fa h\u0259min t\u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 z\u0259rb\u0259 vurmaqla gedirdi v\u0259 art\u0131q Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri, Erm\u0259nistandan 300 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131ndan sonra\u00a0<strong>Bak\u0131ya h\u0259rbi z\u0259rb\u0259 vurulmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz<\/strong>\u00a0idi. Onun g\u00fcn\u00fc v\u0259 saat\u0131 f\u0259rqli ola bil\u0259rdi. Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131na h\u00fccum sovetl\u0259rin s\u00fcqutunun r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259siydi. 20 yanvar tarixinin bir mill\u0259tin siyasi t\u0259qvimind\u0259 tutdu\u011fu yerd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, onun m\u0259hz \u0130ttifaq miqyasl\u0131 \u015foka \u00e7evrilm\u0259si daha \u00f6n\u0259mli idi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/d.radikal.ru\/d22\/2108\/15\/bc600babb95b.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"514\" \/><\/p>\n<p>Tarixin ironiyas\u0131na bax\u0131n,\u00a0<strong>Bak\u0131ya h\u00fccumu vaxtil\u0259<\/strong>\u00a0Lenin \u00f6z m\u0259xfi direktivl\u0259rind\u0259 b\u00f6lg\u0259 \u00fczr\u0259 cani\u015finl\u0259rind\u0259n t\u0259l\u0259b edirdi. Neft komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc ter Qabrielyana \u201c<strong>ita\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259diyi halda paytaxt\u0131 yand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn haz\u0131rl\u0131qlar\u0131 aparmaq\u201d<\/strong>\u00a0tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 verilmi\u015fdi. Bu h\u0259d\u0259li \u015fifroqramma d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dig\u0259r d\u00fcnya liderl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 t\u0259krarlanacaqd\u0131. Alman k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131 t\u0259yyar\u0259l\u0259rinin Bak\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n apard\u0131qlar\u0131 u\u00e7u\u015flar\u00a0 sovet h\u0259rb ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131 yanacaqdan m\u0259hrum etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Adolf Hitlerin sonradan vaz ke\u00e7diyi bombalama \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259xfi \u0259m\u0259liyyat haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir. \u0130ngilis v\u0259 frans\u0131z h\u00f6kum\u0259tl\u0259rinin a\u011flas\u0131\u011fmaz h\u0259rbi plan\u0131 c\u0259mi 5 g\u00fcn\u0259 q\u0259dim bir \u015f\u0259h\u0259rin infrastrukturunu m\u0259hv etm\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu.\u00a0<strong>D\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli \u00c7\u00f6r\u00e7ilin imzas\u0131 il\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan s\u0259n\u0259dl\u0259r buna \u015f\u00fcbh\u0259 yeri qoymur. \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131na yerl\u0259\u015fdiril\u0259n eskadrilyalar q\u0131sa vaxtda almanlar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259k neft \u00e7\u0259ll\u0259yini darmada\u011f\u0131n etm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yirdi. Stalinin Baybakovla h\u0259mi\u015f\u0259 ehtiyatda saxlad\u0131\u011f\u0131 variant\u0131n n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu ya\u015fl\u0131 n\u0259sil az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 xatir\u0259sidir<\/strong>. Fa\u015fistl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 ham\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0259c\u0259yi h\u0259d\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 neft r\u0259hb\u0259rliyinin y\u00fcz ill\u0259rl\u0259 qurulan s\u0259naye obyektl\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n odun b\u00fct\u00f6v bir \u015f\u0259h\u0259ri yerl\u0259 yeksan ed\u0259c\u0259yini anlad\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Soyuq m\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131n\u0131n tu\u015fland\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r s\u0131ras\u0131nda da Bak\u0131 ba\u015f yerd\u0259 dururdu.\u00a0<strong>Lakin yaln\u0131z sonuncu sovet r\u0259hb\u0259rinin qanl\u0131 \u0259li onlarla qo\u015fun n\u00f6v\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131na g\u00f6nd\u0259rm\u0259kl\u0259 Leninin, Stalinin, Hitlerin, \u00c7\u00f6r\u00e7ilin, Trumenin v\u0259 dig\u0259r d\u00fcnya liderl\u0259rinin risk etm\u0259diyi m\u0259krli plan\u0131 icraya y\u00f6n\u0259ltdi. On birinci Q\u0131z\u0131l ordunun bel\u0259 niyy\u0259tl\u0259rini son sovet r\u0259hb\u0259rinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u018fliyev is\u0259 quruculu\u011funa b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 h\u0259sr etdiyi Bak\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rind\u0259 onu ev dustaql\u0131\u011f\u0131nda saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n irad\u0259sini q\u0131rmaya bilm\u0259zdi.<\/strong>\u00a0Dey\u0259s\u0259n, Kremlin divarlar\u0131ndan k\u0259narda bir-birinin ard\u0131nca xeyli t\u0259r\u0259fdar\u0131n\u0131n aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u201cinfarktdan\u201d h\u0259l\u0259 d\u0259 sa\u011f qalmas\u0131n\u0131n ona ba\u011f\u0131\u015flanmayac\u0131\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verirdi. Katibliyin r\u0259isi Valeri Qridnevi avtomobil q\u0259zas\u0131nda, m\u00fcalic\u0259 h\u0259kimi Dmitri Ne\u00e7ayevi evinin qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r, uzun ill\u0259r dostluq etdiyi \u0259fsan\u0259vi Semyon Sviqun is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7araq m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 intihar etmi\u015fdi. Bel\u0259\u00a0<strong>silsil\u0259 q\u0259tll\u0259rin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 qorxulu Moskva g\u00fcnl\u0259rind\u0259 bel\u0259 \u018fliyev mill\u0259tin\u0259 v\u0259 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ideallara, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00e7iyin v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 yolda\u015flar\u0131na x\u0259yan\u0259t etm\u0259diyi<\/strong>\u00a0\u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tiyy\u0259n sui-q\u0259sdd\u0259n \u00e7\u0259kinmirdi.\u00a0<strong>Onun Bak\u0131ya gizli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc Qorba\u00e7ovun birinci m\u0259\u011flubiyy\u0259ti oldu!<\/strong><\/p>\n<p><strong>C\u0259misi \u00fc\u00e7 il sonra Bak\u0131n\u0131 20 yanvarda \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin plan\u0131 tam iflasa u\u011frayacaqd\u0131-Az\u0259rbaycan v\u0259 \u018fliyevin birl\u0259\u015fm\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz ilahi \u0259mr\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdi.\u00a0<\/strong>O vaxtad\u0259k x\u0259rit\u0259d\u0259n silin\u0259n sovetl\u0259rin yerind\u0259 \u00e7oxlu m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n qlobal v\u0259 lokal m\u00fcharib\u0259d\u0259 m\u0259\u011flub olan Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi-iqtisadi v\u0259 siyasi \u015fahmat taxtas\u0131nda m\u00f6vqeyinin k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259si m\u0259hz h\u0259min Qay\u0131d\u0131\u015f tarixind\u0259n ba\u015flay\u0131r. S\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 daxili xaos diktaturas\u0131n\u0131n c\u0259ngind\u0259n xilas olmaqdan getmir,\u00a0<strong>Qorba\u00e7ovun ikinci m\u0259\u011flubiyy\u0259ti sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc b\u00fct\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k ill\u0259rd\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 beyn\u0259lxalq irtica v\u0259 daxili t\u0259xribatlar\u0131n mahiyy\u0259tc\u0259 qanl\u0131 yenid\u0259nqurma siyas\u0259ti il\u0259 sinxronluq t\u0259\u015fkil etm\u0259sini d\u0259rk etm\u0259k daha \u00f6n\u0259mlidir.\u00a0<\/strong>\u018flb\u0259tt\u0259, f\u0259rq sad\u0259c\u0259 adlardad\u0131r. Y\u0259ni, Qorba\u00e7ovu demokrat Yeltsinin liberal d\u0259y\u0259n\u0259yi v\u0259 iqtisadi c\u0259za siyas\u0259ti \u0259v\u0259zl\u0259mi\u015fdi, Amerika demokratiyas\u0131n\u0131n Konrqes salonlar\u0131n\u0131 c\u0259bh\u0259 x\u0259ttin\u0259 d\u00f6nd\u0259r\u0259n sanksiya q\u0259rarlar\u0131 v\u0259 Q\u0259rb medias\u0131n\u0131n h\u0259r add\u0131mda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n l\u0259yaq\u0259tin\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131na h\u00fccumlar\u0131 t\u00fc\u011fyan edirdi.<\/p>\n<p><strong>\u018fliyevin Adenauer missiyas\u0131 bel\u0259 ba\u015flad\u0131.\u00a0<\/strong>Alman kansler bir vaxtlar \u0259razisinin 135 min kv.km itkisin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n da\u011f\u0131lan iqtisadiyyat\u0131 b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f m\u0259\u011flub xalq\u0131n\u0131 ki\u00e7ik q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 \u201cVersal sindromu\u201dndan \u00e7\u0131xara bilmi\u015fdi. \u018fliyevs\u0259 neft m\u00fcharib\u0259sini udandan sonra t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131 art\u0131raraq regional izolyasiyadan \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 bacard\u0131, Q\u0259rbl\u0259 u\u011furlu iqtisadi-siyasi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik konsorsiumu qurdu.\u00a0<strong>T\u0259z\u0259 Pir m\u0259scidinin k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259n d\u00fcnyaya s\u0259sl\u0259n\u0259n siyasi patriarx\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 az qala s\u0259mavi s\u0259s idi-biz bir daha m\u00fcst\u0259qlliyimizi \u0259ld\u0259n verm\u0259y\u0259c\u0259yik!\u00a0<\/strong>20 faizlik torpaq itkisinin yaratd\u0131\u011f\u0131 natamam suverenliyin \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini qlobal enerji v\u0259 iqtisadi layih\u0259l\u0259rl\u0259 da\u011f\u0131dark\u0259n k\u0259nardan bel\u0259 m\u0259nz\u0259r\u0259 yaran\u0131rd\u0131 ki, Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcharib\u0259d\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri yaln\u0131z\u00a0<strong>viran\u0259y\u0259 \u00e7evirdiyi \u0259razil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6z\u0259t\u00e7ilikdir.\u00a0<\/strong>Ba\u015fqa geosiyasi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc g\u00f6z\u0259 d\u0259ymirdi. \u018fksin\u0259,\u00a0<strong>\u018fliyev b\u00fct\u00fcn xalq\u0131na h\u0259r yerd\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k ideallar\u0131 a\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131.\u00a0<\/strong>Bismarkdan sonra almanlar\u0131n d\u00fcny\u0259vi iddialar\u0131 m\u0259hz h\u0259min f\u0259ls\u0259f\u0259nin hesab\u0131na formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0<strong>Parta arxas\u0131nda, tatami \u00fcz\u0259rind\u0259, ya\u015f\u0131l meydanda, titullu salonlarda, minb\u0259rd\u0259 v\u0259 ya d\u00fcny\u0259vilik platformas\u0131nda dayanma\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n yaln\u0131z bir m\u00fcq\u0259dd\u0259s amal\u0131 vard\u0131-torpaq! Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qalib missiya o\u011ful \u018fliyevin m\u00f6hk\u0259m \u00e7iyinl\u0259rin\u0259 qoyulanda iki \u0259srd\u0259n b\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 qanl\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r apar\u0131lan xalq\u0131n taleyi n\u0259hay\u0259t, ilk d\u0259f\u0259 \u00f6z ixtiyar\u0131na verildi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>S\u0259ks\u0259k\u0259li s\u0131f\u0131r\u0131nc\u0131 ill\u0259r, ard\u0131nca r\u0259ngli demokratiyalar, 2008-ci ilin avqustunda \u00c7in olimpiadas\u0131 zaman\u0131 Qafqazlarda ba\u015f qald\u0131ran tarixi Rusiya v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan m\u00fcharib\u0259si, ard\u0131nca \u0259r\u0259b inqilablar\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, Ukraynan\u0131 par\u00e7alayan Q\u0259rb-Rusiya qar\u015f\u0131durmas\u0131 g\u00f6st\u0259rdi ki, Az\u0259rbaycan onun faci\u0259li ba\u015f rol ald\u0131\u011f\u0131 90-c\u0131 ill\u0259r ssenarisind\u0259n k\u0259narda qalma\u011f\u0131 bacar\u0131r.\u00a0<\/strong>\u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131 zaman\u0131 \u0130n\u00f6n\u00fc T\u00fcrkiy\u0259si m\u0259hz bel\u0259 davran\u0131\u015flarla \u00f6z\u00fcn\u00fc qoruya bilmi\u015fdi.\u00a0<strong>\u018fliyevs\u0259 siyasi v\u0259 h\u0259rbi m\u00fctt\u0259fiql\u0259rini art\u0131raraq, h\u0259r add\u0131mda d\u00f6vl\u0259tinin, mill\u0259tinin v\u0259 t\u0259msil etdiyi soyun iki \u0259srlik sava\u015f\u0131na do\u011fru h\u0259r g\u00fcn bir add\u0131m daha yax\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131. Onun uduzmaq \u015fans\u0131, perspektivi v\u0259 se\u00e7imi yox idi. Ki\u00e7ik bir t\u0259l\u0259sk\u0259nlik v\u0259 \u015f\u0259rqlil\u0259r\u0259 xas emosiya\u00a0 xalq\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259t z\u0259ncirind\u0259n qurtulu\u015funu qeyri-m\u00fcmk\u00fcn ed\u0259rdi. Ax\u0131 bir vaxtlar Strasburqun m\u0259krli salonlar\u0131nda Yeliseyd\u0259n ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcc v\u0259 hikk\u0259 il\u0259 \u201cbiz qan t\u00f6k\u00fcb torpaq alm\u0131\u015f\u0131q\u201d dey\u0259n ke\u00e7mi\u015f komsomol, zaman\u0131nda onun qar\u015f\u0131s\u0131nda istehsalat raportu ver\u0259n Robert Ko\u00e7aryana\u00a0 Az\u0259rbaycan siyasi patriarx\u0131 soyuqqanl\u0131qla, t\u00f6vr\u00fcn\u00fc pozmadan \u201dbir g\u00fcn erm\u0259nil\u0259r z\u0259ifl\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 biz o g\u00fcn\u00fc m\u00fctl\u0259q g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d dey\u0259 cavab vermi\u015fdi<\/strong>. Ax\u0131 \u201cmill\u0259tin \u015f\u0259r\u0259fi onun rifah\u0131 v\u0259 h\u0259tta m\u00f6vcudlu\u011fundan daha \u00f6n\u0259mlidir\u201d deyirdi Vudro Vilson.<\/p>\n<p><strong>Bel\u0259likl\u0259, \u00fcst\u00fcnd\u0259n 32 il ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra Berlin divar\u0131 v\u0259 Ohanyan x\u0259ttinin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u0259hz 9-10 noyabr tarixl\u0259rind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si q\u0259tiyy\u0259n t\u0259sad\u00fcfi deyil, vahid z\u0259ncirin h\u0259lq\u0259l\u0259ridir. Sanki mavzoley\u0259 qoyulmu\u015f Leninin c\u0259s\u0259di yox, sovet d\u00f6vl\u0259tinin \u00f6z\u00fc olub v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z tarixi taleyini d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 qalxd\u0131\u011f\u0131 2020-ci ilin sentyabr\u0131nda Qurtulu\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131 90-c\u0131 ill\u0259rin faci\u0259 t\u0259qvimini q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259yib.\u00a0<\/strong>M\u0259g\u0259r \u201d\u015f\u0259r arxitekturas\u0131\u201d termini h\u0259r iki divara n\u0259z\u0259r\u0259n yerin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcrm\u00fc? Almaniyan\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin ac\u0131 simvolu olan ay\u0131r\u0131c\u0131 s\u0259dl\u0259rin 106\u00a0km-lik beton divar\u0131n\u0131n, 65 kim-lik metal torun, 127 km-lik g\u0259rginlik alt\u0131ndak\u0131 siqnal \u00e7\u0259p\u0259rin, x\u0259nd\u0259kl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r istehkam qur\u011fular\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri il\u0259\u00a0<strong>Ohanyan x\u0259ttinin 5 qat minalanm\u0131\u015f v\u0259 600 kim-lik \u00e7\u0259tin co\u011frafiyalar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u00f6l\u00fcm zola\u011f\u0131 aras\u0131nda t\u0259kc\u0259 k\u0259miyy\u0259t, forma deyil, m\u0259ram eyniliyi v\u0259 mahiyy\u0259t \u0259kizliyi var.<\/strong>\u00a0\u018fg\u0259r Berlin divar\u0131n\u0131n s\u00f6k\u00fclm\u0259si iki f\u0259rqli ideologiyan\u0131n sava\u015f\u0131n\u0131n sona \u00e7atmas\u0131 v\u0259 bir xalq\u0131n vahidliyin\u0259 xidm\u0259t edirdis\u0259, Ohanyan s\u0259ddinin yar\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi co\u011frafiyan\u0131 \u201cd\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259\u201d i\u00e7\u0259risin\u0259 almaq plan\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 \u0259b\u0259di m\u00fcharib\u0259 m\u0259kan\u0131 olan Qafqaz\u0131 d\u00fcnyaya a\u00e7maq dem\u0259k idi. \u018fslind\u0259 2-ci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Mar\u015fal plan\u0131 il\u0259 Almaniya v\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f Avropan\u0131n SSR\u0130 qar\u015f\u0131s\u0131nda qazand\u0131\u011f\u0131 \u00e7oxmilyardl\u0131q iqtisadi yard\u0131mlar v\u0259 daimi siyasi himay\u0259darl\u0131qla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n\u00a0<strong>Ohanyan divar\u0131n\u0131 y\u0131xmas\u0131 daha \u0259z\u0259m\u0259tli hadis\u0259dir. \u00c7\u00fcnki 1989-cu ilin soyuq noyabr g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u00f6z qarda\u015flar\u0131na qovu\u015fan bir mill\u0259tin \u00f6vladlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, Qoca \u015e\u0259rqin m\u00fcq\u0259dd\u0259s odunu da\u015f\u0131yan az\u0259rbaycanl\u0131lar suverenlik parad\u0131na yaln\u0131z minl\u0259rl\u0259 qurban verm\u0259kl\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. Raz\u0131la\u015f\u0131n ki, Helmut Kolun sovet tanklar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259diyi bir ne\u00e7\u0259 milyard marka kimins\u0259 can\u0131ndan art\u0131q ola bilm\u0259zdi. Bel\u0259d\u0259 Bak\u0131n\u0131n h\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259sini d\u00fcny\u0259vi miqyasda qeyd etm\u0259y\u0259 h\u0259myerlimiz Rostropovo\u00e7 ruhlu violen\u00e7el ustalar\u0131, qorxmaz o\u011fullar g\u0259r\u0259kdir!<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/c.radikal.ru\/c11\/2108\/7c\/96396a75f491.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"613\" \/><\/p>\n<p class=\" aBigClassNameToAvoidCollisionInText\">Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259mizin prizmas\u0131ndan d\u00fcnya daha ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. 30 illik ya\u015fant\u0131lar siyasi yetkinlik v\u0259 m\u0259tinlik d\u0259rsl\u0259ridir. \u018fn sad\u0259 adam\u0131m\u0131z da riyakarl\u0131\u011f\u0131 h\u0259qiq\u0259td\u0259n, az\u011f\u0131n m\u0259nafel\u0259ri t\u0259m\u0259nnas\u0131zl\u0131qdan, deklarativliyi \u0259m\u0259li i\u015fl\u0259rd\u0259n ay\u0131ra bilir. Ya\u015fad\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259r biri bahar\u0131n 17 an\u0131d\u0131r.\u00a0<strong>M\u0259g\u0259r \u00f6lm\u0259z R\u0259\u015fidin-bir vaxtlar \u201cqaraba\u011fl\u0131 \u015f\u0259n o\u011flan\u201d adland\u0131r\u0131lan d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli musiqi\u00e7inin Qorba\u00e7ovun \u00fcz\u00fcn\u0259 dediyi \u201cbunun sonu qan olacaqd\u0131r\u201d c\u0259sar\u0259tli k\u0259lm\u0259sinin hesab\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r \u00f6d\u0259m\u0259sini d\u0259rk etm\u0259k v\u0259 onun indi oxuyaca\u011f\u0131 azadl\u0131q n\u0259\u011fm\u0259sini e\u015fitm\u0259k \u00e7\u0259tindir ki?! Ya da imperiyan\u0131n q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n Hamlet Xan\u0131zad\u0259nin partlayan \u00fcr\u0259yinin s\u0259sini duymaq, sovetl\u0259r\u0259 bir qurulu\u015f n\u0259z\u0259riyy\u0259sind\u0259n baxan Xudu M\u0259mm\u0259dovu v\u0259t\u0259n v\u00fcharib\u0259sind\u0259 qalibiyy\u0259td\u0259n sonra b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u0259 hans\u0131 kristal\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131ndan baxaca\u011f\u0131n\u0131 f\u0259hm etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil ki?! Onlar son 30 ilin h\u0259r g\u00fcn\u00fc biziml\u0259\u00a0 olublar, m\u00fcq\u0259dd\u0259s 44 g\u00fcnd\u0259 d\u0259 mill\u0259timizl\u0259 eyni d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc apar\u0131blar. Bir vaxtlar Bak\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck meydanlar\u0131nda y\u00fcz illik itkil\u0259rimizin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 add\u0131mlayanlar\u0131n davam\u00e7\u0131lar\u0131 son m\u00fcharib\u0259d\u0259 can\u0131n\u0131 f\u0259da ed\u0259nl\u0259rin xatir\u0259sin\u0259 ehtiramla, ba\u015flar\u0131n\u0131 dik tutaraq ruh parad\u0131ndan ke\u00e7irl\u0259r. Mehmandarovlar, \u015f\u0131xlinskil\u0259r v\u0259 c\u00fcmhuriyy\u0259t ideall\u0131 onlarla h\u0259rbi s\u0259rk\u0259rd\u0259nin s\u0131ras\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u015firin miz\u0259yevl\u0259ri, allahverdi ba\u011f\u0131rovlar\u0131, \u0259lif hac\u0131yevl\u0259ri, \u0259liyar \u0259liyevl\u0259ri g\u00f6rm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Demokratik qurulu\u015f amal\u0131 il\u0259 yola \u00e7\u0131xan R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 onun bir ovuc f\u0259dakar \u0259qid\u0259 qarda\u015flar\u0131 da on ill\u0259r boyunca s\u00fcrg\u00fcn olunduqlar\u0131 Avropa \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259n boylan\u0131b Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 \u018fliyevin q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 yaln\u0131z sevin\u0259r, v\u0259t\u0259ni qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131qlar\u0131 \u201cPrometey\u201d odunu g\u00f6yl\u0259r\u0259 qald\u0131r\u0131b 10 dekabr Q\u0259l\u0259b\u0259 parad\u0131 k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259n mill\u0259timiz\u0259 \u201cg\u00f6z\u00fcm\u00fcz ayd\u0131n, \u0259f\u0259ndil\u0259r\u201d dey\u0259rdil\u0259r. 90-c\u0131 ill\u0259r xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u0259 \u00e7\u0131xan \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin \u00f6mr\u00fc boyu arzulad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00f6v v\u0259t\u0259n ideal\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kliy\u0259 \u00e7evirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fliyevin vahid mill\u0259t c\u0259bh\u0259sin\u0259 v\u0259 qalib d\u0259mir \u0259lin\u0259 yaln\u0131z alq\u0131\u015f dey\u0259c\u0259yin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur. Ax\u0131 vaxts\u0131z demokratiyan\u0131n g\u0259tirdiyi i\u015f\u011fal v\u0259 idar\u0259\u00e7ilik xaosu bir vaxtlar y\u00fcz minlik meydanlara r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nl\u0259ri sel kimi qar\u015f\u0131s\u0131na al\u0131b taxtdan sald\u0131sa, onlar\u0131 alq\u0131\u015flayan k\u00fctl\u0259nin eyn\u0259n Robespyeri e\u015fefota g\u00f6nd\u0259r\u0259rk\u0259n d\u0259 \u00e7ald\u0131qlar\u0131n \u00e7\u0259piyin s\u0259sind\u0259n yaln\u0131z tarixi d\u0259rsl\u0259rl\u0259 xilas olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fg\u0259r \u018fliyev mill\u0259ti u\u00e7urumun k\u0259nar\u0131ndan v\u0259 1991-ci ilin natamam m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n xilas edib daha y\u00fcks\u0259k pyedestala qald\u0131rd\u0131sa, AXC liderl\u0259rinin varisi oldu\u011funu dey\u0259n \u0130sa Q\u0259mb\u0259r \u018fliyevin qalibiyy\u0259t kursuna Atat\u00fcrk yoluna t\u00fcrk siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fcnasib\u0259tini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259m\u0259lidir. Qaraba\u011f dal\u011fas\u0131nda yaranan partiya v\u0259 h\u0259r\u0259katlar\u0131n Z\u0259f\u0259r bayra\u011f\u0131 alt\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015fmaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131-uzun on ill\u0259rin proqram m\u00fcdd\u0259as\u0131 art\u0131q ger\u00e7kliy\u0259 \u00e7evrilibs\u0259, yeni ideallara<\/strong><br \/>\n<strong>ke\u00e7id iflas qorxusu do\u011fura bilm\u0259z.<\/strong><\/p>\n<div id=\"sas_45111\"><\/div>\n<div id=\"video\"><\/div>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/a.radikal.ru\/a32\/2108\/34\/c14391586046.jpg\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"734\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130ndi alovlu tribun X\u0259lil Rzan\u0131n Lefortovodan yazd\u0131\u011f\u0131 s\u0259tirl\u0259r \u015f\u0259hid o\u011flu T\u0259brizin v\u0259 minl\u0259rl\u0259 tale qarda\u015flar\u0131n\u0131n can\u0131 qar\u0131\u015fan torpaqlar\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131na h\u0259sr edil\u0259r, m\u0259rdlik, m\u00fcbarzilik v\u0259 igidlik epopeyalar\u0131 yaln\u0131z onlara \u00fcnvanlanard\u0131. \u0130stiqlaliyy\u0259t yoluna \u00e7\u0131rp\u0131l\u0131b can ver\u0259n b\u00f6y\u00fck alim Ayd\u0131n M\u0259mm\u0259dov v\u0259 Dilar\u0259 \u018fliyeva bu g\u00fcn d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli qarda\u015flar\u0131 Oljas S\u00fcleymenovla \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 dayanar, titullu salonlardan Q\u0259l\u0259b\u0259 nitql\u0259ri s\u00f6yl\u0259y\u0259r, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n daha ayd\u0131n vizyonunu t\u0259qdim ed\u0259rdil\u0259r. G\u00f6r\u00fcn, bu yolda n\u0259 q\u0259d\u0259r itkil\u0259rimiz olub. Lakin 44 g\u00fcnl\u00fck sava\u015f\u0131n zirv\u0259si ilk \u015f\u0259hidl\u0259r \u018fli v\u0259 B\u0259xtiyardan ba\u015flayaraq, 20 yanvardan 20 noyabra, Da\u015falt\u0131dan Xocal\u0131ya q\u0259d\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 son 30 ild\u0259 s\u0259ng\u0259rl\u0259rd\u0259 can ver\u0259n minl\u0259rl\u0259 o\u011ful v\u0259 q\u0131zlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n birg\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259sidir. Adlar\u0131 bir yaz\u0131ya s\u0131\u011fmasa da d\u00fc\u015fm\u0259nin onlarla canl\u0131 q\u00fcvv\u0259sini m\u0259hv ed\u0259r\u0259k m\u0259\u015fhur rus m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259yi\u015fdir\u0259n, \u201cbir n\u0259f\u0259r ordudur\u201d dey\u0259n m\u00fcbarizl\u0259r, aprel q\u0259hr\u0259manlar\u0131, \u0259sg\u0259rind\u0259n \u00f6nd\u0259 ged\u0259n h\u0259\u015fimovlar v\u0259 dig\u0259r y\u00fczl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r 10 noyabr t\u0259nt\u0259n\u0259sini milyonlarla d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131s\u0131 il\u0259 birg\u0259 qeyd edirl\u0259r. F\u0259rq etm\u0259z, m\u0259d\u0259niyy\u0259t s\u0259hn\u0259si, yaxud iqtisadiyyat meydan\u0131, h\u0259rb c\u0259bh\u0259si, yoxsa, siyas\u0259t tribunas\u0131 son 30 ild\u0259 \u015eu\u015faya d\u00f6n\u00fc\u015f ideal\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n h\u0259r k\u0259s sava\u015f\u0131n qalibl\u0259ri c\u0259rg\u0259sind\u0259dir!<\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rq qad\u0131n\u0131n\u0131n obraz\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n, onu \u00e7evikliyi, prinsipiall\u0131\u011f\u0131, y\u00fcks\u0259k humanizmi v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti maraqlara d\u00f6nm\u0259d\u0259n \u0259m\u0259l etm\u0259si il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n Mehriban xan\u0131m\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 humanitar missiya, mu\u011famdan xal\u00e7a ilm\u0259l\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrl\u0259n milli h\u0259d\u0259fl\u0259r Paris, London v\u0259 Va\u015finqtona uzanan b\u00f6y\u00fck co\u011frafiyada bir xalq\u0131n z\u0259rif diplomatiya il\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259r\u0259fli m\u00fcbariz\u0259dir. Yum\u015faq g\u00fcc \u00e7ox vaxt silahlardan daha t\u0259sirli olur. Roma maarif\u00e7i xristianl\u0131\u011f\u0131n\u0131n katakombalar\u0131na, Versal\u0131n antik m\u0259b\u0259dl\u0259rin\u0259 uzanan xeyirxah \u0259ll\u0259r h\u0259r yerd\u0259 dini v\u0259 milli hamil\u0259r tapan Erm\u0259nistan\u0131n beyn\u0259lxalq dayaqlardan m\u0259hrum edilm\u0259si siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/a.radikal.ru\/a30\/2108\/2d\/ac8e769a6c5a.jpg\" alt=\"\" width=\"819\" height=\"547\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 2-ci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si Mixail Qorba\u00e7ovun v\u0259 30 il onunla eyni c\u0259bh\u0259d\u0259 dayananlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u018fliyevin v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc q\u0259l\u0259b\u0259sidir. Bel\u0259c\u0259 \u015f\u0259rti ad\u0131 bir \u015f\u0259xsin ismi il\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131q prosesi v\u0259 \u015e\u0259r q\u00fcvv\u0259si Xeyir\u0259 v\u0259 quruculu\u011fa m\u0259\u011flub oldu. Yax\u015f\u0131 ki, \u00f6lm\u0259yib \u00f6z\u00fc d\u0259 bu g\u00fcnl\u0259ri g\u00f6rd\u00fc v\u0259 onun son etiraf m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda vida nitqi say\u0131la bil\u0259r<\/strong>. Lakin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 el\u0259l\u0259rini he\u00e7 vaxt ba\u011f\u0131\u015flam\u0131r. Onun Bak\u0131 neftin\u0259 bat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Nobel m\u00fckafat\u0131 bizim y\u00fczl\u0259rl\u0259 o\u011fulun qan\u0131ndan yo\u011frulub. \u201cYenid\u0259nqurma\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn onunla birg\u0259 do\u011furdugu asossiasiyan\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b Azad torpaqlarda apar\u0131lanv\u0259t\u0259n quruculu\u011funu z\u0259ngin dilimizin ba\u015fqa k\u0259lm\u0259l\u0259ril\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r. Patriarx \u018fliyevs\u0259 Kremld\u0259 v\u0259 ya ucqar Nax\u00e7\u0131vanda, hakimiyy\u0259t birinciliyind\u0259, yaxud cismani yoxluq \u015f\u0259raitind\u0259 bir vaxtlar partiya binalar\u0131nda ham\u0131n\u0131n bir s\u0259sl\u0259 dediyi \u015f\u00fcara \u00e7evril\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259klikd\u0259 dayan\u0131r<strong>: \u018fliyev irsi ya\u015fay\u0131r v\u0259 qalib g\u0259lir<\/strong>. \u018fv\u0259zind\u0259 minl\u0259rl\u0259 ideoloq, siyas\u0259t\u00e7i, mar\u015fal-liqa\u00e7ovdan, bakatin\u0259, staravaytovadan igityana, kaputikyandan yazova, balayandan koksa q\u0259d\u0259r ham\u0131s\u0131n\u0131 m\u0259\u011flub saymaq olar. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi, soyadlar v\u0259 \u00e7inl\u0259r bir-birind\u0259n f\u0259rqlidir, lakin tarixd\u0259 qalan miraslar\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilikd\u0259n ibar\u0259t statik t\u0259rc\u00fcmeyi hallard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u018fliyev is\u0259 yeni eran\u0131n birinci 20 illiyini q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ke\u00e7irir v\u0259 Qaraba\u011f z\u0259f\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259r\u0259k K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259n Z\u0259ngilana strateji co\u011frafi y\u00fcks\u0259klikl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259ti t\u0259min etdikd\u0259n sonra yeni siyasi doktrin\u0259 ke\u00e7idi elan edir. O, uzun ill\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259nin ad\u0131 il\u0259 sinonim i\u015fl\u0259n\u0259n \u0130r\u0259van s\u00f6z\u00fcn\u00fcn q\u0259dim v\u0259 do\u011fma m\u0259nas\u0131n\u0131 ruhi, m\u0259n\u0259vi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259, t\u0259hlill\u0259r\u0259, siyasi leksikona qaytar\u0131r. Bak\u0131 v\u0259 Qaraba\u011f termini indi \u00f6z yerini qalib s\u0259rk\u0259rd\u0259nin f\u0259rqli strateji h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 verir. B\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tin Xank\u0259ndin\u0259, A\u011fd\u0259r\u0259y\u0259 zill\u0259n\u0259n n\u0259z\u0259rl\u0259ri fonunda suya, elektrik dir\u0259kl\u0259rin\u0259, dolan\u0131\u015f\u0131q ehtiyaclar\u0131na t\u0259l\u0259bat\u0131 h\u0259r g\u00fcn artan qaraba\u011fl\u0131 bir ovuc erm\u0259ni il\u0259 f\u0259rqli m\u00fcst\u0259viy\u0259\u00a0 da\u015f\u0131nan n\u00f6vb\u0259ti m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259r g\u00fcn qazan\u0131lan yeni strateji \u201cpostlar\u201da g\u00f6r\u0259 \u018fliyev yumruqlar\u0131n\u0131 d\u00fcy\u00fcnl\u0259y\u0259r\u0259k q\u00fcrurlan\u0131r v\u0259 s\u0259ssizc\u0259 n\u00f6vb\u0259ti m\u00f6vqe \u00fc\u00e7\u00fcn ordusunu s\u0259f\u0259rb\u0259r edir, \u0130r\u0259vanda s\u0259das\u0131 h\u0259r g\u00fcn e\u015fidil\u0259n g\u00fcll\u0259 s\u0259sl\u0259rind\u0259n diksin\u0259n v\u0259 \u0259hat\u0259sind\u0259 h\u0259r g\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rini g\u00f6r\u0259nl\u0259r\u0259 \u201c\u00f6l\u00fcm yolu\u201dndan \u00e7\u0259kilm\u0259yi t\u0259klif edir. Bir vaxtlar X\u0259z\u0259rin \u0259traf\u0131nda qurulan qlobal neft konsorsiumu v\u0259 Qafqazlar\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n iqtisadi m\u00fcharib\u0259nin parametrl\u0259ri indi Britaniya, T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Z\u0259ngilandan K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259d\u0259k geni\u015f bir zolaqda q\u0131z\u0131l yataqlar\u0131, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri v\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u0131d\u0131\u015f \u0259traf\u0131nda raz\u0131la\u015fma formuluna k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Siyas\u0259ti maraqlar\u0131 idar\u0259etm\u0259 s\u0259n\u0259ti sayanlar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 bu yerd\u0259 haqq verm\u0259li olursan.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Z\u0259ng\u0259zur konsorsiumuna daha \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tin qo\u015fulmas\u0131 \u018fliyevin X\u0259z\u0259r \u0259traf\u0131nda qurdu\u011fu raz\u0131la\u015fma formulunun \u0130ran v\u0259 Rusiya, AB\u015e v\u0259 Fransa il\u0259 indi ba\u015fqa m\u0259kanda t\u0259krarlanmas\u0131 dem\u0259kdir<\/strong>. Yeliseyd\u0259n son telefon z\u0259ngi d\u0259 s\u00fcbut edir ki, Paris yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nib buraya qo\u015fun yerid\u0259 bilm\u0259z. Rusiya h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Xank\u0259ndin\u0259 k\u0259nar ordular\u0131n girm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131r. \u00d6z m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn olsa bel\u0259. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 rus h\u0259rbi kontingenti onun\u00a0<strong>x\u0259l\u0259fl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n basd\u0131r\u0131lan minalar\u0131 t\u0259mizl\u0259yir, bar\u0131\u015f v\u0259 uzla\u015fma t\u00f6vr\u00fcn\u00fc Kremlin yeni kursu t\u0259k elan edir. Knyaz Yermolovun, general Vorontsovun, yaxud Sisianovun h\u0259rbi missiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 general R\u00fcst\u0259m Muradov \u00f6z\u00fcn\u00fcn 1960 n\u0259f\u0259rlik hey\u0259ti il\u0259 t\u0259kc\u0259 lokal \u0259razid\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn Qafqazlarda Rusiyan\u0131n yeni, b\u00f6lg\u0259nin tarixind\u0259 b\u0259nz\u0259ri olmayan s\u00fclhp\u0259rv\u0259r missiyas\u0131n\u0131 t\u0259msil edir. \u00c7\u0259tin i\u015fdir, bir \u00e7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn inan\u0131lmazd\u0131r, lakin alternativi m\u00f6vcud deyil. Ax\u0131 Yermolovun h\u0259rbi \u00e7\u0259km\u0259l\u0259ri il\u0259 da\u011fl\u0131 xalqlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanmaq m\u00fck\u00fcn deyil. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ikinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcb \u00f6l\u0259n rus \u0259sg\u0259ri yoxdur. Arutyunyan\u0131n \u00f6zl\u0259rini vaxt\u0131nda \u00e7atd\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Muradova t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fc \u015f\u0259xsi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q borcudur. \u018fliyev-Putin-\u018frdo\u011fan raz\u0131la\u015fmas\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259dir. B\u0259li, Brejnevin s\u0259hv sald\u0131\u011f\u0131 v\u0259r\u0259q-\u018ffqan\u0131stanla Az\u0259rbaycan\u0131n yerinin d\u0259yi\u015fik sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarix art\u0131q arxada qal\u0131b. Qorba\u00e7ov \u0259ziciliyi, Yeltsin sanksiyalar\u0131 yaln\u0131z Q\u0259rbin xeyrin\u0259 i\u015fl\u0259di v\u0259 avropal\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u0259y\u0259 yolunu a\u00e7d\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130sa M\u0259shin \u201cda\u015flar\u0131 y\u0131\u011fmaq vaxt\u0131d\u0131r\u201d pey\u011f\u0259mb\u0259rliyi bizim m\u00fcq\u0259dd\u0259s torpaqlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ke\u00e7\u0259rlidir.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/d.radikal.ru\/d30\/2108\/73\/6062ab51e061.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"417\" \/><\/strong><\/p>\n<p>2012-ci ild\u0259, \u00fcst\u00fcnd\u0259n iki on illik ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra m\u00fcharib\u0259 \u201cOca\u011f\u201d\u0131na \u201cG\u00fcl\u00fcstan traktat\u0131\u201dn\u0131 \u0259lav\u0259 ed\u0259n Zori Balayan\u0131n Rusiya d\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259tini xat\u0131rlamamaq olmur. G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin bol\u015fevik inqilab\u0131n\u0131n yekunlar\u0131 il\u0259 m\u0259hv edilm\u0259sind\u0259n ac\u0131lar ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259ni ideoloq \u00f6z manifestini sanki bu g\u00fcnl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda yaz\u0131b. O deyir: \u201d<strong>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u0130ran \u015fah\u0259n\u015fah\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131na qoyduqlar\u0131 yast\u0131qdan sonra b\u00f6y\u00fck para hesab\u0131na Az\u0259rbaycan Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f sahilind\u0259n xeyli \u0259razi \u0259ld\u0259 etdi. Bel\u0259likl\u0259, Nax\u00e7\u0131vanla on kilometrlik s\u0259rh\u0259d qazan\u0131ld\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcz ki, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin birinci m\u00fcavini olan \u018fliyevin materik Az\u0259rbaycanla Nax\u00e7\u0131van aras\u0131nda \u00f6z yolunu \u00e7\u0259km\u0259kd\u0259 maraql\u0131 olmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi idi? Yox, bu Erm\u0259nistan\u0131 Rusiya v\u0259 \u0130randan ayr\u0131ma\u011f\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259dir<\/strong>\u201d. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0259b\u0259di qorxular \u00e7in olub. Lakin bir mill\u0259t \u0259srl\u0259r boyu m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvan\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 m\u0259hkumdur. Pyotra, Lenin\u0259, Stalin\u0259 v\u0259 dig\u0259r r\u0259hb\u0259rl\u0259r\u0259, paytaxtlara uzanan \u0259ll\u0259r indi 2050-ci ild\u0259 saylar\u0131 c\u0259mi bir milyona d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k erm\u0259ni yoxlu\u011funu ortaya qoyub. N\u0259hay\u0259t\u00a0<strong>Bak\u0131ya, \u018fliyev\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u0130r\u0259van\u0131n siyasi v\u0259 fiziki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yegan\u0259 t\u0259minat\u0131d\u0131r<\/strong>. Qaraba\u011f\u0131 h\u0259r g\u00fcn Rusiya il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n analitik beyinl\u0259r, f\u0259rqind\u0259 deyill\u0259r ki, \u00c7e\u00e7enistan, \u0130nqu\u015fetiya v\u0259 Nord Ostdak\u0131 at\u0259\u015f s\u0259sl\u0259ri m\u0259hz h\u0259min plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259siydi. Moskva Xank\u0259ndi il\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k ist\u0259y\u0259nd\u0259 onun b\u00fct\u00fcn milli etnik fundamenti g\u0259lib birl\u0259\u015fir \u015eu\u015faya!<\/p>\n<p>Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini is\u0259 10 noyabrdan sonra vahid m\u00f6vqed\u0259 saymaq olmaz. Britaniya f\u0259rqli n\u00fcmun\u0259l\u0259r yarad\u0131r. Tomson ordular\u0131n\u0131n Bak\u0131 neftin\u0259 alud\u0259 olub Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qlliyin\u0259 k\u00f6m\u0259k \u0259li uzatmamalar\u0131n\u0131n s\u0259hvl\u0259rini Conson h\u00f6kum\u0259ti unutdurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. T\u0259qdir olunacaq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rdir. 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n bu yana bir \u00e7ox\u00a0 baronessalar\u0131n daimi erm\u0259ni m\u0259nafel\u0259rini hakim kursa \u00e7evirdikl\u0259rin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n bu d\u0259f\u0259 Vestminister Hallda regiona h\u0259l\u0259 bar\u0131t iyi \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015f s\u0259f\u0259r ed\u0259n nazir Vendi Morton ingilisl\u0259rin m\u00f6vqeyini bir daha ayd\u0131n dil\u0259 g\u0259tirir v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259rini h\u0259m d\u0259 M\u0130-6 n\u0131n r\u0259hb\u0259rinin Bak\u0131ya yard\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011flamas\u0131n\u0131n \u0259sass\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir. Raz\u0131la\u015f\u0131n ki, ingilis diplomatiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 birm\u0259nal\u0131l\u0131q nadir hadis\u0259dir. Lakin onu qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fliyev diplomatiyas\u0131 d\u00fcz 27 il m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 olmu\u015fdu. Yelizaveta ail\u0259si v\u0259 taxt-tac\u0131n \u015e\u0259rqin qap\u0131s\u0131n\u0131n Bak\u0131 oldu\u011funu yax\u015f\u0131 bilm\u0259si prezidentin strategiyas\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 yeri qoymur. Neft-qaz n\u0259h\u0259ngi BP-nin h\u0259l\u0259 s\u00fcr\u00fc\u015fk\u0259n 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n indi 70 milyard dollara \u00e7atmas\u0131n\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u00f6kum\u0259tin birba\u015fa investiyalar\u0131n\u0131n 25 milyard dollardan \u00e7ox olmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq,\u00a0<strong>indi azad torpaqlar\u0131n \u00e7oxmilyardl\u0131q potensiala malik b\u00f6y\u00fck \u0259lvan metallurgiyas\u0131n\u0131 siyasi m\u00fctt\u0259fiql\u0259rl\u0259 birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn unikal f\u00fcrs\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131b. \u018fslind\u0259 \u201c\u0259srin kontrakt\u0131\u201dn\u0131 Vejn\u0259lid\u0259n Zod yataqlar\u0131nad\u0259k geni\u015f zola\u011fa da\u015f\u0131maq bir t\u0259r\u0259fd\u0259n yeni torpaqlarda s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq\u00a0 zireh\u00a0 yarad\u0131r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n apar\u0131lan m\u00fcharib\u0259nin prinsipl\u0259rini he\u00e7 vaxt unutma\u011fa qoymur: q\u0259l\u0259b\u0259ni b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259yi bacarmal\u0131san!<\/strong>\u00a0Halbuki, 26 sentyabra q\u0259d\u0259r 50-d\u0259n \u00e7ox \u015firk\u0259t Qaraba\u011f\u0131n metal ehtiyatlar\u0131n\u0131 talamaqla m\u0259\u015f\u011ful idi. T\u0259kc\u0259 \u201cSterlite Gold ltd\u201d, Base metals\u201d, \u201c Sirkap Armenian\u201d, Menex and Valex, Armenian Copper Programme v\u0259 dig\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259rin il \u0259rzind\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131qlar\u0131 s\u0259rv\u0259tl\u0259r 2-5 ton q\u0131z\u0131l, eyni miqdarda g\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 dig\u0259r filizl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. Milyardlar\u0131 itirdil\u0259r. \u00dcst\u0259lik d\u0259,\u00a0<strong>Qaraba\u011fdan yan ke\u00e7\u0259n n\u0259h\u0259ng s\u00fcrtk\u00fc ya\u011flar\u0131-boru k\u0259m\u0259l\u0259rinin erm\u0259nil\u0259ri buxov kimi s\u0131xan arteriyalar\u0131. B\u0259li, m\u00fcharib\u0259d\u0259 sa\u011f qalmaq v\u0259 \u00fcst\u0259lik, qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259rg\u0259r d\u0259qiqliyi t\u0259l\u0259b olunur. Bir vaxtlar fransal\u0131 senator Beraje deyirdi ki, almanlar d\u0259mir v\u0259 k\u00f6m\u00fcr\u0259 \u00e7ox bel ba\u011flamay\u0131b neftin \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc q\u0259bul ets\u0259ydil\u0259r, sava\u015f\u0131 sonsuz davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fck\u0259nm\u0259z x\u0259zin\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259rdil\u0259r.\u201dYerin qan\u0131\u201d-neft h\u0259m d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6k\u00fcl\u0259n qan dem\u0259kdir. \u201dErm\u0259nil\u0259rin sonrak\u0131 a\u011fl\u0131\u201d b\u00f6y\u00fck \u0259razi iddialar\u0131 iflasa u\u011frayanda deyil\u0259n mistik k\u0259lm\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/b.radikal.ru\/b31\/2108\/01\/efa868affb17.jpg\" alt=\"\" width=\"820\" height=\"539\" \/><\/p>\n<p><strong>AB\u015e s\u0259firi Linn Treysinin Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131na iki d\u0259f\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u0259f\u0259rinin v\u0259 sad\u0259 erm\u0259ni evi kiray\u0259l\u0259m\u0259sinin arxas\u0131nda regionun tarixin\u0259 sevgi, yaxud onun unikal t\u0259bii v\u0259 ekoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k ehtiyac\u0131 dayanm\u0131r<\/strong>. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir.H\u0259r halda 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259n qabaq A\u011f Ev t\u0259msil\u00e7isinin h\u0259min b\u00f6lg\u0259y\u0259 getdiyini g\u00f6r\u0259n olmay\u0131b. Lakin Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi q\u0259l\u0259b\u0259sinin yolunu a\u00e7d\u0131\u011f\u0131\u00a0<strong>yeni d\u0259hliz \u0130ranla Erm\u0259nistan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n yegan\u0259 s\u0259rh\u0259d zola\u011f\u0131 olmaqla<\/strong>\u00a0el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n enerji sisteminin t\u0259minat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rola malikdir. Y\u0259ni, \u0259razinin geosiyas\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tinin \u00fcz\u0259rin\u0259, AB\u015e-\u0131n Contour Global \u015firk\u0259tinin 2015-ci ild\u0259 ald\u0131\u011f\u0131, istehsal g\u00fcc\u00fc 1.1 milyon kv.saatdan \u00e7ox olan strateji obyekti d\u0259 \u0259lav\u0259 ets\u0259k, l\u0259yaq\u0259t inqilab\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin \u018fliyevin b\u0259yanatlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda qorxusunu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olar.\u00a0<strong>\u0130r\u0259van Bak\u0131n\u0131n Tehranla \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 AB\u015e holdinqinin relesin\u0259 sahib olaraq, \u201cVorotan kaskad\u0131\u201d hesab\u0131na \u0130r\u0259van\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z n\u0259zar\u0259tin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259yind\u0259n \u00e7ox narahatd\u0131r.\u00a0<\/strong>30 illik n\u0259qliyyat v\u0259 enerji blokadas\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n s\u0259naye istehsal\u0131n\u0131 dem\u0259k olar, m\u0259hv etm\u0259si xarici iqtisadi as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirdiyind\u0259n,\u00a0<strong>\u0130r\u0259van tam Bak\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yi v\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n havas\u0131na k\u00f6kl\u0259n\u0259c\u0259yinin h\u0259y\u0259can\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r. Siyasi \u0259qid\u0259sind\u0259n v\u0259 dinind\u0259n, milli v\u0259 entik f\u0259rql\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, regiona bar\u0131\u015f v\u0259 s\u00fclh g\u0259tir\u0259c\u0259k, harmonik inki\u015faf d\u00fcsturu yaradacaq kurs regional-d\u00fcny\u0259vi liderliyin yeni formuludur.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130ndi millli diskurslar d\u0259yi\u015fm\u0259lidir-\u201cn\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259glub olduq<\/strong><strong>\u201d<\/strong><strong>dan, \u201cnec\u0259 qalib g\u0259ldiy\u201d\u0259 ke\u00e7m\u0259liyik.\u00a0<\/strong>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u00e7maq Az\u0259rbaycan liderinin \u201cMar\u015fal plan\u0131\u201dn\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7atmas\u0131d\u0131r. Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa alternativi qalm\u0131r.\u00a0<strong>N\u00f6vb\u0259ti h\u0259d\u0259f-regionu demilitariz\u0259 etm\u0259kdir. M\u0259g\u0259r Qafqazda silahs\u0131z ya\u015famaq m\u00fcmk\u00fcn deyil? \u015eu\u015fa b\u0259y\u0259nnam\u0259sini b\u00f6lg\u0259nin b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n\u0131n s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259silziyi ideyas\u0131na q\u0259d\u0259r inki\u015faf etdirm\u0259yi bacarmaq, erm\u0259nil\u0259ri \u0130r\u0259vanda ram etm\u0259k dem\u0259kdir. Ax\u0131 onlar ticar\u0259ti pis bacarm\u0131rlar. Kod da Vin\u00e7id\u0259 oldu\u011fu kimi, Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycandan k\u0259narda iqtisadi, siyasi v\u0259 fiziki g\u0259l\u0259c\u0259yi yoxdur. Ona toxunmaq olmaz<\/strong>. Dey\u0259s\u0259n, Stalin 2-ci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan \u0259vv\u0259l S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 \u018fmir Teymurun da\u015flar\u0131na \u0259l uzatm\u0131\u015fd\u0131. Heyhat, onu m\u00fcdrikl\u0259r x\u0259b\u0259rdar etmi\u015fdil\u0259r, tabulara toxunmaq olmaz!<\/p>\n<p><strong>\u0130lham \u018fliyev\u0259 Xank\u0259ndin\u0259 g\u00f6r\u0259 edil\u0259n h\u00fccumlar\u0131n s\u00f6yk\u0259ndiyi arqument bazas\u0131 adi t\u0259nqid\u0259 tab g\u0259tirmir. \u201dOrduya ir\u0259li \u0259mri verm\u0259kd\u0259n qabaq m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259t liderl\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n raz\u0131la\u015fma tapm\u0131\u015fd\u0131n\u201d ittiham\u0131 siyas\u0259tin \u0259lifbas\u0131n\u0131n ziddin\u0259 getm\u0259kdir. Ax\u0131 bu ki liderin bir n\u00f6mr\u0259li v\u0259zif\u0259sidir! M\u0259g\u0259r, h\u0259r d\u0259f\u0259 biz d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda t\u0259kl\u0259n\u0259nd\u0259 arxa v\u0259 dayaq axtarmal\u0131y\u0131q?\u00a0<\/strong>Eyn\u015fteynin \u201catomu par\u00e7alamaq daha asand\u0131r, n\u0259inki stereotipl\u0259ri q\u0131rmaq\u201d, s\u00f6zl\u0259ri sanki bizl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn deyilib. Halbuki Horadizd\u0259n ba\u015flanan u\u011furlu yol m\u00fcxt\u0259lif daxili v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri ke\u00e7\u0259r\u0259k biz\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 g\u0259tiribs\u0259, onu alq\u0131\u015flamaq g\u0259r\u0259kdir. Tamamil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hat\u0259sind\u0259 qalan Xank\u0259ndi, yaxud Xocal\u0131 erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u0259r hans\u0131 h\u0259rbi-iqtisadi, ondan da bet\u0259r siyasi m\u00fcst\u0259qillik perspektivi ver\u0259 bilm\u0259z.17 min kv.kilometr \u0259razid\u0259 onlar m\u00fcq\u0259ddaratlar\u0131n\u0131 t\u0259yin ed\u0259 bilm\u0259dil\u0259rs\u0259, indi bir q\u0259s\u0259b\u0259y\u0259 y\u0131\u011f\u0131l\u0131b \u00f6lk\u0259mizin suverenliyin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bilm\u0259zl\u0259r.\u00a0<strong>Q\u0259rib\u0259dir, C\u00fcmhuriyy\u0259t qurucular\u0131n\u0131 \u0130r\u0259van g\u00fcz\u0259\u015ftin\u0259 tarixi z\u0259rur\u0259t g\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259n baxanlar, Xank\u0259ndind\u0259ki bir ovuc erm\u0259niy\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 gedirl\u0259r. Halbuki, r\u0259hb\u0259r \u00f6z strateji m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tarix \u00fcz\u0259rind\u0259 ist\u0259diyi \u015f\u0259rhi ver\u0259 bil\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi ambisiyalar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fchakim\u0259 h\u00fcququna malikdir. Orada q\u0259r\u0259z, tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin yersiz m\u00fcqayis\u0259si c\u0259hdini axtarma\u011f\u0131na d\u0259ym\u0259z. \u018fks halda, deyilm\u0259lidir ki, o torpaqlar d\u00fcz edilib verilib?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u018fliyev P\u0259nah\u0259li xan\u0131n tikdirdiyi qalan\u0131 21-ci \u0259srin kommunikasiya v\u0259 modern in\u015faat kompozisiyalar\u0131 il\u0259 istehkama \u00e7evirir. \u015eu\u015fa yarananda onun bel\u0259 g\u00fccl\u00fc m\u00fcdafi\u0259 sip\u0259ri olmam\u0131\u015fd\u0131.<\/strong>\u00a0Yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n Muradyan Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n ehtiyaclar\u0131n\u0131 25 faiz qar\u015f\u0131lama\u011fa imkan ver\u0259c\u0259yini deyirdi. Olmad\u0131.\u00a0<strong>Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011fa qoydu\u011fu iqtisadi, siyasi v\u0259 insan kapital\u0131n\u0131 k\u0259nar d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n he\u00e7 biri qar\u015f\u0131laya bilm\u0259z<\/strong>. 185 milyon dollarl\u0131q b\u00fcdc\u0259 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi.Qaraba\u011f\u0131n iqtisadiyyat\u0131-talan edil\u0259n v\u0259 yand\u0131r\u0131lan torpaqlarda misilsiz g\u0259lir v\u0259 yenilm\u0259z siyasi g\u00fcc yarana bilm\u0259zdi. Diaspora, yaxud spry\u00fck-d\u00fcnya erm\u0259ni\u00e7iliyini iflasa u\u011fradan 100 illik layih\u0259ni az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qurucu \u0259ll\u0259ri \u0259v\u0259z edir.\u00a0<strong>M\u0259\u011flub, i\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycandan Qalib Az\u0259rbaycan, A\u011f\u0131ll\u0131 Az\u0259rbaycan, h\u0259qiqi Az\u0259rbaycana ke\u00e7id ba\u015flay\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bir d\u0259f\u0259 ata \u018fliyev 20 sentyabrdan sonra sakit bir s\u0259sl\u0259 \u201cm\u0259n ki\u00e7ik bir c\u0131\u011f\u0131rla add\u0131mlay\u0131rd\u0131m\u201d s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi<\/strong>. 44 g\u00fcnl\u00fck n\u0259tic\u0259 indi Qafqaz\u0131 \u00f6z\u00fc boyda yola \u00e7evirir.\u00a0<strong>O\u011ful \u018fliyevin Qaraba\u011f v\u0259 d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0131zd\u0131\u011f\u0131 yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259r Qafqaz\u0131n \u0259sas iqtisadi-siyasi g\u0259l\u0259c\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.T\u0259kc\u0259 Qaraba\u011fa ged\u0259n yol m\u00fcharib\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131nda 90-c\u0131 ill\u0259rin sovet miras\u0131 il\u0259 q\u0259rarla\u015fan \u00f6zf\u0259aliyy\u0259t\u00e7i arutyunyanlar dayana bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki co\u011frafiyalar avtomatik v\u0259t\u0259n yaratm\u0131r. G\u0259r\u0259k h\u0259r add\u0131m\u0131 m\u0259b\u0259d\u0259 aparacaq yollar\u0131 in\u015fa etm\u0259yi bacarasan. \u018fliyev m\u00fcharib\u0259sinin xarakterini v\u0259 ger\u00e7\u0259k x\u0259rit\u0259sini d\u0259rk etm\u0259ks\u0259 qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u0259kc\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 deyil, daha \u00e7ox d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 ticari partnyoru Az\u0259rbaycanla birl\u0259\u015fdir\u0259n Horadiz-A\u011fb\u0259nd yolu Qaraba\u011f\u0131n c\u0259nub cinah\u0131d\u0131r v\u0259 124 km uzunluqdan ibar\u0259tdir. Me\u011fri d\u0259hlizi onun n\u00f6vb\u0259ti par\u00e7as\u0131d\u0131r. To\u011fana-K\u0259lb\u0259c\u0259r-\u0130stisu arteriyas\u0131 83 km-\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259r\u0259k, 23 km-lik Murov tunelini in\u015fa etm\u0259kl\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u015fimal hiss\u0259sini yeni azad \u0259razil\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdirir.K\u0259lb\u0259c\u0259r-La\u00e7\u0131n zirv\u0259sini qovu\u015fduran 73 km-lik h\u0259yat yolu Qaraba\u011f\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 infrastruktur h\u0259lq\u0259si il\u0259 \u00f6z a\u011fu\u015funa al\u0131r. Xudaf\u0259rin-Qubadl\u0131-La\u00e7\u0131n 70-ci km-d\u0259 birl\u0259\u015f\u0259c\u0259k, Z\u0259f\u0259r yolu is\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015eu\u015fa qalas\u0131na alternativ h\u0259rbi-iqtisadi v\u0259 siyasi istehkama \u00e7evril\u0259c\u0259k. Yeni La\u00e7\u0131n koridoru-23 kmd\u0259n ibar\u0259t qurulacaq v\u0259 \u018fhm\u0259b\u0259yli-F\u00fczuli-\u015eu\u015fa, F\u00fczuli-Hadrut, Tal\u0131\u015f-Tapqaraqoyunlu n\u0259qliyyat arteriyalar\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alanda Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycandan k\u0259narda h\u0259r hans\u0131 n\u0259f\u0259sliyinin qalmayaca\u011f\u0131 g\u00fcn kimi ayd\u0131nd\u0131r. Hava m\u0259kan\u0131 v\u0259 limanlar\u0131n\u0131 da onun \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259rsiz. T\u0259kc\u0259 20 avqustda Gorus-Qafan yolunun 21 km-nin bloklanmas\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n s\u0259rh\u0259d v\u0259 paytaxt ictimai m\u00fchitind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 spam m\u00fcharib\u0259nin bir ba\u015fqa \u00fcsullarla davam etdirilm\u0259si dem\u0259kdir. Bir vaxtlar S\u0259rs\u0259ngi ekoloji v\u0259 iqtisadi t\u0259zyiq al\u0259ti ed\u0259nl\u0259r indi \u018fliyevin \u015eu\u015fada, K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259, A\u011fdamda-bir s\u00f6zl\u0259 b\u00fct\u00fcn Azad torpaqlarda t\u0259m\u0259lini qoydu\u011fu h\u0259r bir infrastrukturun d\u0259mir p\u0259nc\u0259si alt\u0131nda s\u0131x\u0131l\u0131rlar. Bax\u0131n, T\u0259rt\u0259r\u00e7ayda-Xank\u0259ndinin i\u00e7m\u0259li su relesinin \u00fcz\u0259rind\u0259 onun \u0259sil sahibinin \u0259ll\u0259ri dayan\u0131r v\u0259 uzun on ill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 su imtahan\u0131na \u00e7\u0259k\u0259n erm\u0259ni siyasi generallar\u0131 indi s\u0259ng\u0259rd\u0259 arxa c\u0259bh\u0259d\u0259n rahatl\u0131q duymad\u0131qlar\u0131n\u0131, kommunikasiya ekspansiyas\u0131n\u0131n onlar \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259lak\u0259tli bir v\u0259ziyy\u0259t yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizl\u0259d\u0259 bilmirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Heyr\u0259tamizdir, internet resurslar\u0131nda Culfa d\u0259mir yolunun \u00e7ar Rusiyas\u0131 il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 kimi \u015fax\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 dair 120 il \u0259vv\u0259lki unikal video kadrlar\u0131 qorunub saxlan\u0131l\u0131b. Aleksandropol-Uluxanl\u0131-\u0130r\u0259van, Uluxanl\u0131-Culfa v\u0259 Culfa-T\u0259briz d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131ndan sonra n\u0259inki ki\u00e7ik bir b\u00f6lg\u0259nin a\u00e7ar rolu regional s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalx\u0131r, el\u0259c\u0259 d\u0259\u00a0<strong>b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Qafqaz\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olur. \u0130ndi \u018fliyevin Bak\u0131-\u0130r\u0259van v\u0259 Tiflis aras\u0131ndak\u0131 qopmu\u015f tarixi ba\u011flar\u0131 b\u0259rpa etm\u0259si \u00fcz\u0259rini qal\u0131n mam\u0131r t\u0259b\u0259q\u0259si \u00f6rtm\u00fc\u015f v\u0259 1991-ci ild\u0259n soy\u011fun\u00e7u-avant\u00fcrist m\u00fcharib\u0259nin q\u0131rd\u0131\u011f\u0131, k\u0259sdiyi, da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131 yollara t\u0259z\u0259d\u0259n h\u0259yat b\u0259x\u015f edir. \u0130slam inancl\u0131 insanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u201c\u018fli yolu\u201d dey\u0259r\u0259k m\u00fcq\u0259dd\u0259s q\u0259bul etdikl\u0259ri qov\u015faq buradan ke\u00e7ir<\/strong>.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 xilas yol u\u00e7oxs\u0259rlik faci\u0259 tarixind\u0259n d\u00fczg\u00fcn n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b\u00a0<strong>Pyotra, Stalin\u0259, Qorba\u00e7ova, daha ne\u00e7\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 deyil, Bak\u0131ya v\u0259 \u018fliyev\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259kdir. \u018fks halda, Qaraba\u011f \u0259v\u0259zin\u0259 \u0130r\u0259van relsl\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131nd\u0131qca bir mill\u0259tin tarixi genetik kodlar\u0131 oyan\u0131r v\u0259 ya\u015fl\u0131 n\u0259sill\u0259rin da\u015f abid\u0259l\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f xatir\u0259l\u0259ri c\u00fcc\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Ax\u0131 partiarx \u018fliyev vaxtil\u0259 babalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn do\u011fma olan yurduna s\u0259f\u0259r\u0259 ged\u0259nd\u0259 Karen D\u0259mir\u00e7iyan ona ehtiramla t\u0259zim edirdi v\u0259 indi \u0130r\u0259vana d\u00f6n\u00fc\u015f o\u011ful \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 milli v\u0259 \u015f\u0259c\u0259r\u0259 borcudur! Erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131ya yolu d\u00fc\u015fm\u0259n qiyaf\u0259sind\u0259 \u0259b\u0259di ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yoxsa, bir vaxtlar alman general\u0131 Bly\u00fcmentrit uzag\u00f6r\u0259nlikl\u0259 demi\u015fdi ki, he\u00e7 bir alman \u0259sg\u0259ri bir daha Moskvan\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259k, t\u0259kc\u0259 \u0259sirl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa. \u0130ndi \u201c\u018fliyev m\u0259hk\u0259m\u0259si\u201dnin zirehli \u015f\u00fc\u015f\u0259 arxas\u0131ndan su\u00e7lulara g\u00f6st\u0259rdiyi X\u0259z\u0259rin sular\u0131 kimi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tarixi G\u00fcl\u00fcstandan Qaraba\u011f\u0131n iki y\u00fcz illik taleyi do\u011fulmu\u015fdu. \u0130ndi Qaraba\u011f\u0131 G\u00fcl\u00fcstana \u00e7evirm\u0259k bizim \u0259limizd\u0259dir. \u201dAz\u0259rbaycanl\u0131 arzusu\u201d v\u0259 yeni manifestimiz budur!<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u0259\u015fhur \u201cPar\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u201dd\u0259n, \u201cbirl\u0259\u015fdir v\u0259 idar\u0259 et\u201d\u0259 ke\u00e7id ba\u015flay\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bu, art\u0131q 45-ci g\u00fcnd\u00fcr! Yaln\u0131z Az\u0259rbycan \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rtib olunmu\u015f siyasi t\u0259qvimin yeni\u00a0 g\u00fcn\u00fc!<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bu<\/strong>\u00a0<strong>haqda<\/strong>\u00a0<strong>n<\/strong><strong>\u00f6<\/strong><strong>vb<\/strong><strong>\u0259<\/strong><strong>ti<\/strong>\u00a0<strong>yaz<\/strong><strong>\u0131<\/strong><strong>da<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Zahid Oruc<br \/>\nMill\u0259t v\u0259kili,\u00a0Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin\u00a0\u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/b.radikal.ru\/b17\/2108\/97\/4b285b4c53fc.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"326\" \/><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mixail Qorba\u00e7ovun \u018fliyev\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 iki paralel d\u00fcnyan\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 idi v\u0259\u00a020-ci \u0259srin qanl\u0131 miras\u0131 olan \u201cOhanyan x\u0259tti\u201dnin\u00a0\u00f6t\u0259n il da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f say\u0131la bil\u0259r. \u00dcst-\u00fcst\u0259 60 ild\u0259n \u00e7ox s\u00fcr\u0259n a\u00e7\u0131q-gizli m\u00fcbariz\u0259nin \u015f\u0259xsi v\u0259 milli xarakteri, Sovetl\u0259r Birliyi daxilind\u0259 v\u0259 onun k\u0259nar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin h\u0259yat\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259n \u201cqorba\u00e7ov\u015fina\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131-SSR\u0130-ni m\u0259hv ed\u0259rk\u0259n onu t\u0259\u015fkil ed\u0259n subyektl\u0259r aras\u0131nda silahl\u0131 toqqu\u015fma v\u0259 milli nifr\u0259tin g\u00fcnb\u0259g\u00fcn alovland\u0131r\u0131lmas\u0131, qlobal imperializml\u0259 birg\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin \u0259zici t\u0131rt\u0131llar\u0131 alt\u0131nda qalan \u201cqarda\u015f\u201d respublikalar, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259dav\u0259tin d\u00f6vl\u0259t kursuna \u00e7evrilm\u0259si, siyasi r\u0259qibl\u0259rin lin\u00e7 edilm\u0259si, sistemli informasiya terroru il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":372809,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/176a569fd75658b783c5027a1250c875.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Mixail Qorba\u00e7ovun \u018fliyev\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 iki paralel d\u00fcnyan\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 idi v\u0259\u00a020-ci \u0259srin qanl\u0131 miras\u0131 olan \u201cOhanyan x\u0259tti\u201dnin\u00a0\u00f6t\u0259n il da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f say\u0131la bil\u0259r. \u00dcst-\u00fcst\u0259 60 ild\u0259n \u00e7ox s\u00fcr\u0259n a\u00e7\u0131q-gizli m\u00fcbariz\u0259nin \u015f\u0259xsi v\u0259 milli xarakteri, Sovetl\u0259r Birliyi daxilind\u0259 v\u0259 onun k\u0259nar\u0131nda m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin h\u0259yat\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259n \u201cqorba\u00e7ov\u015fina\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131-SSR\u0130-ni m\u0259hv ed\u0259rk\u0259n onu t\u0259\u015fkil ed\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/372808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=372808"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/372808\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/372809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=372808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=372808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=372808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}