{"id":377027,"date":"2021-09-12T11:09:43","date_gmt":"2021-09-12T08:09:43","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=377027"},"modified":"2021-09-12T11:09:43","modified_gmt":"2021-09-12T08:09:43","slug":"terrora-qarsi-20-illik-mubariz%c9%99-kim%c9%99-n%c9%99-qazandirdi-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=377027","title":{"rendered":"Terrora qar\u015f\u0131 20 illik m\u00fcbariz\u0259 kim\u0259 n\u0259 qazand\u0131rd\u0131? &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p>AB\u015e-\u0131n terrorla m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 kampaniya n\u0259inki ciddi effekt verdi, \u0259ksin\u0259, m\u00fcdaxil\u0259 etdiyi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri davam ed\u0259n qeyri-sabitlik, m\u00fct\u0259madi ba\u015f ver\u0259n terror aktlar\u0131 v\u0259 s. \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>Bununla ba\u011fl\u0131\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/kaspi.az\/az\/terrora-qarsi-20-illik-muharibe?fbclid=IwAR367DAxEIZ5eheNX1Sr_0T1IaSdm_wfGy5u45BP0PdzaXg2mgREhzFJ7ME\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cKaspi\u201d qazetind\u0259<\/a><\/strong>\u00a0m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>20 il bundan \u00f6nc\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarda ya\u015fanan 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n d\u00fcz\u0259ni is\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t\u0259 pozulmu\u015f oldu. Sentyabr terroru il\u0259 AB\u015e-\u0131n xarici siyas\u0259ti ciddi sur\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011frad\u0131, ard\u0131nca terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar start g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. \u0130lk olaraq \u018ffqan\u0131stana, sonra da \u0130raqa m\u00fcdaxil\u0259 olundu. \u018fn \u00f6n\u0259mli olan odur ki, AB\u015e-\u0131n terrorla m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 kampaniya n\u0259inki ciddi effekt verdi, \u0259ksin\u0259, m\u00fcdaxil\u0259 etdiyi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri davam ed\u0259n qeyri-sabitlik, m\u00fct\u0259madi ba\u015f ver\u0259n terror aktlar\u0131 v\u0259 s. onun \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. T\u0259k \u018ffqan\u0131standa milyardlarla dollar s\u0259rf edib d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t qurdu\u011funu elan ets\u0259 d\u0259, g\u00fcnl\u0259rin bir g\u00fcn\u00fc b\u0259lli oldu ki, b\u00fct\u00fcn bunlar sabun k\u00f6p\u00fcy\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil.<\/p>\n<p><strong>Ayd\u0131n olmayan m\u0259qs\u0259d<\/strong><\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n \u018ffqan\u0131standa m\u0259qs\u0259di b\u0259lli olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu c\u00fcr probleml\u0259r ya\u015fad\u0131. Bu da 20 illik m\u00fcdaxil\u0259nin b\u0259lk\u0259 d\u0259 &#8220;ilkin g\u00fcnahlar\u0131&#8221; ola bil\u0259r. Q\u0259rb ekspertl\u0259rind\u0259n birinin ifad\u0259 etdiyi kimi, AB\u015e ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259di ki, \u018ffqan\u0131standa d\u00f6vl\u0259t v\u0259 demokratiya qurmaq 20 ilin i\u015fi deyil. Bu, uzunm\u00fcdd\u0259tli bir prosesdir. \u018ffqanlar\u0131n Amerikaya m\u00fcnasib\u0259ti sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015find\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq. Bununla bel\u0259, AB\u015e-\u0131n etibar\u0131na z\u0259rb\u0259 vuruldu\u011fu ir\u0259li s\u00fcr\u00fcls\u0259 d\u0259, onun m\u00fch\u00fcm ittifaqlar\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli z\u0259r\u0259rin d\u0259yib-d\u0259ym\u0259diyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k h\u0259l\u0259 tezdir.<\/p>\n<p><strong>8 trilyon dollar<\/strong><\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur v\u0259 hesabat\u0131 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259n &#8220;Costs of War\u201d (m\u00fcharib\u0259nin qiym\u0259ti) m\u0259rk\u0259zi son 20 ild\u0259 terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n maliyy\u0259 v\u0259 insan itkil\u0259rini t\u0259qdim edib. Braun universiteti t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan hesabatdan b\u0259lli olub ki, terrorizml\u0259 qlobal m\u00fcharib\u0259, t\u0259qrib\u0259n bir milyon insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyub v\u0259 ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 vaxtdan indiy\u0259 q\u0259d\u0259r 8 trilyon dollara ba\u015fa g\u0259lib. 2011-ci ilin 11 sentyabr\u0131ndan b\u0259ri ba\u015flad\u0131lan h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarla ba\u011fl\u0131 hesabatda \u0130raq, Suriya, \u018ffqan\u0131stan, Pakistan, Somali v\u0259 dig\u0259r regionlarda AB\u015e-\u0131n s\u0259rf etdiyi maliyy\u0259 v\u0259 canl\u0131 q\u00fcvv\u0259 sar\u0131dan itkil\u0259ri hesablan\u0131b. Hesabatda, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyada, Afrikada m\u00fcdd\u0259tsiz &#8220;\u0259b\u0259di m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u201dl\u0259 ba\u011fl\u0131 dol\u011fun m\u0259lumatlar \u0259ks olunub. Bel\u0259likl\u0259, son 20 ili \u0259hat\u0259 ed\u0259n hesablamalara g\u00f6r\u0259, 929 min insan h\u0259lak olub ki, onlar\u0131n 387 mini m\u00fclki \u015f\u0259xsdir. H\u0259lak olanlar\u0131n 207 mini h\u0259rb\u00e7i v\u0259 polis, 301 min is\u0259 yaraql\u0131lara aiddir. H\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 AB\u015e-\u0131n 15 min h\u0259rb\u00e7isi h\u0259lak olub.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisadi itkil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>AB\u015e h\u00f6kum\u0259ti \u018ffqan\u0131stan v\u0259 Pakistandak\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara 2,3 trilyon, \u0130raq v\u0259 Suriyadak\u0131 qar\u015f\u0131durmalara 2,1 trilyon, Somalid\u0259 v\u0259 Afrikan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 355 milyard dollar s\u0259rf edib. 2001-ci ild\u0259n b\u0259ri AB\u015e daxili t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 1,1 trilyon dollar x\u0259rcl\u0259yib, bu da daxild\u0259 v\u0259 xaricd\u0259ki terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u0259rf olunan birba\u015fa x\u0259rcl\u0259ri 5.8 trilyon dollara \u00e7atd\u0131r\u0131b. Ancaq bu r\u0259q\u0259m m\u00fcharib\u0259nin b\u00fct\u00fcn x\u0259rcl\u0259rini \u0259ks etdirmir. On minl\u0259rl\u0259 Amerika \u0259sg\u0259ri c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259n \u015fik\u0259st, yaral\u0131 olaraq geri d\u00f6nd\u00fc v\u0259 bir \u00e7oxu federal h\u00f6kum\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 adamlara \u00e7evrildil\u0259r. Bu veteranlara \u0259lillik v\u0259 tibbi xidm\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259k x\u0259rc 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r haz\u0131rk\u0131 465 milyard dollardan 2,2 trilyon dollara y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k ki, bu da \u00a0m\u00fcharib\u0259l\u0259rin \u00fcmumi iqtisadi x\u0259rcl\u0259rini 8 trilyon dollara \u00e7atd\u0131racaq.<\/p>\n<p><strong>H\u0259tta bel\u0259 ehtiyatl\u0131 hesabat da&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Hesabatda 2001-ci ilin 11 sentyabr\u0131ndan sonrak\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rin x\u0259rcl\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n M\u00fcdafi\u0259 Departamenti v\u0259 D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lan x\u0259rcl\u0259r\u0259 \u00fcmumi bir fikir bildirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 f\u0259rqli m\u0259nb\u0259 t\u0259qdim edilir. Bura Pentaqon \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u0259m\u0259liyyat b\u00fcdc\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, kreditl\u0259r \u00fczr\u0259 faiz \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri, veteranlara d\u0259st\u0259k v\u0259 Daxili T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Departamentin\u0259 terror h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lan x\u0259rcl\u0259r daxildir. H\u0259tta bel\u0259 ehtiyatl\u0131 hesabat da AB\u015e-\u0131n x\u0259rcl\u0259ri haqq\u0131nda tam t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratm\u0131r: hesabat\u0131n 8 trilyon dollarl\u0131q \u00fcmumi r\u0259q\u0259mi n\u0259 humanitar yard\u0131mlar\u0131, n\u0259 m\u00fcharib\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki iqtisadi inki\u015fafa x\u0259rcl\u0259n\u0259n pullar\u0131, n\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k faiz \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<p><strong>N\u0259tic\u0259 d\u0259 odur ki&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Qlobal terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin astronomik maliyy\u0259 x\u0259rcl\u0259ri n\u0259inki m\u00fcharib\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259sirsiz oldu\u011funu s\u00fcbut edir, h\u0259m d\u0259 cari x\u0259rcl\u0259rl\u0259 Amerika r\u0259smil\u0259rinin ilkin b\u0259yanatlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzluq s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259zadl\u0131d\u0131r. \u0130raq m\u00fcharib\u0259si bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir. \u018fslind\u0259, AB\u015e-\u0131n 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259ri i\u015ftirak etdiyi bir s\u0131ra qar\u015f\u0131durmalardan yaln\u0131z biri olan \u0130raq\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 trilyonlarla dollara ba\u015fa g\u0259ldi, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 sabitliyi pozdu, AB\u015e-\u0131n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyi qar\u015f\u0131durmalar yaratd\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoydu. M\u00f6vcud hadis\u0259l\u0259r v\u0259ziyy\u0259tin n\u0259zar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. N\u0259tic\u0259 d\u0259 odur ki, AB\u015e-\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 h\u0259rb\u00e7i, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 ziyal\u0131lar h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7almaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, AB\u015e \u018ffqan\u0131standa 20 illik i\u015f\u011fala son qoysa da, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r he\u00e7 vaxt bitm\u0259y\u0259c\u0259k. Bu g\u00fcn cavab\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n \u00e7oxlu suallar var &#8211; 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra 20 il davam ed\u0259n m\u00fcharib\u0259d\u0259 AB\u015e n\u0259y\u0259 nail oldu? Bir milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n v\u0259 trilyonlarla dollar israfdan kims\u0259 n\u0259 is\u0259 qazand\u0131m\u0131? Kim itirdi v\u0259 itirm\u0259yin d\u0259y\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259rdir? Y\u0259qin ki, n\u0259 vaxtsa bu suallara cavab ver\u0259n tap\u0131lacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e-\u0131n terrorla m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 kampaniya n\u0259inki ciddi effekt verdi, \u0259ksin\u0259, m\u00fcdaxil\u0259 etdiyi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri davam ed\u0259n qeyri-sabitlik, m\u00fct\u0259madi ba\u015f ver\u0259n terror aktlar\u0131 v\u0259 s. \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bununla ba\u011fl\u0131\u00a0\u201cKaspi\u201d qazetind\u0259\u00a0m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. 20 il bundan \u00f6nc\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarda ya\u015fanan 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n d\u00fcz\u0259ni is\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t\u0259 pozulmu\u015f oldu. Sentyabr terroru il\u0259 AB\u015e-\u0131n xarici siyas\u0259ti ciddi sur\u0259td\u0259 d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011frad\u0131, ard\u0131nca terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar start g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. \u0130lk olaraq \u018ffqan\u0131stana, sonra da \u0130raqa m\u00fcdaxil\u0259 olundu. \u018fn \u00f6n\u0259mli olan odur ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":377028,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/FotoJet-84-1.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"AB\u015e-\u0131n terrorla m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 kampaniya n\u0259inki ciddi effekt verdi, \u0259ksin\u0259, m\u00fcdaxil\u0259 etdiyi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 uzun ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri davam ed\u0259n qeyri-sabitlik, m\u00fct\u0259madi ba\u015f ver\u0259n terror aktlar\u0131 v\u0259 s. \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bununla ba\u011fl\u0131\u00a0\u201cKaspi\u201d qazetind\u0259\u00a0m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. 20 il bundan \u00f6nc\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlarda ya\u015fanan 11 sentyabr hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n d\u00fcz\u0259ni is\u0259 uzun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=377027"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/377027\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/377028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=377027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=377027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=377027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}